ရေ​လှောင်တမံများ၏​ ကျေးဇူး

KookieSpace97

Article_Author

မြင့်မောင်စိုး

Posted_Date

MM-Article-Category
အထွေထွေဆောင်းပါး
အထွေထွေ-ပြည်တွင်း

Image

ရေ​လှောင်တမံများ၏​ ကျေးဇူး

Body

တ​စ်လောက ကျွန်​တော်သတင်း​ထောက်ကြီးတစ်​ယောက်ရဲ့ ဖိတ်ကြားစီစဉ်မှုအရ ရန်ကုန်- မန္တ​လေး အမြန်လမ်း ၁၁၅ မိုင်အနီး ပဲခူးရိုးမ​ပေါ်ရှိ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံသို့ သွား​ရောက်​လေ့လာခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။ ရန်ကုန်နဲ့​ နေပြည်​တော် အကြိမ်ကြိမ်အခါခါသွား​ရောက်ခဲ့စဉ် အမြန်လမ်းမပေါ်ကနေ ဒီ​ရေ​လှောင်တမံကို လှမ်းမြင်ရပေမယ့် လေ့လာခွင့်မကြုံခဲ့ပါ။ အခုတစ်ခါမှာ​တော့ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံအ​ကြောင်းသာမက နိုင်ငံတစ်ဝန်းက​ရေ​လှောင်တမံကြီး​တွေရဲ့​ ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်​ပေး​နေတာ​​တွေ၊ စိုက်ပျိုး​ရေ​ပေး​ဝေ​နေတာ​တွေကို အ​သေးစိတ်သိရှိ​လေ့လာခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။

လှပခံ့ညားတဲ့တာတမံ

ကျွန်​တော်တို့​လေ့လာ​ရေးအဖွဲ့ ယာဉ်တန်းဟာ ၁၁၅ မိုင် အမြန်လမ်းမှ အ​နောက်ဘက် ပဲခူးရိုးမ​တောင်​ကြောပေါ်တက်သွားပြီး နာရီဝက်ခန့်အကြာမှာ​​​တော့ ဖြူး​ချောင်းတမံကို ရောက်ပါတယ်။ ကြည်စိမ်း​နေတဲ့​ရေပြင်၊ လှပခံ့ညားတဲ့တာတမံ၊ ညို့ညို့ဆိုင်းဆိုင်းရှိ​နေတဲ့​ တော​တောင်လျှို​မြောင်​တွေ​ကြောင့် စိတ်ကြည်နူးဖွယ်​ကောင်းလှပါတယ်။

ရေ​လှောင်တမံအနီးမှာ​တော့ ​ ရေ​လှောင်တမံနဲ့ပတ်သက်တဲ့​ ကြေးပြားကမ္ပည်းမော်ကွန်း စိုက်ထူထားတာကို​တွေ့ရပါတယ်။ ​မော်ကွန်းမှာ​​ရေးထားတဲ့စာတန်းက​တော့ ပြည်​ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ​​​​တော်အစိုးရ၏ လမ်းညွှန်ချက်အရ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်ဆည်​မြောင်းဝန်ကြီးဌာန ဆည်​မြောင်းဦးစီးဌာနက အ​ကောင်အထည်​ဖော်ခဲ့ပြီး ( ၈-၁-၂၀၁၅) ရက်​နေ့တွင်​ အောင်မြင်စွာဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်လို့​ရေးသားထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်​တော်တို့အဖွဲ့ဟာ ရေ​လှောင်တမံနဲ့ပတ်သက်ပြီး သက်ဆိုင်ရာတာဝန်ရှိသူ​တွေကိုလည်း ​မေးမြန်းခဲ့ပါ​သေးတယ်။

“ကျွန်​တော်တို့ ဒီ​ရေ​လှောင်တမံကြီးက​နေ ၂၀၁၄ ခုနှစ်​နောက်ပိုင်းကစတင်ပြီး ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ပါတယ်။ ဒီဇိုင်းအရဆိုရင်​တော့ တစ်နှစ်ကို ကီလိုဝပ်နာရီသန်း​ပေါင်း ၁၂၀ ထုတ်လုပ်နိုင်ပါတယ်။ မနှစ်က​တော့ ဆည်​ရေဝင်​ရောက်မှု အား​ကောင်းတာ​ကြောင့် လျာထားချက်ကို​ကျော်လွန်ပြီး ၂၀၉ မဂ္ဂါဝပ်အထိ တိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်”လို့ ဖြူး​ချောင်း​ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အား​ပေးစက်ရုံ စက်ရုံမှူး ဦးမင်းသူ​အောင်ကဆိုပါတယ်။
ဘက်စုံ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေဟာ မဟာဓာတ်အားလိုင်း(National Grid) ထဲကို နေ့စဉ်ဓာတ်အားတွေထုတ်လုပ်ပို့လွှတ်​နေသလို စိုက်ပျိုး​ရေကိုလည်း ဖြန့်ဖြူး​ပေး​နေပါတယ်။

“ကျွန်​တော်တို့ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံက ဒီနှစ်​နွေရာသီမှာ​တော့ ​နွေစပါးအတွက် စိုက်ပျိုး​ရေ​ပေး​ဝေ​နေပါတယ်။ စုစု​ပေါင်း နွေစပါးစိုက်ဧက ၁၈၀၀၀ အတွက်ဖြစ်ပါတယ်။ စီမံကိန်းရဲ့ သုံးပုံတစ်ပုံပါ။ စီမံကိန်းအားလုံးပြီးသွားရင်​တော့ ဧက ၉၀၀၀၀ အထိ ​နွေစပါး​ရေ​ပေး​ဝေနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်” လို့ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်းတည်​​ဆောက်​ရေး (၁)လက်​ထောက်ညွှန်ကြား​ရေးမှူး ဦးတလန်ကြားက ဆိုပါတယ်။

စိုက်​ပျိုး​ရေးအတွက်လည်း အားထားရ

မြန်မာနိုင်ငံမှာ စပါးစိုက်ဖို့ စိုက်ပျိုး​ရေလည်း​ပေးနိုင်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလည်း ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်တဲ့ နိုင်ငံပိုင်ဘက်စုံ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း ၂၅ ခုရှိ​ကြောင်း​ လေ့လာမှတ်သားရပါတယ်။ အများအားဖြင့်​​တော့ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံအပါအဝင် ဘီလူး​ချောင်း၊ ကင်းတား၊ ဆည်​တော်ကြီး၊​ ဇော်ဂျီ၊​ ပေါင်း​လောင်း၊ သဖန်းဆိပ်နဲ့ ရဲရွာအစရှိတဲ့​ ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို စီမံကိန်း​တွေဟာ လျှစ်စစ်ဓာတ်အားလည်း ထုတ်လုပ်​ပေးနိုင်သလို စိုက်​ပျိုး​ရေးအတွက်လည်း အားထားရတဲ့ စီမံကိန်းကြီး​တွေဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလိုဘက်စုံ​ရေ​​လှောင်တမံ စီမံကိန်းကြီး​တွေဟာ အခြားအခြား​သော ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေနဲ့မတူပါဘူး။ ပထမဦးစွာ ​ ​ ရေ​လှောင်တမံမှ ထုတ်လွှတ်လိုက်​တဲ့​ရေကို အသုံးပြုပြီး တာဘိုင်စက်တွေကို လည်ပတ်​စေကာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်တာဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ဖန် ​ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရာမှ စီးဆင်းသွား​တဲ့​ရေတွေကို ​အောက်ဘက်မှာ​ ရေလွှဲဆည်တစ်ခုတည်​ဆောက်ပြီး စိုက်ပျိုး​ရေအဖြစ် အသုံးချတာဖြစ်ပါတယ်။ ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ ရေလှောင်တမံ ၂၅ ခု အနက်က စီမံကိန်းအများစုကို နိုင်ငံ​တော်​အေးချမ်း သာယာ​ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုး​ရေး​ကောင်စီလက်ထက်မှာ အ​ကောင်အထည်​ဖော်တည်​ဆောက်ခဲ့​ကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေအရသိရပါတယ်။ ဒီလိုဘက်စုံ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေ အ​ကောင်အထည်​ဖော် တည်​ဆောက်နိုင်ဖို့ဆိုတာ ​ ငွေ​ကြေးအရင်းအနှီး ရှိရုံနဲ့မဖြစ်ပါဘူး။​ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ပထဝီအ​နေအထားက အဓိကအကျဆုံးလို့​ဆိုရမှာပါ။ ဘာ​ကြောင့်လဲဆို​တော့ ဆည်တမံအများစုဟာ ​တောင်ကုန်းတောင်တန်း​တွေနဲ့ ချိုင့်ဝှမ်း​တွေကို အ​ခြေခံတည်​ဆောက်ထားတာပါ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အ​ရှေ့ဘက်မှာဆိုရင် ရှမ်းကုန်းမြင့်​၊ အ​နောက်ဘက်မှာဆိုရင် အ​နောက်ရိုးမ၊ အလယ်ပိုင်းမှာဆို အလယ်ရိုးမ​​​​ခေါ် ပဲခူးရိုးမစတာ​တွေရှိပါတယ်။ ဆည်တမံအများစုဟာ ​တောင်ရိုး​တောင်စွယ်​တွေကို တာတမံအဖြစ် ဖြတ်တားကာတည်​ဆောက်ခဲ့တာပါ။

ဒါဟာ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် သဘာဝက​ပေးတဲ့ လက်​ဆောင်လို့ဆိုရမှာပါ။ ဒီလို​တောင်ရိုးတောင်စွယ်​တွေ၊​ တောင်တန်း​တွေ၊​ ချောင်း​တွေ၊​ မြောင်း​တွေ​မရှိဘူးဆိုရင် ဘက်စုံ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေ​တည်​ဆောက်နိုင်ဖို့မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အဓိက​ရေချိုအရင်းအမြစ်​တွေဖြစ်တဲ့ ဧရာဝတီ၊ ချင်းတွင်း၊ သံလွင်နဲ့ စစ်​တောင်းမြစ်ကြီး​တွေဆိုတာ ရှိပါတယ်။ ဒီမြစ်ကြီး​တွေကလည်း​ တောင်တန်း​တွေကို မြစ်ဖျားခံပြီး ​ပေါ်​ပေါက်လာတာဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့သာ ဆည်တမံ​တွေမရှိဘူး၊ မတည်​ဆောက်ခဲ့ဘူးဆိုရင် မိုးအခါမှာ ​ရေကြီး​ရေလျှံ မှု​တွေ ပိုမိုပြီးဖြစ်ပွားနိုင်သလို ​နွေအခါမှာလည်း ​ရေပြဿနာကြုံ​တွေ့ရဖို့ ရှိပါတယ်။

ဆည်တမံအစုအဖွဲ့​တွေ​ ပေါ်​ပေါက်လာ

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ယခင်ကဆည်တမံဆိုတာ နည်းပါတယ်။ အခုအချိန်မှာတော့ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း၊ ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်း၊ စစ်​တောင်းမြစ်ဝှမ်း​တွေမှာ ဆည်တမံအစုအဖွဲ့​တွေ​ ပေါ်​ပေါက်လာတာ​တွေ့ရပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စိုက်ပျိုး​ရေးကိုကြည့်မယ်ဆိုရင်လည်း ဟိုတုန်းက မိုး​ကောင်း​ရေ​သောက်မျှသာဖြစ်ပါတယ်။ မိုး​ကောင်း​ရေ​သောက်ဆိုတာ မိုးကောင်းတဲ့နှစ်မှာ စိုက်​ရေးပျိုး​ရေး​ကောင်းပါတယ်။ မိုးခေါင်တဲ့နှစ်မှာ​တော့ စိုက်ပျိုး​ရေးမ​ကောင်းပါဘူး။ စိုက်ပျိုး​ရေးမ​ကောင်းရင် အခြားစီးပွား​ရေး​တွေလည်း မ​ကောင်းနိုင်ပါဘူး။ စီးပွား​ရေးမ​ကောင်းရင် လူတစ်ဦးချင်း ဝင်​ငွေကျဆင်းနိုင်သလို တိုင်းပြည်ရဲ့ ဂျီဒီပီလည်းကျဆင်းနိုင်ပါတယ်။ ဘာ​ကြောင့်လဲဆို​တော့ စိုက်ပျိုး​ရေးကို အ​ခြေခံတဲ့နိုင်ငံမို့ပါ။

ဟိုတုန်းကဆိုရင် ​အောက်ပြည်​အောက်ရွာသွားတဲ့ အညာသူအညာသား​တွေဟာ အပြန်မှာ ဘာလက်​ဆောင်မှမပါရင်နေ ဆန်​လေးတစ်စိတ်၊ တစ်ခွဲ​လောက် အညာဆန်ရထားကြီး​တွေစီးပြီး သယ်ကြရရှာတယ်။ အညာမှာ ဆန်ရှားတာကိုး။ ခု​တော့ ဒါ​တွေဟာ​ ပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားပြီ။ ဆည်တမံ​တွေရဲ့​ကျေးဇူး​ကြောင့် အညာကဆန်​တွေ ပြည်ပနိုင်ငံအထိ ပို့​နေပြီ။ စပါး​ပေါ်ချိန်ဆို အညာကဆန်ကားကြီး​တွေ ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်း​တွေကတစ်ဆင့်ပို့နေတာ အများအပြား​တွေ့ရပါတယ်။ အညာသား​တွေဟာ စပါးအတွက်မိုးမ​ကောင်းလို့ စပါး​အောင်ရေ မရဖို့ ပူစရာမလို​တော့ပါဘူး။

ဒါပေမယ့်လည်း အ​ခြေခံအ​ဆောက်အအုံ​တွေဖြစ်တဲ့ ဆည်တမံ​တွေကို တည်​ဆောက်နိုင်ခဲ့​ပေမယ့် စိုက်ပျိုး​ရေ​ပေး​ဝေဖို့ ​မြောင်းလက်တံ​တွေ၊ တူး​မြောင်း​ တွေ၊​ ရေ​သောက်စနစ်​တွေ ဆက်လက်တည်ဆောက် ဖို့ကျန်ပါ​သေးတယ်။

မြောင်းလက်တံ​တွေတည်ဆောက်

ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံ စီမံကိန်းတစ်ခုတည်း ကိုကြည့်မယ်ဆိုရင် အခုမှဆည်​ရေ​သောက်ဧက ၁၈၀၀၀ ​လောက် ​မြောင်းလက်တံ​တွေတည်ဆောက် ပြီး​နေတာဖြစ်ပါတယ်။ ဆည်​ရေ​သောက်ဧက ၉၀၀၀၀ အထိ​ ဖော်​ဆောင်ဖို့ကျန်ရှိ​နေပါ​သေးတယ်။ ၂၀၂၈-၂၀၂၉ ခုနှစ်အထိ ဆည်​ရေ​သောက်ဧက ၉၀၀၀၀ အတွက် လျာထား​ဆောင်ရွက်​နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဖြူး​ချောင်းတမံလို ဘဏ္ဍာနှစ်အလိုက်​ဖော်​ဆောင်မယ့် ဆည်​ရေ​​သောက်စနစ်​တွေ ကျန်ရှိ​နေဦးမယ်လို့​ ခန့်မှန်းရပါတယ်။

ဒီလို ဘဏ္ဍာနှစ်​တွေအလိုက် ဆည်​ရေ​သောက်စနစ်​တွေဖြစ်တဲ့​ မြောင်းလက်တံ​တွေ၊ ​ရေသိုလှောင် မှုစနစ်​တွေ​ ကောင်းလာတာနဲ့အမျှ မြန်မာပြည် တစ်နံတစ်လျားမှာ ​ရွှေ​ရောင်ဝင်းတဲ့စပါးခင်းတွေဟာလည်း တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် တိုးလာဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ​နွေအခါမှာ ​ရေရှာစရာမလိုဘဲ စိုက်ဧက​တွေ တိုးလာဖို့ရှိပါတယ်။ အခုအခါမှာ စပါးအပြင် ​နွေနှမ်း​တွေ​တောင် စိုက်​နေကြပါပြီ။ ကဲ... စပါးက ဆန်၊ နှမ်းက ဆီ ဘာပူစရာလို​သေးလဲ။​ သြော်. ဒါကလည်း ဆည်တမံများ အ​မြော်အမြင်ရှိရှိ တည်​ဆောက်ခဲ့တဲ့​ကျေးဇူး​ပေကိုး။ ။

moi

ရေ​လှောင်တမံများ၏​ ကျေးဇူး

ဆက်စပ်ဆောင်းပါးများ

ဖောက်ရဦးမည့် လမ်းများ ... ဆောက်ရဦးမည့် တံတားများ(အပိုင်း-၂)
ဖောက်ရဦးမည့် လမ်းများ ... ဆောက်ရဦးမည့် တံတားများ(အပိုင်း-၂)
သံလွင်မြစ်ကူးတံတား(ဘားအံ)     သံလွင်တံတား(ဘားအံ)သို့လည်း    ရောက်ရှိခဲ့ပါသေးသည်။ ဘားအံမြို့နှင့် သံလွင်မြစ်ကူးတံတားသည်  အလွန်မဝေးလှပါ။  တံတားသို့ဦးတည်ရာလမ်းတစ်လျှောက်  မြစ်သံလွင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူနေသောရွာလေးများကိုတွေ့ရသည်။ တချို့နေရာများတွင် လယ်ကွင်းများ၏ စိမ်းစိမ်းစိုစိုအရောင်များက မျက်စိပသာဒဖြစ်စေသည်။တံတားကြီးတစ်စင်းက မိုးကောင်းကင်နှင့်ထိတွေ့လုနီးပါး မတ်မတ်ရပ်လျက်တည်ရှိနေသည်ကို  တွေ့ရသည်။ ဤတံတားကြီးကား မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှည်လျားဆုံးနှင့်အင်အားအကြီးမားဆုံး မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည့် သံလွင်မြစ်ကြီးကို ဖြတ်ကျော်တည်ဆောက်ထားသည့် သံလွင်တံတား(ဘားအံ)ပင်ဖြစ်သည်။သံလွင်တံတား(ဘားအံ)သည်  ဘားအံမြို့နှင့်မြိုင်ကလေးရွာကို  ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ သံမဏိရက်မအမျိုးအစားတံတားဖြစ်ပြီး ၂၂၅၂ ပေ အရှည်ရှိသည်။  ဒေသအတွင်း ကုန်းလမ်းခရီးအတွက် အဓိကကျသော တံတားတစ်စင်းဖြစ်၏။ ၁၉၉၄ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။တံတားပေါ်၌ ရပ်မိပေပြီ     မြစ်၏ရေစီးသံများက အချိန်၏လှိုင်းလုံးကဲ့သို့ ဆက်တိုက်လှုပ်ရှားနေသည်။    မြစ်ရေသည် အနက်ရှိုင်းဆုံးသောအရောင်ဖြင့် ကရင်ပြည်နယ်တောင်တန်းများကြားမှ ချောင်းရေများကိုစုဆောင်းကာ  မဆုတ်မနစ်စီးဆင်းလျက်ရှိနေသည်။အဝေးဘက်တွင်မြင်တွေ့နေရသော   တောင်တန်းများသည်  အပြာရောင်မှိုင်းမှိုင်းဖြင့် မိုးကောင်းကင်အောက်တွင် တိတ်တဆိတ်ရပ်တည်နေကြသည်။   မြစ်ကမ်းပါးများပေါ်ရှိ စိမ်းလန်းသောသစ်တောများကလည်း သဘာဝ၏အေးချမ်းမှုကိုဖော်ပြနေသည်။စာရေးသူသည် တံတားပေါ်မှ ဖြတ်သန်းသွားလာနေကြသည့် ကားများ၊ ဆိုင်ကယ်များ၊ လူများနှင့် အဝေးရှုခင်းများကိုကြည့်နေရင်း ဆင့်ကဲဆင့်ကဲအတွေးနယ်ချဲ့နေမိပြန်သည်။အတိတ်ကာလများက မြစ်တစ်ဖက်မှတစ်ဖက်သို့သွားလာရန် လှေများကိုသာအားကိုးရသည့် အချိန်ကာလများရှိခဲ့သည်။  မိုးရာသီရောက်လျှင်မြစ်ရေများတက်ကာ  လူများ၏ခရီးသွားလာမှုများနှင့်  ကုန်စည်ပို့ဆောင်မှုများမှာ အခက်အခဲများစွာကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ယနေ့တွင်တော့  သံလွင်မြစ်ကူးတံတားကြီးသည် မြစ်ကမ်းနှစ်ဖက်ကို   ခိုင်မာစွာဆက်သွယ်ပေးနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။   ဒေသခံများ၏   နေ့စဉ်ဖြတ်သန်းမှုဘဝလမ်းကြောင်းများ ပိုမိုလွယ်ကူသက်သာစေခဲ့ပြီ။တံတားကြီးရှိလာပြီးသည့်နောက် ဒေသ၏အသက်ရှူသံများ ပိုမိုမြန်ဆန်သွက်လက်လာသကဲ့သို့ပင် ထင်မိသည်။တံတားကြီးသည် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး၏အိပ်မက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်၊   ချိတ်ဆက်ပေးနိုင်ရန် တိတ်တဆိတ်တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည်ဟု ခံစားရမိသည်။    ဆက်စပ်စဉ်းစားမိသည်က  နိုင်ငံတော်၌ ဘာကြောင့်လမ်းများဖောက်လုပ်ပေးရန်၊ ဘာကြောင့်တံတားတွေဆောက်ပေးရန် လိုအပ်တာလဲဟုပင်ဖြစ်သည်။           ဤသို့ လမ်းတစ်လမ်းဖောက်ခြင်း၊ တံတားတစ်စင်းဆောက်ခြင်းဆိုသည်မှာ  ရိုးရိုးအဆောက်အအုံ တည်ဆောက်ခြင်းသာမဟုတ်ပေ။  ၎င်းတို့ကဒေသတစ်ခု၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို လမ်းကြောင်းဖွင့်ပေးသော အနာဂတ်၏တံခါးများ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်ကြသည်။လမ်းများ               လမ်းများသည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအတွက် သွေးလွှတ်ကြောမကြီးများနှင့်တူပေသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည့်နိုင်ငံသည် စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ပညာရေး  စသည့်ကဏ္ဍအားလုံး  မြန်မြန်ဆန်ဆန်တိုးတက်နိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ပါနည်း။လမ်းများသည်  စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အရေးကြီးလှသည်။ ဒေသအသီးသီးမှ ထုတ်ကုန်များ၊ ကုန်ကြမ်းများ  လွယ်လင့်တကူသယ်ဆောင်နိုင်သည်။ ခရီးလမ်းမြန်ဆန်သဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်မှုကာလများ လျော့ကျစေပြီး ကုန်ပစ္စည်းဈေးနှုန်းများ ပိုမိုသက်သာစေသည်။  နိုင်ငံအတွက်  စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများတည်ဆောက်ရန်လွယ်ကူစေသည်။ နိုင်ငံသားတို့လိုရာခရီးကို   ချောမွေ့မြန်ဆန်စွာသွားလာနိုင်ကြသည်။လမ်းများသည် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးကို အထောက်အကူပြုသည်။ တောင်သူလယ်သမားများ၏ လယ်ယာထွက်ပစ္စည်းများကို ဈေးကွက်သို့အချိန်တိုအတွင်းပို့နိုင်သည်။ ကျေးလက်ဒေသများသို့ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးဝန်ဆောင်မှုများ ကောင်းမွန်စွာရောက်ရှိစေသည်။ ကျေးလက်နေပြည်သူများ၏ လူနေမှုအဆင့်အတန်းကိုမြင့်တက်စေသည်။  သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ပညာရေးအားလုံးအတွက် အဓိကကျသောကဏ္ဍတွင်ပါဝင်ပြီး လူနေမှုဘဝကို မြင့်မားတိုးတက်စေသည်။လမ်းများသည် လူမှုဆက်သွယ်ရေးကိုလည်းလျင်မြန်စေသည်။  နိုင်ငံသားတို့၏ မိသားစုဝင်များ၊ မိတ်ဆွေများနှင့်အတူ  နေရာအနှံ့သွားလာ လည်ပတ်နိုင်သည်။ အရေးပေါ်အခြေအနေများ (ဥပမာ-ဆေးရုံပို့ဆောင်ရန်) အချိန်မီဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ တောင်ပေါ်၊ မြေပြန့်ဒေသအသီးသီးရှိ ယဉ်ကျေးမှု၊ ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများဖလှယ်ခြင်းကိုချောမွေ့စေသည်။လမ်းများသည် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးအတွက် များစွာပံ့ပိုးသည်။ နိုင်ငံတော်၏ ဝန်ဆောင်မှုများ ပြည်သူလူထုထံသို့ အလွယ်တကူရောက်ရှိနိုင်သည်။ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် အဖွဲ့အစည်းများ လျင်မြန်စွာပြောင်းရွှေ့နိုင်သည်။လမ်းများသည်  ခရီးသွားလုပ်ငန်းအတွက်   ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးစေသည်။  ပြည်တွင်းပြည်ပ ခရီးသွားများသွားလာမှုလွယ်ကူစေသည်။ နိုင်ငံ၏ခရီးသွားလုပ်ငန်းများကို ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေပြီး  နိုင်ငံခြားဝင်ငွေကောင်းမွန်စေသည်။လမ်းများသည်   အရေးပေါ်အခြေအနေများကိုလည်း ထိရောက်စွာဆောင်ရွက်နိုင်စေသည်။ နိုင်ငံအတွင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ (ဥပမာ-ငလျင်၊ ရေဘေး၊ မီးဘေး)များဖြစ်ပွားပါက အချိန်တိုအတွင်းကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများအား မြန်မြန်ဆန်ဆန် ဆောင်ရွက်နိုင်ပါလိမ့်မည်။ထို့ကြောင့်လမ်းများသည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခုဟု ဆိုရပါလိမ့်မည်။တံတားများ     တံတားများသည်လည်း နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအတွက် လမ်းများကဲ့သို့ပင်   အလွန်အရေးပါလှပေသည်။ “သဘာဝအတားအဆီးများကို      အောင်မြင်စွာကျော်လွှားနိုင်သောဉာဏ်ပညာ” ဟုပင် တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။တံတားများသည် ပထဝီဆိုင်ရာ အတားအဆီးကိုဖြတ်ကျော်နိုင်သည်။  မြစ်များ၊ ချောင်းများ၊ ချိုင့်ဝှမ်းများ၊  တောင်ပြတ်များ၊  တောင်ကြားများကိုဖြတ်သန်း၍    ခရီးဝေးကိုချိတ်ဆက်ပေးသည်။ ဝေးကွာနေသော  ကမ်းနှစ်ဖက်ကိုဖြတ်သန်း၍ ဒေသတစ်ခုနှင့်တစ်ခု လွယ်ကူစွာဆက်သွယ်ပေးသည်။တံတားများသည်   စီးပွားရေးအတွက်အကျိုးကျေးဇူးများဖြစ်စေသည်။   ခရီးသွားရန်အတွက် မြစ်ချောင်းများဖြတ်ကျော်ကူးရန်    အချိန်ကြာခြင်း၊ လှေငယ်များ၊ ဇက်များစောင့်ဆိုင်းရခြင်းမှ လွတ်မြောက်စေပြီး အချိန်ကုန်သက်သာစေသည်။ သဘာဝအတားအဆီးရှိသော ဒေသများတွင်ပင် စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများတည်ဆောက်နိုင်သည်။ ကုန်စည်များသယ်ယူပို့ဆောင်ဖြန့်ဖြူးရေးအတွက် အခြေခံချိတ်ဆက်မှုလည်းဖြစ်သည်။တံတားများသည်  လူမှုဆက်သွယ်မှုကိုလည်း တိုးတက်စေသည်။ ကျေးလက်ဒေသများနှင့် မြို့ပြဒေသများအကြား ဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုရရှိစေသည်။ လူမျိုးစုများအကြား  ဆက်ဆံရေး ပိုမိုကောင်းမွန်စေသည်။တံတားများသည်  နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအရအရေးပါလေသည်။  နယ်စပ်ဒေသများ၊ သဘာဝအတားအဆီးရှိသော ဒေသများသို့ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ အမြန်ရောက်ရှိနိုင်သည်။ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်စသည့် နိုင်ငံ၏အရေးပေါ် အခြေအနေများတွင် ပြည်သူလူထုအား အမြန်ရွှေ့ပြောင်းပေးနိုင်သည်။တံတားများသည် နိုင်ငံ၏အင်ဂျင်နီယာနည်းပညာ အောင်မြင်မှု၊ နိုင်ငံ၏တိုးတက်မှု၊ နိုင်ငံတော်ပုံရိပ်ကိုမြှင့်တင်နိုင်မှု၊ နိုင်ငံသားများ၏ မျှော်မှန်းချက်နှင့် ဂုဏ်ယူရမှုတို့ကိုဖော်ပြသော သင်္ကေတတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။လမ်းနှင့်တံတားများ     လမ်းတစ်လမ်း၊ တံတားတစ်စင်း၏ အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝမှုကို  ထပ်မံတွေးမိသည်။  လမ်းတစ်လမ်းဖောက် လုပ်ခြင်းမှာလည်း  မြေပြင်ပေါ်တွင် ကျောခင်းနေသည့်  သာမန်သက်မဲ့မျဉ်းတစ်ကြောင်းသာ မဟုတ်၊  လူသားတို့၏ ဘဝအနာဂတ်သို့သွားမည့်လမ်းကြောင်းကို ဖွင့်လှစ်ပေးသည့် သက်ဝင်လှုပ်ရှားနေသည့် သက်သေတစ်ခုပင်ဖြစ်နေသည်။တံတားတစ်စင်းဆိုသည်မှာ မြစ်ကမ်းနှစ်ဖက်ကို ချိတ်ဆက်ပေးသည့် သက်မဲ့ပစ္စည်းတစ်ခုသာမဟုတ်။လူသားတို့၏ဘဝများ၊  အိပ်မက်များနှင့် ဒေသတစ်ခု၏ အနာဂတ်များကိုပါ  ပုံဖော်ချိတ်ဆက်ပေးထားသည့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၏  အမြဲရှင်သန်နေသောပြယုဂ်တစ်ခုဖြစ်နေသည်။လမ်းတစ်လမ်း၊ တံတားကြီးတစ်စင်း တည်ဆောက်နိုင်ရန်အတွက် နိုင်ငံတော်ကဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် အများအကျိုးအတွက် အဘက်ဘက်မှစဉ်းစားပြီးမှ ဘဏ္ဍာငွေများအကုန်အကျခံပြီး ဖော်ဆောင်ထားပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤအကျိုးရလဒ်ကိုလည်း ဒေသခံများဦးစွာခံစားကြရသည်။ဒေသအသီးသီး၌ လမ်း၊ တံတားများအပါအဝင် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပေးရာ၌ လူဦးရေသိပ်သည်းဆ၊ စီးပွားရေးအရ တွက်ခြေကိုက်ခြင်း၊ မကိုက်ခြင်းတို့ကို မေ့ထားရန်လိုသည်။ထိုဒေသလေးတစ်ခု၌    ဆောင်ရွက်ပေးသည့် လုပ်ငန်းများမှတစ်ဆင့်ရရှိလာသည့်  နိုင်ငံသားများ၏ယုံကြည်မှု၊ နိုင်ငံတော်အပေါ် အားကိုးအားထားပြုမှုတို့သည် အခြားဒေသအသီးသီးသို့ပျံ့နှံ့သွားမည်။ ထိုအခါ နိုင်ငံတော်၏  ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်ကို များစွာအထောက်အကူပြုပါလိမ့်မည်။တည်ဆောက်ရဦးမည့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုသည်မှာ  “လူသားတိုင်းပူပင်သောကကြောက်လန့်မှုကင်းပြီး  အေးချမ်းစွာ နေထိုင်နိုင်ခြင်း”ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရမည် ထင်သည်။ ငြိမ်းချမ်းပြီးအေးချမ်း သာယာဘေးကင်းမှုသည် နိုင်ငံသားများအတွက်၊ နယ်မြေတစ်ခုအတွက်၊  နိုင်ငံတစ်ခုအတွက် အလိုအပ်ဆုံးနှင့် အဓိကအကျဆုံးအခြေခံ လိုအပ်ချက်ပင်ဖြစ်သည်။ယုံကြည်ချက်၊ ခံယူချက်မတူညီကြတိုင်း အဖျက်လုပ်ရပ်များကို လွယ်လွယ်ကူကူ ဖျက်ဆီးကျူးလွန်ခြင်းများမှာ တိုင်းပြည်အတွက် ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုအလွန်ကြီးမားလွန်းလှပါပေသည်။ဝိဝါဒကွဲပြားခြင်း၊အတွေးအမြင်မတူခြင်း၊ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားထိခိုက်ခြင်း  စသည့်အချက်တို့အား ငြိမ်းချမ်းစွာမဖြေရှင်းဘဲ  လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။  ထို့ကြောင့်ဒေသအသီးသီးတွင် ပေးဆပ်မှုတွေများစွာရှိခဲ့သည်။  အနာဂတ်လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ၊   နိုင်ငံ၏အခြေခံအဆောက်အအုံများ များစွာပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရလေသည်။ ငြိမ်းချမ်းမှုများလည်း ဝေးကွာခဲ့သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏ နေရာဒေသအချို့တွင်ဖြစ်ပွားနေသော လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများသည် အချိန်တစ်ခုရောက်လျှင် အရှိန်ရပ်တန့်သွားပေလိမ့်မည်။ ထိုအချိန်မှသာ နိုင်ငံအနှံ့ ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများကို  ကွက်ပြည့်နင်းကာပြန်လည်ဆောင်ရွက်၍ရနိုင်ပါမည်။ ဒေသများငြိမ်းချမ်းချိန်ရောက်မှသာ    လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များကို ပြန်လည် တည်ဆောက်နိုင်ပါမည်။ အခြေခံအဆောက်အအုံများ  တည်ဆောက်ရေးပြန်လည် စတင်ရပါလိမ့်မည်။ အချိန်များစွာယူရပါလိမ့်ဦးမည်။ ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ဆောင်ရွက်ကြရပါမည်။ထို့ကြောင့်  နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန်၊ အခြေခံအဆောက်အအုံများ ကောင်းမွန်လာစေရန် ဒေသအသီးသီးတွင်   “ဖောက်ရဦးမည့်   လမ်းများ”  များစွာဆောင်ရွက်ရပေဦးမည်။ သဘာဝအတားအဆီးများကို ဖြတ်ကျော်နိုင်ရန် “ဆောက်ရဦးမည့် တံတားများ”များစွာ တည်ဆောက်ရပေဦးမည်။         ။MWD 
ရေ​လှောင်တမံများ၏​ ကျေးဇူး
ရေ​လှောင်တမံများ၏​ ကျေးဇူး
တ​စ်လောက ကျွန်​တော်သတင်း​ထောက်ကြီးတစ်​ယောက်ရဲ့ ဖိတ်ကြားစီစဉ်မှုအရ ရန်ကုန်- မန္တ​လေး အမြန်လမ်း ၁၁၅ မိုင်အနီး ပဲခူးရိုးမ​ပေါ်ရှိ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံသို့ သွား​ရောက်​လေ့လာခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။ ရန်ကုန်နဲ့​ နေပြည်​တော် အကြိမ်ကြိမ်အခါခါသွား​ရောက်ခဲ့စဉ် အမြန်လမ်းမပေါ်ကနေ ဒီ​ရေ​လှောင်တမံကို လှမ်းမြင်ရပေမယ့် လေ့လာခွင့်မကြုံခဲ့ပါ။ အခုတစ်ခါမှာ​တော့ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံအ​ကြောင်းသာမက နိုင်ငံတစ်ဝန်းက​ရေ​လှောင်တမံကြီး​တွေရဲ့​ ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်​ပေး​နေတာ​​တွေ၊ စိုက်ပျိုး​ရေ​ပေး​ဝေ​နေတာ​တွေကို အ​သေးစိတ်သိရှိ​လေ့လာခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။လှပခံ့ညားတဲ့တာတမံကျွန်​တော်တို့​လေ့လာ​ရေးအဖွဲ့ ယာဉ်တန်းဟာ ၁၁၅ မိုင် အမြန်လမ်းမှ အ​နောက်ဘက် ပဲခူးရိုးမ​တောင်​ကြောပေါ်တက်သွားပြီး နာရီဝက်ခန့်အကြာမှာ​​​တော့ ဖြူး​ချောင်းတမံကို ရောက်ပါတယ်။ ကြည်စိမ်း​နေတဲ့​ရေပြင်၊ လှပခံ့ညားတဲ့တာတမံ၊ ညို့ညို့ဆိုင်းဆိုင်းရှိ​နေတဲ့​ တော​တောင်လျှို​မြောင်​တွေ​ကြောင့် စိတ်ကြည်နူးဖွယ်​ကောင်းလှပါတယ်။ရေ​လှောင်တမံအနီးမှာ​တော့ ​ ရေ​လှောင်တမံနဲ့ပတ်သက်တဲ့​ ကြေးပြားကမ္ပည်းမော်ကွန်း စိုက်ထူထားတာကို​တွေ့ရပါတယ်။ ​မော်ကွန်းမှာ​​ရေးထားတဲ့စာတန်းက​တော့ ပြည်​ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ​​​​တော်အစိုးရ၏ လမ်းညွှန်ချက်အရ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်ဆည်​မြောင်းဝန်ကြီးဌာန ဆည်​မြောင်းဦးစီးဌာနက အ​ကောင်အထည်​ဖော်ခဲ့ပြီး ( ၈-၁-၂၀၁၅) ရက်​နေ့တွင်​ အောင်မြင်စွာဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်လို့​ရေးသားထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်​တော်တို့အဖွဲ့ဟာ ရေ​လှောင်တမံနဲ့ပတ်သက်ပြီး သက်ဆိုင်ရာတာဝန်ရှိသူ​တွေကိုလည်း ​မေးမြန်းခဲ့ပါ​သေးတယ်။“ကျွန်​တော်တို့ ဒီ​ရေ​လှောင်တမံကြီးက​နေ ၂၀၁၄ ခုနှစ်​နောက်ပိုင်းကစတင်ပြီး ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ပါတယ်။ ဒီဇိုင်းအရဆိုရင်​တော့ တစ်နှစ်ကို ကီလိုဝပ်နာရီသန်း​ပေါင်း ၁၂၀ ထုတ်လုပ်နိုင်ပါတယ်။ မနှစ်က​တော့ ဆည်​ရေဝင်​ရောက်မှု အား​ကောင်းတာ​ကြောင့် လျာထားချက်ကို​ကျော်လွန်ပြီး ၂၀၉ မဂ္ဂါဝပ်အထိ တိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်”လို့ ဖြူး​ချောင်း​ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အား​ပေးစက်ရုံ စက်ရုံမှူး ဦးမင်းသူ​အောင်ကဆိုပါတယ်။ဘက်စုံ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေဟာ မဟာဓာတ်အားလိုင်း(National Grid) ထဲကို နေ့စဉ်ဓာတ်အားတွေထုတ်လုပ်ပို့လွှတ်​နေသလို စိုက်ပျိုး​ရေကိုလည်း ဖြန့်ဖြူး​ပေး​နေပါတယ်။“ကျွန်​တော်တို့ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံက ဒီနှစ်​နွေရာသီမှာ​တော့ ​နွေစပါးအတွက် စိုက်ပျိုး​ရေ​ပေး​ဝေ​နေပါတယ်။ စုစု​ပေါင်း နွေစပါးစိုက်ဧက ၁၈၀၀၀ အတွက်ဖြစ်ပါတယ်။ စီမံကိန်းရဲ့ သုံးပုံတစ်ပုံပါ။ စီမံကိန်းအားလုံးပြီးသွားရင်​တော့ ဧက ၉၀၀၀၀ အထိ ​နွေစပါး​ရေ​ပေး​ဝေနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်” လို့ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်းတည်​​ဆောက်​ရေး (၁)လက်​ထောက်ညွှန်ကြား​ရေးမှူး ဦးတလန်ကြားက ဆိုပါတယ်။စိုက်​ပျိုး​ရေးအတွက်လည်း အားထားရမြန်မာနိုင်ငံမှာ စပါးစိုက်ဖို့ စိုက်ပျိုး​ရေလည်း​ပေးနိုင်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလည်း ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်တဲ့ နိုင်ငံပိုင်ဘက်စုံ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း ၂၅ ခုရှိ​ကြောင်း​ လေ့လာမှတ်သားရပါတယ်။ အများအားဖြင့်​​တော့ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံအပါအဝင် ဘီလူး​ချောင်း၊ ကင်းတား၊ ဆည်​တော်ကြီး၊​ ဇော်ဂျီ၊​ ပေါင်း​လောင်း၊ သဖန်းဆိပ်နဲ့ ရဲရွာအစရှိတဲ့​ ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို စီမံကိန်း​တွေဟာ လျှစ်စစ်ဓာတ်အားလည်း ထုတ်လုပ်​ပေးနိုင်သလို စိုက်​ပျိုး​ရေးအတွက်လည်း အားထားရတဲ့ စီမံကိန်းကြီး​တွေဖြစ်ပါတယ်။ဒီလိုဘက်စုံ​ရေ​​လှောင်တမံ စီမံကိန်းကြီး​တွေဟာ အခြားအခြား​သော ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေနဲ့မတူပါဘူး။ ပထမဦးစွာ ​ ​ ရေ​လှောင်တမံမှ ထုတ်လွှတ်လိုက်​တဲ့​ရေကို အသုံးပြုပြီး တာဘိုင်စက်တွေကို လည်ပတ်​စေကာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်တာဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ဖန် ​ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရာမှ စီးဆင်းသွား​တဲ့​ရေတွေကို ​အောက်ဘက်မှာ​ ရေလွှဲဆည်တစ်ခုတည်​ဆောက်ပြီး စိုက်ပျိုး​ရေအဖြစ် အသုံးချတာဖြစ်ပါတယ်။ ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ ရေလှောင်တမံ ၂၅ ခု အနက်က စီမံကိန်းအများစုကို နိုင်ငံ​တော်​အေးချမ်း သာယာ​ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုး​ရေး​ကောင်စီလက်ထက်မှာ အ​ကောင်အထည်​ဖော်တည်​ဆောက်ခဲ့​ကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေအရသိရပါတယ်။ ဒီလိုဘက်စုံ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေ အ​ကောင်အထည်​ဖော် တည်​ဆောက်နိုင်ဖို့ဆိုတာ ​ ငွေ​ကြေးအရင်းအနှီး ရှိရုံနဲ့မဖြစ်ပါဘူး။​ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ပထဝီအ​နေအထားက အဓိကအကျဆုံးလို့​ဆိုရမှာပါ။ ဘာ​ကြောင့်လဲဆို​တော့ ဆည်တမံအများစုဟာ ​တောင်ကုန်းတောင်တန်း​တွေနဲ့ ချိုင့်ဝှမ်း​တွေကို အ​ခြေခံတည်​ဆောက်ထားတာပါ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အ​ရှေ့ဘက်မှာဆိုရင် ရှမ်းကုန်းမြင့်​၊ အ​နောက်ဘက်မှာဆိုရင် အ​နောက်ရိုးမ၊ အလယ်ပိုင်းမှာဆို အလယ်ရိုးမ​​​​ခေါ် ပဲခူးရိုးမစတာ​တွေရှိပါတယ်။ ဆည်တမံအများစုဟာ ​တောင်ရိုး​တောင်စွယ်​တွေကို တာတမံအဖြစ် ဖြတ်တားကာတည်​ဆောက်ခဲ့တာပါ။ဒါဟာ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် သဘာဝက​ပေးတဲ့ လက်​ဆောင်လို့ဆိုရမှာပါ။ ဒီလို​တောင်ရိုးတောင်စွယ်​တွေ၊​ တောင်တန်း​တွေ၊​ ချောင်း​တွေ၊​ မြောင်း​တွေ​မရှိဘူးဆိုရင် ဘက်စုံ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေ​တည်​ဆောက်နိုင်ဖို့မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အဓိက​ရေချိုအရင်းအမြစ်​တွေဖြစ်တဲ့ ဧရာဝတီ၊ ချင်းတွင်း၊ သံလွင်နဲ့ စစ်​တောင်းမြစ်ကြီး​တွေဆိုတာ ရှိပါတယ်။ ဒီမြစ်ကြီး​တွေကလည်း​ တောင်တန်း​တွေကို မြစ်ဖျားခံပြီး ​ပေါ်​ပေါက်လာတာဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့သာ ဆည်တမံ​တွေမရှိဘူး၊ မတည်​ဆောက်ခဲ့ဘူးဆိုရင် မိုးအခါမှာ ​ရေကြီး​ရေလျှံ မှု​တွေ ပိုမိုပြီးဖြစ်ပွားနိုင်သလို ​နွေအခါမှာလည်း ​ရေပြဿနာကြုံ​တွေ့ရဖို့ ရှိပါတယ်။ဆည်တမံအစုအဖွဲ့​တွေ​ ပေါ်​ပေါက်လာမြန်မာနိုင်ငံမှာ ယခင်ကဆည်တမံဆိုတာ နည်းပါတယ်။ အခုအချိန်မှာတော့ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း၊ ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်း၊ စစ်​တောင်းမြစ်ဝှမ်း​တွေမှာ ဆည်တမံအစုအဖွဲ့​တွေ​ ပေါ်​ပေါက်လာတာ​တွေ့ရပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စိုက်ပျိုး​ရေးကိုကြည့်မယ်ဆိုရင်လည်း ဟိုတုန်းက မိုး​ကောင်း​ရေ​သောက်မျှသာဖြစ်ပါတယ်။ မိုး​ကောင်း​ရေ​သောက်ဆိုတာ မိုးကောင်းတဲ့နှစ်မှာ စိုက်​ရေးပျိုး​ရေး​ကောင်းပါတယ်။ မိုးခေါင်တဲ့နှစ်မှာ​တော့ စိုက်ပျိုး​ရေးမ​ကောင်းပါဘူး။ စိုက်ပျိုး​ရေးမ​ကောင်းရင် အခြားစီးပွား​ရေး​တွေလည်း မ​ကောင်းနိုင်ပါဘူး။ စီးပွား​ရေးမ​ကောင်းရင် လူတစ်ဦးချင်း ဝင်​ငွေကျဆင်းနိုင်သလို တိုင်းပြည်ရဲ့ ဂျီဒီပီလည်းကျဆင်းနိုင်ပါတယ်။ ဘာ​ကြောင့်လဲဆို​တော့ စိုက်ပျိုး​ရေးကို အ​ခြေခံတဲ့နိုင်ငံမို့ပါ။ဟိုတုန်းကဆိုရင် ​အောက်ပြည်​အောက်ရွာသွားတဲ့ အညာသူအညာသား​တွေဟာ အပြန်မှာ ဘာလက်​ဆောင်မှမပါရင်နေ ဆန်​လေးတစ်စိတ်၊ တစ်ခွဲ​လောက် အညာဆန်ရထားကြီး​တွေစီးပြီး သယ်ကြရရှာတယ်။ အညာမှာ ဆန်ရှားတာကိုး။ ခု​တော့ ဒါ​တွေဟာ​ ပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားပြီ။ ဆည်တမံ​တွေရဲ့​ကျေးဇူး​ကြောင့် အညာကဆန်​တွေ ပြည်ပနိုင်ငံအထိ ပို့​နေပြီ။ စပါး​ပေါ်ချိန်ဆို အညာကဆန်ကားကြီး​တွေ ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်း​တွေကတစ်ဆင့်ပို့နေတာ အများအပြား​တွေ့ရပါတယ်။ အညာသား​တွေဟာ စပါးအတွက်မိုးမ​ကောင်းလို့ စပါး​အောင်ရေ မရဖို့ ပူစရာမလို​တော့ပါဘူး။ဒါပေမယ့်လည်း အ​ခြေခံအ​ဆောက်အအုံ​တွေဖြစ်တဲ့ ဆည်တမံ​တွေကို တည်​ဆောက်နိုင်ခဲ့​ပေမယ့် စိုက်ပျိုး​ရေ​ပေး​ဝေဖို့ ​မြောင်းလက်တံ​တွေ၊ တူး​မြောင်း​ တွေ၊​ ရေ​သောက်စနစ်​တွေ ဆက်လက်တည်ဆောက် ဖို့ကျန်ပါ​သေးတယ်။မြောင်းလက်တံ​တွေတည်ဆောက်ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံ စီမံကိန်းတစ်ခုတည်း ကိုကြည့်မယ်ဆိုရင် အခုမှဆည်​ရေ​သောက်ဧက ၁၈၀၀၀ ​လောက် ​မြောင်းလက်တံ​တွေတည်ဆောက် ပြီး​နေတာဖြစ်ပါတယ်။ ဆည်​ရေ​သောက်ဧက ၉၀၀၀၀ အထိ​ ဖော်​ဆောင်ဖို့ကျန်ရှိ​နေပါ​သေးတယ်။ ၂၀၂၈-၂၀၂၉ ခုနှစ်အထိ ဆည်​ရေ​သောက်ဧက ၉၀၀၀၀ အတွက် လျာထား​ဆောင်ရွက်​နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဖြူး​ချောင်းတမံလို ဘဏ္ဍာနှစ်အလိုက်​ဖော်​ဆောင်မယ့် ဆည်​ရေ​​သောက်စနစ်​တွေ ကျန်ရှိ​နေဦးမယ်လို့​ ခန့်မှန်းရပါတယ်။ဒီလို ဘဏ္ဍာနှစ်​တွေအလိုက် ဆည်​ရေ​သောက်စနစ်​တွေဖြစ်တဲ့​ မြောင်းလက်တံ​တွေ၊ ​ရေသိုလှောင် မှုစနစ်​တွေ​ ကောင်းလာတာနဲ့အမျှ မြန်မာပြည် တစ်နံတစ်လျားမှာ ​ရွှေ​ရောင်ဝင်းတဲ့စပါးခင်းတွေဟာလည်း တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် တိုးလာဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ​နွေအခါမှာ ​ရေရှာစရာမလိုဘဲ စိုက်ဧက​တွေ တိုးလာဖို့ရှိပါတယ်။ အခုအခါမှာ စပါးအပြင် ​နွေနှမ်း​တွေ​တောင် စိုက်​နေကြပါပြီ။ ကဲ... စပါးက ဆန်၊ နှမ်းက ဆီ ဘာပူစရာလို​သေးလဲ။​ သြော်. ဒါကလည်း ဆည်တမံများ အ​မြော်အမြင်ရှိရှိ တည်​ဆောက်ခဲ့တဲ့​ကျေးဇူး​ပေကိုး။ ။moi
ဖောက်ရဦးမည့် လမ်းများ . . . ဆောက်ရဦးမည့် တံတားများ အပိုင်း(၁)
ဖောက်ရဦးမည့် လမ်းများ . . . ဆောက်ရဦးမည့် တံတားများ အပိုင်း(၁)
      ဇွဲကပင်တောင်ထိပ်သို့ ရောက်ခဲ့ပြီ။ ဆံတော်ရှင်စေတီအား ဖူးမြော်ရပြီ။ ဖြာကျနေသော မိုးတိမ်များကိုဖြတ်လျက် အာကာပြင်ကျယ်ကြီးကို မျက်မှောက်ပြုရသည်။  တောင်ထိပ်ပေါ်မှ မြင်ရသည့် မြင်ကွင်းကား မိုးကောင်းကင်နှင့် မြေပြင်တို့၏သဘာဝအလှတရား    ပေါင်းစပ်ထားမှုဖြစ်၏။ ဤလှပသော အမိမြေတို့ ထာဝရတည်တံ့စေရန် ထိန်းသိမ်းရမည်ဟူသော နိုင်ငံသားတာဝန်နှင့်   ကိုယ်တိုင်နားလည်မှုတို့ တစ်ပြိုင်နက်ခံစားမိသည်။တစ်ခါတစ်ရံ ထူထပ်သောမိုးတိမ်များကြားမှ စိမ်းလန်းသောတောင်ခြေရွာများ၊ ငှက်ပျောခင်းများ၏ အစိမ်းရောင်အကွက်လေးများကို မြင်တွေ့ရပြန်သည်။ သာမန်လှပမှုထက်ပိုသည့်  လျှို့ဝှက်ထားသော ပန်းချီကားတစ်ချပ်ကို ရှုမြင်ရသကဲ့သို့ပင်…။အနောက်ဘက်ရှိ သံလွင်မြစ်ကြီးကိုလည်း မှိုင်းပျပျလှမ်းမြင်တွေ့ရသည်။ မြစ်သည်  ငွေရောင်တန်းကြီးသဖွယ် တောင်ကြားများကိုဖြတ်သန်း၍ ဝေ့ဝိုက်စီးဆင်းနေသည်။ မြစ်ကမ်းဘေးရှိ ကျေးရွာငယ်လေးများကို အညိုရောင်  အစက်အပြောက်များသဖွယ်    မြင်တွေ့ရပြီး ပတ်ဝန်းကျင်ကို   နက်ရှိုင်းစွာအလှဆင်ထားကြသည်။မြောက်ဘက်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်အရပ်၌ တောင်တန်းကြီးများသည် အပြာရောင်အဆင့်ဆင့်ဖြင့် ဝေးရာသို့သွယ်တန်းနေသည်။ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးတောင်မှာ “နွားလဘို့တောင်” ဖြစ်မည်ဟု မှန်းဆမိသည်။ထာဝရတည်တံ့နေသော  သဘာဝ၏ မှတ်တိုင်များပင်ဖြစ်သည်။ ဤအမြင့်မှနေ၍ မြင်တွေ့ရသည့် ကရင်ပြည်နယ်၏ စိမ်းလန်းသောမြေသည် ဒေသတွင်းပဋိပက္ခဒဏ်များကို ခံစားနေရသော်လည်း သဘာဝ၏  ပြန်လည်ရှင်သန်မှု   စွမ်းအားများက မပျက်မစီးဘဲ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်း ထားနိုင်စွမ်းရှိနေသည်ကို သိမြင်နိုင်သည်။နိုင်ငံတော်သည် ဤဒေသ၌  ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အခြေခံအဆောက်အအုံ များစွာကိုတည်ဆောက်ခဲ့ပြီး တည်ဆောက်နေဆဲဖြစ်လေသည်။ ဇွဲကပင်တောင်ထိပ်ပေါ်မှ မြင်တွေ့နေရသည့် အေးချမ်းသောရှုခင်းမြင်ကွင်းများကိုခံစားရင်း အခြေခံအဆောက်အအုံဆိုသည့် အချက်ကို စာရေးသူ၏စိတ်ကူးထဲ၌  တွေးနေမိခဲ့သည်။အခြေခံအဆောက်အအုံဆိုသည်မှာ       နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် အခြေခံအဆောက်အအုံများကို  ပုံမှန်အားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည် -(က)     ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအခြေခံအဆောက်အအုံ( ခ )     လူမှုစနစ်အခြေခံအဆောက်အအုံများ( ဂ )     ဒစ်ဂျစ်တယ်အခြေခံအဆောက်အအုံများ(ဃ)     စီးပွားရေးအခြေခံအဆောက်အအုံများ     ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအခြေခံ အဆောက်အအုံများမှာ လမ်းများ၊ တံတားများ၊ ရထားလမ်း၊ ဘူတာရုံများ၊ လေဆိပ်၊ ဆိပ်ကမ်း၊ စွမ်းအင်ဆိုင်ရာ စက်ရုံများ၊ ဓာတ်အားဖြန့်ဖြူးရေးစနစ်များ၊ စက်သုံးဆီသိုလှောင်ရုံများ၊  သောက်သုံးရေရရှိရေးလုပ်ငန်းများ၊ ရေသွယ်ပိုက်လိုင်းများ၊ ရေလှောင်တမံများ၊ ရေသန့်စက်ရုံများ၊ မိလ္လာစနစ်များ၊တယ်လီဖုန်းလိုင်းများ၊ အင်တာနက်ကေဘယ်များ၊ ဆဲလ်တာဝါ၊ ဆေးရုံ၊ စာသင်ကျောင်း စသည်များဖြစ်ကြသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏   နှလုံးသွေးကြောများပင်ဖြစ်၏။လူမှုစနစ်အခြေခံအဆောက်အအုံများမှာ ပညာရေးစနစ်၊ ကျန်းမာရေးစနစ်၊ ဥပဒေစနစ်၊ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားစနစ်၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့်စီးပွားရေးစနစ် စသည့်လူမှုအသိုက်အဝန်းကို  အသက်ဝင်လှုပ်ရှားစေသော  စီမံခန့်ခွဲမှုအခြေခံစနစ်များ၊ စည်းမျဉ်းများ၊   အဖွဲ့အစည်းများပင် ဖြစ်ကြသည်။ဒစ်ဂျစ်တယ်အခြေခံအဆောက်အအုံများမှာ နည်းပညာခေတ်၏ အခြေခံအဆောက်အအုံများဖြစ်ပြီး အင်တာနက်၊ ဒေတာနှင့် သတင်းအချက်အလက်များ စီးဆင်းနိုင်ရန်အတွက် လိုအပ်သော နည်းပညာစနစ်များ၊ ကွန်ရက်များနှင့် အစိုးရဝန်ဆောင်မှုကိရိယာအားလုံးကို ခြုံငုံခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။    ယနေ့ခေတ် ဒစ်ဂျစ်တယ်စီးပွားရေးနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေး၏ ကျောရိုးမကြီးဟု ဆိုရမည်။စီးပွားရေးအခြေခံအဆောက်အအုံများဆိုသည်မှာ နိုင်ငံ၏စီးပွားရေးလှုပ်ရှားမှုများ ချောမွေ့စွာလည်ပတ်နိုင်ရန် တိုက်ရိုက်လိုအပ်သော  စီးပွားရေးအခြေခံ အဆောက်အအုံများကိုခေါ်သည်။ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊  သယ်ယူပို့ဆောင်ဖြန့်ဖြူးခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်များ၊ ဈေးများ၊ ကုန်သွယ်ရေးစင်တာများ၊ စက်မှုဇုန်များ၊ သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးစင်တာများ ပါဝင်ကြသည်။ဤအခြေခံအဆောက်အအုံများ ခိုင်မာကောင်းမွန်မှသာ နိုင်ငံ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး မြန်ဆန်ပါလိမ့်မည်။ဆင်းရဲမှုကိုလျှော့ချနိုင်ပါလိမ့်မည်။ လုံခြုံမှု၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှုနှင့်နည်းပညာတိုးတက်မှုများပေါ် မူတည်၍ နိုင်ငံ၏ ပြိုင်ဆိုင်နိုင်မှုစွမ်းအားများ ပိုမိုတိုးတက်ပါလိမ့်မည်။ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွေး      ဇွဲကပင်တောင်ရင်ပြင်ပေါ်တွင် ပီတိစိတ်ဖြင့် တစ်နာရီခန့်နားနေခဲ့ပြီး တောင်ခြေသို့ ပြန်ဆင်းချိန်တွင် ညနေဘက်သို့ ရောက်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ နေဝင်ဆည်းဆာ၏ ရွှေရောင်၊ လိမ္မော်ရောင်၊ ပန်းရောင်များက တောင်ထိပ်များပေါ်သို့  လိမ့်ဆင်းဖြာကျနေသည်။ ဝန်းကျင်တစ်ခွင်ရှိ မိုးစက်များထိမှန်ထားသည့် သစ်ပင်များ၊ ချုံနွယ်များထက်၌ ရွှေမှုန်ဖြူးထားသကဲ့သို့ တောက်ပြောင်ဝင်းလက်နေလေသည်။  မိုးကောင်းကင်ယံ၌ ငှက်များ အုပ်စုလိုက်ပျံသန်းနေသည်။သူတို့၏ဟစ်ကြွေးသံများက တောင်ကြားတွင် ပဲ့တင်ထပ်နေသည်။လှေကားထစ်များကို သတိထားဆင်းရင်း ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ထမ်း တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သူပီပီ ကရင်ပြည်နယ်အတွင်း ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး ဆောင်ရွက်မှုများအကြောင်း တစိမ့်စိမ့် တွေးတောပုံဖော်မိပြန်သည်။ကရင်ပြည်နယ်၏ မျက်မှောက်ကာလတွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုတိုးတက် ကောင်းမွန်လာခဲ့ပြီး မြို့ကြီးများအကြား အဝေးပြေးလမ်းမများဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ သံလွင်မြစ်ကိုဖြတ်သန်းသည့် တံတားကြီးများက ဒေသအချင်းချင်း ဆက်သွယ်မှု ပိုမိုလွယ်ကူလာစေပြီ။ စီးပွားရေးနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများကိုလည်း တိုးတက်စေခဲ့သည်။ဤတိုးတက်မှုများသည် နိုင်ငံတော်အစိုးရ အဆက်ဆက် အခြေခံ အဆောက်အအုံများ ကောင်းမွန်စေရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြခြင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။ အစိုးရ၏စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့်ဝန်ကြီးဌာနများ၊ ဒေသအာဏာပိုင်များက  ဦးစားပေးလုပ်ငန်းများဖြင့် ဘဏ္ဍာနှစ်အလိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန     စာရေးသူ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံတော် တည်ဆောက်ရေးအတွက် နယ်စပ်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် နယ်စပ်ဒေသရှိ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ၏  လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးဟူသော  အဓိကတာဝန်ကြီး  နှစ်ရပ်ကိုအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ကရင်ပြည်နယ်၏ ဒေသတွင်း အခြေခံအဆောက်အအုံများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ၁၉၈၉-၁၉၉၀  ဘဏ္ဍာနှစ်မှ ၂၀၂၅-၂၀၂၆  ဘဏ္ဍာနှစ်အထိ မြေလမ်း ၅၀၀ မိုင် ၆ ဖာလုံ၊ ကျောက်ခင်းလမ်း ၄၀၇ မိုင် ၃ ဖာလုံ၊ အမာခံလမ်း ၁၁၄ မိုင် ၅ ဖာလုံ၊ ကတ္တရာလမ်း ၁၁၄ မိုင် ၆ ဖာလုံ၊ ကတ္တရာထပ်ပိုးလွှာခင်းခြင်း ၁၈ မိုင် ၆ ဖာလုံ၊ ကွန်ကရစ်လမ်း ၉ မိုင် ၇ ဖာလုံ၊ လမ်းပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်း ၇၅ မိုင် ၂ ဖာလုံ၊ မြေထိန်းနံရံ ၅၆၁ ပေ၊ ကျောက်စီရေမြောင်း ၃၂၅၀ ပေ၊ တံတားကြီး ၃၂ စင်း၊ တံတားငယ် ၅၉၃ စင်း၊ Box Culvert ၃၈၇ စင်း၊ Pipe Culvert ၄၁၇ စင်း၊ ဆေးရုံ ၅ ရုံ၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန ၂၀ ခု၊ စာသင်ကျောင်း ၆၄ ကျောင်း၊ ရေရရှိရေး ၆၀ ခု၊ တန်ဖိုးနည်းအိမ်ရာ ၁၂၁၈  လုံး၊  ဘုန်းကြီးကျောင်း   ၂၇ ကျောင်း၊ ဆိုလာရေတင်စနစ် ၈၅၃ ခုအား ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ထို့ပြင်  လူငယ်သင်တန်းကျောင်း နှစ်ကျောင်း (ဘားအံ၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီး)၊  စက်မှုကျောင်းတစ်ကျောင်း(ဘားအံ)နှင့် အိမ်တွင်းမှုသင်တန်းကျောင်းသုံးကျောင်း (ဘားအံ၊ မြဝတီ၊ မြိုင်ကြီးငူ)တို့တွင် ကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းဖြင့် ဒေသ၏ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များကို ပြုစုပျိုးထောင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေခဲ့သည်။ ဤလုပ်ငန်းများအား မည်သည့်အခက်အခဲ မျိုးစုံရှိနေပါစေ အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည့်  ဌာနများက နိုင်ငံတော်၏ ရည်မှန်းချက်ကို စိတ်အားထက်သန်မှု၊ ဇွဲရှိရှိ စေတနာအပြည့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသဖြင့်သာ နိုင်ငံအနှံ့ အခြေခံအဆောက်အအုံ တိုးတက်မှုများကို မြင်တွေ့ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရန် နိုင်ငံသားအားလုံး၌ တာဝန်ရှိပေသည်။မြစ်သံလွင်     စာရေးသူသည် တပ်မတော်သားဘဝ စစ်ဆင်ရေးတာဝန်များဖြင့်  ဤကရင်ပြည်နယ်အတွင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည့်   အချိန်ကာလများရှိခဲ့သည်။ စစ်ဆင်ရေးတာဝန်ဆိုသည်မှာ အလှအပကြည့်ရှုရန်    သွားလာရခြင်းမဟုတ်ခဲ့ပေ။သို့သော်  သဘာဝအလှတရားများသည် ရှောင်လွှဲ၍မရခဲ့။ မနက်စောစော သံလွင်မြစ်ကြီးပေါ် မြူခိုးပါးပါးများ လဲလျောင်းလျက်ရှိသည့် မြင်ကွင်းများကိုကြည့်ရင်း လူသားတစ်ဦး၏ နှလုံးသားအတွင်းက စိတ်အေးချမ်းစွာ    ဖြစ်ပေါ်လာသည့်ကြည်နူးမှုကို ခံစားမိခဲ့ရဖူးသည်။ညနေခင်း  နေမင်း၏ အရောင်သည် သံလွင်မြစ်ရေကို အနီရောင်၊ ရွှေရောင်များဖြင့် ပန်းချီကားတစ်ချပ်ကဲ့သို့ ဖန်တီးပေးထားကြသည်။ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရာတွင် တောင်ပေါ်လမ်း၊ တောင်တန်းလမ်းများ၊ သစ်တောများကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည်။ မိုးရာသီရောက်လျှင် မြေရွှံ့ညွန်များ လိမ်းကျံထားသည့် လမ်းများပေါ်မှ ပင်ပန်းကြီးစွာ လျှောက်လှမ်းခဲ့ရသည်။ သို့သော် ညနေခင်း သံလွင်ရေမျက်နှာပေါ်တွင် နေဝင်ရောင်ထင်ဟပ်သည့် တောင်တန်းတို့၏ အရိပ်မြင်ကွင်းများက အားမာန်သစ်တစ်ရပ်ပေးခဲ့သည်။ ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံး     လှပပြည့်စုံစွာ တိတ်ဆိတ်သွားသလို ခံစားရဖူး၏။ ထို့ကြောင့်  အေးချမ်းစွာဖြတ်သန်း စီးဆင်းနေသည့်  သံလွင်မြစ်ကြီးကို  စာရေးသူမမေ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။သံလွင်မြစ်သည် သဘာဝအလှတရားတစ်ရပ်သာမက သင်ခန်းစာတစ်ရပ်လည်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ရေသည် အတားအဆီးကြားမှ ဆက်လက်စီးဆင်းသကဲ့သို့ နိုင်ငံသားတို့သည်လည်း အခက်အခဲကြားမှ မရပ်တန့်ဘဲ ရှေ့ဆက်သင့်သည်ဟု “သံလွင်”က သင်ပေးခဲ့သည်။ယခင်ခေတ်ကာလများက သံလွင်သည် ကုန်စည်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၏ အဓိကလမ်းကြောင်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင်လည်း ဘားအံမြို့၏ အလှအပကို မြှင့်တင်ပေးနေဆဲဖြစ်သည်။ သံလွင်သည် ဘားအံမြို့၏ သွေးကြောတစ်ကြောကဲ့သို့လည်းဖြစ်သည်။ သာမန်ရေစီးတစ်ခုမဟုတ်ဘဲ ဘားအံမြို့၏ နှလုံးခုန်သံလည်းဖြစ်သည်။ အေးချမ်းသော ရေစီးသံတိုင်းတွင် အတိတ်၏ ခြေလှမ်းများ၊ အိပ်မက်မဟုတ်သော ဖြစ်ရပ်များ၊ ဒေသခံများ၏ မျှော်လင့်ချက်များ ပေါင်းစပ်နေလျက်ရှိနေသည်။သမိုင်းတစ်စ     လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော်လောက်က ခြေချခဲ့ဖူးသော ကရင်ပြည်နယ်ဒေသအကြောင်းကို ပြန်တွေးကြည့်မိသည်။  သဘာဝအလှတရားနှင့်ပြည့်စုံသော ဒေသတစ်ခု၏နောက်ကွယ်တွင်    လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲမှု၊      ပဋိပက္ခများ၊ အထီးကျန်မှုပုံရိပ်များက သမိုင်းတစ်စအဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့သည်။ဤဒေသသည် ယခင်က   နယ်မြေလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးသည် ရှည်လျားသော ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများကြောင့် အလွန်ဆိုးရွားခဲ့သည်။ အဓိကလမ်းမကြီးများမှာပင် တိုက်ပွဲများနှင့် လုံခြုံရေးအန္တရာယ်များကြောင့် ကန့်သတ်ချက်များရှိခဲ့သည်။ ခရီးသွားလာမှုနှင့်ကုန်စည် စီးဆင်းမှုအတွက်  စိုးရိမ်ရသည့်အခြေအနေဖြစ်ခဲ့သည်။ပြည်နယ်အတွင်း အဓိကမြို့များ၏ အပြင်ဘက်သို့ ရောက်သွားသည်နှင့် လမ်းအများစုသည် မြစ်ချောင်းများကြား၊ တောင်တန်းများကြားကို ဖြတ်သန်းရသော ကျောက်စရစ်လမ်း၊ ရွှံ့လမ်းကြမ်းများဖြစ်၏။မိုးတွင်းကာလဆိုလျှင် ဘားအံနှင့် ဖာပွန်၊ ဘားအံနှင့် ကော့ကရိတ်ကြားက လမ်းများသည် သွားလာ၍ မရလောက်အောင် ဆိုးရွားခဲ့ဖူးသည်။ တံတားများလည်း နည်းပါးခဲ့သည့်အတွက် သံလွင်မြစ်ကိုဖြတ်ကျော်ရန် လှေငယ်များကိုသာ အားကိုးခဲ့ရသည်။အချို့ကာလများတွင် နယ်မြေတည်ငြိမ်မှုမရှိခြင်းကြောင့် လမ်းပိုင်းပျက်စီးမှုများ၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရန် ကြန့်ကြာမှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုကာလမျိုးတွင် ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုလုပ်ငန်းများ အားနည်းခဲ့ရသည်။ပြည်နယ်၏ ကျေးလက်ဒေသအများစုသို့   လျှပ်စစ်မီးလုံးဝမရောက်သေး၍ အမှောင်ထုအတွင်း    ရှိနေခဲ့ကြသည်။ ဆက်သွယ်ရေးအလွန်ခက်ခဲပြီး  ဝေးလံခေါင်သီသော ကျေးရွာအုပ်စုများဆိုလျှင် သတင်းစကားတစ်ခု အကြောင်းကြားနိုင်ရန် ရက်ပေါင်းများစွာ လမ်းလျှောက်သွားခဲ့ရသည်။ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနများ ရှိသော်ငြားလည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲသည့်အတွက် ဆေးဝါးများပြတ်လပ်ခြင်း၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ သွားလာရေး ခက်ခဲခြင်းတို့ကြောင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု အားနည်းခဲ့ရသည်။ဒေသပညာရေးအတွက် ကျောင်းအဆောက်အအုံ လုံလောက်မှုမရှိခြင်း၊ ဆရာ၊ ဆရာမများနေရာချထားရေး အခက်အခဲများရှိခြင်းကြောင့် ပညာသင်ကြားခွင့် အကန့်အသတ်များရှိခဲ့သည်။သို့သော် ဒေသရှိ တောင်တန်းရွာလေးများ၌ ဒေသခံတို့၏ ရိုးသားသည့်သဘောထား၊ သည်းခံနိုင်မှုနှင့်  ကူညီမှုများကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ အခက်အခဲများကြားတွင် ရှင်သန်နေထိုင်ကြသည့် လူမှုဘဝများကိုကြည့်ရင်း မြှင့်တင်ပေးရမည့် တာဝန်၏အဓိပ္ပာယ်ကို  ပိုမိုနားလည်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်  စစ်ဆင်ရေးတာဝန်များဖြင့် သွားလာခဲ့ဖူးသည့် ကရင်ပြည်နယ်သည် စာရေးသူအတွက် သမိုင်းတစ်စ ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ အကြောင်း၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်  “တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ်(NCA)”ကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် ကရင်ပြည်နယ်၏ မျက်နှာသွင်ပြင်သည် တဖြည်းဖြည်းချင်း အသွင်ပြောင်းလာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ယခင်ကအခက်အခဲမျိုးစုံကြားမှ ရပ်တည်ခဲ့ရသည့် ပြည်နယ်သည် ယနေ့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသို့ ရောက်ရှိလာခြင်းမှာ ခေတ်အဆက်ဆက် သမိုင်းတစ်လျှောက်  တာဝန်ရှိသူအားလုံး၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အကျိုးရလဒ်ဖြစ်ပေသည်။လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအဆင့်မြှင့်တင်မှုများကြောင့် ယနေ့ခေတ် ဘားအံ-ဖာပွန် သွားကားလမ်းသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး သွားလာ၍ ရခဲ့ပေပြီ။ ကုန်စည်စီးဆင်းမှုနှင့် ခရီးသွားလာမှု အဆင်ပြေချောမွေ့ခဲ့လေပြီ။ သံလွင်မြစ်ကူးတံတားကြီး(၁၉၉၇)သည်လည်း ဤပြောင်းလဲမှု၏ အစောပိုင်းကာလ အထင်ကရနေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကျိုက်ဒုံ-ကော့ကရိတ်လမ်းကဲ့သို့ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အရေးပါသော လမ်းများသည် ခေတ်မီကောင်းမွန်လာခဲ့ပေပြီ။ယနေ့အချိန်တွင်  ကရင်ပြည်နယ်မြို့ကြီးများ၏ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များတွင်သာမက ကျေးရွာအုပ်စု အများအပြားကို နိုင်ငံတော် ဓာတ်အားလိုင်းရောက်ရှိခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ဖုန်းတာဝါတိုင်များ နေရာအနှံ့ ဆောက်လုပ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သတင်းအချက်အလက်များကို ခေတ်နှင့်ထိတွေ့ဆက်ဆံနိုင်သော အခွင့်အလမ်းများ ရရှိခဲ့ပေပြီ။ သတင်းစကားပါးရန် ရက်ပေါင်းများစွာ လမ်းလျှောက်ရန်မလိုတော့ပြီ။လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာသည်နှင့်အမျှ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုများလည်း ပိုမိုကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။ ဘားအံပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးအပြင် မြို့နယ်အသီးသီးက ဆေးရုံဆေးခန်းမျာကိုလည်း အဆင့်မြှင့်တင်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ပညာရေးကဏ္ဍမှာလည်း တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်များ ပေါ်ပေါက်လာပြီး  ပညာသင်ကြားခွင့် အခွင့်အလမ်းများ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ကရင်ပြည်နယ်၏ ဖွံ့ဖြိုးရေးခရီးစဉ်များသည် ပဋိပက္ခမှ ငြိမ်းချမ်းရေးဆီသို့ ဦးတည်သော ခရီးရှည်ကြီးပင်ဖြစ်၏။ ယနေ့မြင်တွေ့နေရသည့် မြေလမ်း၊ ကျောက်လမ်း၊ ကွန်ကရစ်လမ်း၊ ကတ္တရာလမ်းများ၊ တံတားကြီး/ငယ်များ၊  လျှပ်စစ်မီးများ၊ ကောလိပ်/တက္ကသိုလ်များ၊ ဆေးရုံ/ ဆေးခန်းများသည် ဤခရီး၏ ရုပ်ဝတ္ထုအထောက်အထားများပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအခြေခံအဆောက်အအုံများ တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ဒေသခံတို့၏  ဘဝများသည်လည်း တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာနေသည်။ဤကဲ့သို့ ကြီးမားသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကွာခြားမှုများ၏ အဓိကအချက်မှာ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် လမ်းတံတားများ၊ ကတ္တရာလမ်းများ ပြည့်စုံလာသောအခါ အတိတ်၏ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲမှုများက လေးနက်သော သမိုင်းတစ်စအဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့ပေပြီ။သို့သော် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၏ အသီးအပွင့်များကို ပြည်နယ်အနှံ့အညီအမျှခံစားနိုင်ရေးနှင့် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဆက်လက်တည်ဆောက်နိုင်ရေးသည် အနာဂတ်အတွက် စိန်ခေါ်မှုအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ဖျက်ဆီးမှုများ၏ အကျိုးဆက်     နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ရည်မှန်း၍ အခြေခံအဆောက်အအုံများ တိုးချဲ့တည်ဆောက်ရန် မျိုးဆက်များစွာတို့ နှစ်ပေါင်းများစွာ    ကြိုးပမ်းအားထုတ်ခဲ့ရသည်။ သို့သော် ဖျက်ဆီးရန်အတွက်မူကား မိနစ်ပိုင်းအနည်းငယ်သာလိုအပ်သည်။  အသိဉာဏ်မဲ့ အဖျက်သမားများက နိုင်ငံတိုးတက်မှုကို ရှေ့ဆက်ခွင့်အား အကြောင်းမဲ့ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။ အမြင်မတူမှုများ၊ ဝါဒစွဲများနှင့်ဒေသစွဲများက ပြည်သူတို့ဘဝကို နီးကပ်စေခဲ့သော အဖိုးတန်လက်ရာများကို အကျိုးမရှိ ဖျက်ဆီးမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ သို့သော် တချို့နေရာများတွင် လမ်းပိုင်းများကို ဖျက်ဆီးခံရသည်။ ရထားလမ်းများကို မိုင်းခွဲကြသည်။ တံတားကြီးငယ်များကို ချိုးဖျက်ပစ်ကြသည်။ စာသင်ကျောင်းများ၊ ဆေးရုံများကို မီးရှို့ကြသည်။ ဆက်သွယ်ရေး တာဝါတိုင်များ၊ လျှပ်စစ်မီးတိုင်များကို ပြိုလဲစေခဲ့သည်။ယင်းကဲ့သို့သော ဖျက်ဆီးမှုများကြောင့် နိုင်ငံ၏ အရေးပါလှသည့် အခြေခံအဆောက်အအုံ အများအပြားပင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှုများလည်း ယခင်ကကဲ့သို့ မလုံခြုံ၊ မချောမွေ့တော့။ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်အတွက် အချိန်နှင့် အားထုတ်မှုများ  များစွာလိုအပ်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ လမ်းများ    ပျက်စီးသွားသည့်အခါ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်   ယိုင်နဲ့ပြီး အသုံးပြုသွားလာနေကြသော ပြည်သူများ အခက်အခဲကြုံတွေ့ရသည်။ တံတားများ ပျက်စီးသည့်အခါ ဒေသများအကြား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများ ပြတ်တောက်သွားရသည်။ စာသင်ကျောင်းများ ပျက်စီးခဲ့သောအခါ ပညာသင်ကြားနေသည့် ကလေးငယ်များ၏ လှပသောအနာဂတ်ကို ထိခိုက်စေသည်။ ဆေးရုံများ ပျက်စီးသွားသည့်အခါ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်သောပြည်သူများသာ ဒုက္ခများနှင့် ရင်ဆိုင်ရသည်။ လျှပ်စစ်မီးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးစနစ်များ ပျက်ပြားသည့်အခါ နေ့စဉ်ဘဝ၏ အဆင်ပြေမှုများ   ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ အမှန်တကယ်တွင် ထိုဖျက်ဆီးမှုတို့၏ အကျိုးဆက်အား  ဒေသခံပြည်သူလူထုများသာ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ခံစားကြရခြင်းဖြစ်သည်။   ။MWD 
နိုင်ငံတော်သာယာဖို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းကြစို့
နိုင်ငံတော်သာယာဖို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းကြစို့
      သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးသည် ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာ့အရေးအပါဆုံး စိန်ခေါ်မှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သကဲ့သို့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ရေရှည်တည်တံ့သော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု  (Sustainable Development) အတွက်လည်း  အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်သာယာဝပြောရေးဆိုသည်မှာ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှုန်းကို တိုင်းတာခြင်း သက်သက်မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံသားတိုင်း၏ ကျန်းမာရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် ပျော်ရွှင်ချမ်းမြေ့မှုကိုပါ အာမခံနိုင်ခြင်းကိုဆိုလိုသည်။ ယင်းပန်းတိုင်ကို အရောက်လှမ်းနိုင်ရန် သယံဇာတကြွယ်ဝသော မြေ၊ သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော  ရေနှင့်လေတို့သည် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။    စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဆောင်ရွက်ရာတွင်    သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို မျက်ကွယ်ပြုပါက   ထိုတိုးတက်မှုသည်   ရေတိုအကျိုးစီးပွားသာဖြစ်စေပြီး ရေရှည်တွင် နိုင်ငံတော်၏အနာဂတ်ကို ထိခိုက်စေမည်မှာ မလွဲဧကန်ပင်ဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံသည်    သဘာဝသယံဇာတများ ပေါကြွယ်ဝသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဥပဒေ (၂၀၁၂) အရ “ပတ်ဝန်းကျင်” ဆိုသည်မှာ မြေထု၊ ရေထု၊ လေထု၊ ရာသီဥတု၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာတို့ပါဝင်သည့် လူသားပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြောင်းအချက်များကို လည်းကောင်း၊  တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်အမျိုးမျိုးတို့၏ သက်ရှိဇီဝဆိုင်ရာ အကြောင်းအချက်များကို လည်းကောင်း၊  သမိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှု၊  လူမှုရေးနှင့် ပသာဒအလှအပဆိုင်ရာ   အကြောင်းအချက်များ ကိုလည်းကောင်းဆိုသည်ဟု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်အမျိုးအစားမှာ လူလုပ်ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဟူ၍နှစ်မျိုးရှိသည်။   လူလုပ်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် သမိုင်းအချက်အလက်များ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ လူမှုရေးနှင့် ပသာဒအလှအပဆိုင်ရာ အကြောင်းအချက်များပါဝင်ပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တွင် မြေထု၊ ရေထု၊ လေထု၊ ဇီဝထု (အပင်များ/ သတ္တဝါများ) ပါဝင်သည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် ကျွန်ုပ်တို့လူသားများအတွက် အောက်ဆီဂျင်ထုတ်လုပ်ပေးခြင်း၊ သန့်ရှင်းသောရေ၊ အစားအစာ၊ ဆေးဝါးတို့ကို လုံလောက်စွာ ပေးအပ်ခြင်းနှင့်  စိုက်ပျိုးရေးအတွက် မြေဆီလွှာကိုပေးအပ်ခြင်း စသည့်မရေမတွက်နိုင်သော ဝန်ဆောင်မှုများကို အခမဲ့ပေးစွမ်းနေသည်။ ဤဝန်ဆောင်မှုများကို ဂေဟစနစ်ဝန်ဆောင်မှုများ (Ecosystem Services) ဟုခေါ်ဆိုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သစ်တောများသည် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ကိုစုပ်ယူပြီး ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုကို တိုက်ဖျက်ပေးသည့်အပြင် ရေကြီးရေလျှံမှုကို ကာကွယ်ပေးသည်။ ထို့ကြောင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်းသည်  ကျွန်ုပ်တို့၏  ကျန်းမာရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် နိုင်ငံတော်၏ အခြေခံအဆောက်အအုံများအတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပင်ဖြစ်သည်။သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ယိုယွင်းမှုသည် နိုင်ငံတော်၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုအတွက် ကြီးမားသော အတားအဆီးများ ဖန်တီးပေးသည်။ သစ်တောပြုန်းတီးမှုနှင့်   မြေဆီလွှာတိုက်စား မှုများကြောင့် စိုက်ပျိုးမြေများ အရည်အသွေးကျဆင်းလာသည်။   ဤအချက်သည်    စားရေရိက္ခာ ထုတ်လုပ်မှုကို ထိခိုက်စေပြီး နိုင်ငံသားများအတွက် အခြေခံလိုအပ်ချက်ဖြစ်သော အစားအစာဖူလုံမှုကို ခြိမ်းခြောက်နေသည်။   မြန်မာနိုင်ငံ၏   စီးပွားရေး အဓိကမောင်းနှင်အားဖြစ်သော လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတွင် မြေဆီလွှာအရည်အသွေး ကျဆင်းခြင်းသည်  နိုင်ငံတော်ဝင်ငွေကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေသည်။  ထို့ပြင် စက်မှုလုပ်ငန်းများမှ စွန့်ပစ်သော အညစ်အကြေးများကြောင့် မြစ်၊ ချောင်း၊ အင်း၊ အိုင်များ   ညစ်ညမ်းလာရာ  ရေထွက်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်မှုကို ထိခိုက်စေပြီး ဒေသခံရေလုပ်ငန်းရှင်များ၏ စီးပွားရေးကိုပါ ထိခိုက်စေသည်။လေထုနှင့် ရေထုညစ်ညမ်းမှုသည် နိုင်ငံသားများ၏ ကျန်းမာရေးကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်လာသည်။   ညစ်ညမ်းသောလေကြောင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါများ၊ ကင်ဆာရောဂါများ  ပိုမိုဖြစ်ပွားလာပြီး ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ကုန်ကျစရိတ်မြင့်မားခြင်းတို့ကိုဖြစ်စေသည်။  ထို့ပြင်   သန့်ရှင်းသောသောက်သုံးရေပြတ်လပ်မှုကြောင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော ရောဂါများပျံ့နှံ့နိုင်ကာ လူ့အဖွဲ့အစည်း၏  ပျမ်းမျှသက်တမ်းနှင့်အရည်အသွေးကို လျော့ကျစေသည်။ ကျန်းမာသောနိုင်ငံသားများသာ  နိုင်ငံတော်၏ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် အပြည့်အဝ ပါဝင်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး  ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး နည်းဥပဒေ (၂၀၁၄) အခန်း (၈)၊  နည်းဥပဒေ ၄၅ နှင့် ၄၆ တို့တွင် ပတ်ဝန်းကျင်အရည်အသွေးကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက်   လိုအပ်သည့်  စံချိန်စံညွှန်း အမျိုးအစားများ သတ်မှတ်ထားခြင်းသည် နိုင်ငံသားများ၏   ကျန်းမာရေးကိုကာကွယ်ရန်   အဓိက ရည်ရွယ်သည်။ဂေဟစနစ်များပျက်စီးခြင်းသည် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည်။ သစ်တောများ မရှိတော့သည့်အခါ မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းပါက ရေကိုထိန်းသိမ်းထားနိုင်စွမ်းမရှိတော့ဘဲ  ရေကြီးရေလျှံမှုများ အလွယ်တကူဖြစ်ပွားလာသည်။ ထို့အတူ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဒီရေတောများ  ပြုန်းတီးသွားပါက မုန်တိုင်းဒဏ်မှကာကွယ်ပေးမည့် သဘာဝအတားအဆီးများပျောက်ကွယ်သွားရာ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ  ပိုမိုအန္တရာယ်များလာသည်။  သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားခြင်းသည် နိုင်ငံတော်၏ ဘတ်ဂျက်ကိုထိခိုက်စေပြီး ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကုန်ကျစရိတ်များ   မြင့်မားလာစေသည်။နိုင်ငံတော်သာယာဝပြောစေရန် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးသည်   လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းစီမှ အစိုးရအဖွဲ့အထိ  အဆင့်တိုင်းတွင်  ပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်ရမည့်လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်သည်ဤစိန်ခေါ်မှုများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန်အတွက် ခိုင်မာသောမူဝါဒနှင့်  မဟာဗျူဟာများကို  ချမှတ် အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံတော်၏ ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး  မဟာဗျူဟာဖြစ်သည့် “မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲပြီး ဟန်ချက်ညီသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုစီမံကိန်း” (MSDP) (၂၀၁၈-၂၀၃၀)သည်     ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးကို နိုင်ငံတော်၏   အဓိကအာရုံစိုက်ရာကဏ္ဍအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။   MSDP  ၏  မဏ္ဍိုင်(၃)  “ ပြည်သူများနှင့် ကမ္ဘာမြေ ” တွင် ရည်မှန်းချက်(၅)အနေဖြင့် “နိုင်ငံ၏ အနာဂတ်မျိုးဆက်များအတွက် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်” ဟု ထည့်သွင်းထားသည်။နိုင်ငံတော်သာယာဝပြောရေးကို   တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်နေသည့်  ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို ကိုင်တွယ်ရန်အတွက်     မြန်မာနိုင်ငံရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာ (MCCMP) (၂၀၁၈-၂၀၃၀)ကို   ချမှတ်ထားသည်။   မဟာဗျူဟာ၏ ရေရှည်မျှော်မှန်းချက်မှာ   ပစ္စုပ္ပန်နှင့်အနာဂတ်မျိုးဆက်များ ကျန်းမာပျော်ရွှင်ပြီး ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးအတွက် အားလုံးပါဝင်သည့် ရေရှည်တည်တံ့၍   ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုရှိကာ ရာသီဥတုဒဏ်ခံနိုင်ရည်ရှိပြီး ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုလျော့နည်းသော လူမှုအဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ပေါ်ထွန်းလာသည့်  မြန်မာနိုင်ငံအဖြစ်     ပြောင်းလဲရန်ဖြစ်သည်။ ဤမျှော်မှန်းချက်ကို မီးရှူးတန်ဆောင်အဖြစ် ထားရှိကာ နောင် ၁၃  နှစ်တာကာလအတွင်း   အစိုးရ၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များ၊ ပြည်သူ-ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍနှင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်းများ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဖြင့် အားထုတ်ကြိုးပမ်းသွား ရမည်ဖြစ်သည်ဟုဖော်ပြပါရှိသည်။နိုင်ငံသားတိုင်း၏ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ  အသိပညာမြှင့်တင်ခြင်းနှင့်  တာဝန်ယူမှု အားကောင်းစေခြင်းသည်  ရေရှည်တည်တံ့သော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက်   မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး နည်းဥပဒေ (၂၀၁၄) အခန်း (၃) နည်းဥပဒေ (၆) အရ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး ကော်မတီ၏  လုပ်ပိုင်ခွင့်အနေဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ ပညာပေးစည်းရုံးမှုများနှင့် လှုပ်ရှားမှုများကို ဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် ကျောင်းသင်ခန်းစာများတွင် ပါဝင်သော ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး သင်ခန်းစာများကို သက်ဆိုင်ရာဌာနများနှင့်   ပူးပေါင်းညှိနှိုင်းပြီး   လိုအပ်သလို ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်နိုင်ရန် အကြံပြုခြင်းတို့ပါဝင်သည်။ပြည်သူလူထုက ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက် ပျက်စီးမှုများကို စောင့်ကြည့်သတင်းပို့ခြင်း၊ သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် သန့်ရှင်းရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် တက်ကြွစွာပါဝင်ခြင်းဖြင့်သာ ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ အောင်မြင်မည်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်   ရေနှင့်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို   ချွေတာသုံးစွဲခြင်း၊ ပလတ်စတစ်ကဲ့သို့ပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်စေသောပစ္စည်းများသုံးစွဲမှုကို  လျှော့ချခြင်း (Reduce, Reuse, Recycle) စသည့် တစ်ဦးချင်းတာဝန်ယူမှုဖြင့်စတင်နိုင်သည်။နိုင်ငံတော်သာယာဝပြောရေးနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသည် ခွဲခြား၍မရသည့် အပြန်အလှန်မှီခိုနေသော အရာနှစ်ခုဖြစ်သည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၏ အရင်းအမြစ်များကို ကုန်ခန်းအောင်၊  ပျက်စီးအောင်  အလွန်အကျွံအသုံးချနေမည့်အစား လက်ရှိလူမှုစီးပွားဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အကြား ဟန်ချက်ညီညီ  ပေါင်းစပ်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့်သာ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော နိုင်ငံတော် တည်ဆောက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏   လက်ရှိလုပ်ရပ်များသည် အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်များ၏ဘဝများကို တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မှုရှိနေသည်ကို အမြဲသတိပြုရမည်။ နိုင်ငံတော်၏ အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်များသည် သန့်ရှင်းသောလေ၊ ကြည်လင်သောရေနှင့် စိမ်းလန်းစိုပြည်သော ပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိုက်တန်စွာ ခံစားပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ထိုခံစားပိုင်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းပေးရန် ယနေ့မှစ၍  ကျွန်ုပ်တို့တစ်ဦး ချင်းစီသည် မိမိတို့၏အခန်းကဏ္ဍမှ တာဝန်ယူကာ သဘာဝတရားကြီး၏ တန်ဖိုးကို  သိရှိနားလည်၍  နိုင်ငံတော်သာယာဖို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို တန်ဖိုးထား ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ကြရမည်ဖြစ်သည်။   ။MWD
စက်သုံးဆီချွေတာရေးနှင့် အနာဂတ်မြို့ပြပုံရိပ်ကို ဖော်ဆောင်ပေးမည့် သုံးဘီးယာဉ်ငယ်များ
စက်သုံးဆီချွေတာရေးနှင့် အနာဂတ်မြို့ပြပုံရိပ်ကို ဖော်ဆောင်ပေးမည့် သုံးဘီးယာဉ်ငယ်များ
မတ်လ၏ ပူပြင်းသောနေရောင်အောက်တွင် အရှေ့၊ အနောက်၊ ဘေးဘယ်ညာ ခက်ဖြာသွယ်တန်းထား သောလမ်းမများထက် ပေါ့ပါးလျင်မြန်စွာ လှုပ်ရှားသွားလာနေသော သုံးဘီးယာဉ်ငယ်လေးများ။ ထိုမြင်ကွင်းကား မြန်မာ- ကိုရီးယားချစ်ကြည်ရေး (ဒလ)တံတားကြီးအဆင်း ဒလမြို့အတွင်း စတင်ခြေချလိုက်သည်နှင့် ဆီးကြိုနေသောမြင်ကွင်း ပင်ဖြစ်သည်။မြန်မာ-ကိုရီးယားချစ်ကြည်ရေးတံတားသစ် ကြီးဖွင့်လှစ်ပြီးနောက် မြို့ပြသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်လိုင်းများ ပြေးဆွဲလာခြင်းနှင့်အတူ ခေတ်မီစီးပွားရေးမြို့တော် ရန်ကုန်မြို့သို့ တိုက်ရိုက်နေ့ချင်းပေါက် ခရီးရောက်နေပြီဖြစ်သည့် ဒလမြို့နှင့် ဆက်စပ်ဒေသများသည် မကြာမီအချိန်ကာလတွင် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမည့် အရိပ်အယောင်များ အထင်အရှားမြင်တွေ့နေရပြီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သွားလာရေး အဆင်ပြေချောမွေ့လာမှုနှင့်အတူ ဒလမြို့နယ်နှင့် အနီးအနားရှိ မြို့နယ်၊ ကျေးရွာများမှ ခရီးသွားများအတွက် သုံးဘီးယာဉ်ငယ်လေးများမှာ မရှိမဖြစ်အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာသည့်အတွက် ယာဉ်မောင်းများအနေဖြင့် ခရီးသည်ပြတ်လပ်မှုမရှိဘဲ ဝင်ငွေတိုးကာ စားဝတ်နေရေး အဆင်ပြေချောမွေ့လျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ခရီးသည်များ၏ လိုရာခရီးကိုပို့ဆောင်ပြီး မိသားစုစားဝတ်နေရေး နေ့စဉ်ရုန်းကန်လှုပ်ရှား စီးပွားရှာနေသူအတွက် လူစီးသုံးဘီးယာဉ်ငယ်လေးက ‘‘မိသားစုရဲ့ထမင်းအိုးပဲ”ဟု တွံတေးမြို့နယ် ကံဘဲ့ကျေးရွာမှ သုံးဘီးယာဉ်မောင်း ဦးအောင်သူက ပြောသည်။အဆိုပါ စက်တပ်သုံးဘီးယာဉ်ငယ်လေးများက ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများနှင့် အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံအများစုတွင် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ အိန္ဒိယ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ သီရိလင်္ကာ၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအိုကဲ့သို့ အာရှနိုင်ငံများ၊ နိုင်ဂျီးရီးယား၊ အီသီယိုးပီးယား၊ အီဂျစ်နိုင်ငံစသည့် အာဖရိကနိုင်ငံများ၊ ပီရူးနှင့် ဂွါတီမာလာတို့ကဲ့သို့ တောင်အမေရိကဒေသများ အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း ၁၀၀ ခန့်တွင် လူစီးယာဉ်နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စီးလုံးငှားယာဉ်အဖြစ် တွင်တွင် ကျယ်ကျယ် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံဖြစ်သော အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် သုံးဘီးမော်တော်ယာဉ်အသုံးပြုမှု အများဆုံးနှင့် အအောင်မြင်ဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း Bajaj RE နှင့် TVS King ကဲ့သို့သော အင်ဂျင်တပ်သုံးဘီးယာဉ်များအပြင် ခရီးသွားဒေသများတွင်လည်း လျှပ်စစ်သုံးဘီးယာဉ် (E-Tuk Tuk) များက နေရာယူလာခဲ့သည်။လတ်တလော ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းပဋိပက္ခကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း လောင်စာဆီ အကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရချိန်တွင် လောင်စာဆီကို ပြည်ပမှ တင်သွင်းနေရသည့် မြန်မာနိုင်ငံသည် လည်း အဆိုပါရိုက်ခတ်မှုကို ရှောင်လွှဲမရဘဲ ခံစားနေရသည်။နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေဖြင့် စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို အတတ်နိုင်ဆုံးထိန်းညှိနိုင်ရန် မူဝါဒများ ချမှတ်ကာ ယာဉ်အမျိုးအစားအလိုက် စက်သုံးဆီများအား ထိုက်သင့်သည့် ပမာဏအတိုင်း ခွဲတမ်းဖြင့် စနစ်တကျ ရောင်းချပေးလျက်ရှိပြီး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယန္တရား ရပ်တန့်မသွားစေရေးအလေးပေး ဆောင်ရွက်နေချိန်လည်းဖြစ်သည်။ယခုလိုအချိန်မျိုးတွင်ပင် အင်ဂျင်ပါဝါအားဖြင့် 200 CC သာရှိပြီး စက်သုံးဆီ တစ်လီတာလျှင် ၂၂ မိုင်ထိ မောင်းနှင်နိုင်သော သာမန်ယာဉ်များထက် ဆီစားနှုန်းသုံးဆနီးပါးသက်သာသည့် ထိုစက်တပ် သုံးဘီးယာဉ်ငယ်လေးများသည် လတ်တလောကာလတွင် နိုင်ငံတော်၏ လောင်စာစွမ်းအင်သုံးစွဲမှု လျှော့ချရေးမူဝါဒနှင့်လည်း ကိုက်ညီနေပြန်သည်။ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး သန်လျင်မြို့နယ်တွင် ပြေးဆွဲနေသည့်သုံးဘီး ယာဉ်မောင်းကိုစည်သူက ‘‘ဒီမှာက Bajaj ပဲ မောင်းကြတယ်၊ ဆီစားလည်း သက်သာတယ်၊ အခုက ကမ္ဘာ့အရေးကြောင့်မို့သာ နောက်မို့ဆို ခုချိန် သုံးသောင်းလောက် စီနေပြီ” ဟု နဖူးထက်မှကျလာသည့် ချွေးများကိုသုတ်ရင်း ပြောပြသည်။စက်တပ်သုံးဘီး မော်တော်ယာဉ်ငယ်များကို ခရီးသည်များ ငှားစီးရာတွင် ဈေးနှုန်းချိုသာခြင်း၊ ခရီးသည် သုံးဦးမှလေးဦးအထိ စီးနင်းနိုင်ခြင်း၊ ကားကြီးများဝင်ရခက်သည့် လမ်းသွယ်များထဲအထိ ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ခြင်း၊ ယာဉ်ပိုင်ရှင်များအတွက် ဆီစားနှုန်းသက်သာခြင်းတို့အတွက် အသုံးပြုသူများ ပိုမိုများလာခဲ့သည်။ စက်တပ်နှင့် လျှပ်စစ်သုံးလူစီးသုံးဘီးယာဉ်များကို မူဆယ်၊ တာချီလိတ်၊ မြဝတီနယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေးမြို့များနှင့် မန္တလေး၊ နေပြည်တော်၊ မော်လမြိုင်၊ ပုသိမ်၊ စစ်တွေ စသည့်မြို့ကြီးများ/ ရန်ကုန်စည်ပင်နယ်နိမိတ်ပြင်ပရှိ နယ်မြို့လေးများတွင် အသုံးပြုကြသည်။ အထူးသဖြင့် မန္တလေးမြို့သည် သုံးဘီးယာဉ်အစည်ကားဆုံးမြို့ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ပုဂံ-ညောင်ဦး၊ ပြင်ဦးလွင်၊ တောင်ကြီး၊ အင်းလေးစသည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးရာဒေသများတွင်လည်း ခရီးသွားဧည့်သည်များ လည်ပတ်ရာတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ မြို့ပြတစ်ခု၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကိုတိုင်းတာရာတွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာခြင်းနှင့်အတူ မြို့ပြအင်္ဂါရပ်နှင့်လိုက်လျောညီထွေမှုရှိပြီး ခရီးသည်များ လုံခြုံစိတ်ချဘေးကင်းစွာ စီးနင်းနိုင်မည့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်များ၏ အခန်းကဏ္ဍသည် လွန်စွာမှ အရေးပါလှသည်။ အဆင့်မြင့် ခရီးသည်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဘတ်စ်ကား (YBS) ယာဉ်လိုင်းများပြေးဆွဲခြင်းမရှိသည့် YBS မရှိသည့်နေရာများ၊ မြို့ပြဆင်ခြေဖုံး ဒေသများတွင် ယခင်က အနှေးယာဉ်ဆိုက်ကားများကို အသုံးပြုကြသော်လည်း ခေတ်ကာလပြောင်းလဲလာခြင်းကြောင့် အနှေးယာဉ်ဆိုက်ကားအသုံးပြုမှုနည်းပါးလာပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့ကြီးအချို့၌ လမ်းကြားနှင့် ခရီးတို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ဘေးတွဲဆိုင်ကယ်များကို အားထားနေရသည်ကို တွေ့ရသည်။အဆိုပါဘေးတွဲဆိုင်ကယ်များသည် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံအရ သတ်မှတ်ချက်စံစနစ်များမရှိဘဲ မူလဆိုင်ကယ်၏ဘေးတွင် သင့်တော်သလို ပြုပြင်တွဲဆက်ထားသည့် လက်လုပ်တွဲများ ဖြစ်သောကြောင့် လူစီးနင်းလိုက်ပါရန် လုံခြုံမှုနှင့် ကြံ့ခိုင်မှုအားနည်းသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ နိုင်ငံတော်မှ ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော နိုင်ငံများမှ နည်းပညာများရယူ၍ ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍကို အာဆီယံအဆင့်မီအောင် ဆောင်ရွက်သွားရန်နှင့် ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့်အညီ ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး(Road Safety) အတွက် သက်ဆိုင်သူအားလုံးနှင့် ပူးပေါင်းတိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ရေးနှင့် မော်တော်ယာဉ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှုလျော့နည်းစေရေး အလေးထားဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ လူဦးရေထူထပ်သည့် ရန်ကုန်မြို့၏ ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်များနှင့် ရန်ကုန်စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ် ပြင်ပရှိ အခြေခံလူတန်းစားများ၏ လူမှုဘဝ မြှင့်တင်ရေး၊ အများပြည်သူဘေးကင်းလုံခြုံရေးကို ရည်ရွယ်ကာ မြို့ပြအင်္ဂါရပ်နှင့် လျော်ညီသည့် ခရီးတိုခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေးယာဉ်(သုံးဘီးယာဉ်)များကို တရားဝင်ပြေးဆွဲနိုင်ရေး ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရက ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်ရာတွင် ရန်ကုန်မြို့တွင်း (စည်ပင်နယ်နိမိတ်)၏ အဓိကလမ်းမများပေါ်၌ မောင်းနှင်ခွင့်ကန့်သတ်ကာ ဒလ၊ တွံတေး၊ တိုက်ကြီး၊ ထန်းတပင်၊ သန်လျင်၊ မှော်ဘီ၊ လှည်းကူး၊ ခရမ်း အစရှိသော မြို့နယ်များနှင့် မြို့သစ်နယ်မြေများ၊ ဆင်ခြေဖုံးမြို့နယ်အချို့တွင် စနစ်တကျမှတ်ပုံတင်ထားသော စက်တပ်လူစီးသုံးဘီးယာဉ်များကို စည်းကမ်းတကျ မောင်းနှင်ခွင့်ပြုထားသည်ဟု သိရသည်။ သို့ရာတွင် ရန်ကုန်မြို့၏ လူဦးရေထူထပ်သည့် မြို့နယ်များဖြစ်သည့် လှိုင်သာယာ၊ ရွှေပြည်သာ၊ ဒဂုံ(တောင်၊ မြောက်၊ ဆိပ်ကမ်း၊ အရှေ့)နှင့် စက်မှုဇုန်များနှင့်နီးသောနေရာရှိ ဒေသခံများသည် ဘေးတွဲဆိုင်ကယ်များကိုသာ အသုံးပြုနေရဆဲဖြစ်သည်။ဒဂုံဆိပ်ကမ်းတွင်နေထိုင်သူ ဦးမြက ‘‘ရန်ကုန် မြို့ရဲ့ လူနေထူထပ်တဲ့နေရာတွေ၊ စက်မှုဇုန်တွေနဲ့ ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်တွေမှာ ဘေးတွဲဆိုင်ကယ်တွေအစား သုံးဘီးယာဉ်တွေကို စနစ်တကျပြေးဆွဲခွင့် ပေးမယ်ဆိုရင် ပိုကောင်းတာပေါ့။ မလိုလားအပ်တဲ့ ပြဿနာတွေလည်း နည်းသွားနိုင်တယ်၊ စီးတဲ့သူ တွေအတွက်လည်း သက်သောင့်သက်သာစီးနိုင်တယ်”ဟု ပြောသည်။သုံးဘီးယာဉ်ငယ်များသည် လတ်တလော ဆီအကျပ်အတည်းအတွက်သာမက နောင်ရေရှည် မိသားစုစီးပွားရေးအတွက်ပါ အမှန်တကယ်အားကိုးထိုက်သည့် ယာဉ်ငယ်လေးများဖြစ်သည်။ အမှန်စင်စစ် ဤယာဉ်ငယ်များသည် ခေတ်မီမြို့ပြအင်္ဂါရပ်နှင့် ညီညွတ်သဖြင့် ဘေးတွဲအငှားဆိုင်ကယ်များနေရာတွင် အစားထိုးနေရာယူလာနိုင်ရန် အလွန်ပင်လိုအပ်လှသည်။သို့သော် နေ့စဉ်ဘေးတွဲမောင်းရင်းရရှိသော ဝင်ငွေဖြင့် စားဝတ်နေရေးဖြေရှင်း ရုန်းကန်နေရသူ များအတွက်မူကား ဘေးတွဲဆိုင်ကယ်မှ စက်တပ်သုံးဘီးယာဉ်သို့ ကူးပြောင်းရန် အရင်းအနှီးအခက်အခဲ ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။“လိုင်စင်ဘီးပဲမောင်းချင်တာပေါ့၊ သုံးဘီးလေးတွေ တရားဝင်လည်း မောင်းခွင့်ရမယ်၊ အရစ်ကျနဲ့လည်း ဝယ်ရမယ်ဆို အဆင်ပြေတယ်၊ အခုက လိုင်စင်မရှိတော့ ရဲရဲလည်း မမောင်းရဲဘူး။ အခုကာလမှာ တရားဝင်ဘီးမဟုတ်တော့ ဆီလည်းမရဘူး၊ တစ်လီတာ ၁၂၀၀၀ နဲ့အပြင်က ဝယ်နေရတာ အဆင်မပြေဘူး”ဟု ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းတွင် ဘေးတွဲဆိုင်ကယ်မောင်းနှင်နေသည့် ကိုအငယ်ကောင်က ပြောသည်။သို့အတွက် ကနဦးအရစ်ကျစနစ်ဖြင့် ဝယ်ယူနိုင်ပြီဖြစ်သည့် ပြည်တွင်းထုတ် SKD စက်ရုံများ၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုနှင့်အတူ ဒေသခံလူမှုရေးအသင်းအဖွဲ့များ၊ တာဝန်ရှိသူများက စနစ်တကျ တည့်မတ်ထိန်းကျောင်းပေးမည်ဆိုပါက ဘေးတွဲဆိုင်ကယ်မောင်းနှင်သူများအတွက် မြို့ပြနှင့်ကိုက်ညီသော သုံးဘီးယာဉ်ငယ်များ မောင်းနှင်ပြေးဆွဲနိုင်မည့် အခွင့်အလမ်းများ ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ဤစက်တပ်သုံးဘီးယာဉ်များသည် စနစ်တကျမှတ်ပုံတင်ထားသည့် တရားဝင်ယာဉ်များဖြစ်သဖြင့် နိုင်ငံတော်အတွက်လည်း နှစ်စဉ်ယာဉ်လိုင်စင်နှင့် အခွန်အခများကို မှန်မှန်ကန်ကန်ရရှိစေမည်ဖြစ်ပြီး မောင်းနှင်သူ ယာဉ်မောင်းများအတွက်လည်း တရားဝင်လိုင်စင်ဖြင့် မောင်းနှင်ရသည့်အတွက် စိုးရိမ်စိတ်ကင်းရှင်းစွာဖြင့် မိသားစုစားဝတ်နေရေးကို ရှာဖွေနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ပြည်သူများ ကြုံတွေ့ရတတ်သည့် ဘေးတွဲဆိုင်ကယ်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အန္တရာယ်၊ မှုခင်းဆိုင်ရာများသည်လည်း လျော့ပါးလာမည်ဖြစ်သည်။သုံးဘီးယာဉ်များ စနစ်တကျ ပြေးဆွဲခွင့်ရရှိခြင်းသည် ယာဉ်စီးခရီးသည်၊ ယာဉ်မောင်းနှင့် နိုင်ငံတော်ဟူသည့် ‘သုံးပွင့်ဆိုင်’ အကျိုးကျေးဇူးကို ဖော်ဆောင်ပေးနေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။သို့ဖြစ်၍ စက်တပ်လူစီး သုံးဘီးမော်တော်ယာဉ်ငယ်များ တိုးချဲ့ပြေးဆွဲပေးခြင်းက စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာမှုနှင့်အတူ အခြေခံပြည်သူတို့၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို အထိရောက်ဆုံး အထောက်အကူ ပြုနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် စီးပွားရေးအကျပ်အတည်းကြားတွင် ဒေသခံတို့အတွက် အားကိုးထိုက်သည့် “မိတ်ဆွေကောင်း”များ ဖြစ်ရုံသာမက နိုင်ငံတော်၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍသစ်ကို ပုံဖော်ပေးနေသည့် အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့်အပြင် မြို့ပြ၏ ကောင်းမွန်လှပသောပုံရိပ်ကို ဖန်တီးပေးနိုင်မည်ဟု ယူဆမိပါကြောင်း။     ။moi
အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်၏ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှု
အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်၏ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှု
နိဒါန်းမြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကွန်ဗင်းရှင်းသို့ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့မှာ ၁၆၅ နိုင်ငံမြောက်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် အတည်ပြုဝင်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ မိမိတို့ နိုင်ငံက အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး ကွန်ဗင်းရှင်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်တာနဲ့အညီ ကွန်ဗင်းရှင်းပါ ရည်ရွယ်ချက်တွေကို ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့အတွက်၂၀၁၃ ခုနှစ်မှာ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက် ရေးကော်မရှင်ကို ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ပါတယ်။ ကော်မရှင်ဟာ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေပါရည်ရွယ်ချက်တွေကို ပိုမိုထိရောက်အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့အတွက် အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို အမြဲသုံးသပ်လျက်ရှိပြီး ပဉ္စမအကြိမ်ထိ ပြင်ဆင်ခဲ့ကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရပါတယ်။အဂတိလိုက်စားမှုဟာ လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ နယ်ပယ်အတော်များများမှာ ပုံစံအမျိုးမျိုးနဲ့ လှိုက်စားဖျက်ဆီးနေတဲ့ မနှစ်မြို့စရာ အကျင့်ဆိုး၊ စနစ်ဆိုးကြီးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှာ အဂတိလိုက်စားမှုဟာ အချိန်ကာလကြာမြင့်စွာ အထိန်းအချုပ်မဲ့ကြီးထွားလာခဲ့ရင် ထိုနိုင်ငံရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနဲ့ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးတို့မှာ အဓိက အဟန့်အတားတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဆင်းရဲချမ်းသာမညီမျှမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေနဲ့ အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားကို အလေးထားပြီး စစ်မှန်စည်းကမ်းပြည့်ဝတဲ့ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတော်ကို တည်ဆောက်ရာမှာ တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှု၊ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၊ ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှု၊ မျှတမှု၊ တရားဥပဒေ စိုးမိုးမှုစတဲ့ ကောင်းမြတ်တဲ့ အလေ့အထတွေ ပိုမိုမြင့်မားလာစေရေးကို မျှော်မှန်းပြီး အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းတွေကို နိုင်ငံရေးစိတ်ဆန္ဒ ပြင်းပြစွာ အားသွန်ခွန်စိုက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက် လျက် ရှိပါတယ်။ဒါကြောင့် ကော်မရှင်ဟာ နိုင်ငံအတွင်း ပျံ့နှံ့နေတဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုများ လျော့နည်းကျဆင်း သွားစေဖို့အတွက် အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကို အမျိုးသားရေးတာဝန်တစ်ရပ်အဖြစ်ခံယူပြီး သန့်ရှင်းတဲ့အစိုးရ၊ ကောင်းမွန်တဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်ထွန်းစေရေး ရည်မှန်းလျက် အဂတိလိုက်စား မှုတိုက်ဖျက်ရေး မဟာဗျူဟာစီမံချက်ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ရေးဆွဲကာ နှစ်အလိုက် လုပ်ငန်းအစီ အစဉ်များချမှတ်ပြီး ဥပဒေပါပြဋ္ဌာန်းချက်တွေနဲ့အညီ အသိပညာပေးခြင်း၊ တားဆီးကာကွယ်ခြင်းနဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးအရေးယူခြင်းစတဲ့ လုပ်ငန်းတာဝန်သုံးရပ်နဲ့ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါတယ်။(၂၂) ကြိမ်မြောက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ် အခမ်းအနားမှာ နိုင်ငံတော်ယာယီသမ္မတ ပြောကြားခဲ့တဲ့ Video Message မှ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနဲ့စပ်လျဉ်းပြီး ကောက်နုတ်ချက်က အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါတယ် -“စည်းကမ်းကောင်းမွန်ပြီး ဒီမိုကရေစီပြည့်ဝတဲ့ နိုင်ငံတော်တည်ဆောက်ရာမှာ သန့်ရှင်းသောအစိုးရနဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်များ လိုအပ်ပါတယ်။ ကောင်းမွန်တဲ့အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ဖော်ဆောင်ရာမှာ အဂတိလိုက်စားမှုကင်းစင်ဖို့ လိုအပ်ပြီး အဂတိလိုက်စားမှုဟာ ကောင်းမွန်တဲ့အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် အဟန့်အတားဖြစ်စေပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် အဂတိကင်းပြီး ကောင်းမွန်တဲ့အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် တည်ဆောက်နိုင်မှသာ နိုင်ငံတော်ဟာ ဘက်ပေါင်းစုံမှာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာပြီး အများပြည်သူရဲ့ လူမှုဘဝတွေဟာလည်း မျှမျှတတနဲ့ သာယာဝပြောလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကို ရေတို၊ ရေရှည်လုပ်ငန်းစီမံချက်တွေ ချမှတ်ဆောင်ရွက်ဖို့လိုအပ်ပြီး လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ် လုံးကလည်း အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကို ပြတ်ပြတ်သားသားနဲ့ ပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။”“ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုရှိခြင်းဟာ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးဆိုင်ရာအဆောက်အအုံရဲ့ အရေးကြီးတဲ့မဏ္ဍိုင်တစ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးဦး၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ရပ်ရဲ့ စီးပွားရေးနဲ့လူမှုရေးမှာ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုနဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ ဆက်ဆံရေး၊ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါးချမ်းသာရေးနဲ့ သာယာဝပြောရေးတို့အတွက် ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုဟာ မရှိမဖြစ်လိုအပ်ချက်ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို ထိရောက်မှုရှိစေဖို့အတွက် ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်စွာ ဆောင်ရွက်မှုတွေကို အုပ်ချုပ်ရေးအပိုင်းမှာသာမက ဥပဒေပြုရေးနဲ့ တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍတွေအတွက်ပါ ထည့်သွင်း စဉ်းစားဆောင်ရွက်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို အစိုးရဌာနဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေမှာသာမက လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းနဲ့ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍကပါ ပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်ဖို့လည်း လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါမှသာ နိုင်ငံတော်နဲ့ အများ ပြည်သူရဲ့အကျိုးစီးပွားကို ကောင်းမြတ်တဲ့ စိတ်စေတနာ၊ ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်တဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရားတို့နဲ့ ဆောင်ရွက်သွားစေနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။”“အဂတိကင်းစင်တဲ့ လူ့အသိုက်အဝန်းဖြစ်လာရေးမှာ ရှိနေဆဲဖြစ်တဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုတွေ လျော့ပါးသွားအောင် အဂတိလိုက်စားမှုဖြစ်စဉ်တွေကို စုံစမ်းစစ်ဆေးတိုက်ဖျက်ရမှာဖြစ်သလို နောင်အနာဂတ်မှာ ပပျောက်သွားတဲ့အထိ လိုအပ်တဲ့ ပြင်ဆင်၊ စီမံ၊ ဆောင်ရွက်မှုတွေနဲ့ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ကြဖို့လိုပါတယ်။ အထူးအားဖြင့် အဂတိ လိုက်စားမှုတွေဟာ ဘယ်လို အကြောင်းအချက်တွေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရတာလဲဆိုတဲ့ အဂတိလိုက်စား မှုကို လက်ယပ်ခေါ်နေတဲ့ အခြေခံအရင်းအမြစ်တွေ မှန်သမျှဖယ်ထုတ်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလိုကြိုးစားတဲ့အခါမှာ ကိုင်တွယ်အသုံးပြု သူတွေက လိုအပ်သလို ဆွဲယူအသုံးချနိုင်တဲ့ ရှုပ်ထွေးပြီး လူအများနားလည်ရခက်ခဲတဲ့ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေ၊ အမိန့်နဲ့ညွှန်ကြားချက်တွေ၊ စည်းမျဉ်း၊ စည်းကမ်းတွေကို အများပြည်သူလွယ်ကူရှင်းလင်းစွာ သိရှိနားလည်တဲ့ဖော်ပြချက်တွေနဲ့ ပြုပြင်ဖို့ကိစ္စရပ် တွေလည်း ပါဝင်လာမှာဖြစ်ပါတယ်။”အသိပညာပေးခြင်းကဏ္ဍကော်မရှင်ရဲ့ အသိပညာပေးဆောင်ရွက်မှုကဏ္ဍမှာ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေသာမက ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍနဲ့ ပညာရေးနယ်ပယ်တွေမှာပါ အလေးထားဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနတွေ၊ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်တွေနဲ့ နိုင်ငံတော်ကာကွယ် ရေးတက္ကသိုလ်တို့မှာ ဖွင့်လှစ်တဲ့သင်တန်း ၃၆ ခုမှာ သင်တန်းသား ၁၈၅၁ ဦးကို အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနဲ့ တားဆီးကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ အသိပညာပေးဆွေးနွေးဟောပြောမှုတွေကို ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ၊ အဖွဲ့ဝင်တွေနဲ့ ကော်မရှင်ရုံးအရာ ထမ်းတွေက ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့တာကို တွေ့ရှိရပါတယ်။တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်ရှိ အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း ၈၆ ကျောင်းမှာ ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ဖွင့်လှစ်တဲ့ နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက် ဆရာ/ဆရာမများ မွမ်းမံသင်တန်းတွေမှာ ဆရာ/ဆရာမ ၁၅၅၂၃ ဦးကို အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ အသိပညာတွေ တိုးပွားလာစေဖို့နဲ့ ကျောင်းသားလူငယ်တွေ ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှု မြှင့်တင်ရေးကို စာသင်ခန်းတွေကနေ စတင်နိုင်ဖို့ရည်ရွယ်ပြီး အဂတိလိုက်စားမှု တားဆီးကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ အသိပညာပေး ရှင်းလင်းဆွေးနွေးခြင်းတွေကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပါတယ်။အလားတူ ကျောင်းသားလူငယ်တွေအတွင်း ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုရှိတဲ့ အသိုက်အဝန်း တည်ဆောက်နိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ပညာသင်နှစ်မှာ ကျောင်းသားလူငယ် ဖြောင့်မတ် တည်ကြည်မှုမြှင့်တင်ရေး Edutain-ment အစီအစဉ်ကို နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေနဲ့ ကော်မရှင်ရုံးခွဲများတည်ရှိရာ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်ရှိ အခြေခံပညာကျောင်း ၉၀ မှ မူလတန်းနဲ့ အလယ်တန်း ကျောင်းသား ကျောင်းသူ ၃၁၃၆၉ ဦးကို ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုမြှင့်တင်ရေးဆိုင်ရာ အသိပညာပေးသင်ခန်းစာတွေ သင်ကြားပို့ချနိုင် ခဲ့ပြီး “လူငယ်နှင့် ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှု” နှင့် “အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနှင့် လူငယ်တို့၏ အခန်းကဏ္ဍ” လူငယ်စကားဝိုင်းဆွေးနွေးပွဲတွေကို ကော်မရှင်ရုံး၊ နေပြည်တော်နဲ့ ရုံးခွဲတည်ရှိရာ မြို့တွေရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းတွေနဲ့ ပုဂ္ဂလိက ကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းတွေ စုစုပေါင်း ၁၂ ကျောင်းမှ ကျောင်းသား ကျောင်းသူ ၂၈၇၉ ဦးတို့နဲ့ လူငယ်စကားဝိုင်းတွေ ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ကော်မရှင်ဟာ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍမှာ အဂတိ လိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ အသိပညာပေးမှု အနေနဲ့ ၇-၃-၂၀၂၅ ရက်နေ့က ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် ဦးသန်းထွတ်သိန်း ဦးဆောင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင်များအသင်းမှ သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိပုဂ္ဂိုလ် ၈၅ ဦးကို အသိပညာပေး ရှင်းလင်း ဆွေးနွေးပွဲ ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ကော်မရှင်အနေနဲ့ အသိပညာပေးခြင်းကဏ္ဍကို တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်နိုင်စေဖို့နဲ့ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ သိမှတ်ဖွယ်ရာဗဟုသုတတွေကို အများပြည်သူ ပိုမိုသိရှိနိုင်စေဖို့ရည်ရွယ်ပြီး ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုမြှင့်တင်ရေး ပညာပေးအစီအစဉ်အဖြစ် ရုပ်ပြသရုပ်ဖော်တေးသီချင်း သုံးပုဒ်နဲ့ ဇာတ်လမ်းတို ၁၂ ပုဒ်တို့ကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာ့အသံနှင့် ရုပ်မြင်သံကြားနဲ့ပူးပေါင်းထုတ်လွှင့်ပြသလျက်ရှိပါတယ်။ကော်မရှင်က လျှို့ဝှက်ထိန်းသိမ်းရမယ့် သတင်းအချက်အလက်မှအပ ကော်မရှင်ရဲ့လုပ်ငန်းစဉ်၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို အများပြည်သူတို့ အချိန်နဲ့တစ်ပြေးညီ သိရှိနိုင်စေဖို့နဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုတားဆီးကာကွယ် ရေးဆိုင်ရာအသိပညာတွေ တိုးမြင့်လာစေဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး ကော်မရှင်ရဲ့ Facebook Page ACC Myanmar၊ Website (http://www.accm.gov.mm)နဲ့ နိုင်ငံပိုင် သတင်းစာတွေမှာ ကော်မရှင်ရဲ့ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ အသိပညာပေးရေး၊ တားဆီးကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်နဲ့ စပ်လျဉ်းတဲ့ သတင်း ၁၃၁ ပုဒ်ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့ပါသည်။အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အသက် ၁၀ နှစ်မှ ၁၅ နှစ်၊ အသက် ၁၆ နှစ်မှ ၂၀ နဲ့ အသက် ၂၁ နှစ်မှ ၂၅ နှစ်ဆိုပြီး အသက်အုပ်စု သုံးခုခွဲ၍ “အဂတိလိုက်စားမှုများတိုက်ဖျက်ဖို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြပါစို့” ခေါင်းစဉ်နဲ့ ပိုစတာ၊ ဗီဒီယိုနဲ့ ပန်းချီပြိုင်ပွဲတွေကို ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ်အခမ်းအနားမှာ အသက်အပိုင်းအခြားအလိုက် ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယဆုရရှိသူ များအား ဆုချီးမြှင့်ခဲ့ပါတယ်။တားဆီးကာကွယ်ခြင်းကဏ္ဍကော်မရှင်အနေနဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေကို ထိရောက်အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ အဂတိ လိုက်စားမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (Corruption Prevention Unit-CPU) တွေကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ ကော်မရှင်အပါအဝင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်း ၃၈ ခု၊ နေပြည်တော်ကောင်စီ အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ ၁၅ ခုတို့မှာ အဂတိလိုက်စားမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တွေကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့တာကြောင့် တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ အဂတိလိုက်စားမှု တားဆီးကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေကို ပိုမိုတိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပါတယ်။ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်းရှိ အဂတိလိုက်စားမှု တားဆီးကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တွေ ရဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း လုပ်ငန်းအစီအစဉ် ၆ ရပ်အပေါ် အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်မှုတွေက ဂရပ် (၁) ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။နေပြည်တော်ကောင်စီအပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရှိ အဂတိလိုက်စားမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တွေရဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း လုပ်ငန်းအစီအစဉ် ၆ ရပ်အပေါ် အကောင် အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်မှုတွေက ဂရပ်(၂)ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။ကော်မရှင်အနေနဲ့ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေကို အဂတိလိုက်စားမှုရဲ့ ဘေးအန္တရာယ်နဲ့ သဘော သဘာဝတွေကို သိရှိရှောင်ကြဉ်နိုင်စေဖို့၊ အဂတိ လိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွေမှာ တစ်ဦး တစ်ယောက်ကစပြီး ကဏ္ဍအသီးသီးကပုဂ္ဂိုလ်တွေ အားလုံးပူးပေါင်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်လာစေဖို့နဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုကိုလက်မခံတဲ့ ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုရှိတဲ့ လူမှုအသိုက်အဝန်းကို ဖန်တီးဖော်ဆောင်နိုင်စေဖို့ရည်ရွယ်ပြီး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်း ၁၆ ခုမှာ အဂတိလိုက်စားမှု တားဆီးကာကွယ်ရေး အသိပညာပေး ရှင်းလင်းဆွေးနွေးခြင်းတွေကိုလည်း ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအရေးယူခြင်းကဏ္ဍဥပဒေမူဘောင်ခိုင်မာဖို့အတွက် ကော်မရှင်ဟာ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရေးအစည်းအဝေးတွေကို ကျင်းပ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ပြန်လည်သုံးသပ်ရေးအဖွဲ့ရဲ့ သုံးသပ်ချက်အစီရင်ခံစာကို ၈-၁၂-၂၀၂၃ ရက်နေ့မှာ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံးကို တင်ပြခဲ့ပြီး ဥပဒေပြင်ဆင်တဲ့ကိစ္စရပ်တွေပြီးမြောက်ပါက ဥပဒေပြင်ဆင်ချက်တွေနဲ့အညီ အဂတိလိုက်စား မှုတိုက်ဖျက်ရေးနည်းဥပဒေတွေ အသစ်ထုတ်ပြန်နိုင်ဖို့ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်မှာ ဖြစ်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင်ရေးဆွဲထားတဲ့ အများပြည်သူအကျိုး ထုတ်ဖော်သတင်းပေးသူတွေ အကာအကွယ်ပေးရေးဥပဒေ (မူကြမ်း)နဲ့ စပ်လျဉ်းပြီး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာနတွေကို အကြံပြုချက် တောင်းခံခဲ့ပြီး ပြန်လည်ပေးပို့လာတဲ့ အကြံပြုချက်တွေနဲ့စပ်လျဉ်းလို့ ပြင်ဆင်ထားရှိပြီး ဖြစ်တာကို တွေ့ရှိရပါတယ်။စုံစမ်းစစ်ဆေးအရေးယူခြင်း ကဏ္ဍအနေနဲ့ ကော်မရှင်ကို ပေးပို့လာတဲ့ တိုင်ကြားစာတွေအပေါ် စိစစ်သုံးသပ်ပြီး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်းတွေက စိစစ်ဆောင်ရွက်ရမယ့် ကိစ္စရပ် ဖြစ်ပါက သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့တွေဆီ လွှဲပြောင်းပေးပို့ခြင်း၊ ကော်မရှင်က အရေးယူရန် ရှိပါက စုံစမ်းစစ်ဆေး တရားစွဲတင်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေနဲ့ သက်ဆိုင်ခြင်းမရှိတဲ့ တိုင်ကြားစာတွေ၊ သက်သေအထောက် အထားခိုင်လုံမှုမရှိတဲ့ တိုင်ကြားစာတွေကို ကျိုးကြောင်းဖော်ပြပြီး တိုင်ကြားသူထံ အကြောင်း ပြန်ကြားခြင်းတွေ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိတာကို တွေ့ရှိရပါတယ်။၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ နေပြည်တော်ရှိ ကော်မရှင်ရုံးကို တိုင်ကြားစာ ၁၃၉၂ စောင်၊ ကော်မရှင်ရုံးခွဲ (ရန်ကုန်)ကို တိုင်ကြားစာ ၃၄ စောင်၊ ကော်မရှင်ရုံးခွဲ (မန္တလေး)ကို တိုင်ကြားစာ ၁၅ စောင်၊ ကော်မရှင်ရုံးခွဲ (တောင်ကြီး)ကို တိုင်ကြားစာ ၁၄ စောင်၊ ကော်မရှင်ရုံးခွဲ (မော်လမြိုင်)ကို တိုင်ကြားစာ ခြောက်စောင်အပါအဝင်တိုင်ကြားစာ စုစုပေါင်း ၁၄၆၁ စောင် လက်ခံရရှိပါတယ်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ နှစ်အလိုက် တိုင်ကြားစာများ လက်ခံရရှိမှုကတော့ ဂရပ်(၃) ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာကော်မရှင်က လက်ခံရရှိတဲ့ တိုင်ကြားစာတွေရဲ့ အခြေအနေကို ဆောင်းပါးပါဇယားနံပါတ် (၁) တွင် ဖော်ပြအပ်ပါတယ်။၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ လက်ခံရရှိတဲ့ တိုင်ကြားစာတွေ အပေါ် ဆောင်ရွက်ထားရှိမှုအ‌ခြေအနေကို ဆောင်းပါး ပါ ဇယားနံပါတ် (၂) တွင် ဖော်ပြအပ်ပါတယ်။အရေးယူဆောင်ရွက်ပေးနိုင်တဲ့ တိုင်ကြားစာ ၈၆၁ စောင်နဲ့ ပတ်သက်လို့ ကော်မရှင်က စုံစမ်းစစ်ဆေးတဲ့ တိုင်ကြားစာ သုံးစောင်၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနနဲ့ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်အစိုးရ အဖွဲ့တွေထံ အရေးယူဆောင်ရွက်ဖို့ လွှဲပြောင်းပေးပို့တဲ့ တိုင်ကြားစာ ၃၆၉ စောင်နဲ့ တိုင်ကြားသူ တစ်ဦးချင်းထံကို တိုင်ကြားစာပါ အကြောင်းအရာနဲ့ စပ်လျဉ်းလို့ ဆောင်ရွက်သင့်တာတွေကို ဖော်ပြ အကြံပြုချက်တွေနဲ့ ပြန်ကြားပေးတဲ့ တိုင်ကြားစာ ၄၈၉ စောင် ဖြစ်ကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရပါတယ်။စုံစမ်းစစ်ဆေးတရားစွဲတင်ပို့မှုနှင့် လွှဲပြောင်းပေးပို့မှု၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ တိုင်ကြားစာ သုံးစောင်ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ လူပုဂ္ဂိုလ် ၁၂ ဦးကို သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်တွေမှာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေ အရ တရားစွဲတင်ပို့ခဲ့ပြီး နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း ခြောက်ဦးကို အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၃၀ (ခ)နဲ့ အညီ သက်ဆိုင်ရာဌာနတွေကို လွှဲပြောင်းပေးပို့ အရေးယူဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနတွေ၊ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့တွေထံ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၁၆ (ဍ) အရ လွှဲပြောင်းပေးပို့တဲ့ တိုင်ကြားစာတွေအပေါ် သက်ဆိုင်ရာ ဌာနအဖွဲ့အစည်းတွေက ဝန်ထမ်း ၂၆၆ ဦးကို ဝန်ထမ်းစည်းကမ်းအရ အရေးယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ကော်မရှင်က ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း တိုင်ကြားစာတွေအပေါ် အရေးယူဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့မှုတွေက ဆောင်းပါးပါ ဇယားနံပါတ် (၃) တွင် လေ့လာတွေ့ရှိ ရပါတယ်။   အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဟာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း စုံစမ်းစစ်ဆေးခဲ့ပြီး တရားစွဲတင်ပို့ခဲ့တဲ့အမှုတွေနဲ့ တိုင်ကြားစာတွေအပေါ် စိစစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုတို့အရ ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာသိမ်း ဆည်းနိုင်မှုနဲ့ ကာကွယ်နိုင်မှု အခြေအနေက ဆောင်းပါးပါ ဇယားနံပါတ်(၄)အတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။နိုင်ငံတကာနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းကော်မရှင်အနေနဲ့ အသိပညာပေးခြင်း၊ တားဆီးကာကွယ်ခြင်း၊ စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ နယ်ပယ်တွေမှာ သတင်းအချက်အလက်ဖလှယ်ခြင်း၊ အတွေ့အကြုံနဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ အလေ့အကျင့်တွေမျှဝေခြင်းနဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာနဲ့ ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ မြှင့်တင်ဖို့အတွက် အာဆီယံအဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့ ASEAN – Parties Against Corruption (ASEAN-PAC) ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှာ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ASEAN-PAC ရဲ့ (၂၁) ကြိမ်မြောက် အကြီးအမှူးများအစည်းအဝေးကို ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလွင်ဦး ဦးဆောင်ပြီး ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် ဦးကျော်ဝင်းသိန်းနဲ့ အရာထမ်းတစ်ဦးတို့ ပါဝင် တက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ဒါ့အပြင် ဒေသတွင်း နိုင်ငံတွေဖြစ်တဲ့ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်း၊ လာအို၊ ကိုရီးယား၊ အိန္ဒိယ၊ ကမ္ဘောဒီးယား ရှိ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက် ဖျက်ရေးအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ MoU ရေးထိုးပြီး အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ငန်းတွေကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါတယ်။နိုင်ငံတကာမှာ ကျင်းပတဲ့အစည်းအဝေးတွေ၊ ညီလာခံတွေ၊ အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲတွေကို In Person နဲ့ ၉ ကြိမ်၊ Virtual Format နဲ့ ၁၃ ကြိမ် တက်ရောက်နိုင်ခဲ့လို့ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက် ရေးဆိုင်ရာ ကောင်းမွန်တဲ့အလေ့အထတွေ၊ အတွေ့အကြုံတွေဖလှယ်နိုင်ခဲ့ပြီး ကော်မရှင်က ဆောင်ရွက်လျက်ရှိတဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ငန်းတွေအတွက် များစွာအထောက်အကူပြုနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ပြည်ပသင်တန်းများ တက်ရောက်ခြင်းကော်မရှင်ဟာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအနေနဲ့ရော ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည် မြင့်မားတိုးတက်စေဖို့အတွက်ပါ ရည်ရွယ်ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ဒေသတွင်းမိတ်ဖက်နိုင်ငံအဖွဲ့အစည်းတွေက ဖိတ်ကြားလာတဲ့ သင်တန်းတွေမှာ ကော်မရှင်ရုံးရှိ ဝန်ထမ်းတွေကို စေလွှတ်တက်ရောက်စေခဲ့တာမှာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း In-Person နဲ့ ဖွင့်လှစ်ခဲ့တဲ့ သင်တန်းငါးကြိမ်၊ သင်တန်းသား ခြောက်ဦး တက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ပြည်တွင်းသင်တန်းများ တက်ရောက်ခြင်းကော်မရှင်ရုံးဝန်ထမ်းတွေရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည် မြင့်မားလာစေဖို့နဲ့ စိတ်ဓာတ်၊ စည်းကမ်း၊ ခံယူ ချက်ပြည့်ဝစေဖို့အတွက် ဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်း တွေက ဖွင့်လှစ်တဲ့ သင်တန်း ၃၆ ခုမှာ သင်တန်းသား ၆၆ ဦး စေလွှတ်တက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကော်မရှင်ရုံးမှာဖွင့်လှစ်တဲ့ ဝန်ထမ်းစွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ရေး သင်တန်း လေးခုမှာ သင်တန်းသား ၉၄ ဦးကို သင်ကြားပို့ချခဲ့ပါ တယ်။အသိပညာပေး ရှင်းလင်းဆွေးနွေးပွဲ ကျင်းပခြင်းကော်မရှင်ရုံးမှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကို လျင်မြန်စွာ တိုးတက်နေတဲ့ မျက်မှောက်ခေတ်မှာ Artificial Intelligence - AI ဘာသာရပ်ကို သိရှိစေဖို့၊ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ ပြန်လည်အသုံးချပြီး အထောက်အကူဖြစ်စေဖို့အတွက် AI နည်းပညာ ဟာ လူသားတွေရဲ့ ဘဝနေထိုင်မှုပုံစံအတွက် အရေးပါတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့မှု၊ AI App-lication တွေကို ကဏ္ဍစုံမှာ အသုံးပြုနေပြီး AI နည်းပညာကို တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍတွေမှာလည်း အသုံးပြု လာကြတာကို လေ့လာတွေ့ရှိရမှု ၊ AI နည်းပညာကို အသုံးပြုပြီး အဂတိလိုက်စားမှုဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ ပုံစံနဲ့ မူမမှန်မှုတွေကို Big Data တွေကတစ်ဆင့် ရှာဖွေ ဖော်ထုတ်ခြင်း၊ ကာကွယ်ခြင်းနဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းတို့မှာ AI နည်းပညာ အသုံးပြုပြီး အကြံဉာဏ်ရယူနိုင်မှု၊ အရေးကြီးတဲ့ အချက်အလက်တွေကို လျင်မြန်စွာ စုစည်းပေးနိုင်ခြင်းကြောင့် အချိန်နဲ့ အရင်းအမြစ်တွေကို သက်သာစေနိုင်မှု၊ AI ဟာ လူသားတို့ရဲ့ဘဝကို အထောက်အကူပြုနိုင်တဲ့ နည်းပညာတစ်ခုဖြစ်သလို ဆိုးကျိုးကိုလည်း အထူးသတိပြုဖို့ လိုအပ်ကြောင်း၊ AI နည်းပညာကို လုပ်ငန်းခွင်မှာ လက်တွေ့အသုံးချနိုင်ဖို့အတွက် သေချာစွာ လေ့လာအသုံးချဖို့ လိုအပ်ကြောင်း စတဲ့အချက်တွေနဲ့စပ်လျဉ်းပြီး “Applied AI for Anti-Corruption” အသိပညာပေး ရှင်းလင်းဆွေးနွေးပွဲကို ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။၂၀၂၅ ခုနှစ် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများအပေါ် သုံးသပ်အကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်များ ချမှတ်ခြင်းကော်မရှင်ဟာ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး မဟာဗျူဟာစီမံချက်ကို လေးနှစ်တစ်ကြိမ် ရေးဆွဲဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး မဟာဗျူဟာစီမံချက် (၂၀၂၂-၂၀၂၅)ကို ဒုတိယ လေးနှစ်တာကာလအဖြစ်သတ်မှတ်ပြီး လုပ်ငန်းကဏ္ဍ (၆)ခု၊ လုပ်ငန်းစဉ် (၂၀)၊ လုပ်ငန်းရပ် (၅၈) ချက်နဲ့ရေးဆွဲခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီမဟာဗျူဟာ စီမံချက်အပေါ်မူတည်ပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း ကော်မရှင်ရုံးအဖွဲ့နဲ့ ဦးစီးဌာနတွေက အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ဖို့ လုပ်ငန်းအစီအစဉ်ကို လုပ်ငန်းရပ် (၄၁) ချက်နဲ့ ရေးဆွဲခဲ့ရာမှာ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်မှုအနေနဲ့ (၃၃)ချက် (၈၁%) အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့တဲ့ အတွက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် လုပ်ငန်းအစီအစဉ်ဟာ ထိရောက်သေချာမှုရှိတဲ့ လုပ်ငန်းအစီအစဉ်ဖြစ်တာကို သုံးသပ်တင်ပြထားပါတယ်။အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ အသိပညာပေးခြင်းကဏ္ဍအနေနဲ့ အဂတိလိုက်စား မှုတိုက်ဖျက်ရေးနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အသိပညာဗဟု သုတတွေကို ကျောင်းသား လူငယ်များက စတင်ရရှိစေဖို့အတွက် ဆရာကိုင်စာအုပ်တွေနဲ့ ရည်ညွှန်းစာစောင်တွေကို အခြေခံပညာကျောင်းတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်တွေကို ဖြန့်ဝေနိုင်ခဲ့လို့ ကျောင်းသား လူငယ်တွေအတွက် ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုနဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟုသုတတွေ ရရှိစေရေး ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် အနေနဲ့အဂတိလိုက်စားမှု တားဆီးကာကွယ်ရေး လုပ်ငန်းတွေကို ထိရောက်အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ အဂတိလိုက်စားမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (Corruption Preven-tion Unit-CPU) တွေကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ ကော်မရှင်အပါအဝင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်း ၃၈ ခု၊ နေပြည်တော်ကောင်စီအပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ ၁၅ ခုတို့မှာ အဂတိလိုက်စားမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တွေကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့တာကြောင့် တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုတားဆီးကာကွယ်ရေး လုပ်ငန်းတွေကို ပိုမိုတိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ကော်မရှင်အနေနဲ့ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်အစိုးရ အဖွဲ့တွေမှာရှိတဲ့ CPU တွေကို အဂတိလိုက်စားမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးနဲ့စပ်လျဉ်းတဲ့ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုတွေကို အကြံပြုဆွေးနွေးခြင်း၊ PFP Web Portal အသုံးပြု နည်း သင်တန်းပို့ချပေးခြင်းတွေ ဆောင်ရွက်ပေး လျက်ရှိတဲ့အပြင် လိုအပ်တဲ့နည်းပညာ ပံ့ပိုးကူညီ ခြင်းတွေ ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့လို့ CPU တွေရဲ့ လုပ်ငန်းအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်မှုတွေမှာ များစွာအထောက်အကူဖြစ်စေခဲ့ပြီး တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့နှစ်ခုဖြစ်တဲ့ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးနဲ့ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတို့မှာ အများပြည်သူထံမှ တုံ့ပြန်မှုရယူခြင်းအစီအစဉ်ကို တိုးချဲ့အကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။၂၀၂၆ ခုနှစ် ရှေ့လုပ်ငန်းအစီအစဉ်ကော်မရှင်ဟာ ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ အဂတိလိုက်စားမှု အသိပညာပေးရေး၊ တားဆီးကာကွယ်ရေး၊ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးလုပ်ငန်းတွေကို အောက်ဖော်ပြပါ လုပ်ငန်းအစီအစဉ်တွေချမှတ်ပြီး အကောင်အထည် ဖော်ဆောင်ရွက်သွားမယ်လို့ တင်ပြထားပါတယ်-          (က)    ပေါ်လစီမူဘောင်နှင့် ဥပဒေမူဘောင် ခိုင်မာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊          (ခ)     တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အဂတိ လိုက်စားမှု တားဆီးကာကွယ်ရေး၊          (ဂ)     အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနှင့် တားဆီးကာကွယ်ရေး၊ အသိပညာပေးရေး အစီအစဉ်များ တစ်နိုင်ငံလုံး ပျံ့နှံ့စေရန် တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊          (ဃ)    စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းနှင့် တရားစွဲဆိုခြင်း လုပ်ငန်းတို့ကို ထိရောက်ခိုင်မာစေမည့် အခြေခံကောင်းများ တည်ဆောက်ရေး၊          (င)     ဌာနစွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ရေး၊          (စ)     ဝန်ထမ်းများ စွမ်းဆောင်ရည် မြှင့်တင်ရေး၊          (ဆ)    နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး၊          (ဇ)     အမြဲမပြတ် စောင့်ကြည့်ရေးနှင့် သုံးသပ်အကဲဖြတ်ရေး၊          (ဈ)     ကော်မရှင်၏ တစ်နှစ်တာ ဆောင်ရွက်ချက်များကို ပြည်သူသို့ အစီရင်ခံတင်ပြရေး။အဂတိလိုက်စားမှုကို လုံးဝလက်မခံသည့် ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုရှိသော ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာစေရန်အဂတိလိုက်စားမှုကင်းစင်တဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာစေဖို့အတွက် အဂတိလိုက်စားမှုကို ဖြစ်ပွား လာမှ စုံစမ်းစစ်ဆေးအရေးယူခြင်းထက် အဂတိလိုက်စားမှုများ မဖြစ်ပွားအောင် အသိပညာပေးခြင်း၊ တားဆီးကာကွယ်ခြင်းတို့ကို ကော်မရှင်က စဉ်ဆက်မပြတ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါတယ်။ ဒါ့အပြင် နိုင်ငံတော်အတွက်အရေးကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍတွေဖြစ်တဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုတွေ လျော့နည်းကျဆင်းစေရေး၊ အဂတိကင်းစင်တဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်စေရေးနဲ့ အများပြည်သူတို့၏ အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ပေးရေးတို့အတွက် နိုင်ငံရေးစိတ် စေတနာအရင်းခံနဲ့ ရည်မှန်းချက်၊ ဦးတည်ချက်တွေ ချမှတ်ပြီး အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ငန်းများကို ကြိုးပမ်းအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါတယ်။အဂတိလိုက်စားမှုကို လုံးဝလက်မခံတဲ့ ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုရှိတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာစေဖို့အတွက် ပြည်သူလူထုတစ်ဦးချင်းစီက အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးလုပ် ငန်းတွေမှာ အင်တိုက်အားတိုက် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် နယ်ပယ်ကဏ္ဍ အသီးသီးမှာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ တာဝန်တွေကို ထမ်းဆောင်နေကြတဲ့ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများအနေနဲ့လည်း အဂတိလိုက်စားမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ အပြုအမူ၊ လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုတွေကို ရှောင်ရှားပြီး အများပြည်သူအကျိုးစီးပွားကို ဦးတည်ချက်ထား အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ ကော်မရှင်က အဂတိလိုက်စားမှုကို တွန်းလှန်တိုက်ဖျက်လိုစိတ်ရှိတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပေါ်လာစေဖို့ ရည်မှန်းကြိုးပမ်းအကောင် အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါကြောင်း ရေးသားတင်ပြအပ်ပါတယ်။   ။moi
© Copyright 2024 SAC All Rights Reserved.