နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက်  ပညာရည်မြင့်မားသော  လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ ပေါ်ထွန်းရေးသည် အဓိက အခြေခံအချက်ပင်ဖြစ်သည်။ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များဟု ဆိုရာဝယ် အတတ်ပညာသာမက အသိပညာပါပြည့်စုံသည့် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များပေါ်ထွန်းစေဖို့ လွန်စွာအရေးကြီးသည်။   

ထိုမှသာ မိမိလူမှုအသိုက်အဝန်းနှင့် မိမိနိုင်ငံတော်ကို အတတ်ပညာဖြင့် တည်ဆောက်နိုင်သလို အသိပညာဖြင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နိုင်မည်ဖြစ်၏။ ယနေ့မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များအနေဖြင့် ပညာအသိ၊ ဉာဏ်သတိနှင့်ပြည့်စုံသော သူများဖြစ်စေရေး မလွဲမသွေကြိုးစားကြရမည်သာဖြစ်သည်။

ဉာဏ်ပညာကြီးမားသူများထံ ဆည်းကပ်ပါ

       ယနေ့မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များကို ဉာဏ်ပညာနှင့် ပြည့်စုံစေချင်သည်။   ဉာဏ်ပညာချို့တဲ့သည်နှင့် ပျက်စီးမှုများနှင့်သာ ကြုံတွေ့ရစမြဲဖြစ်၏။ ယနေ့ခေတ်အခြေအနေများတွင်  ဉာဏ်ပညာချို့တဲ့မှုကြောင့် တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်မှု  အားနည်းချက်များဖြစ်ပေါ်ပြီး    မိမိမွေးဖွားရာဇာတိဖြစ်သည့် မြို့၊  ရွာမှအစ အမိနိုင်ငံတော်ကို စိတ်လိုလက်ရ ဖျက်ဆီးနေကြသလိုဖြစ်နေသည်။

ဉာဏ်ပညာချို့တဲ့မှုအကြောင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားက “ရုက္ခမဓမ္မ”ဇာတ်ကို ဟောတော်မူခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဘုရား အလောင်းတော်တစ်ဘဝ၌ ရုက္ခစိုးနတ်မင်းဖြစ်တော်မူခဲ့၏။ တစ်နေ့တွင် ဝေဿဝဏ်နတ်မင်းကြီးသည် ဘုမ္မစိုးနတ်အပေါင်းအား သစ်ပင်ကြီး၊ သစ်ပင်ငယ်၊ချုံနွယ်တို့၌  ဗိမာန်များအား နှစ်သက်ရာအရပ်၌ယူစေဟုမိန့်ခဲ့၏။ ထိုအခါ ဘုရားအလောင်းရုက္ခစိုးနတ်မင်းသည် ဟိမဝန္တာတောရှိ အင်ကြင်းတောတွင် ဗိမာန်ပြု၍  နေတော်မူလေသည်။ ဆွေမျိုးနတ်အပေါင်းကိုလည်း  လွင်ပြင်၌ရှိသောသစ်ပင်များ၌ ဗိမာန်မပြုကြဖို့၊  အင်ကြင်းတောရှိ ၎င်းနေသော ဗိမာန်ကိုသာခြံရံပြီး ဗိမာန်ယူကြဖို့ တိုက်တွန်းလေ၏။

ဘုရားအလောင်းရုက္ခစိုးနတ်မင်း၏စကားအား ပညာရှိနတ်များကနားထောင်ပြီး   အင်ကြင်းတောအတွင်း ဗိမာန်ယူကြ၏။ ပညာမရှိသောနတ်များမှာ ရွာ၊ မြို့တို့နှင့်နီးသော လွင်ပြင်များရှိ သစ်ပင်များတွင် ဗိမာန်ယူကြသည်။ ပညာမရှိသောနတ်တို့၏အတွေးမှာ မြို့၊ ရွာများနှင့်နီးစပ်မှသာ လူတို့၏ပူဇော်ခံရမှုများကိုရရှိမည်ဖြစ်ပြီး တော၌နေပါက လူတို့၏ပူဇော်မှုနှင့်ဝေးပြီး လာဘ်လာဘမရနိုင်ဟု တွေးကြခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ သည်လိုနှင့်အင်ကြင်းတောကို အမှီပြု၍ ဗိမာန်ယူကြသော နတ်များနှင့် လွင်ပြင်များရှိ သစ်ပင်များကို ဗိမာန်ယူကြသောနတ်များဟူ၍ နှစ်ပိုင်းကွဲခဲ့လေ၏။ ပညာရှိသူနှင့် ပညာမဲ့သူသည် မည်သို့မျှပေါင်းစပ်၍မရ။ ပညာမဲ့သူများကြောင့် စည်းလုံးမှုပြိုကွဲရခြင်းကို  ဤဇာတ်တွင်    မျက်ဝါးထင်ထင်တွေ့မြင်ရမည်သာဖြစ်သည်။

သည်နောက် တစ်ရက်တွင် မိုးကြီးလေကြီးကျလာကုန်၏။ ထိုအင်အားပြင်းသော လေစိုင်ကြီးသည် လွင်ပြင်များရှိ သစ်ပင်ကြီးများမှာ အမြစ်မှစ၍လဲကုန်ကြ၏။ အင်ကြင်းတောရှိ  သစ်ပင်များကား တစ်ပင်ယှက်တစ်ပင်နွယ်ကဲ့သို့ပမာဖြစ်နေ၍ မလဲပြိုခဲ့ကြပေ။

 ထိုအခါ လွင်ပြင်များရှိသစ်ပင်များကို ဗိမာန်ယူခဲ့သောနတ်များသည် နေစရာကိုးကွယ်စရာမရှိ၍  ကလေးများကိုလက်ဆွဲကာ ဘုရားအလောင်းရုက္ခစိုးနတ်မင်းရှိရာ ဟိမဝန္တာရှိ အင်ကြင်းတောဆီသို့ပြန်လာခဲ့ကြလေသည်။ ထိုအခါ ဘုရားအလောင်းနတ်မင်းသည် ပညာရှိတို့စကားကို မှတ်ယူမှုမရှိကြသူတို့မှာ ဤသို့သောသဘောနှင့်ကြုံရလေ၏ဟု မိန့်တော်မူခဲ့၏။

ဤဇာတ်ကိုပမာပြု၍  ထင်ရှားသည့်အချက်သုံးချက်ကို  တွေ့မြင်ရမည်သာဖြစ်သည်။  ပထမအချက်မှာ ပညာ၊ ဒုတိယအချက်မှာ ညီညွတ်မှုအား၊ တတိယအချက်မှာ  ပညာရှိတို့၏ဆိုဆုံးမစကားကို  နာယူမှတ်သားမှုတို့ပင်ဖြစ်၏။  ယနေ့မျိုးဆက်သစ် လူငယ်များအပါအဝင်   တိုင်းရင်းသားပြည်သူအားလုံး  ယနေ့ဤဇာတ်တော်ကိုသိမြင်ပြီး ပျက်စီးခြင်း အကြောင်းတရားများအပေါ်  သင်ခန်းစာယူတတ်ကြဖို့လိုသည်။

အတတ်ပညာမှသည် အသိပညာသို့

    လူငယ်များ၏စိတ်သည် တက်ကြွသည်၊ တုံ့ပြန်မှုမြန်ဆန်သည်၊  စွန့်စားဖန်တီးချင်သော စိတ်ရှိကြသည်။ ၎င်းတို့၏စွန့်စားဖန်တီးလုပ်ကိုင်လိုမှုများသည် တစ်ခါတစ်ရံ ရှေးရိုးရာ၊ မိရိုးဖလာဟူသည့် ရှုထောင့်ကိုပင်  ဥပေက္ခာပြုလိုသည့်သဘောကို တွေ့ရတတ်သေး၏။  နည်းပညာတတ်ကျွမ်းမှု၊ နည်းပညာတစ်ခုသင်ကြားရေးတွင် နှောင်းလူကြီးများထက် သာလွန်သည်ကားအမှန်ပင်။ ယနေ့လူငယ်မျိုးဆက်သစ်များတွင် အသိပညာအားနည်းချက်များကို အထင်းသားတွေ့မြင်နေရသည်။

ကနဦးမီးမောင်းထိုးပြရလျှင်  ယနေ့အကြမ်းဖက်ဖြစ်စဉ်များကိုကြည့်ပါက တွေ့မြင်နိုင်သည်။ လူငယ်များ၏တက်ကြွမှု၊ စွန့်စားလိုမှုများကို ပြည်တွင်းပြည်ပအဖျက်သမားများက အံဝင်ခွင်ကျအသုံးချသွားနိုင်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ယနေ့လူငယ်များ၏အသိပညာအားနည်းချက်ကို သိမ်းသွင်းပြီး အတတ်ပညာတတ်ကျွမ်းမှု၊ အတတ်ပညာသင်ကြား တတ်မြောက်လွယ်ကူနိုင်မှုတို့ကို သိမ်းပိုက်သွားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ 

ထိုသည်မှာ နိုင်ငံတော်၏ ဆုံးရှုံးမှုတစ်ရပ်ပင်ဖြစ်သည်။ ဤဆုံးရှုံးမှုကိုသင်ခန်းစာယူ၍ ယနေ့နိုင်ငံတော်သည် လူငယ်များ၏ အတတ်ပညာ၊ အသိပညာကဏ္ဍနှင့်ဗလငါးတန်ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက်  ဦးတည်ချက်များချမှတ်ကာ    အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နေသည်ကိုတွေ့မြင်နေရသည်။  အတတ်ပညာသည် လူတော်ကိုဖြစ်စေသည်၊ အသိပညာကား လူကောင်းကို ဖြစ်စေသည်။   အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုချင်းမှသည် နိုင်ငံတော်တစ်ရပ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် လူတော်၊ လူကောင်းများ လိုအပ်သည်။ ထို့အတွက် နိုင်ငံတော်မှ   ယနေ့မျိုးဆက်သစ်များအတွက်  အတတ်ပညာအတွက် အတန်းပညာ တတ်မြောက်ရေးကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။ တစ်ဖန် နိုင်ငံတော်၏အခြေခံစီးပွားရေးဖြစ်သည့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးတွင် လူသားအရင်းအမြစ်ကောင်းများ ပေါ်ထွန်းစေရေး စက်မှုလက်မှုနှင့်  စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး အထက်တန်းကျောင်းများ၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့်မွေးမြူရေး တက္ကသိုလ်များကိုပါ တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်၍  အတတ်ပညာကဏ္ဍကို ကြိုးပမ်း  အကောင်အထည်ဖော်ပေးလျက်ရှိ၏။ 

ထို့အတူ လူငယ်အားကစားကဏ္ဍကိုလည်း အားပေး အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ပေးနေသည်။

ဆိုရလျှင် ယနေ့မျိုးဆက်သစ် လူငယ်များအတွက် အတတ်ပညာသင်ကြားရေးအတွက် အခွင့်အလမ်းများ အနီးဆုံးတွင်ရှိနေသည်ကို  တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။  အသိပညာ ထွန်းကားရေးအတွက်မူ လူငယ်ဖိုရမ်၊ လူငယ်စာပေပွဲတော်၊ ပြည်ပလေ့လာရေးခရီးများ၊ ရေကြောင်းလူငယ်၊ လေကြောင်းလူငယ်၊ ကင်းထောက်လူငယ်  စသည့်အစီအစဉ်များဖြင့်  ဆောင်ရွက်ပေးနေသည်ကိုတွေ့ရသည်။ စာရေးသူကိုယ်ပိုင် အတွေးနှင့်ဆိုလျှင် အသိပညာ ထွန်းကားရေးအတွက် စာဖတ်အားကောင်းသည့်  လူငယ်မျိုးဆက်တစ်ခုဖြစ်စေချင်သည်။ အသက်ဝင်သည့် စာပေစကားဝိုင်းများ၊ လူငယ်ဆွေးနွေးပွဲများကို ဒေသအလိုက် ထိထိရောက်ရောက်ဆောင်ရွက်စေလိုသည်။ 

ဘာသာရေးကို မြတ်နိုးတန်ဖိုးထားစေခြင်းငှာ ဓမ္မပူဇာပွဲများ ဒေသအလိုက် များများလုပ်စေချင်သည်။ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအလိုက် စာကြည့်တိုက်လုပ်ငန်းစဉ်များ  လက်တွေ့ကျကျအသက်ဝင်စေလိုသည်။ နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက် အခါများ၌ လက်တွေ့ဆန်သော ယဉ်ကျေးလိမ္မာ သင်တန်းများ ဖွင့်စေချင်သည်။ ထို့ကြောင့် လူငယ်များအနေဖြင့် အတတ်ပညာ ထူးချွန်စေရန်  အတန်းပညာကို တတ်မြောက်နိုင်ရမည်။ 

အတန်းပညာမှတစ်ဆင့် မြင့်မားသည့်အတတ်ပညာကို ဆင့်ပွားကူးပြောင်းသင်ယူတတ်မြောက်နိုင်မည်။ ထိုမှတစ်ဖန် အတန်းပညာ၊  အတတ်ပညာကိုအခြေခံ၍ အသိပညာကောင်းများကို  ပိုင်ဆိုင်နိုင်အောင်ကြိုးစားခွင့်ရရှိကြမည်။   ထိုမှသာ အတတ်ပညာ၊ အသိပညာပြည့်ဝပြီး လူတော်လူကောင်းများအဖြစ်ဖြင့် အမိနိုင်ငံတော်ကို အဓွန့်ရှည်တည်တံ့အောင် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နိုင်သည့် မျိုးဆက်များဖြစ်လာမည်မှာ မလွဲဧကန်ပင်ဖြစ်သည်။

လူငယ်များစူးစမ်းသင့်သည့် ပညာများနှင့်ယနေ့ကမ္ဘာ

      နိုင်ငံ့အရေး၊ ကမ္ဘာ့အရေးဆိုသည်မှာ ယနေ့လူကြီးများအလုပ်ဟု လူငယ်အများစုက ထင်မှတ်ထားကြသည်။ ဘဝကို ပေါ့ပေါ့ပါးပါး လမ်းလျှောက်နေကြသူအများစုကို တွေ့မြင်နေရသည်။ အချို့လူငယ်များကား အတွေးလွန်ဘဝင်လေဟပ်ပြီး နိုင်ငံရေးနှင့်နိုင်ငံ့အရေးကိုမကွဲပြားဘဲ တော်လှန်ရေးဟူသော ဝေါဟာရအောက်တွင် ပျက်စီးသွားကြရသည်။ နိုင်ငံအတွက် ရင်လေးစရာတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။

ယနေ့ကမ္ဘာသည် ပညာကိုအခြေခံသော ကမ္ဘာ ကြီးဖြစ်နေပြီ။ နိုင်ငံအလိုက်  အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် နယ်နိမိတ်ကို ကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်သည် မိမိနိုင်ငံစည်းရိုးထဲတွင် မဟုတ်တော့ပေ။ မိတ်ဖက်နိုင်ငံများ၏ စည်းရိုးများထိပါ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကာကွယ်နေကြပေပြီ။ မိတ်ဖက်နိုင်ငံဟုဆိုရာတွင် နယ်နိမိတ်ထိစပ်မှုကို ကျော်လွန်၍ ပင်လယ်၊ သမုဒ္ဒရာများပင် ခြားနားသည်အထိ ကျယ်ပြန့်နေသည်ကိုတွေ့မြင်ရမည်။ 

ထိုသို့သော ကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ၌ ပညာကိုအဓိက အခြေခံပြီး နည်းပညာသာလွန်မှုကိုအားပြုကာ လွှမ်းမိုးနိုင်မှု အဆုံးအဖြတ်ကို မှတ်ကျောက်တင်နေကြသည်။ ပညာစွမ်းအားသည် နိုင်ငံရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ စီးပွားရေးဟူသော ကဏ္ဍများတွင် တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် နေရာယူခဲ့ပြီဖြစ်သည်။

အတတ်ပညာမြင့်မားသော  အချို့နိုင်ငံများပင် အသိပညာအားနည်း၍  အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ခံနေရသည်။ အတတ်ပညာ၊ အသိပညာဖွံ့ဖြိုးမှုကိုမဏ္ဍိုင်ပြု၍ ဩဇာခံအဖြစ် လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်လာမှုများကို ပြန်လည်တုံ့ပြန်ကာကွယ်နေသည့် နိုင်ငံများကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ယနေ့ပြည်ထောင်စုဖွား တိုင်းရင်းသားများနှင့်  လူငယ်မျိုးဆက်သစ်များအနေဖြင့် မည်သည့်နိုင်ငံမျိုးကို တည်ဆောက်ကြမည်နည်း။ ကိုယ်တိုင်ရွေးချယ်ဆုံးဖြတ်၍ ကြိုးပမ်းရမည်သာဖြစ်သည်။

အတတ်ပညာ၊ အသိပညာနှင့် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော နိုင်ငံတော်ကို စောင့်ရှောက်ကာကွယ်ရေး

     ယနေ့နိုင်ငံတော်သည် စစ်မှန်၍ စည်းကမ်းပြည့်ဝသည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ် ခိုင်မာစေရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီနှင့်ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို အခြေခံသည့်  ပြည်ထောင်စုတည်ဆောက်ရေး ဟူသော နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်တို့ကို ကြိုးပမ်း အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ပြည်သူလူထု၏ လူမှုစီးပွားဘဝမြင့်မားရေးအတွက် နိုင်ငံ့စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင်လည်း ကြိုးပမ်းအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နေသည်။ တိုင်းပြည်သာယာ ဝပြောရေး၊ စားရေရိက္ခာ ဖူလုံရေးဆိုသည့် အမျိုးသားရေး လုပ်ငန်းစဉ်နှစ်ရပ်မှာ ပြည်သူ့အကျိုးစီးပွားအတွက်ဖြစ်သည်။ ယင်းလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ပညာတတ်လူသားအရင်းအမြစ်များ၏ စွမ်းအားသည် အဓိကကျ၏။ အတတ်ပညာ၊ အသိပညာပြည့်စုံသည့်လူ့စွမ်းအား အရင်းအမြစ်များကသာ ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော နိုင်ငံတော်ကို တည်ဆောက်နိုင်မည်။ အဓွန့်ရှည်အောင် တည်ဆောက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ယနေ့လုပ်ငန်းခွင်အသီးသီးတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေဆဲ မျိုးဆက်သစ်များ၊ နောင်ဝယ်တာဝန်ယူထမ်းရွက်မည့် လူငယ်မျိုးဆက်သစ်များအနေဖြင့်  ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော နိုင်ငံတော်တစ်ရပ်ကိုပိုင်ဆိုင်လိုလျှင် အတတ်ပညာ၊ အသိပညာပြည့်စုံကြွယ်ဝသည့်   လူသားအရင်းအမြစ်ကောင်းများဖြစ်အောင်ကြိုးစားကြရမည်။ အတတ်ပညာ၊ အသိပညာတို့ပေါင်းစပ်ပြီး မိမိမွေးဖွားကြီးပြင်းရာ အမိနိုင်ငံတော်ကို   ကောင်းမွန်စွာ စောင့်ရှောက်နိုင်ကြဖို့ လိုအပ်ကြောင်း  စာပန်းချီခြယ်မှုန်းကာ တိုက်တွန်းလိုက်ရပါသည်။   ။

ထာဝရငြိမ်းချမ်းကြပါစေ….

MWD

     မြန်မာနိုင်ငံ၏   ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ တည်တံ့ခိုင်မြဲလာခဲ့ပြီး ကိုယ်ပိုင်ဟန်၊ကိုယ်ပိုင်ဓလေ့တို့ဖြင့် ယနေ့ထိတိုင် တည်တံ့ခိုင်မြဲလျက်ရှိသည့် အဖိုးတန်အမွေအနှစ်များဖြစ်သည်။ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် ထုထည်ကြီးမားပြီး သမိုင်းနောက်ခံရှည်လျားသည့် ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ်

ကို ပိုင်ဆိုင်ထိန်းသိမ်းထားသော လူ့အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များနှင့် မြတ်နိုးဖွယ်ရာ ယဉ်ကျေးမှု အစဉ်အလာများသည် ရှေးအစဉ်အဆက်မှ  ယနေ့ထိတိုင် ဖြစ်ထွန်းနေသည်မှာ ခေတ်အဆက်ဆက် မြန်မာလူငယ်လူရွယ်တို့၏ မြတ်နိုးတန်ဖိုးထားမှု များကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။ 

မည်မျှပင်ကြွယ်ဝချမ်းသာသည်ဖြစ်စေ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိတ်သုဉ်းပါက   လူမျိုးနှင့်နိုင်ငံ၏ဂုဏ်သိက္ခာ ညှိုးနွမ်းမည်ဖြစ်သည်။ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဟူသည်  ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ထူးခြားသည့် ဂုဏ်ဒြပ်လည်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့သည့် ဓလေ့စရိုက်များကြောင့် ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် တင့်တယ်ထည်ဝါစွာ နေထိုင်နိုင်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ 

ဖက်ရှင်၊ ဂီတ၊ အစားအသောက်၊ နည်းပညာ အစရှိသည့်  ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုများ စဉ်ဆက်မပြတ်ဖြစ်ပေါ်နေသည့် ယနေ့ခေတ်တွင် အခြားယဉ်ကျေးမှုနှင့် မိမိတို့၏ယဉ်ကျေးမှုများကို ယှဉ်လာလျှင် အခြားယဉ်ကျေးမှုများအား ရွေးလိုသူ၊ ပိုမိုတန်ဖိုးထားလိုသူများပြားလာကြောင်း တွေ့လာရသည်။ မိမိတို့၏ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့စရိုက်အစရှိသည့် အမှတ်လက္ခဏာများ၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများပျောက်ကွယ်သွားပါက   “မြန်မာ၊  မြန်မာ၊ မြန်မာပော့လို့”ကြွေးကြော်နိုင်မည့် လူမျိုးတစ်စုကို ခွဲခြားသိမြင်စေနိုင်သည့် ဘာသာ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အနုပညာ အစရှိသည့်အကျင့်စရိုက်များပါ ပျောက်ကွယ်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် မိမိတို့၏  ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာသမိုင်းအမွေအနှစ်များ၊ ဓလေ့စရိုက်များမေ့လျော့ ပျောက်ကွယ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ နောင်အနာဂတ်ကာလတွင် မြန်မာလူမျိုးတို့သည်  သာမန်လူမျိုးစုတစ်ခုအဖြစ်သာကျန်ရှိနေမည်ဖြစ်ပြီး  တဖြည်းဖြည်း မထင်မရှားကွယ်ပျောက်သွားနိုင်သည်။ 

“ယနေ့လူငယ်၊ နောင်ဝယ်လူကြီး”ဆိုသည့်စကားအတိုင်း မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ယနေ့ခေတ် လူငယ်များအကြား ဆက်နွှယ်မှုသည် အလွန်အရေးကြီးသည့် အခန်းကဏ္ဍမှပါဝင်နေသည်။   တစ်ဖက်မှ ခေတ်သစ်နည်းပညာများ မြန်ဆန်စွာ ပြောင်းလဲတိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ တခြားတစ်ဖက်မှလည်း မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ ထိန်းသိမ်းရန်လိုအပ်သကဲ့သို့ ခေတ်နှင့်လည်း အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်ရန်လိုအပ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့လူငယ်များအနေဖြင့်  မိမိနိုင်ငံ၊ မိမိလူမျိုးများ ကမ္ဘာ့အလယ် ဝင့်ထည်စွာရပ်တည်နိုင်ရန် မိမိတို့၏ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၊ ဓလေ့စရိုက်များကို ခေတ်နှင့်အညီ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်လိုသည်။

ထို့ကြောင့်   ယနေ့လူငယ်လူရွယ်များအနေဖြင့် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ရှင်သန်ထက်မြက်ရန်၊    ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်တတ်စေရန်နှင့်  မြန်မာတို့၏ကိုယ်ပိုင် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တန်ဖိုးထားတတ်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ကျောင်းသင်ခန်းစာများတွင် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို ပေါင်းစပ်သင်ကြားပေးလျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် ရာသီအလိုက် ဘာသာရေးပွဲတော်များ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီးပြိုင်ပွဲများတွင် မြန်မာ့ရိုးရာဝတ်စုံများအား ဝတ်ဆင်ခြင်းသော်လည်းကောင်း၊ ရိုးရာအကအလှများဖြင့် ဖျော်ဖြေခြင်းသော်လည်းကောင်း ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အမွေအနှစ်များကို လက်ဆင့်ကမ်း ထိန်းသိမ်းလိုစိတ်များအား ပိုမိုဖြစ်ပေါ်လာစေမည်ဖြစ်သည်။ 

ထို့ပြင် Facebook၊ YouTube၊ TikTok အစရှိသည့် လူမှုကွန်ရက်များတွင် မြန်မာ့ရိုးရာ ဝတ်စားဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှုများ၊ ရိုးရာအစားအစာပြုလုပ်နည်းများ၊ ရိုးရာလက်မှုပညာများ၊ ရိုးရာကစားနည်းများ အစရှိသည်တို့ကို စိတ်ဝင်စားဖွယ်အကြောင်းအရာများအဖြစ် ဖန်တီးဖြန့်ဝေခြင်းဖြင့်လည်း  လူငယ်များထံသို့

အလွယ်တကူရောက်ရှိစေနိုင်ပြီး   မိမိတို့၏ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုများကို အလွယ်တကူသိရှိစေနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုများကို မူလပုံစံမပျက် ထိန်းသိမ်းရမည့်အပိုင်းများရှိသကဲ့သို့ ခေတ်နှင့်အညီ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေရန် ဆန်းသစ်ရမည့်အပိုင်းများလည်းရှိသည်။ ဥပမာ- မြန်မာ့ရိုးရာဝတ်စုံများအားခေတ်မီဒီဇိုင်းများဖြင့် ဆန်းသစ်ဖန်တီးခြင်း၊ ရိုးရာတေးသီချင်းများကို (သီချင်းကြီး၊ ခေတ်ဟောင်း)ခေတ်ပေါ်တေးဂီတများနှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ 

ထို့ပြင် ရိုးရာယွန်းထည်၊ ပန်းထိမ်၊ ရက်ကန်းပညာ အစရှိသည်တို့ကို  ခေတ်မီနည်းပညာဒီဇိုင်းများ၊ အရည်အသွေးမြင့်မားသည့် ကုန်ပစ္စည်းများအဖြစ်ဖန်တီးကာ ပြည်တွင်းပြည်ပဈေးကွက်များသို့ တင်ပို့ခြင်းဖြင့် ရိုးရာလက်မှုပညာရှင်များ၏ဘဝကို မြှင့်တင်ပေးရာရောက်သလို မြန်မာ့ရိုးရာလက်မှု ပညာရပ်များကိုလည်း ပြည်ပနိုင်ငံများမှသိရှိပြီး စီးပွားရေးအရလည်း တန်ဖိုးရှိစေမည်ဖြစ်သည်။ 

နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ယဉ်ကျေးမှုသည်  ထိုနိုင်ငံမှလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားစဉ်ဆက် အသုံးပြုခဲ့သည့်ဘာသာစကား၊  ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု၊ ဝတ်စားဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှုများ၊ ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ၊ အတွေးအခေါ်၊ ဓလေ့စရိုက်၊   လက်မှုအနုပညာဗိသုကာနှင့်  အနုသုခုမပညာရပ်တို့ကို  ပေါင်းခြုံထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ်တွင် ဒြပ်ရှိယဉ်ကျေးမှုနှင့်ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုဟူ၍နှစ်မျိုးရှိရာ ထိုယဉ်ကျေးမှုနှစ်မျိုးလုံးတွင်ပါဝင်နေသည့် အဖိုးတန်အမွေအနှစ်များအား ဝိုင်းဝန်းထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ရမည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံသားတိုင်း၏ တာဝန်ပင်ဖြစ်သည်။ ခေတ်ကာလများ မည်သို့ပင်ပြောင်းလဲစေကာမူ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့သည့် မြန်မာ့ဓလေ့စရိုက်များ၊ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များ၊ အစဉ်အလာများမှေးမှိန် မသွားစေရန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ကြရမည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံသားတိုင်း၏ တာဝန်ပင်ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုသည်  လူသားတို့အနေဖြင့် လောက၌အမြဲတစေပူဇော်ရမည့် အရာလည်းဖြစ်သည်။ လောက၌ လူသားတို့အနေဖြင့် အမြဲတစေ   ပူဇော်နေရမည့်အရာငါးမျိုးရှိသည်။ လောက၌ အမြဲတစေပူဇော်နေရမည့် အရာငါးမျိုးမှာ (၁) ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၊ (၂) ဆရာသခင်ကျေးဇူးရှင်၊ (၃) မိဘ၊ (၄) မိမိမှတစ်ပါး အခြားသောလူသားများ၊ (၅) ကျေးငှက်တိရစ္ဆာန်များအပါအဝင် ပတ်ဝန်းကျင်ရုပ်လောကတို့ဖြစ်သည်။ လူသားတို့သည် မိမိတို့အနေဖြင့် အမြဲတစေပူဇော်ရမည့် အရာငါးမျိုးအား ပူဇော်နေပါက မိမိသည်လည်းကောင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်သည်လည်းကောင်း၊ လောကကြီးသည်လည်းကောင်း အမြဲသာယာစည်ပင်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်နေမည်ဖြစ်သည်။ 

(၁)       ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု။ လူသားတို့သည် မိမိတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းမရှိပါက  မိမိတို့၏မျိုးနွယ်နှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုသည်     ဤကမ္ဘာမြေပြင်မှပျောက်ကွယ်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုသည် လူသားတိုင်းအတွက် အမြဲတစေပူဇော်ရမည့်အရာဖြစ်သည်။ အမြဲတစေပူဇော်ခြင်းဆိုသည်မှာ အလေးအမြတ်ပြု၍ ထိန်းသိမ်းခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

(၂)        ဆရာသခင်ကျေးဇူးရှင်။ ဒုတိယပူဇော်ရမည့်အရာမှာ ဆရာသခင်ကျေးဇူးရှင်များပင် ဖြစ်သည်။ လောက၌ လူသားတို့သည် အဆင့်အတန်းရှိရှိ၊ လူပီသစွာနေထိုင်နိုင်ရေးအတွက် သွန်သင်ပြသဆို ဆုံးမခြင်းမရှိခဲ့ပါလျှင် လူသားတို့သည် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များနှင့် ခြားနားလိမ့်မည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် ဆရာသခင် ကျေးဇူးရှင်များသည် လူသားတိုင်းအတွက် အမြဲတစေပူဇော်ရမည့် အရာဖြစ်သည်။ 

(၃)       မိဘ။ တတိယပူဇော်ရမည့်အရာမှာ မိဘများဖြစ်သည်။ မိဘဟူ၍ မရှိပါက ဤကမ္ဘာမြေပေါ်၌ လူသားဟူ၍လည်း ရှိနိုင်မည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် လူသားတိုင်းအတွက် မိဘသည် အမြဲတစေ ပူဇော်ရမည့်အရာဖြစ်သည်။ အမှန်အားဖြင့် မိဘဟူသည် ပဓာနကျေးဇူးရှင်ဖြစ်၍  ကျန်ပူဇော်ရမည့်အရာလေးမျိုးမှာ အပဓာနကျေးဇူးရှင်များဖြစ်ကြသည်။

(၄)       မိမိမှတစ်ပါး အခြားလူသားများ။ လူသားတို့သည် မိမိတစ်ယောက်တည်း အထီးကျန်နေထိုင်နိုင်သည့်သတ္တဝါများ  မဟုတ်ပေ။ လူ့သမိုင်းတွင် လူ့ယဉ်ကျေးမှုဟူ၍  မပေါ်ပေါက်မီကာလကတည်းက လူသားတို့သည် အသင်းအဖွဲ့နှင့် နေကြသူများဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မိမိမှတစ်ပါး အခြားလူသားများသည် လူသားတိုင်းအတွက် ပူဇော်ရမည့်အရာများပင်ဖြစ်သည်။ မိမိထက် မြင့်မြတ်သူများအား ပူဇော်ခြင်းကို “ပူဇော်ခြင်း”ဟုဆိုသည်။  မိမိနှင့်အဆင့်တူသူများအား ပူဇော်ခြင်းကို “ကူညီခြင်း”ဟုဆိုသည်။ မိမိအောက်နိမ့်သူများအား ပူဇော်ခြင်းကို “ချီးမြှောက်ခြင်း”ဟု

ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် မိမိထက် မြင့်သူဖြစ်စေ၊ မိမိနှင့်အဆင့်တူသူဖြစ်စေ၊ မိမိအောက်နိမ့်သူဖြစ်စေ လူသားမှန်သမျှအားလုံးသည် ပူဇော်ထိုက်သူများဖြစ်သည်။

(၅)       ကျေးငှက်တိရစ္ဆာန်များအပါအဝင် ပတ်ဝန်းကျင်ရုပ်လောက။ ပဉ္စမမြောက် ပူဇော်ရမည့်အရာမှာ ကျေးငှက်တိရစ္ဆာန်များအပါအဝင် ပတ်ဝန်းကျင်ရုပ်လောကဖြစ်သည်။ ကျေးငှက်တိရစ္ဆာန်များအပါအဝင် ပတ်ဝန်းကျင်ရုပ်လောကသည် လူသားများအတွက်  အသက်ရှင်နေထိုင်နိုင်ရန် အထောက်အကူပြုနေသည့်ကျေးဇူးရှင်များဖြစ်သည်။  ထို့ကြောင့် ကျေးငှက်တိရစ္ဆာန်များ အပါအဝင်   ပတ်ဝန်းကျင်ရုပ်လောကသည်လည်း အလေးအမြတ်ပြု၍ ပူဇော်ရမည့်အရာများဖြစ်သည်။ ရုပ်လောက

အားအလေးအမြတ်ပြု၍ ပူဇော်ခြင်းဆိုသည်မှာ သစ်ပင်ပန်းမန်များစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရေတွင်းရေကန်များတူးခြင်း၊ လမ်းများဖောက်ခြင်း၊ တည်းခိုဇရပ်များဆောက်လုပ်ခြင်းတို့ဖြစ်ကြသည်။ 

လူ့အဖွဲ့အစည်းတိုင်းတွင်  ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဟူသည် ရှိစမြဲပင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် လူ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခုတွင်ရှိသော ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၊ ဓလေ့စရိုက်များသည် ကွဲပြားခြားနားကြသည်။ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၌ရှိသည့်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုသည် ၎င်းအဖွဲ့အစည်းမှလက်ခံထားသည့် “ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု၊ ဘာသာစကား၊ ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ၊ ဝတ်စားဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှု၊ အတွေးအခေါ်၊ ဓလေ့စရိုက်၊ လက်မှုအနုပညာဗိသုကာနှင့် အနုသုခုမပညာရပ်”အစရှိသည့်တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သည့် ရိုးရာအမွေအနှစ်များ၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်သည်။ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၌ရှိသော ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ ထုံးစံများပျက်စီးသွားပါက ထိုသို့ပျက်စီးခြင်းနှင့်အတူ လူ့အဖွဲ့အစည်းရှိ တန်ဖိုးများသည်လည်း ဆိတ်သုဉ်းပျောက်ကွယ်သွားမည်သာဖြစ်သည်။ 

ထို့ကြောင့်မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုများကို ခေတ်နှင့်အညီ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသည် တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်း၊ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုတည်း၏ တာဝန်မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံသားအားလုံး၊ အစိုးရ၊ ပုဂ္ဂလိက၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်းများနှင့် မိသားစုတိုင်းမှ သတိတရားဖြင့်   လက်တွဲဆောင်ရွက်ရမည့်  အမျိုးသားရေး တာဝန်တစ်ရပ်ပင်ဖြစ်သည်။ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုများကို တန်ဖိုးထားကာ ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို လက်ခံကျင့်သုံးနိုင်လျှင် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသည် ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာအဖြစ် ရေရှည်ရှင်သန်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့လူငယ်လူရွယ်များအနေဖြင့် မိမိတို့၏ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုများကို စောင့်ထိန်းအပ်၊ စောင့်ထိန်းထိုက်၊ စောင့်ထိန်းသင့်သည့် တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သောရတနာအဖြစ်မှတ်ယူပြီး သမိုင်းစဉ်ဆက်တည်တံ့စေရန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက် သင့်ပါကြောင်း ရည်ရွယ် တင်ပြလိုက်ရပါသည်။  ။

MWD

      သံလွင်တစ်ခက်

      ချိုးဖြူငှက်ငယ်

      ရှေ့ဆက်သယ်ပေး ငြိမ်းချမ်းရေး။

    မြန်မာတို့၏ ဆိုရိုးစကားဖြစ်သော “ယနေ့လူငယ်နောင်ဝယ်လူကြီး”ဆိုသည့်ပမာ နောင်တစ်ချိန် တိုင်းပြည်တာဝန်ထမ်းဆောင်ကြရမည့်   လူငယ်မောင်မယ်အများစုသည်  ဗလငါးတန်ဖြစ်သော ကာယဗလ၊ ဉာဏဗလ၊ စာရိတ္တဗလ၊ မိတ္တဗလ၊ ဘောဂဗလတို့နှင့် ပြည့်စုံသင့်ပေသည်။   ထိုအရာများပြည့်ဝသောအခါ ခေတ်အမြင်၊  ခေတ်အတွေးတို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ AI  နည်းပညာခေတ်၏ ပညာရပ်ဆိုင်ရာများဖြင့်လည်းကောင်း  နိုင်ငံတော်တည်ဆောက်ရေး အစီအစဉ်များ ကဏ္ဍအသီးသီး၌ပါဝင်အားဖြည့်ဆောင်ရွက်ကြရပေမည်။ ထိုသို့သော လုပ်ငန်းစဉ်များစွာကို အောင်‌မြင်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်စေရန်   တိုင်းပြည်ငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိရန် အထူးအရေးကြီးလှပေသည်။ 

လူငယ်များ၏   အခန်းကဏ္ဍသည် လွန်စွာအရေးပါပေ၏။   ထို့ကြောင့် ငြိမ်းချမ်းခြင်းအဓိပ္ပာယ်၊   ငြိမ်းချမ်းရေးအနှစ်သာရ၊ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ အတွေးသစ် အမြင်သစ်ခံယူချက်၊ ယုံကြည်ချက်များ မှန်ကန်ခိုင်မာစေရန် အထူးလိုအပ်လှပေသည်။ ထိုသို့သောအရာများကို ဖြည့်ဆည်းဆောင်ရွက်ပေးရန် အတွက် နိုင်ငံတော်အစိုးရက လူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေး ဖိုရမ် ၂၀၂၆ ကို ကျင်းပပေးခြင်းဖြစ်သည်။ 

NCA (၁၀)နှစ်ပြည့်နှစ်ပတ်လည် အခမ်းအနားမှအလုပ်ရုံ ဆွေးနွေးပွဲအကြံပြုချက်များအရ ယခုလူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေး ဖိုရမ်ကို ကျင်းပပြုလုပ်ရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်ဟု သိရှိခဲ့ရပေရာ လူငယ်များနှင့် လက်လှမ်းမီဝန်းကျင်သစ်များအတွက် ဝမ်းသာဂုဏ်ယူဖွယ်ရာပင်ဖြစ်သည်။

အနာဂတ်ကာလနိုင်ငံ တည်ဆောက်ရေးတွင်  လူငယ်မောင်မယ်များ တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှပါဝင်၍  ဆောင်ရွက်ရေး၊  မတူကွဲပြားသော   ဒေသအသီးသီးမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံ ညီအစ်ကိုမောင်နှမများ လူမှုစီးပွားအခြေခံမျိုးစုံမှ လူငယ်မောင်မယ်တို့၏ အမြင်ဝေမျှရေး၊  အပြန်အလှန်ယုံကြည်မှု ခိုင်မြဲစေရေး၊ လူမှုသဟဇာတမြှင့်တင်ခြင်း၌  လူငယ်အခန်းကဏ္ဍရှာဖွေကာ  ဘက်ညီ‌သောအခင်းအကျင်း တစ်ရပ်ပေါ်ပေါက်လာစေရန်ရည်ရွယ်ကာ လူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဖိုရမ် ၂၀၂၆(Youth Peace Forum 2026)ကို ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ ဖိုရမ်တတိယနေ့တွင်  တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ် အားလုံးမှ  လူငယ်ကိုယ်စားလှယ်များ  ပါဝင်တက်ရောက်ဆွေးနွေးကြပြီး ခေတ်အဆက်ဆက်ငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိရန်ဆောင်ရွက်မှု၊  နိုင်ငံ၏ လက်ရှိပကတိဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှု၊  အပြုသဘောဆောင်သည့် ပတ်ဝန်းကျင်ဖြစ်စေရေးတို့ကို ဖော်ဆောင်ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်လူမှု အသိုက်အဝန်းတည်ငြိမ်စေရေးတွင် လူငယ်များ၏ ဆောင်ရွက်ချက်များသည်အရေးကြီးကြောင်း  ဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့သည်။

လူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဖိုရမ် ၂၀၂၆ ပထမနေ့တွင် လူငယ်များကို ငြိမ်းချမ်းရေးအမွေ   လက်ဆင့်ကမ်းပေးခြင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းသော လူ့အဖွဲ့အစည်းမြှင့်တင်ခြင်း ခေါင်းစဉ်ဖြင့် နယ်မြေဒေသအသီးသီးမှ   အနည်းဆုံးလူငယ် ၂၂ ဦးထံမှ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးတင်ပြချက်များ ရယူခြင်းနှင့် စစ်တမ်းကောက်ယူခြင်းများ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။  ဒုတိယနေ့တွင် အသိပညာရှင်၊ အတတ်ပညာရှင်လူငယ်များ၊ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်လူငယ်များ၊ ဝန်ကြီးဌာနမှ အတွေ့ အကြုံရှိသည့် ကိုယ်စားလှယ် ၁၀ ဦးတို့က သတ်မှတ်ထားသည့် ခေါင်းစဉ်များအလိုက် ဆွေးနွေးပြီး လူငယ်ကိုယ်စားလှယ် ၃၂၀ တို့က အခန်း(၄) ခန်းခွဲ၍   ဆွေးနွေးဖော်ထုတ်ခြင်းများ   ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။ လူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဖိုရမ်တွင် ဆွေးနွေးမှုများမှ ရရှိလာမည့် အမြင်သဘောထားများ၊ အကြံပြုချက်များကို သိရှိနားလည်ပြီး လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ  ရပ်တန့်စေရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းသောလူ့အဖွဲ့အစည်း မြှင့်တင်ခြင်းတို့တွင် လူငယ်များ၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့်ပတ်သက်၍ ဆောင်ရွက်သင့်သည်များကို ဆက်လက်ကြိုးပမ်း အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်သည်။ တတိယနေ့တွင် လူငယ်ဖိုရမ်၏ အဓိကအရေးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် လူငယ်ကွန်ရက်ဖွဲ့စည်းခြင်း၊  ချိတ်ဆက်ခြင်း၊ ကွန်ရက်အလိုက်စီမံချက်၊ အဆိုပြုချက်များ တင်ပြဆွေးနွေးခြင်းများ၊ ဆွေးနွေးချက်များအပေါ် ပညာရှင်အချို့က အကြံပြုဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့သည်။

ယခုကျင်းပပြီးစီးခဲ့သည့်   လူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဖိုရမ် ၂၀၂၆ (Youth  Peace Forum 2026) သည်လည်း တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ်အားလုံးမှ လူငယ်မောင်မယ် အားလုံးတို့အတွက် ဆန်းသစ်သည့်အတွေး၊ မတူကွဲပြားသည့်အမြင်၊  အယူအဆသစ်တို့ဖြင့် တူညီသည်များစုစည်း၊  မတူသည်တို့အား    ညှိနှိုင်းပေါင်းစပ်ဆောင်ရွက်လာတတ်ကြစေမည်ဖြစ်ပေရာ  နိုင်ငံ့အနာဂတ်အတွက်  ပုံရိပ်သစ်တို့ကို ထုဆစ်ပုံဖော်နိုင်လာကြမည့်  လူငယ်လူရွယ်များဖြစ်လာကြပေတော့မည်မှာ  အမှန်ပင်ဖြစ်ပေသည်။ 

နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး၊ နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးတို့အတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်ရာတွင် နိုင်ငံသားတိုင်း အမျိုးသားရေး တာဝန်အဖြစ်ဆောင်ရွက်သင့်သည်။  ထိုအခါ  နိုးကြားတက်ကြွသော လူငယ်လူရွယ်များစွာသည် ယခုဖိုရမ်၌အကောင်းအဆိုး၊   အကြောင်းအကျိုး၊ ဖြစ်တန်စွမ်းစသည်တို့အား ခြုံငုံသုံးသပ်၍   တိုင်းရင်းသားမျိုးစုံညီရင်းအစ်ကို၊  မောင်ရင်းနှမပမာသင့်မြတ်ခြင်း၊  သာတူညီမျှခြင်းတို့ဖြင့် ခေတ်ရှေ့ဆောင်လူငယ်မောင်မယ်များအဖြစ် အေးအတူပူအမျှ  ဥမကွဲသိုက်မပျက် နေထိုင်ရင်း နိုင်ငံ့အကျိုး၊ လူမျိုးအကျိုး မျိုးဆက်သစ်တာဝန် ကျေပွန်မည်ဖြစ်သည်။

လူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဖိုရမ် ၂၀၂၆ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားတွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေး ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ  အမျိုးသားစည်းလုံး ညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှု  ဗဟိုကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က “လူငယ်များ၏   တက်ကြွသည့်စိတ်၊ သင်ကြားထားသည့်  အတတ်ပညာနှင့် လူကြီးများ၏အတွေ့အကြုံများ ပေါင်းစပ်၍ တိုင်းပြည်ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ဆောင်ရွက်ကြရန်လိုကြောင်း”ပြောကြားခဲ့သည်။

နိုင်ငံတစ်ဝန်းမှ ဖိုရမ်တက်ရောက်လာကြမည့် လူငယ်မောင်မယ်များအားလုံးသည် နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်ကြရာတွင်    တိုင်းပြည်၌ဖြစ်ပေါ်နေသည့်  ပဋိပက္ခမျိုးစုံကိုဖြေရှင်းရေး၊  စိတ်ကူးဉာဏ်သစ် အတွေးသစ်တို့ဖြင့်  ပုံဖော်စွမ်းဆောင်ပြီး IT  နည်းပညာခေတ်၊  AI  နည်းပညာခေတ်မှရရှိသော   အထွေထွေဗဟုသုတတို့မှ   ကောင်းသောရလဒ်များ စုစည်းပေါင်းစပ် လုပ်ဆောင်သွားကြပါမူ ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတော်သစ်ကို    တာဝန်ကိုယ်စီထမ်းရွက်ရင်း  ဖော်ဆောင်ထူထောင်နိုင်မည်ဟု ယုံကြည်မိပါ၏။ 

လူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဖိုရမ် ၂၀၂၆ သည်ငြိမ်းချမ်းသောနယ်မြေ၊  ငြိမ်းချမ်းသောဒေသ၊    လူမှုစီးပွားလုပ်ငန်း ဆောင်တာများအား ငြိမ်းချမ်းစွာအတူ ယှဉ်တွဲလုပ်ဆောင်နိုင်ရေးဆီသို့ မြန်မာတိုင်းရင်းသား ပေါင်းစုံ လူငယ်ထု၏စွမ်းအားဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်လာကြပေမည်။  ယမ်းနံ့သင်းသောနယ်မြေဒေသများအား ပန်းရနံ့ဝေသည့်ဒေသများအဖြစ် လူငယ်ထု၏စည်းလုံးမှု၊ စည်းရုံးမှုတို့ဖြင့် စွမ်းဆောင်လာနိုင်ကြပေလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။  ငြိမ်းချမ်းရေးတေးသံများ လွင့်ပျံ့စေမှု၊    ဘိုးဘွားတို့ရယူပေးခဲ့သော  အမိမြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး၏ အသီးအပွင့်တို့အား  ကြာရှည်စွာခံစားနိုင်ရေးအတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးခရီးအားဆက်၍ ဆက်ကာလျှောက်လှမ်းနိုင်မှု   အစရှိသည်တို့ကို ညီညာလက်တွဲ၊   သွေးမကွဲကြဘဲစုစုစည်းစည်း ဆောင်ရွက်သွားကြပါမူ နိုင်ငံ၏အနာဂတ်သည်    လင်းလက်တောက်ပလာမည်မှာ အမှန်ဧကန်ပင်ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်မိပါသည်။ 

“ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေး လူငယ်များပါဝင်မှုကို မြှင့်တင်ပေး”  ဆောင်ပုဒ်နှင့်အညီ  ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်၊ ၁၄ ရက်၊ ၁၅ ရက် သုံးရက်တာကာလအတွင်း  အနာဂတ်မြန်မာနိုင်ငံတော် တည်ဆောက်ရေးအတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်    အနာဂတ်လူငယ် ကြေညာစာတမ်းနှင့် လူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဖိုရမ်မှ ပေါ်ထွက်လာသည့် အကြံပြုချက်များကို စုစည်းပြီး   အနာဂတ်နိုင်ငံတော်  တည်ဆောက်ရေးအတွက် လူငယ်မူဝါဒဆိုင်ရာ  စာတမ်းတစ်ရပ် ရေးဆွဲနိုင်ရေးအကြံပြုချက်(Recommendations၊ Outcomes) များကို စနစ်တကျ စုစည်းရယူသွားမည်ဖြစ်သည်။ 

အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော်  ယနေ့လူငယ် များမှာ နုပျို၊ တက်ကြွ၊ အားမာန်အပြည့်ရှိကာ  ရိုးသားစင်ကြယ်သောစိတ်ဓာတ်၊ အမှန်တရားကိုချစ်မြတ်နိုးခြင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုစောင့်ထိန်းကာ အများအကျိုးရွက်သယ်ပိုးသော  ပရဟိတစိတ်ရှိခြင်းနှင့်ပြည့်ဝကြပေ၏။ တိုင်းပြည်ချစ်စိတ်၊မျိုးချစ်စိတ်တို့ဖြည့်စွက် ပေါင်းစည်းကြပါမူ    နိုင်ငံ့သားကောင်း၊ အနာဂတ်၏ ခေါင်းဆောင်ကောင်းများဖြစ်လာကြမှာ အသေအချာပင်ဖြစ်၏။ လူငယ်အများစု၏ ဝိုင်းဝန်းပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်တတ်မှုများကို နိုင်ငံတော်မှ ကျင်းပပေးခဲ့သည့် လူငယ်နှင့်စာပေပွဲတော်များတွင်  မြင်တွေ့သိရှိခဲ့ကြပြီးဖြစ်ပေသည်။  လူငယ်ထုသည် မိမိ၌ရှိပြီးဖြစ်သော   စွမ်းရည်ကောင်းကို ကောင်းမွန်မှန်ကန်သော  အင်အားတစ်ရပ်အဖြစ်ဖန်တီးရင်း အနာဂတ်နိုင်ငံတော်သစ်ဆီ ဦးတည်လျှောက်လှမ်း သွားကြရပေမည်။ 

ထို့ကြောင့်  လူငယ်များ၏အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတစ်ရပ်အဖြစ်  ယခုလူငယ်ဖိုရမ်၌ပါဝင် ဆွေးနွေးကာ နိုင်ငံတော်တည်ဆောက်ရေးတွင် တီထွင်ဖန်တီး၊ ဆန်းသစ်သော အတွေးအခေါ်အယူအဆများဖြင့်  စွမ်းစွမ်းတမံ ဆောင်ရွက်နိုင်ကြပါစေကြောင်း ‌ဆုမွန်ကောင်း တောင်းရင်း ဆန္ဒပြု ရေးသား လိုက်ရပါတော့သည်။       ။

MWD

လူကြီးတိုင်းသည်  လူငယ်ဘဝကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရပြီးဖြစ်သည်မို့ လူငယ်တိုင်း၏စွမ်းဆောင်မှုကို ကောင်းစွာသိရှိကြသည်။

လူငယ်သည် တက်ကြွပျိုရွယ်သည်မို့  အားမာန်အပြည့်အဝရှိသည်။  ရုပ်ဆင်းသွင်ပြင်တွင်လည်း အားမာန်ပြည့်နေသည်။   

စိတ်ဓာတ်ပိုင်းတွင်လည်း  အားမာန်ပြည့်နေသည်။ ဆောင်ရွက်လိုသည့်ကိစ္စကို အားမာန်အပြည့်ဖြင့် စွမ်းစွမ်းတမံဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ 

လူငယ်အများစု၏ စိတ်ဓာတ်သည်  စင်ကြယ်သည်။ ရိုးသားဖြောင့်မတ်သည်။ အများအကျိုး   သယ်ပိုးဆောင်ရွက်လိုစိတ်  ထက်သန်ပြင်းပြသည်။ လူငယ်မှန်သမျှသည် နိုင်ငံ၏အနာဂတ်ဖြစ်သည့်အတွက် လူငယ်များကိုပြုစုပျိုးထောင်ပေးခြင်း၊ နေရာပေး၍ အရေးတယူဆောင်ရွက်စေခြင်းမျိုးကို    လူငယ်တို့လွန်စွာသဘောကျသည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေဖြင့် လူငယ်များ၏ အခန်းကဏ္ဍကိုမြှင့်တင်ပေးလျက်ရှိပြီး ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်တွင် လူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဖိုရမ်-၂၀၂၆ (Youth Peace Forum)အခမ်းအနားကို ကျင်းပမည်ဆိုသော သတင်းကြားသိရသည့်အခါ နိုင်ငံတော်၏အနာဂတ်အတွက် ဝမ်းသာအားရကြိုဆိုမိသည်။ 

လူငယ်ဆိုသည်မှာ အနာဂတ်နိုင်ငံတော်၏    တာဝန်အရပ်ရပ်ကို  ထမ်းဆောင်ကြရမည့်သူများ အစစ်အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။   ထို့ကြောင့်  လူငယ်တို့၏နှလုံးသားတွင်  သိမ်မွေ့နူးညံ့သော စိတ်ဓာတ်ကိန်းဝပ်စေရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုစိတ်ဓာတ်နှင့်နိုင်ငံတော်ကို ချစ်သည့်စိတ်၊  ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသား အချင်းချင်းအပေါ်တန်ဖိုးထားသည့်စိတ်ဓာတ်များရှိနေကြရမည်ဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသားများမှာ နှစ်ပရိစ္ဆေဒ များစွာကတည်းက အေးအတူ ပူအမျှ နေထိုင်ကြသူများဖြစ်ကြသည်။

ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံတွင်စစ်မှန်၍ စည်းကမ်းပြည့်ဝသော ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်ခိုင်မာစေရေးနှင့်  ဒီမိုကရေစီနှင့် ဖက်ဒရယ်စနစ်ကိုအခြေခံသည့်    ပြည်ထောင်စုကို   တည်ဆောက်နေပြီဖြစ်သည်။    မိမိတို့ လိုလားချက်မှန်သမျှကို လွှတ်တော်တွင် ပါဝင်ဆွေးနွေး တောင်းဆိုခြင်းပြုနိုင်သည့် အနေအထားဖြစ်သည်။ 

နိုင်ငံရေးပြဿနာကို နိုင်ငံရေး နည်းလမ်းဖြင့်ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ကို စွန့်လွှတ်ကာ နိုင်ငံရေးပါတီ တည်ထောင်ခြင်း အခွင့်အလမ်းများလည်းရှိနေပြီဖြစ်သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံး ထာဝရငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိရေးအတွက် တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်(NCA)ပါအတိုင်း  အလေးထား  လုပ်ဆောင်ရန်လည်း နိုင်ငံတော်အစိုးရက  တံခါးဖွင့်ကြိုဆိုလျက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးသည် အရေးပါသည့်အခန်းကဏ္ဍတွင်ရှိနေသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏   နိုင်ငံရေးအခြေအနေမှန်ကို လူငယ်များသိထားသင့်သည်။   ထိုသို့သိထားသည်နှင့်အမျှ မိမိတို့ပါဝင်နိုင်သည့် အခန်းကဏ္ဍကို    မိမိတို့ရွေးချယ်ကာ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆောင်ရွက်မှုများ၊ နိုင်ငံနှင့်ပြည်သူ့ အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေမည့် ကိစ္စရပ်များကို  ဆောင်ရွက်ကြရမည်ဖြစ်သည်။   

နိုင်ငံတော်၏  လက်ရှိကာလအတွက်   လူငယ်ထုကအရေးကြီးသော   သက်ရှိစွမ်းအား  အရင်းအမြစ်များဖြစ်သည်။ 

ယခုအခါ လူငယ်များအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနာဂတ်ငြိမ်းချမ်းရေးကို ပုံဖော်ရာတွင်  အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝသည့်အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာစေရန်   အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်  ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်ရေး   ကော်မတီအနေဖြင့် လူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဖိုရမ်-၂၀၂၆  ကို “ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေး  လူငယ်များပါဝင်မှုကိုမြှင့်တင်ပေး”ဟူသည့်ဆောင်ပုဒ်နှင့်အညီ   ၂၀၂၆  ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်မှ ၁၅ ရက်အထိ သုံးရက်တာ ကျင်းပလျက်ရှိသည်။ လက်ရှိနိုင်ငံတော်အစိုးရ အနေဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံး ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိရန်အတွက်  တစိုက်မတ်မတ် အားသွန်ခွန်စိုက်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံတည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနှင့် တရားဥပဒေ စိုးမိုးစေရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေသည့် အချိန်တွင် လူငယ်များပါဝင်လာစေရေး  လမ်းကြောင်းများ ဖွင့်ပေးလျက်ရှိသည်။ 

လူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဖိုရမ်-၂၀၂၆ ကို “ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်   လူ့အသိုင်းအဝိုင်းတည်ဆောက်ရေးတွင် အားလုံးပါဝင်သည့်လူငယ်များ၏  ဆောင်ရွက်ချက်များအရေးကြီးသည်ကို   ပေါ်လွင်စေရန်၊ အပြုသဘောဆောင်သော ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ရပ်တွင်   နိုင်ငံသားအားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သည့်ကိစ္စရပ်များ၊ စိတ်သဘောထားများနှင့် ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးအဖြေရှာရန်နှင့်  လူငယ်များအတွက် အခွင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးရန်၊ ငြိမ်းချမ်းသော အသိုက်အဝန်းများ အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်မှုကို အထောက်အပံ့ဖြစ်စေရန်နှင့်  ရွေးကောက်ပွဲလွန်ကာလများတွင် လူငယ်များ၏ လက်တွေ့ကျသည့်အခန်းကဏ္ဍကို ဖော်ထုတ်ရန်၊ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခြင်း၊ ကြားဝင်ဖျန်ဖြေခြင်းနှင့် တာဝန်ယူမှုရှိသည့် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့၌ လူငယ်များ၏စွမ်းရည်များ  ပိုမိုခိုင်မာလာစေရန်၊ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသည့် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး၊ လူမှုရေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အနာဂတ်စီမံချက် တစ်ရပ်ရေးဆွဲနိုင်ရေး အထောက်အပံ့ဖြစ်စေမည့် လူငယ်များ၏အကြံပြုချက်များပေါ်ထွက်လာစေရန်၊ လူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေး ဖိုရမ်မှ ပေါ်ထွက်လာသည့် အကြံပြုချက်များကို စုစည်းပြီး  အနာဂတ်နိုင်ငံတော် တည်ဆောက်ရေးအတွက်  လူငယ်မူဝါဒဆိုင်ရာ စာတမ်းတစ်ရပ်ရေးဆွဲနိုင်ရန်”ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ကောင်းများဖြင့် ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။

ငြိမ်းချမ်းရေးဖိုရမ်တွင် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များမှ  လူငယ်များပါဝင် ဆွေးနွေးကြမည်ဖြစ်ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး ဖိုရမ်ဖွင့်ပွဲ    အခမ်းအနားကျင်းပမှုကို ရုပ်မြင်သံကြားနှင့်ရေဒီယိုတို့မှ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့် ခဲ့သည့်အတွက်  နိုင်ငံတကာကလည်း  မြန်မာလူငယ်တို့၏ အစွမ်းကိုမြင်တွေ့ကြမည်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအတွင်းရှိ အခြားသောလူငယ်များ အနေဖြင့် အားကျဖွယ်ဖြစ်သည်။   လူငယ်တို့၏အစွမ်း ကမ္ဘာသို့လွှမ်းခြုံသွားမည်မှာ သေချာလှသည်။ မြန်မာလူငယ်တို့သည် ညံ့ဖျင်းသူများမဟုတ်ကြပေ။ ကိုယ်စီအရည်အချင်းနှင့်ပြည့်စုံကြသည်။   

နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေဖြင့် လူငယ်ကဏ္ဍကို အစဉ်တစိုက်မြှင့်တင် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသည့် ငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိရန်အတွက် လူငယ်များ၏ အခန်းကဏ္ဍကိုလည်း ပါဝင်စေချင်သည်။ 

နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနှင့် အနာဂတ်တွင်   လူငယ်များတစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ အထောက်အကူပြု ပူးပေါင်းပါဝင်လာစေရန်   လမ်းကြောင်းများ ဖော်ထုတ်ပေးရန် လိုအပ်သည်။ မတူကွဲပြားသည့် တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုများ၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု အသီးသီးမှလူငယ်များ၊   နေရာဒေသ အသီးသီးမှ လူငယ်များ၊ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး  နောက်ခံအမျိုးမျိုးမှ  လူငယ်များအနေဖြင့်   မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနာဂတ်ငြိမ်းချမ်းရေးကို ပုံဖော်ရာတွင် အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာစေရန် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းမှာ ထာဝရငြိမ်းချမ်းရေးသို့   ဦးတည်နေခြင်းဖြစ်သည်။ 

ဖိုရမ်၏ Theme အနေဖြင့် “ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်ရေး၊ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးနှင့် နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးတို့တွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိလူငယ်များ စုပေါင်းပါဝင်လာစေရန်နှင့် စွမ်းရည်ပြည့်ဝသော ခေါင်းဆောင်များ   ဖြစ်ပေါ်လာစေရန်အတွက် ငြိမ်းချမ်းရေး အသိမြှင့်တင်ပေးရန်”ဟု သတ်မှတ်ဆောင်ရွက်ကြောင်း သိရသည်။   လူငယ်များ၏အမြင်များ၊ ဖန်တီးမှုများနှင့် လူမှုကွန်ရက်များသည် ဒေသန္တရအဆင့်ပြဿနာများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခြင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် အဖိုးတန်သောအထောက်အကူရရှိစေမည်ဖြစ်သည်။ 

လူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဖိုရမ်-၂၀၂၆ တွင် လူငယ်ကိုယ်စားလှယ်များအား အဖွဲ့လေးဖွဲ့ခွဲကာ ခေါင်းစဉ်အသီးသီးဖြင့်ဆွေးနွေးခြင်း၊ ခေါင်းစဉ်တစ်ခုကို စုပေါင်း၍ ဆွေးနွေးခြင်းများ  ပြုလုပ်မည်ဖြစ်ပြီးငြိမ်းချမ်းရေး၊  နိုင်ငံရေး၊  စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးနယ်ပယ်အသီးသီးမှ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များလည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံငြိမ်းချမ်း သာယာဝပြောခြင်းကို ပြည်သူတစ်ရပ်လုံးက လိုလားနေကြသည်။ စစ်မှန်၍စည်းကမ်းပြည့်ဝသော ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ် ကျင့်သုံးနေသည့်အတွက် လက်နက်ကိုင်ကာ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဖျက်ဆီးနေကြမည့်အစား နိုင်ငံရေးပြဿနာကို နိုင်ငံရေးနည်းဖြင့် ဖြေရှင်းနိုင်ကြရမည်ဖြစ်သည်။ ဒီမိုကရေစီစနစ်နှင့် အကြမ်းဖက်လက်နက်ကိုင်ခြင်းသည် ပြဒါးတစ်လမ်း၊  သံတစ်လမ်းဖြစ်သည့်အတွက် လူငယ်များအနေဖြင့် နိုင်ငံတော်တစ်ဝန်းလုံး   ငြိမ်းချမ်းနေစေရေးကိုမိမိတို့စွမ်းအားဖြင့်  ပါဝင်ကြရမည်ဖြစ်သည်။   သို့မှသာ  တရားမျှတခြင်း၊ လွတ်လပ်ခြင်း၊  ညီမျှခြင်းတည်းဟူသော လောကပါလတရားများ ထွန်းကားလာမည်ဖြစ်သည်။

အချုပ်ဆိုရသော် အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ် လူငယ်များအနေဖြင့် “ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေး လူငယ်များပါဝင်မှုကိုမြှင့်တင်ပေး”ဟူသည့်ဆောင်ပုဒ်နှင့်အညီ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးတွင် လူငယ်များပါဝင်မည်ဆိုပါက နိုင်ငံတော်၏အားတစ်ရပ်ဖြစ်လာပေမည်။  မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်၊ နိုင်ငံချစ်စိတ်ဓာတ်၊ စည်းလုံးညီညွတ်မှုစိတ်ဓာတ်တို့ဖြင့် အခက်အခဲများကို စုပေါင်းဖြေရှင်းကြရမည်ဖြစ်၍ လူငယ်များအနေဖြင့် လူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဖိုရမ်မှ တစ်ဆင့် ထာဝရငြိမ်းချမ်းရေးသို့ ဦးတည်ရောက်ရှိအောင်  ပုံဖော်ကြရန်ဖြစ်ပါကြောင်း ဂုဏ်ပြုရေးသား လိုက်ရပေသည်။   ။

mwd

မြန်မာနိုင်ငံသည် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံ မှီတင်းနေထိုင်ရာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်နှင့်အညီ မတူကွဲပြားသော ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၊ ဓလေ့ထုံးတမ်း သမိုင်းကြောင်းအသီးသီးတို့ ရှိကြသည့်အပြင် လူမှုဘဝနေထိုင်မှုပုံစံ မတူညီသော ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။

အမိပြည်ထောင်စုကြီးအတွင်း မှီတင်းနေထိုင် ကြသည့် လူဦးရေ၏ ၃ ပုံ ၁ ပုံ (၃၃ ရာခိုင်နှုန်း) ခန့်မှာ အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၃၅ နှစ်အတွင်းရှိ လူငယ်များဖြစ်ကြပေရာ လူဦးရေဆုလာဘ် ပိုင်ဆိုင်ထားသည့် နိုင်ငံဟုဆိုနိုင်ပါသည်။ လူငယ်ဆိုသည်မှာ အလားအလာကောင်းများ ပိုင်ဆိုင်ထားကြသူများဖြစ်သည့်အတွက် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ အနာဂတ်အဆိုးအကောင်းသည် လူငယ်များ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် စွမ်းရည်များအပေါ်တွင် မှီခိုနေပါသည်။ လူငယ်များသည် နိုင်ငံ၏ အဖိုးတန်အရင်းအမြစ်များဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ မတူကွဲပြားသည့် တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ၊ နေရာဒေသနှင့် လူမှုစီးပွားနောက်ခံအမျိုးမျိုးမှ လူငယ်များက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ငြိမ်းချမ်းသော အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ရာတွင် အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာရန်နှင့် နိုင်ငံတော်၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများဖြင့် လူငယ်များ၏အခန်းကဏ္ဍကို မြှင့်တင်၍ နိုင်ငံတော် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့တွင် မရှိမဖြစ်အရေးပါသည့်အလျောက် တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရန်မှာ အရေးကြီးလှပါသည်။

အမိနိုင်ငံတော်သည် လွတ်လပ်ရေးနှင့်အတူ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများသည်လည်း ယှဉ်တွဲပေါက်ဖွားလာသည်ဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။ ခေတ်အဆက်ဆက် အစိုးရများအနေဖြင့် ပဋိပက္ခများ ရပ်တန့်စေရန် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသော်လည်း ထင်သလောက် ခရီးမပေါက်ခဲ့ပေ။ ရေရှည်တည်တံ့ ခိုင်မြဲသောငြိမ်းချမ်းရေးသည်သာလျှင် နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် လူမှုစီးပွားဘဝများအတွက် အခြေခံအကျဆုံးဖြစ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် ဒေသတစ်ခု၊ နယ်မြေတစ်ခု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အဓိကအကျဆုံးမှာ နယ်မြေတည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် ရန်အတွက် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများကို ရပ်တန့်ပြီး နိုင်ငံရေးပြဿနာကို နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းဖြင့် ကျေလည်အောင် ဖြေရှင်းကြရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာ ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ (၇၈)နှစ်မြောက် ပြည်ထောင်စုနေ့အခမ်းအနားသို့ ပေးပို့သည့်သဝဏ်လွှာတွင် “တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ် (NCA)ကိုချုပ်ဆိုကာ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ ချုပ်ငြိမ်းပြီး ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ငြိမ်းချမ်း ရေးရရှိရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။ မိမိတို့တိုင်းရင်းသားများအကြား နားလည်မှုလွဲမှားခြင်းများ၊ ပဋိပက္ခများရှိပါက တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခြင်းဖြင့်သာ ဖြေရှင်းနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံရေးပြဿနာများကို နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းအရ ဖြေရှင်းနိုင်ရန် ငြိမ်းချမ်းရေးတံခါးကို အစဉ်ဖွင့်လှစ် ကြိုဆိုလျက်ရှိပါသည်။ ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများ ကလည်း လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအား မိမိတို့ လိုလားချက်များကို နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းဖြင့် စေ့စပ်ညှိနှိုင်းအဖြေရှာရေးအားပေးဆောင်ရွက်ကြရန် မေတ္တာရပ်ခံလိုပါသည်။ သို့ဖြစ်၍ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများချုပ်ငြိမ်းပြီး ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိရန်အတွက် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှု လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် လျှောက်လှမ်းနိုင်ရန် တိုင်းရင်းသားများ လက်တွဲပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကို အလေးထားဆောင်ရွက်ကြပါရန် တိုက်တွန်းနှိုးဆော်အပ်ပါသည်”ဟု မြွက်ကြားခဲ့ပါသည်။ ထိုကဲ့သို့ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏ မိန့်ခွန်းပြောကြားချက်များကို ကြည့်ရှုခြင်းအားဖြင့် နိုင်ငံတော်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို စိတ်ရင်းစေတနာမှန်ကန်စွာဖြင့် ကြိုးပမ်းအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်ကို မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့မြင်နိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။

လက်ရှိ နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေဖြင့်လည်း ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသည့် ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိရန်အတွက် တစိုက်မတ်မတ် အားသွန်ခွန်စိုက်ကြိုးပမ်းအကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိပါသည်။ နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနှင့် အနာဂတ်ကာလတွင် လူငယ်များ တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ အထောက်အကူပြုပူးပေါင်းပါဝင်လာစေရန် လမ်းကြောင်းများ ဖော်ထုတ်ပေးရန်လိုအပ်ပြီး မတူကွဲပြားသည့် တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများ၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုအသီးသီးမှ လူငယ်များ၊ နေရာဒေသအသီးသီးမှ လူငယ်များ၊ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး နောက်ခံအမျိုးမျိုးမှ လူငယ်များအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနာဂတ်ငြိမ်းချမ်းရေးကို ပုံဖော်ရာတွင် အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာစေရန် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ (NSPNC) အနေဖြင့် လူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဖိုရမ် - ၂၀၂၆ (Youth Peace Forum-2026)ကို “ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေး လူငယ်များပါဝင်မှုကို မြှင့်တင်ပေး” (Promoting Youth Participation in Peace and Nation-Building) ဆိုသည့် ဆောင်ပုဒ်နှင့်အညီ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်မှ ၁၅ ရက်ထိ သုံးရက်တာ ကျင်းပပြုလုပ်မည်ဖြစ်ပါသည်။

ဖိုရမ်၏ Theme အနေဖြင့် “ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်ရေး၊ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးနှင့် နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့တွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ လူငယ်များ စုပေါင်းပါဝင်လာစေရန်နှင့် စွမ်းရည်ပြည့်ဝသောခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ပေါ်လာရန်အတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးအသိမြှင့်တင်ပေးရန်” ဟု သတ်မှတ်ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ပါသည်။

ရည်ရွယ်ချက်များအနေဖြင့် “ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လူ့အသိုင်းအဝိုင်းတည်ဆောက်ရေးတွင် အားလုံးပါဝင်သည့် လူငယ်များ၏ ဆောင်ရွက်ချက်များ အရေးကြီးသည်ကို ပေါ်လွင်စေရန်၊ အပြုသဘောဆောင်သော ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ရပ်တွင် နိုင်ငံသား အားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ကိစ္စရပ်များ၊ စိတ်သဘောထားများနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးအဖြေရှာရန်နှင့် လူငယ်များအတွက် အခွင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးရန်၊ ငြိမ်းချမ်းသော အသိုက်အဝန်းများ အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်မှုကို အထောက်အပံ့ဖြစ်စေရန်နှင့် ရွေးကောက်ပွဲလွန် ကာလများတွင် လူငယ်များ၏ လက်တွေ့ကျသည့် အခန်းကဏ္ဍကို ဖော်ထုတ်ရန်၊ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခြင်း၊ ကြားဝင်ဖျန်ဖြေခြင်းနှင့် တာဝန်ယူမှုရှိသည့် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့၌ လူငယ်များ၏ စွမ်းရည်များ ပိုမိုခိုင်မာလာစေရန်၊ ရေရှည်တည်တံ့ ခိုင်မြဲသည့် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး၊ လူမှုရေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အနာဂတ်စီမံချက်တစ်ရပ် ရေးဆွဲနိုင်ရေး အထောက်အပံ့ဖြစ်စေမည့် လူငယ်များ၏ အကြံပြုချက်များ ပေါ်ထွက်လာစေရန်၊ လူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဖိုရမ်မှ ပေါ်ထွက်လာသည့် အကြံပြုချက်များကို စုစည်းပြီး အနာဂတ်နိုင်ငံတော် တည်ဆောက်ရေးအတွက် လူငယ်မူဝါဒဆိုင်ရာ စာတမ်းတစ်ရပ် (Youth Policy Paper) ရေးဆွဲ နိုင်ရန်ဟူ၍ ချမှတ်ထားပါသည်။

 နိုင်ငံတော်တွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် ပဋိပက္ခများ၊ အမြင်ကွဲပြားမှုများ၊ မယုံကြည်မှုများ၊ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးစိန်ခေါ်မှု အခြေအနေများ၊ နိုင်ငံတကာမှ စွက်ဖက်ဖိအားပေးမှုများ ရင်ဆိုင်နေရသည့် အခြေအနေတွင် နိုင်ငံတော်တစ်ဝန်းလုံးတွင်ရှိသည့် အလွှာအသီးသီးမှ လူငယ်များအပေါ် နက်ရှိုင်းစွာသက်ရောက်မှုများရှိနေပြီး ၎င်းတို့၏ လုံခြုံမှု၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာခံစားချက်၊ ယုံကြည်ချက်၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများနှင့် အနာဂတ်မျှော်လင့်ချက်များအပေါ်တွင်လည်း အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားအချို့ ဖြစ်ပေါ်နေပါသည်။

လူငယ်များအတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ၎င်းတို့၏အမြင်များကို မျှဝေရန်၊ အပြန်အလှန် ယုံကြည်မှုများကို ခိုင်မြဲရန်နှင့် လူမှုသဟဇာတမြှင့်တင်ခြင်းတို့တွင် ၎င်းတို့၏ အခန်းကဏ္ဍအား ရှာဖွေရန် စသည်တို့ကို ရရှိဖြစ်ပေါ်စေမည့် စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသော အခင်းအကျင်းတစ်ရပ်ပေါ်ပေါက်လာစေပြီး လူငယ်များ၏ အမြင်များ၊ ဖန်တီးမှုများနှင့် လူငယ်ကွန်ရက်များသည် ဒေသန္တရအဆင့် ပြဿနာများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခြင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးမြှင့်တင်ခြင်းတို့တွင် အဖိုးတန်သော ထောက်ပံ့မှုကို ရရှိစေနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။ လက်ရှိကာလတွင် လူငယ်များပါဝင်မှုအပေါ် အတိမ်းအစောင်းဖြစ်စေနိုင်သော၊ ထိလွယ်ရှလွယ်သော အခြေအနေများမှတစ်ဆင့် အမျိုးသားအဆင့် အားလုံးပါဝင်မှု အခင်းအကျင်းတစ်ရပ်ဖြစ်ပေါ်စေရန်အတွက်လည်း ရည်ရွယ်ကျင်းပခြင်းဖြစ်ပါသည်။

ဖိုရမ်၏ ဆွေးနွေးမှုပုံစံနှင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်မှု (Methodology and Structure) အား သတ်မှတ်ထားရှိပြီး တက်ကြွသည့် ဆွေးနွေးမှုနည်းလမ်းများကို အသုံးပြု၍ တက်ရောက်လာသည့် လူငယ်တိုင်း လွတ်လပ်စွာ ပါဝင်ဆွေးနွေးခွင့် ရရှိမည်ဖြစ် ပါသည်။ အုပ်စုလိုက်ဆွေးနွေးမှု (Group Dicussion) နှင့် စုပေါင်းဆွေးနွေးမှုပုံစံ (Panel Session) ကို အဓိက ဦးစားပေးဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ပြီး ဗဟုသုတပြိုင်ပွဲ၊ လျှပ်တစ်ပြက် ဉာဏ်ရည်ပြိုင်ပွဲများကို ပူးတွဲဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ပါသည်။

လူငယ်ကိုယ်စားလှယ် ၃၅၀ အား အဖွဲ့လေးဖွဲ့ခွဲကာ ခေါင်းစဉ်အသီးသီးတို့ဖြင့် ဆွေးနွေးခြင်း၊ ခေါင်းစဉ်တစ်ခုကို စုပေါင်း၍ ဆွေးနွေးခြင်းများ ပြုလုပ်မည်ဖြစ်ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးနယ်ပယ်အသီးသီးမှ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ပါသည်။

မိမိတို့နိုင်ငံအတွက် ငြိမ်းချမ်းသာယာဝပြောရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ဖက်ဒရယ်စနစ်ကိုအခြေခံသည့် ပြည်ထောင်စုအဖြစ် တည်ဆောက်ရေးတို့တွင် အမျိုးသားရေး စိတ်ဓာတ်ကိုအခြေခံပြီး ဆောင်ရွက်ကြဖို့ လွန်စွာအရေးကြီးပါသည်။

နိုင်ငံ့ကောင်းကျိုးကိုဆောင်ရွက်ရာတွင် တစ်ဦးကောင်းတစ်ယောက်ကောင်းဆောင်ရွက်၍ မရနိုင်ဘဲ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ကို အခြေခံသည့် စုပေါင်းအင်အားနှင့် တက်ညီလက်ညီဆောင်ရွက်ကြဖို့ လိုအပ်ပါသည်။

“ငါ့မြင်းငါစိုင်း စစ်ကိုင်းရောက်ရောက်” ပုံစံမျိုးဖြင့် ဆောင်ရွက်၍ မရနိုင်ပါ။ မျိုးချစ်စိတ်ရှိသူများသည် အများအားဖြင့် မိမိလူမျိုး၊ မိမိဇာတိမြေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို ချစ်ခင်မြတ်နိုး ဂုဏ်ယူတတ်ကြပြီး မိမိနိုင်ငံအပေါ်တွင် ကျရောက်လာမည့် အန္တရာယ်များနှင့် နိုင်ငံတိုးတက်ကြီးပွားဖို့ တာဝန်ယူလိုကြသူများလည်းဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ဆိုသည်မှာ မိမိနိုင်ငံ၊ မိမိလူမျိုး၊ မိမိဘာသာ၊ စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှုကို ချစ်မြတ်နိုးသည့် စိတ်၊ နိုင်ငံနှင့် လူမျိုးကိုထိပါက မချိအောင်နာသည့် စိတ်စသည့် အပြုသဘောဆောင်သော အရာတစ်ခုပင် ဖြစ်ပါသည်။

နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးအတွက် အဓိကလိုအပ်ချက်ကို ပြပါဆိုလျှင် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်နှင့်အတူ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးကို ညွှန်ပြရမည်ဖြစ်ပါသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် နိုင်ငံ့အင်အား လျော့နည်းခဲ့သည့်အတွက် တိုင်းတစ်ပါး၏သိမ်းပိုက်မှုကို ခံခဲ့ရရာ အတိတ်သမိုင်းမှ ကြီးမားသည့် သင်ခန်းစာယူရမည်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ထိရောက်သည့် ရလဒ်ရရှိရေးအတွက် ကြိုးစားအားထုတ်မှု၊ ပေးဆပ်မှု၊ အရည်အချင်း၊ ခေါင်းဆောင် နိုင်မှု၊ စိတ်ရှည်သည်းခံမှု၊ စိတ်ရင်းစေတနာများ လိုအပ်ပြီး ပြည်တွင်းအင်အား တည်ဆောက်ရန်အတွက် ဦးစွာ ပြည်တွင်းအင်အားကို လျော့ကျစေမည့် ပဋိပက္ခများကို ငြိမ်းချမ်းစွာဖြေရှင်းရန်နှင့် လျှော့ချရန် လိုအပ်ပါသည်။

ယနေ့ခေတ် တိုင်းတစ်ပါးနိုင်ငံအချို့သည် လူ့အခွင့်အရေးဆိုသည့် အကြောင်းပြချက်ဖြင့် မိမိနိုင်ငံကို ပြစ်တင်ဝေဖန်နေသော်လည်း ကိုလိုနီလက်အောက်ခံဘဝတွင် မြန်မာများအပေါ် လူ့အခွင့် အရေးချိုးဖောက်ခဲ့မှုများ အလွန်များပြားခဲ့ပါသည်။ သခင်နှင့်ကျွန်လိုနှိမ့်ချပြီး ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဆက်ဆံခဲ့မှု၊ စာသင်ကျောင်းများတွင် ဘာသာစကားကို ချိုးနှိမ်မှု၊ နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ သမိုင်းရှိသည့် မြန်မာတို့၏ ဇာတိပုညဂုဏ်မာနများကို ရိုက်ချိုးရန် မြန်မာ့ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်များကို အမိန့်အာဏာဖြင့် ဖျက်ဆီးခဲ့မှု၊ ယင်းတို့နိုင်ငံက ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်များကို လက်ညှိုးဖြင့်ထိဖို့တောင် ခွင့်မပြုသော်လည်း မြန်မာ့ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်များကို တန်ဖိုးမထားဘဲ ဖျက်ဆီးခဲ့မှုများကို ယနေ့ခေတ်လူငယ်များ ကြည့်တတ်လျှင် မြင်နိုင်ပါသည်။

“ယနေ့လူငယ်...နောင်ဝယ်လူကြီး” ဆိုသည့် စကားအတိုင်းနိုင်ငံ၏ ပစ္စုပ္ပန်အတွက် လူငယ်ထုက အရေးကြီးသော သက်ရှိစွမ်းအား အရင်းအမြစ်များ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် လူငယ်များအနေဖြင့် မိမိတို့ နိုင်ငံ၏ နှစ်ပေါင်းများစွာ ရင်ဆိုင်နေရသည့် ပဋိပက္ခများကြောင့် အလှမ်းဝေးနေရသည့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများနှင့် အေးချမ်းသာယာဝပြောမှုများအတွက် ခံစားသူသက်သက်မဟုတ်ဘဲ ပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်သူများဖြစ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ယနေ့လူကြီးများ ထုဆစ်ပုံဖော်ထားသော နိုင်ငံတော်၏အကျိုးရလဒ်နှင့် ဆိုးမွေကောင်းမွေများကို နောင်လူငယ်များက ဆက်ခံရမည်ဖြစ်ပါသည်။

အနာဂတ် မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များအနေဖြင့် နိုင်ငံတော်၏တည်ဆောက်မှုတိုင်းတွင် ပါဝင်၍ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် နိုင်ငံတော်တည်ဆောက်ရေးတွင် ရှေ့သို့ရောက်အောင် ချီတက်မည်ဆိုပါက နိုင်ငံ့အတွက် အားတစ်ရပ်ဖြစ်မည်မှာ မလွဲဧကန်ပင်ဖြစ်ပါသည်။ လူငယ်များအနေဖြင့် မျိုးချစ်စိတ်၊ နိုင်ငံချစ်စိတ်တို့ဖြင့် စည်းလုံးညီညွတ်စွာနှင့် ရိုးသားစွာ အခက်အခဲများကို အတူတကွစုပေါင်း၍ ဖြေရှင်းကြရမည်ဖြစ် ပါသည်။

နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးအတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးသည် အရေးကြီးသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည့်အတွက် လူငယ်များက ညီညွတ်စွာစွမ်းစွမ်းတမံပါဝင်ဆောင်ရွက်မှသာ ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အခက်အခဲများကို ကူညီဖြေရှင်းနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။ ပဋိပက္ခများ ကင်းဝေး၍ ငြိမ်းချမ်းသာယာမှုများကြောင့် လူ့လောကနိဗ္ဗာန်ဘုံကဲ့သို့ ခံစားနေရသော နိုင်ငံများကို ကြည့်လျှင် ငြိမ်းချမ်းရေးသည် မည်မျှအရေးကြီး ကြောင်း သိမြင်နိုင်ပါသည်။ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားများ၊ အတ္တများနှင့် မာန်မာနများကို စွန့်လွှတ်၍ အမှန်တကယ်ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးကို ဆောင်ရွက်မည်ဆိုပါက ယခုထက်ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် အနာဂတ်မဝေးတော့သည်ကို တွေ့မြင်ရမည်ဖြစ်ပါသည်။

သို့ဖြစ်ရာ အနာဂတ်အမိနိုင်ငံတော်တွင် ရောင်စုံပန်းများ ဖူးပွင့်၍ ငြိမ်းချမ်းရေးချိုးငှက်များ တေးသီကာ သာယာလှပစေရေးအတွက် လူငယ်များက ကျရာအခန်းကဏ္ဍမှ ဝိုင်းဝန်းကြိုးပမ်းစွမ်းဆောင်ပေးကြပါရန် တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ရင်း လူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဖိုရမ် -၂၀၂၆ ကို ဂုဏ်ပြုရေးသား ဖော်ပြအပ်ပါသည်။ ။

ကိုးကား- moi

Photo ref: Freepik

လူငယ်ဟူသည်ဖျတ်လတ်သည်၊ တက်ကြွသည်၊ လုပ်ချင်ကိုင်ချင်စိတ်ပြင်းပြသည်၊ တီထွင်ကြံဆလိုစိတ်ကြီးမားသည်။ ထို့ကြောင့် ဖျတ်လတ်တက်ကြွ၍ ဖြစ်ထွန်းအောင်မြင်လိုစိတ်ပြင်းပြသော စိတ်ဓာတ်ခွန်အားရှိသည့် လူငယ်တို့ကို လူ့အဖွဲ့အစည်းတိုင်းတွင် အလေးထားနေရာပေးနေကြခြင်းဖြစ်သည်။ ယနေ့ကာလအချိန်အခါသည် သတင်းနှင့် ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာ အံ့မခန်းတိုးတက်နေသောခေတ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ နည်းပညာတိုးတက်မှုနှင့် လူငယ်တို့၏ စွန့်ဦးတီထွင်လုပ်ကိုင်လိုစိတ်ပေါင်းစပ်ပေး၍ သင့်လျော်စွာ အသုံးပြုနိုင်ပါက နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အားကောင်းသော မောင်နှင်အားတစ်ရပ်ဖြစ်လာပေလိမ့်မည်။

လူငယ်တို့၏ စွမ်းရည်နှင့် အားသာချက်များ

စာရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာများက လူငယ်တို့၏ စွမ်းရည်များနှင့်ပတ်သက်၍ ဖွဲ့ဆိုမှုအမျိုးမျိုးဖြင့် တင်စားထားကြသည်ကို စာပေလက်ရာ အများအပြားတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ လူငယ်သည် ကောင်းကင်တစ်မွတ်ကြယ်ကိုလည်းဆွတ်နိုင်၏၊ ပင်လယ်ပြာရေပြင်ကျယ်ကိုလည်း ဖြတ်သန်းကူးခပ်နိုင်၏။ ဆိုလိုသည်မှာ လူငယ်တို့တွင် စိတ်အားထက်သန်မှုကြီးမား၏။ ဖန်တီးနိုင်စွမ်းနှင့် အနာဂတ်မျှော်လင့်ချက်ကြီးမား၏။ လျင်မြန်ဖျတ်လတ်ပြီးအခြေအနေနှင့် လိုက်လျောညီထွေ နေနိုင်စွမ်းရှိ၏။ လူမှုဆက်ဆံရေးနှင့် ဦးဆောင်နိုင်သည့်စွမ်းရည်ရှိ၏။ သင်ယူလိုစိတ်နှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လိုစိတ်ကြီးမား၏။

ထို့ကြောင့် လူငယ်တို့တွင် အောက်ပါအရည် အချင်းများ၊ စွမ်းရည်များ ရှိနေကြသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်-

(၁) အရှိန်ပြင်းပြင်း တောက်လောင်နေသော မီးတောက်တစ်တောက်ကဲ့သို့ မကုန်ခန်းနိုင်သေးသော၊ ရဲရင့်သော စိတ်အားထက်သန်မှုစွမ်းရည်။

(၂) အနာဂတ်ကို ပုံဖော်နိုင်စွမ်းရှိသည့် ဆန်းသစ်တီထွင်တတ်သည့် ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေးဖြင့် ဖန်တီးနိုင်မှုစွမ်းရည်။

(၃) ပြုလွယ်ပြင်လွယ်ရှိသော စဉ်းစားတွေးခေါ်မှု၊ အခြေအနေကိုလိုက်၍ ပြောင်းလဲမှုနှင့် နည်းပညာကို လျင်မြန်စွာရယူ အသုံးပြုနိုင်သည် လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်တည်နိုင်မှုစွမ်းရည်။

(၄) လူမှုရေးအကျိုးပြု လုပ်ငန်းများတွင် စိတ်ပါဝင်စားမှု၊ မျှတမှုနှင့် ကိုယ်ချင်းစာစိတ်ရှိခြင်းဖြင့် မိမိတို့၏ဝန်းကျင်နှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဦးဆောင်နိုင်သည့် စွမ်းရည်။

(၅) မဆုတ်မနစ်သည့်စိတ်ဖြင့် သင်ယူလိုစိတ်၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဦးတည်သော စွန့်စားလုပ်ဆောင်လိုသည့်စွမ်းရည်။

ထိုကဲ့သို့ လူငယ်တို့တွင်ရှိသော စွမ်းရည်များသည် ၎င်းတို့၏အားသာချက်ဖြစ်ပြီး လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်၏ အားကိုးရာလည်းဖြစ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် လူငယ်တို့၏ ပြင်းပြသောဆန္ဒများကို အခြေခံဖြစ်တည်နေသည့် စွမ်းရည်များဖြင့် မြင့်မားလွန်းသော၊ ခက်ခဲလွန်းသောမဖြစ်နိုင်ဟု ထင်ရသောအရာကို လုပ်နိုင်သည်ဟု ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။ ယနေ့ကာလ ၂၁ ရာစုကမ္ဘာကြီးတွင် အိုင်တီနည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးထွန်းကားလျက် ဆန်းသစ်သော နည်းပညာမျိုးစုံ အံ့မခန်းတိုးတက်လာနေသည်လည်း လူငယ်များ၏ စွမ်းရည်များကြောင့် ပင်ဖြစ်သည်။

ယှဉ်ပြိုင်မှု၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ

လောကသဘာဝအတိုင်း ယှဉ်ပြိုင်မှုဟူသည် ကောင်းကျိုးဖြစ်စေသကဲ့သို့ ဆိုးကျိုးများလည်းရစေသည်။ ကောင်းမွန်သောယှဉ်ပြိုင်မှုသည် ကောင်းသောအကျိုးသက်ရောက်မှုဖြစ်စေ၍ မကောင်းမွန်သော ယှဉ်ပြိုင်မှုသည်မကောင်းသော အကျိုးသက်ရောက်မှုကိုရစေ၏။ မကောင်းမွန်သော ယှဉ်ပြိုင်မှုကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှုနှင့်ကျန်းမာရေးပြဿနာများ ရရှိလာစေသည်။ လူမှုရေးဆိုင်ရာပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကောင်းမွန်သောယှဉ်ပြိုင်မှုကို အားပေးကြရမည်။ ကောင်းမွန်သောယှဉ်ပြိုင်မှုသည် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုကို မြှင့်တင်ပေးသည်။ စွမ်းဆောင်ရည်မြင့်မားလာစေသည်။ လူတို့၏စွမ်းရည် ပိုမိုတိုးတက်လာစေသည်။

ယှဉ်ပြိုင်မှုနှင့် အလိုက်ဖက်ဆုံး၊ အနီးကပ်ဆုံးလူသားသည် လူငယ်ဖြစ်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် လူငယ်ဘဝသည် ယှဉ်ပြိုင်မှုများနှင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသော ကာလဖြစ်သည်။ ပညာရေး၊ အားကစား၊ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးစသဖြင့် နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် ယှဉ်ပြိုင်မှုသည် လူငယ်များ၏ဘဝကို ပုံဖော်လျက်ရှိနေသည်။ လူငယ်ဘဝတွင် ကောင်းသောယှဉ်ပြိုင်မှုများ၌ ပါဝင်ပတ်သက်ခွင့်ရပါက ၎င်းတို့၏ အနာဂတ်ဘဝတိုးတက်မှုဆီသို့ တွန်းအားများဖြစ်စေသည်။ စိန်ခေါ်မှုများကို ရင်ဆိုင်နိုင်ရုံသာမက အခွင့်အလမ်းများကိုပါ ရရှိလာစေနိုင်သည်။ ထိုသို့လူငယ်တစ်ဦးချင်းစီ၏ ကောင်းသောယှဉ်ပြိုင်မှုတွင် ပါဝင်ခွင့်များသည် ၎င်းတို့ကိုယ်ပိုင်အနာဂတ်ဘဝများ အလားအလာကောင်းများအတွက်သာမက လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်လုံး၊ တစ်နိုင်ငံလုံးအတွက်ပါ အပေါင်းလက္ခဏာဆန်သော အခွင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးနိုင်သည်။

စွန့်ဦးတီထွင်လုပ်ကိုင်မှု

စွန့်ဦးတီထွင်မှုအတွက် ယှဉ်ပြိုင်မှုသည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတွင်ရှိသည်။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖျတ်လတ်တက်ကြွနေချိန်၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာလန်းဆန်း၍ အရာရာအောင်မြင်လိုစိတ် ကြီးမားနေသည့် လူငယ်များသည် ယှဉ်ပြိုင်လိုစိတ် အမြဲမပြတ်ကိန်းအောင်းလျက်ရှိရာ တီထွင်ကြံဆ လုပ်ကိုင်လိုမှုသည်လည်း အမြဲဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိနေတော့သည်။ ထို့ကြောင့် ကောင်းသောယှဉ်ပြိုင်မှု နှင့်ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးပြောဆိုခြင်း၊ နည်းလမ်းပြအားပေးခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပေးသည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကောင်းတို့ ရှိနေဖို့လိုသည်။ ဖန်တီးပေးနိုင်ရမည်။

ပညာရေးနယ်ပယ်မှစ၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ နည်းပညာနယ်ပယ် စသဖြင့် စိတ်ဝင်စားမှုရှိသော နယ်ပယ်အသီးသီး၌ ပါဝင်နိုင်ရေး မိဘ၊ ဆရာများ၊ မိသားစုအသိုက်အဝန်းများက လူငယ်များကို အမြဲမပြတ် အားပေးအားမြှောက်ပြုနေသင့်ပါသည်။ အချို့နယ်ပယ်များ၊ ကဏ္ဍများသည် လူငယ်များ စတင်ဝင်ရောက်ရန်အတွက် အဟန့်အတား၊ အခက်အခဲများ (barriers to entry) များပြားနေတတ်သည်။ ကြီးမားနေတတ်သည်။ ထိုသို့ စတင်ဝင်ရောက်ရန်ခက်ခဲသော နယ်ပယ်၊ ကဏ္ဍများအတွက် မိဘများ၊ ဆရာများနှင့် လူကြီးများက လက်တွေ့ကျကျ ရှင်းပြဆွေးနွေးပေးခြင်း၊ အကြံဉာဏ်ကောင်းပေးခြင်းဖြင့်လည်း စေ့ဆော်မှုများပေးသင့်ပါသည်။

မိမိဘဝအတွက်၊ မိမိလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် မိမိသာလျှင်ပဲ့ကိုင်ရှင်

လူငယ်များအနေဖြင့် မိမိတို့၏ဘဝတိုးတက်ရေး၊ မိမိတို့ဘဝလမ်းကြောင်းကို ဖြောင့်မှန်စွာ လျှောက်လှမ်းနိုင်ရေးအတွက် အဓိကအကျဆုံးမှာ မိမိကိုယ်တိုင်ဖြစ်သည်ကို သဘောပေါက်ရမည်။ လူငယ်များကိုယ်တိုင်ကလည်း ယှဉ်ပြိုင်လိုစိတ်၊ စွန့်ဦးတီထွင်လိုစိတ်နှင့်အတူ စဉ်းစားတွေးခေါ်မှု၊ နာခံတတ်မှု၊ သင်ယူလိုမှု၊ အတွေ့အကြုံရှိသူများ၏ အကြံဉာဏ်ပေးမှုကို လက်ခံတတ်သည့်စိတ်ကို မွေးမြူထားရမည်။ လုံ့လဝီရိယဖြင့် ကြိုးစားအားထုတ်ဆည်းပူး၍ အမြော်အမြင်၊ ဉာဏ်ပညာ၊ ဗဟုသုတများနှင့် ပြည့်စုံသူများဖြစ်လာအောင် ပြင်ဆင်ကြရမည်။ မိမိတို့တွင်ရှိသော အရည်အချင်းနှင့် အခြားသူများကပေးသော အကြံဉာဏ်များကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီး၍ ရည်မှန်းထားသော ရလဒ်ကောင်းများရရှိစေရန် အားထုတ်နိုင်စွမ်းရှိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်သင့်သည်။

လူသည် အသိုင်းအဝိုင်းနှင့်နေတတ်သည့် လူမှုရေးသတ္တဝါဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မိမိအတွက် ကြိုးစားရင်း မိမိ၏ပတ်ဝန်းကျင်၊ မိမိတို့၏ လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ မိမိတို့၏နိုင်ငံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက်လည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစား လုပ်ကိုင်နေသင့်သည်။ ပြုလုပ်သင့်၊ ပြုလုပ်အပ်သည်များကို ပြုလုပ်ခြင်း၊ ကြိုးစားသင့်၊ ကြိုးစားအပ်သည်တို့ကို ကြိုးစားခြင်းဖြင့် မိမိတစ်ဦးတည်းအကျိုး၊ မိမိပတ်ဝန်းကျင်ရှိအများအကျိုးတို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည့် နိုင်ငံ့သားကောင်း၊ သမီးကောင်းများ ဖြစ်လာကြလိမ့်မည်။

ထို့ကြောင့် လူငယ်များသည် လူငယ်ဘဝကတည်းက ကောင်းမွန်သောစိတ်ထားများဖြင့် ကြိုးစားအားထုတ်လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် အသက်အရွယ်ကြီးမြင့်လာသည်နှင့်အမျှ အသိတရားပြည့်ဝသော၊ ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် ဉာဏ်ပညာကြီးမားသော နိုင်ငံကြီးသားပီသသူများအဖြစ် အနာဂတ်မျိုးဆက်ကိုပါ အမွေကောင်းများကို ထပ်ဆင့်လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ပေလိမ့်မည်။

လူငယ်နှင့်ငြိမ်းချမ်းရေး

ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံတွင် အခြားသော အခက်အခဲပြဿနာများနှင့်အတူ အခြေခံအကျဆုံး လိုအပ်ချက်မှာ ရေရှည်တည်တံ့သည့် ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိမှုဖြစ်သည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ဂျာမနီနိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သူ Willy Brandt က “ငြိမ်းချမ်းရေးဟာ အရာရာတိုင်းကို မလုပ်ပေးနိုင်ပေမယ့် ငြိမ်းချမ်းရေးမရှိရင်တော့ ဘာမှမဖြစ်နိုင်ဘူး” ဆိုသည့်စကားကို ဖတ်မှတ်ဖူးပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလိုလားသည့်လူသားတိုင်း ငြိမ်းချမ်းရေးကို တောင့်တနေကြခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင်လည်း ငြိမ်းချမ်းရေးသည် အလိုလားအတောင့်တဆုံးအရာ။ နေ့အချိန်တွင်လည်း ငြိမ်းချမ်းရေး၊ ညအချိန်အခါရောက်လည်း ငြိမ်းချမ်းရေး။ ပြည်သူများ အချိန်တိုင်းငံ့လင့်နေကြသည်မှာ ငြိမ်းချမ်းရေး။ ဆိုရလျှင် နှစ်ဆယ့်လေးနာရီလုံးလုံး တောင့်တနေကြသည်မှာ ငြိမ်းချမ်းရေးပင် ဖြစ်ပါတော့သည်။

ထိုသို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းရှိ အားလုံးလိုလားတောင့်တနေသော ငြိမ်းချမ်းမှုရရှိရေးအတွက် လူငယ်တို့၏ လတ်ဆတ်သော အယူအဆ၊ အတွေးအခေါ်သစ်များဖြင့် ဖန်တီးနိုင်ရေး မျှော်လင့်ကြသည်။

ယှဉ်ပြိုင်လိုသောလူငယ်၊ စွန့်ထွင်လုပ်ကိုင်လိုသော လူငယ်တို့၏ စိတ်ဓာတ်စွမ်းရည်ဖြင့် နယ်ပယ်စုံတွင် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများ ဖန်တီးပေးခြင်း၊ မြှင့်တင်ပေးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်နိုင်သဖြင့် နိုင်ငံရေး ပဋိပက္ခများအပါအဝင် ပြဿနာ၊ အခက်အခဲမျိုးစုံဖြေရှင်းရာတွင် အထောက်အကူများစွာ ဖြစ်စေလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ထားကြသည်။ လူငယ်တို့၏ စွမ်းပကားဖြင့် ရေရှည်တည်တံ့သော ငြိမ်းချမ်းရေးရလဒ်ကို ဆုပ်ကိုင်နိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်နေကြသည်။

ရေရှည်တည်တံ့သော ငြိမ်းချမ်းရေးပန်းတိုင်ကို မိမိရရလှမ်းကိုင်နိုင်ရေး

လူငယ်များတွင် ပိုင်ဆိုင်ထားသော ယှဉ်ပြိုင်ကြိုးစားလိုသည့်စိတ်၊ စွန့်ထွင်ဦးစီးလုပ်ကိုင်လို စိတ်တို့သည် ၎င်းတို့ တစ်ဦးတစ်ယောက်စီ၏ ကိုယ်ပိုင်ရည်မှန်းချက်များအတွက်သာမက နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်၏ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် မရှိမဖြစ်အရေးပါသည့် အခြေခံအကြောင်းတရားဟုဆိုပါလျှင် မည်သူမျှငြင်းဆိုလိမ့်မည်မဟုတ်ပေ။

သို့ဖြစ်ပါ၍ ယှဉ်ပြိုင်လိုမှု၊ စွန့်ထွင်ဦးစီးလုပ်ကိုင်မှုကြောင့် လူငယ်တို့၏ စိတ်ထားနှလုံးသားများနှင့် ဦးနှောက်တို့တွင် ဖြစ်တည်လာသော လန်းဆန်းတက်ကြွသည့် အတွေးအခေါ်၊ အယူအဆ၊ စိတ်ကူးစိတ်သန်းများကို အသုံးချ၍ နိုင်ငံတော်အတွက် ရေရှည်တည်တံ့သော ငြိမ်းချမ်းရေးပန်းတိုင်ကို မိမိရရလှမ်းကိုင်နိုင်ရေး ဆောင်ရွက်နိုင်ပါစေကြောင်း မျှော်လင့်ရေးသားလိုက်ရပေသတည်း။ ။

ဒေါက်တာသုတအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ယှဉ်ပြိုင်မှုကော်မရှင်တွင် ၂၀၁၈ မှစ၍ အဖွဲ့ဝင် (စီးပွားရေးပညာရှင်) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ စျေးကွက်သုတေသနလုပ်ငန်းကို ၂၀၁၂ မှ စလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထိုမတိုင်ခင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ မလေးရှားနိုင်ငံများတွင် တက္ကသိုလ်ဆရာအလုပ် လုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ မှ ယနေ့အထိ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်တွင် ပြင်ပပညာရှင်အဖြစ် ပုံမှန်ဟောပြောပို့ချသည်။ Durham University မှ စီးပွားရေးပါရဂူဘွဲ့ရ၍ အနုညာတခုံသမာဓိပညာ Member of the Chartered Institute of Arbitrators လည်းဖြစ်သည်။

moi

အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး ကွန်ဗင်းရှင်း

      ယခုလာမည့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့သည် (၂၂)ကြိမ်မြောက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနေ့ဖြစ်သည်။ အဂတိလိုက်စားမှုများကို ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစုပေါင်းစွမ်းအားဖြင့် တိုက်ဖျက်နိုင်ရေး အတွက် ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေ ညီလာခံဆုံးဖြတ်ချက်အမှတ် ၅၈/၄ အရ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂအဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကွန်ဗင်းရှင်းကို ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများက တစ်ညီတစ်ညွတ်တည်းသဘောတူ ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ကွန်ဗင်းရှင်းပါပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရေးနှင့်  အဂတိလိုက်စားမှုများကို တိုက်ဖျက်ရာတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအချင်းအချင်း ပိုမိုနီးကပ်စွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် ဒီဇင်ဘာလ၉ ရက်နေ့ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဂတိ လိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်၍    နှစ်စဉ်အထိမ်းအမှတ် အခမ်းအနားများကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အောင်အောင်မြင်မြင် ကျင်းပလာခဲ့သည်မှာ ယခုနှစ်တွင် ၂၂ ကြိမ်အထိသို့ပင် ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း ကွန်ဗင်းရှင်းသို့ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဝင်ရောက်ထားပြီး အထိမ်းအမှတ်အခမ်းအနားများကို နှစ်စဉ်ကျင်းပလျက်ရှိသည်။ 

ယခုနှစ်တွင်လည်း  အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနေ့ကို “ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်သော  အနာဂတ်ကိုဖော်ဆောင်ဖို့  အဂတိတိုက်ဖျက် လူငယ်များနှင့် လက်ချင်းဆက်ကြပါစို့” ဟူသည့် ဆောင်ပုဒ်နှင့်အညီ စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်သည်။

အဂတိလိုက်စားမှုဆိုသည်မှာ  ဘက်လိုက်ခြင်း၊ ဥပဒေနှင့်ဆန့်ကျင်သော ပြစ်မှုများကို ကျူးလွန်ခြင်းဖြစ်ပြီး တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကိုပါ ထိခိုက်စေနိုင်သည့် ရာဇဝတ်မှုတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ ဆင်းရဲချမ်းသာ ကွာဟမှုနှင့်အတူ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများအတွက် ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရသည့် စိန်ခေါ်မှုများက မတူညီနိုင်ကြသော်လည်း  အဂတိလိုက်စားမှု၏ ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုများကိုမူ နိုင်ငံတိုင်းက ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရသည်။ အဂတိလိုက်စားမှုများကြောင့် “ဒီမိုကရေစီစနစ်နှင့် တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေးကို ယိုယွင်းပျက်စီးစေခြင်း၊ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများကိုဖြစ်ပေါ်စေခြင်း၊ ဈေးကွက်များကို ပျက်စီးစေခြင်း၊ လူမှုစီးပွားဘဝဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုများကို လျော့ကျစေခြင်း” စသည့် ဆိုးကျိုးများကို နိုင်ငံကြီးငယ်မရွေး ခံစားနေကြရသည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများကို ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုများ ပိုမိုဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်ဟုဆိုသော်လည်း အဂတိလိုက်စားမှုသည် နိုင်ငံကြီးသည်ဖြစ်စေ ငယ်သည်ဖြစ်စေ၊ ချမ်းသာသည်ဖြစ်စေ ဆင်းရဲသည်ဖြစ်စေ၊ မည်သည့်အခြေအနေတွင် ရှိသည်ဖြစ်စေ ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ဖြစ်စေမည်သာဖြစ်သည်။

ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုများ

     ကွန်ဗင်းရှင်းပါပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ “အများပိုင်နှင့် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍများတွင် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုပြုခြင်း၊ အများပြည်သူနှင့် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍများတွင် အလွဲသုံးစားပြုခြင်း၊ ဩဇာအာဏာကို သုံးစွဲ၍ မလျော်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ လုပ်ငန်းတာဝန်ကို အလွဲသုံးစားပြုခြင်း၊ တရားမဝင်ကြွယ်ဝချမ်းသာခြင်း၊ ငွေကြေးခဝါချခြင်း၊ အဆိုပါပြစ်မှုများနှင့် ဆက်နွှယ်သည့် ငွေကြေးနှင့်ပစ္စည်းများကို  ဖုံးကွယ်ခြင်း၊ တရားစီရင်ခြင်းကို နှောင့်ယှက်ဟန့်တားခြင်း” စသည့် ပြစ်မှုများသည် အဂတိလိုက်စားမှုများပင်ဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ အဂတိလိုက်စားမှုများကြောင့် “နိုင်ငံတော်၏ ပုံရိပ်နှင့် စွမ်းဆောင်မှုကျဆင်းခြင်း၊ အစိုးရနှင့်ပုဂ္ဂလိက ကဏ္ဍတို့၏ လုပ်ငန်းကဏ္ဍများကျဆင်းစေခြင်း၊ စဉ်ဆက်မပြတ်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေး ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်များအား ယိုယွင်းပျက်စီးမှု ဖြစ်ပေါ်လာစေခြင်း၊ စီးပွားရေးဆုံးရှုံးမှုနှင့် အရည်အသွေး ကျဆင်းစေခြင်း၊ ဆင်းရဲမှုနှင့်မညီမျှကွာဟမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခြင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆုံးရှုံးမှု၊ ခြိမ်းခြောက်မှုနှင့် အဆင်မပြေမှုများဖြစ်ပေါ်စေခြင်း၊  အခြေခံအဆောက်အအုံများ ဆုံးရှုံးခြင်း၊ မမှန်ကန်သော စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးစနစ်များ ဖြစ်ပေါ်စေခြင်း၊ ပြစ်ဒဏ်ကင်းလွတ်ခွင့်နှင့် တရားမျှတမှုမရှိခြင်း၊ အုပ်စုဖွဲ့ပြစ်မှုကျူးလွန်ခြင်းနှင့် အကြမ်းဖက်မှုများဖြစ်ပေါ်စေခြင်း၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် သဘောတရားကွဲလွဲမှု တိုးပွားလာခြင်းနှင့် မတည်ငြိမ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခြင်း၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုနှင့် ဂေဟစနစ်များပျက်စီးခြင်း၊ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများဖြစ်ပေါ်စေခြင်း၊ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခနှင့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော ပြစ်မှုများဖြစ်ပေါ်စေခြင်း၊ အများပြည်သူယုံကြည်မှု လျော့ကျခြင်းနှင့် ပူးပေါင်းပါဝင်မှုလျော့နည်းခြင်း” စသည့် ဆိုးကျိုး သက်ရောက်မှုများစွာကို ခံစားရနိုင်သည်။

အဂတိလိုက်စားမှုများကြောင့် နှစ်စဉ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃ ဒသမ ၆ ထရီလီယံခန့် ဆုံးရှုံးနေပြီး အဆိုပါ ပမာဏသည် ကမ္ဘာ့ဂျီဒီပီ၏  ၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ခန့်ရှိသည်ဟု သိရသည်။ အဂတိလိုက်စားမှုဖြစ်စဉ်များတွင် ပမာဏများပြားသော ငွေကြေးများပါဝင်နေတတ်သဖြင့် ငွေကြေးခဝါချမှုကဲ့သို့သော အခြားသောပြစ်မှုများနှင့် ဆက်နွှယ်ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ အဂတိလိုက်စားမှုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စွဲဆိုသောပြစ်မှုများတွင် များပြားသော အရေအတွက်ရှိသည့် ပိုင်ဆိုင်မှုများပါဝင်နေတတ်ပြီး ယင်းပစ္စည်းများတွင် နိုင်ငံတော်၏ အရင်းအမြစ်များ ပါဝင်နေသဖြင့် အဂတိလိုက်စားမှုသည်  နိုင်ငံတိုင်း၏ စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ခြိမ်းခြောက်နေပြန်သည်။ ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် မမြင်ကွယ်ရာတွင် ပုံးကွယ်ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော အဂတိလိုက်စားမှုများကို ဥပဒေနှင့်အညီစစ်ဆေး ဖော်ထုတ်ခြင်းသည်  နိုင်ငံတော်၏ အရင်းအမြစ်များကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ် စောင့်ရှောက်ခြင်းသာဖြစ်သည်။

လူငယ်တွေနဲ့လက်တွဲဖို့လို

      လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း   အတွင်းလှိုက်စား၍ ကပ်ရောဂါအသွင်ပျံ့နှံ့နေသော အဂတိလိုက်စားမှုများကို တွန်းလှန်တိုက်ဖျက်ရာတွင် နိုင်ငံအတွင်းရှိ နည်းပညာများ၊ အရင်းအမြစ်များနှင့် လုံလောက်မှုမရှိနိုင်ပေ။ ဖြစ်ပွားသည့် ပမာဏနှင့်ဖြစ်ပေါ်နေသည့်ပုံစံတို့က အချိန်နှင့်အမျှပြောင်းလဲနေပြီး နိုင်ငံအတွင်း လျှို့ဝှက်သိုသိပ်စွာ ဖြစ်ပွားသည့် ပြစ်မှုအသွင်မှသည် နိုင်ငံဖြတ်ကျော်ဖြစ်ပွားသည့် ဂိုဏ်းဖွဲ့ကျူးလွန်တတ်သော ပြစ်မှုများအသွင်ဖြစ်လာနေပြီဖြစ်သည်။ နိုင်ငံများ၏ စုပေါင်းစွမ်းအားဖြင့် နည်းပညာကအစပြု၍  အပြန်အလှန်ဖလှယ်ကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှသာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းများ ပိုမိုထိရောက်အောင်မြင်လာနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ 

အဂတိလိုက်စားမှုများ၏ သဘောသဘာဝသည် နောက်ကွယ်တွင် ဆက်နွှယ်နေသော ငွေကြေးနှင့်ပစ္စည်းပမာဏတို့မှာ မမျှော်မှန်းနိုင်လောက်အောင် များပြားနေတတ်သဖြင့် ဖြစ်ပွားပြီးမှ စုံစမ်းစစ်ဆေးဖော်ထုတ်အရေးယူ ဆောင်ရွက်သည့်အခါတွင် ဆုံးရှုံးမှုများနိုင်သည်။ မဖြစ်ခင် ကြိုတင်ကာကွယ်တားဆီးခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတော်အတွက် “ငွေကြေးနှင့်ပစ္စည်းများဆုံးရှုံးမှု၊ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ဆုံးရှုံးမှု စသည်တို့ကို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်သဖြင့်” ထိရောက်သောတားဆီး ကာကွယ်ရေးနည်းစနစ်များကို နိုင်ငံများက စုပေါင်းရှာဖွေနေကြခြင်းဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂက နှစ်စဉ် ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့ကို  အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်၍ အဂတိလိုက်စားမှု တားဆီးကာကွယ်ရေးအတွက် နှစ်စဉ်ဆောင်ပုဒ်များချမှတ်ကာ   ကွန်ဗင်းရှင်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများပူးပေါင်း၍ နည်းလမ်းများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်လျက်ရှိသည်။ 

သိသာထင်ရှားစွာ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာသော နည်းပညာစိန်ခေါ်မှုများနှင့်အတူ အဂတိလိုက်စားမှု ဖြစ်စဉ်များကလည်း နည်းပညာကို တလွဲအသုံးချ၍ နည်းလမ်းပေါင်းစုံကျူးလွန်ဖြစ်ပွားလာကြသည်။

ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူငယ်ဦးရေ ၁ ဒသမ ၉ ဘီလီယံခန့်ရှိပြီး ထိုလူဦးရေသည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိသည်ဟု သိရသည်။ ထို ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သော လူငယ်များသည် ကမ္ဘာကြီး၏ အနာဂတ်ပင်ဖြစ်သဖြင့် ထိုလူငယ်များ ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်ကာ အဂတိလိုက်စားမှုများကင်းစင်နေမှသာ ကမ္ဘာကြီးကလည်း သာယာလှပလာမည်ဖြစ်သည်။ ကွန်ဗင်းရှင်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအနေဖြင့် အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးတွင် မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များ၏ စွမ်းအားကို အသုံးချ၍  ၎င်းတို့နှင့်လက်တွဲကာ   အနာဂတ်ကမ္ဘာကို ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှု၊  အဂတိလိုက်စားခြင်း ကင်းစင်မှုတို့ဖြင့် ပုံဖော်နိုင်ရေးအတွက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင်ကျရောက်သည့် (၂၂) ကြိမ်မြောက်  အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ  အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနေ့ဆောင်ပုဒ်ကို “ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်သော အနာဂတ်ကိုဖော်ဆောင်ဖို့ အဂတိတိုက်ဖျက်လူငယ်များနှင့် လက်ချင်းဆက်ကြပါစို့ - Uniting with Youth Against Corruption : Shaping မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

ကွန်ဗင်းရှင်းအဖွဲ့ဝင်မြန်မာနိုင်ငံ

     မြန်မာနိုင်ငံသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကွန်ဗင်းရှင်းသို့အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာနှင့် လက်တွဲဆောင်ရွက်ရာတွင် ပိုမိုထိရောက်စွာဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ကာ အဂတိပယ်ခွာပြည်သာယာဆိုသည့် ဆောင်ပုဒ်ကို လက်ကိုင်ထားလျက် အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကို အမျိုးသားရေးတာဝန် တစ်ရပ်အဖြစ် ခံယူဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အဂတိလိုက်စားမှုများကြောင့် နိုင်ငံတော်ပိုင်ပစ္စည်းများ၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် ထိခိုက်မှုမရှိစေရေးနှင့် အဂတိလိုက်စားမှု ကျူးလွန်သူများကို ထိရောက်စွာ အရေးယူနိုင်ရေးအတွက် “အဂတိလိုက်စားမှု တားဆီးကာကွယ်ရေး၊ အသိပညာပေးရေး၊ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး” စသည့်လုပ်ငန်းများကို ဥပဒေနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

အသေးစားအဂတိ လိုက်စားမှုများ လျော့နည်းကျဆင်းလာပြီး ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ၏ အရည်အသွေးများ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့များတွင် အဂတိလိုက်စားမှုတားဆီး ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းထားပြီး တားဆီးကာကွယ်ရေး လုပ်ငန်းများကို ထိရောက်စွာအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အများပြည်သူဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများအပေါ် ပြည်သူလူထု၏ ယုံကြည်မှုပိုမိုတိုးတက်လာစေရေးအတွက် အများပြည်သူထံမှ တုံ့ပြန်မှုရယူခြင်း အစီအစဉ်ကိုလည်း ဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်း ၃၃ ခုနှင့် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ သုံးခုတို့တွင် အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နေသည်။ ဝန်ဆောင်မှုရယူသော ပြည်သူများအနေဖြင့် မိမိတို့ရယူသည့်  ဝန်ဆောင်မှုများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ သဘောထားအကြံပြုချက်များကို Short Code နံပါတ် 1111 မှတစ်ဆင့် ပြန်လည်ကာဖော်ပြပေးပို့နိုင်သည်။

လူငယ်အသိပညာပေး

     ကော်မရှင်အနေဖြင့် ဥပဒေနှင့်အညီ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ငန်းများကို အင်တိုက်အားတိုက် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာတွင် မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များ၏ စွမ်းအားကိုလည်း  ဖယ်ချန်ထားခြင်းမရှိပေ။ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုသည်မှာ လူတို့၏ ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာ ဖောက်ဖျက်မှုများကို ဥပဒေနှင့်အညီ တည့်မတ်ပေးခြင်းသာဖြစ်သဖြင့် မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များ ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုမြှင့်တင်ရေးဆောင်ရွက်ခြင်းသည် အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး၏ အနှစ်သာရဟုပင်ဆိုနိုင်သည်။ အမျိုးသားစည်းကမ်းအစ စာသင်ကျောင်းကဆိုသည်နှင့်အညီ မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များ ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှု မြှင့်တင်ရေးအတွက်  ကျင့်ဝတ်လိုက်နာရေးဆိုင်ရာ  အသိပညာပေးလှုပ်ရှားမှု - Edutainment အစီအစဉ်များကို ဆောင်ရွက်နေသည်ကိုတွေ့ရသည်။

၂၀၂၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ  ကျောင်းသားလူငယ် ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုမြှင့်တင်ရေး အစီအစဉ်အဖြစ် အခြေခံပညာကျောင်း ၃၂၁ ကျောင်းတွင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်ကိုလည်းတွေ့ရသည်။  အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနှင့် လူငယ်တို့၏ အခန်းကဏ္ဍ စကားဝိုင်းဆွေးနွေးပွဲများကိုလည်း တက္ကသိုလ်၊ ဒီဂရီကောလိပ်နှင့်စာသင်ကျောင်း၄၅ ခုတွင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။ 

ထို့ပြင် မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များအနေဖြင့် ငယ်စဉ်ကတည်းကဖြောင့်မတ် တည်ကြည်မှု စံတန်ဖိုးများကို  သိရှိလိုက်နာတတ်သူများ ဖြစ်လာစေရေးတွင် အခြေခံပညာ ဆရာ/ဆရာမများ၏ အခန်းကဏ္ဍကလည်း အရေးကြီးသဖြင့် ဆရာ/ဆရာမများအနေဖြင့် မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များကို  အဂတိလိုက်စားမှု၏  ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ပိုမိုသင်ကြားပေးနိုင်ရေးအတွက်  နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက်များတွင် ဖွင့်လှစ်သည့် “ဆရာ/ဆရာမများ မွမ်းမံသင်တန်းများ”၌ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ  အသိပညာပေးသင်ခန်းစာဆွေးနွေးပို့ချခြင်းကို ၂၁၃ ကြိမ်အထိ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရာတွင်  အသိပညာပေးခြင်း နည်းလမ်းသည် အခြေခံကျသည့် နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည့်အတွက် မြန်မာ့အသံနှင့် ရုပ်မြင်သံကြားတွင်      ရုပ်ပြသရုပ်ဖော်တေးသီချင်းများ ထုတ်လွှင့်ခြင်း၊Animation ဇာတ်လမ်းတိုနှင့်ပြဇာတ်များ ပြသခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ “အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး အသိပညာပေးစကားဝိုင်း” ကိုလည်း ထုတ်လွှင့်ပြသလျက်ရှိပြီး မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များ အပါအဝင် နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားတိုင်း အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးတွင်ပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေး အသိပညာပေးဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

နိုင်ငံ့ဘဏ္ဍာမဆုံးရှုံးစေဖို့

    နိုင်ငံတော်၏ အရင်းအမြစ်များ ဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေများကို အဂတိလိုက်စားမှုများကြောင့်  လေလွင့်ဆုံးရှုံးမှုမရှိစေရေး ကာကွယ်ပေးခြင်းဖြင့်  နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းများအတွက် ဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေများ ပိုမိုရရှိလာနိုင်သည်။ မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များအတွက် လိုအပ်သည့် ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ လူမှုစီးပွားဝဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများ ပိုမိုရရှိစေရေး ရည်မှန်းချက်များကိုလည်း ပြည့်ဝစေနိုင်သည်။ သို့ဖြစ်ရာ ကော်မရှင်အနေဖြင့် အဂတိလိုက်စားမှုများကို ဥပဒေနှင့်အညီ စစ်ဆေးဖော်ထုတ်အရေးယူ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာတွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအထိ မြန်မာငွေကျပ် ၃၆ ဒသမ ၆၉ ဘီလီယံကျော်နှင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄ သန်းကျော်ကို နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာအဖြစ်  ပြန်လည်သိမ်းဆည်း ပေးသွင်းနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံ့ဘဏ္ဍာဆုံးရှုံးမှု မရှိစေရေး ကာကွယ်ပေးမှုအနေဖြင့် မြန်မာငွေကျပ်၂၁၅ ဘီလီယံကျော်နှင့် ယူရို ၃ သန်းကျော်ရှိခဲ့သည်ဟု သိရသည်။

ဂုဏ်ယူစွာဖြင့်

     ကော်မရှင်အနေဖြင့်  အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ကွန်ဗင်းရှင်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၊ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများ၊ ဒေသတွင်းအဖွဲ့အစည်းများ၊ အာဆီယံအဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ စသည်ဖြင့်  နိုင်ငံတကာနှင့် မျက်ခြည်မပြတ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ဒေသတွင်းအဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည့်  အာဆီယံအဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့သို့လည်း  အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ဝင်ရောက်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ မလေးရှားနိုင်ငံ၌ ကျင်းပခဲ့သည့် အဖွဲ့၏ (၂၁) ကြိမ်မြောက် အကြီးအမှူးများ အစည်းအဝေးသို့ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလွင်ဦး  ဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တက်ရောက်ကာ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် အဖွဲ့၏အစည်းအဝေးများကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပရေး ကိစ္စရပ်များကိုပါ အောင်အောင်မြင်မြင် ဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့သည်။ ယခုနှစ်တွင်ကျရောက်မည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနေ့ဆောင်ပုဒ်နှင့် လိုက်လျောညီထွေရှိသည့် ASEAN Youth; Upholding Integrity, Building a Corruption Free Future ဆိုသည့် ဆောင်ပုဒ်ဖြင့်အဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်သွားမည်ဖြစ်သည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ကျရောက်ခဲ့သည့် (၂၁)ကြိမ်မြောက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ် အခမ်းအနားသို့ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲကိုယ်တိုင်  တက်ရောက်မိန့်ခွန်း ပြောကြားခဲ့ပြီး “လူတွေမှာ ချစ်ခြင်း၊ မုန်းခြင်း၊ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊  ဘယာ စတဲ့စိတ်အညစ်အကြေးတွေကြောင့် အဂတိကျူးလွန်လာကြတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူငယ်တွေ၊ ကျောင်းသားတွေ ကျောင်းသူတွေကို ငယ်ရွယ်စဉ်ကစပြီး အဂတိကင်းရှင်းစေဖို့၊   စိတ်ထားဖြူစင်သန့်ရှင်းစေဖို့အတွက် လူ့ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ လူမှုကျင့်ဝတ်တွေကို သွန်သင်ပြသဆုံးမပေးကြဖို့လိုအပ်ပါတယ်” ဟု ထည့်သွင်းလမ်းညွှန်မှာကြားခဲ့သည်။ ကော်မရှင်အနေဖြင့်လည်း အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် လူငယ်များနှင့်လက်တွဲလျက် နည်းလမ်းပေါင်းစုံဖြင့် ဆောင်ရွက်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ယခုနှစ် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သည့်  (၂၂)ကြိမ်မြောက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနေ့အတွက်  ချမှတ်ထားသော “ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်သော အနာဂတ်ကိုဖော်ဆောင်ဖို့ အဂတိတိုက်ဖျက်လူငယ်များနှင့် လက်ချင်းဆက်ကြပါစို့”  ဆိုသည့် ဆောင်ပုဒ်နှင့်အညီ  ဆောင်ရွက်နေသည့် ကော်မရှင်၏ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် လူငယ်များ ပိုမိုပူးပေါင်းပါဝင်လာစေကြောင်း ရည်ရွယ်ရင်းဖြင့် (၂၂) ကြိမ်မြောက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနေ့အား   ကြိုဆိုဂုဏ်ပြုလိုက်ရပေသည်။     ။

MWD

"The child is the father of  man" ဟူသော စကားတစ်ခုရှိပေသည်။ မြန်မာစကားတွင်လည်း “ယနေ့လူငယ် နောင်ဝယ်လူကြီး” ဟု သုံးနှုန်းတတ်ကြသည်။ သစ်ပင်ပန်းပင်များပင်လျှင်   အပင်ငယ်စဉ်က ကောင်းမွန်သောမြေဩဇာ၊     ကောင်းမွန်သော ရေလောင်းပေါင်းသင်မှုရရှိမှသာ သန်စွမ်းဖွံ့ဖြိုးသကဲ့သို့  လူတို့တွင်လည်း  ငယ်စဉ်ကလေးဘဝမှစတင်ကာ   ကောင်းမွန်သောလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ပြုစုပျိုးထောင်မှုရရှိမှသာ  တန်ဖိုးရှိသောလူသားအရင်းအမြစ်များဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။

ကလေးဆိုသည်မှာ အသက် ၁၈ နှစ်အောက်ရှိသူဖြစ်သည်ဟု ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ကြီးက သတ်မှတ်ထားသည်။  ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်း၏သတ်မှတ်ပေးချက်အရ အသက် ၁၈ နှစ်မပြည့်သေးသောကလေးများကို  စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရသော်လည်းကောင်း၊   ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရသော်လည်း ကောင်း၊   လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအရသော်လည်းကောင်း၊  မိဘကစောင့်ရှောက်မှု (သို့) အုပ်ထိန်းမှုကိုလျစ်လျူရှုလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ စီးပွားရေးအရသော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေးအရသော်လည်းကောင်း  အသုံးမပြုရပါ။  တစ်စုံတစ်ယောက်ကသော်လည်းကောင်း၊ အဖွဲ့အစည်းကသော်လည်းကောင်း ကလေးများကို ဖြားယောင်းသွေးဆောင် အသုံးချခဲ့လျှင် ကလေးများကာကွယ်သည့် ဥပဒေကိုချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု United Nations Convention on the Right of the Child  တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

အဓိကထားတည်ဆောက်ရမည့်    လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်

“အပွင့်လိုလျှင် အပင်ကိုပျိုးရမည်” ဆိုသလိုပင် ယနေ့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နေသောနိုင်ငံတိုင်းတွင် လူ့စွမ်း အားအရင်းအမြစ်ကို   အဓိကထားတည်ဆောက်လျက်ရှိပြီး လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်၏ အဓိက ဖြစ်သော ကလေးသူငယ်များ၏ လူမှုဘဝဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရေး ဦးစားပေးဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေဖြင့် တိုင်းပြည်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးမှအစ ဘက်စုံကဏ္ဍစုံ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများ ဆောင်ရွက်နေရာတွင် နိုင်ငံ၏ သားကောင်းရတနာများဖြစ်သည့် ကလေးသူငယ်နှင့်လူငယ်များ၏အခန်းကဏ္ဍကို ချန်လှပ်ထားခဲ့ခြင်းမရှိဘဲ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေးများကိုမြှင့်တင်၊ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နိုင်ရန်အလို့ငှာ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ် အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံအဖြစ် ပါဝင်အတည်ပြုချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး ကလေး သူငယ်အခွင့်အရေးများကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရန်  ကလေးသူငယ်ဥပဒေကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကလေးသူငယ်များအတွက် အကောင်းဆုံးအကျိုးစီးပွားကို ဆောင်ရွက်ပေးရန်နှင့်   ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးများကို ပိုမိုကာကွယ်စောင့်ရှောက်နိုင်ရန်ရည်ရွယ်၍  ၁၉၉၃ ခုနှစ် ကလေးသူငယ်ဥပဒေကို ရုပ်သိမ်းပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။

လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်၏အခြေခံသည် မွေးစမှအသက်ငါးနှစ်အထိ ရှေးဦးအရွယ်ကလေးသူငယ်များဖြစ်ပြီး ကလေးသူငယ်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးသည် အလွန်အရေးကြီးပေသည်။ ကလေးသူငယ်များဘဝတွင် ကောင်းမွန်သောပြုစု ပျိုးထောင်မှုခံယူခဲ့ကြမှသာ ကလေးသူငယ်ဘဝနှင့် နောင်လူငယ်ဘဝတို့ တွင်  ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သည့် နိုင်ငံ့သားကောင်းရတနာများ ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု၊ စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု၊ စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာပြုပြင် ပြောင်းလဲမှု၊ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍပြုပြင် ပြောင်းလဲမှုများနှင့် နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်စေရန် ဘက်စုံထောင့်စုံမှ ကြိုးပမ်းနေကြချိန်တွင် ရှေးဦးကလေးသူငယ်များ ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုနှင့်  ဖွံ့ဖြိုးမှုကို နောက်ချန်မထားဘဲ တစ်ပြိုင်နက် လုပ်ဆောင်ကြရမည်ဖြစ်သည်။နိုင်ငံတော်အနေဖြင့် ကလေးငယ်များ၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာ ချထားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ မူလတန်းကြိုကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ပေးခြင်းကို ဆောင်ရွက်ပေးရုံသာမက ပညာ ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ  မူလတန်းအရွယ်ကလေးတိုင်း မသင်မနေရပညာရေးစနစ် ပြဋ္ဌာန်းပေးခြင်း၊  အခမဲ့ ကျောင်းအပ်နှံရေး ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။ ကလေးငယ်များ၏ အခန်းကဏ္ဍကို   ပိုမိုတိုးမြှင့်ပေးရန်အတွက်  ပညာရေးသက်သက်သာမက   ကိုယ်ကာယဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးတိုးတက်ရေးတို့အတွက်လည်း ဖျော်ဖြေရေးကဏ္ဍများတွင်  ကလေးများအတွက်အစီအစဉ်များ အထူးတလည်ထည့်သွင်းပေးလျက်ရှိသည်။ စာပေ၊ ဂီတနှင့်ပတ်သက်သည့် ပြိုင်ပွဲများ လည်းကျင်းပပေးပြီး  ထူးချွန်သည့်ကလေးများကို ပြည်ပနိုင်ငံများသို့  လေ့လာရေးစေလွှတ်ခြင်း၊ ပညာသင်စေလွှတ်ခြင်းများဖြင့် လူသားအရင်းအမြစ်များကို ကောင်းမွန်သည်ထက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုစုပျိုးထောင်ပေးလျက်ရှိသည်။ အတွေးအခေါ်မှန်ကန်ပြီး    မြန်မာနိုင်ငံ၏  ရေမြေသဘာဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအခြေအနေများကို  သဘောပေါက်နားလည်လာသူများ ဖြစ်လာစေရန်ရည်ရွယ်၍လည်း  ကင်းထောက်လူငယ်အဖွဲ့ကို  ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။

ထိုမျှမက အသက်မပြည့်ဘဲ  အလုပ်လုပ်ကိုင်နေကြရသော  ကလေးများ၏အခြေအနေများနှင့် ဝေးလံခေါင်းပါးသည့်  ကျေးလက်ဒေသများတွင် နေထိုင်နေကြရသော ကလေးလုပ်သားများ၏ပညာ ရေးနှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုများ အပြည့်အဝမရရှိခြင်း၊ မြေယာလက်ဝယ်ကင်းမဲ့ခြင်း၊ ရွှေ့ပြောင်း အခြေချနေထိုင်ရခြင်း၊ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများရှိနေခြင်း စသည့်ဆင်းရဲမွဲတေမှုသံသရာကို ရှည်လျားစေသည့်   အကျိုးသက်ရောက်မှု များကိုလည်း လျော့ကျလာစေရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

ပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်ရန်လို

    စစ်တမ်းများအရ  စီးပွားရေးနိမ့်ကျမှုသာမက ရှေးရိုးစွဲလူမှုရေးအမြင်များနှင့် ကျား၊ မ အယူအဆများကလည်း ကလေးသူငယ်များကို လုပ်ငန်းခွင်သို့ အချိန်မတိုင်မီ တွန်းပို့လျက်ရှိသည်။ ဒေသတွင်း ကလေးလုပ်သားအရေအတွက် လျှော့ချသွားနိုင်ရန်နှင့် အကာအကွယ်ပေးနိုင်ရေးအတွက် လူထုအတွင်း ပညာရေးဆိုင်ရာ    စွမ်းရည်ပံ့ပိုးမှုအစီအစဉ်များမြှင့်တင်ခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းခွင်လုံခြုံရေးများ တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ခြင်းဆိုင်ရာ အစီအမံများကိုလည်း အစိုးရနှင့် အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများက ပူးပေါင်းကာ ပံ့ပိုးဆောင်ရွက်နေလျက်ရှိသည်။ ကလေးသူငယ်များဆိုင်ရာအချက်အလက်များကို တိကျမှန်ကန်စွာမှတ်တမ်းတင် ထုတ်ဖော်ခြင်းဖြင့် ကလေးများအတွက် တိုက်တွန်းလှုံ့ဆော်ခြင်း၊  စွမ်းရည်မြှင့်တင်ခြင်းဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှုများ ဖြည့်ဆည်းပေးခြင်း၊ ပညာရေးနှင့်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များကို  မြှင့်တင်ပေးခြင်းတို့ကို   ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာနှင့် ဆင်းရဲမှုလျှော့ချရေး အစီအစဉ်များကိုလည်း  ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး မိသားစုတစ်စုချင်းအလိုက် ဆင်းရဲမှုလျော့ကျလာသည်နှင့်အမျှ ကလေးငယ်များ၏ ပညာသင်ယူခွင့်နှင့် ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေးများ အပြည့်အဝရရှိလာမည်ဖြစ်သည်။

ကလေးများသည်   နိုင်ငံ့ရတနာများဖြစ်ကြရာ ကလေးသူငယ်များ၏ မွေးရာပါအခွင့်အရေးများကို နိုင်ငံများမှ မြှင့်တင်၊ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နိုင်ရန်အတွက် ၁၉၈၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်တွင် ကုလသမဂ္ဂကကလေးသူငယ် အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ် (Convention on the Rights of  the  Child-CRC)  ကို  အတည်ပြုချမှတ်ခဲ့ပြီး ယင်းနေ့ကို ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ရာ ယခုနှစ်ဆိုလျှင်  ၃၆  နှစ် ပြည့် မြောက်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။

ယနေ့ခေတ်တွင်  ရှင်သန်ကြီးပြင်းလာရသော ကလေးသူငယ်များသည် အိမ်မှစာသင်ခန်း၊ စာသင်ခန်းမှအိမ်သို့သာ  လှုပ်ရှားသွားလာမှုများပြားပြီး ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ထိတွေ့ဆက်စပ်မှုနည်းပါးနေသည်ကိုတွေ့ရသည်။ အွန်လိုင်းဂိမ်း၊ ဗီဒီယိုဂိမ်းကဲ့သို့သော နည်းပညာဆိုင်ရာ ကစားနည်းများကလည်း ကလေးသူငယ်များကို လူမှုပေါင်းသင်းဆက်ဆံမှု နည်းပါးလာစေသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ခေတ်နှင့်အညီ ရင်ပေါင်တန်းနိုင်မည့် ဗဟုသုတများနှင့် ကြံ့ခိုင်သော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာများပြည့်ဝလာစေရန် ကျောင်းပညာရေးသာမက လူမှုရေးကဏ္ဍများတွင်လည်း ပါဝင်လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ပြီး ဘက်စုံထူးချွန်သော နိုင်ငံ့သားကောင်းများဖြစ်လာစေရန် နိုင်ငံတော်၏ပံ့ပိုး ကူညီမှုများသာမက မိဘနှင့်ဆရာများပါ ပူးပေါင်းပြီး ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ကလေးသူငယ်များသည် ဆင်းရဲမွဲတေခြင်း၊  ပဋိပက္ခများကြုံတွေ့ရခြင်း၊   ပညာသင်ကြားခွင့်မရရှိခြင်းနှင့် ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းကဲ့သို့သော အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရဆဲဖြစ်သည်။ ကလေးသူငယ်များအပေါ်   အကြမ်းဖက်မှုများ၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခေါင်းပုံဖြတ်မှုများ လျော့နည်းပပျောက်စေရေး  ကြိုးပမ်းအားထုတ်ရာတွင် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုတည်း ဆောင်ရွက်၍ရနိုင်မည မဟုတ်ဘဲ  အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများ၊ မိဘနှင့် ပြည်သူလူထုကိုယ်တိုင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည်။

 အချုပ်အားဖြင့်ဆိုသော် ကလေးသူငယ်များသည် နိုင်ငံအနာဂတ်၏  လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များဖြစ်သည့်အတွက်  ကလေးများငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် ကျန်းမာပျော်ရွှင်စွာ  လွတ်လွတ်လပ်လပ်ကြီးပြင်းလာစေရေးသည် အရေးကြီးသည်။ ကလေးသူငယ်များ၏ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် နိုင်ငံ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဖြစ်ရာ ကလေးသူငယ်များဘဝ ကြီးပွားရှင်သန် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အရေးပါသည့် ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးများကို အလေးထားကာ အစဉ်တစိုက်မြှင့်တင် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးရမည်ဖြစ်သည်။ ကလေးသူငယ်များ၏ အခြေခံအခွင့်အရေးများဖြစ်သော အသက်ရှင်သန်ရေး၊ ဘဝဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုရရှိရေး၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခွင့်ရရှိရေး စသည့်အခွင့်အရေးများကို ကလေးများအားလုံး တန်းတူညီမျှရရှိခံစားနိုင်ရန်နှင့် အနာဂတ်ဘဝသာယာလှပစေရန်အတွက်  ကလေးများ၏အသံကိုနားထောင်ပြီး လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ရေး တာဝန်ရှိသူအားလုံးက ဝိုင်းဝန်းပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ပေးကြရမည်ဖြစ်သည်။       ။

MWD

“မူးယစ်ဆေးဝါး” မှာ “မူးယစ်” နှင့် “ဆေးဝါး” ဟူသော ဝေါဟာရ စကားနှစ်လုံးကို ပေါင်းစပ်ထား ခြင်းဖြစ်သည်။ မူလအစက “ဆေးဝါး” ဟူသော ဝေါဟာရသည် အနာရောဂါ ပျောက်ကင်းစေနိုင်သော အစွမ်းရှိ၍ ကောင်းကျိုးပေးနိုင်သော်လည်း “မူးယစ်” ဟူသော ဝေါဟာရ နှင့်ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ လောကအလှတရားကို ဖျက်ဆီးသော၊ ကောင်းကျိုးမပေးသော မူးယစ်ဆေးဝါးဖြစ်လာသည်။

ယနေ့ကာလတွင် ဆေးဝါးနှင့်အိမ်သုံးဆေးဝါး အလွဲသုံးစွဲမှုများ ပပျောက်ရေးအတွက် ကုလသမဂ္ဂ အပါအဝင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတိုင်းက ဦးစားပေးအဖြစ် သတ်မှတ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး အောင်မြင်မှုများ ရှိနေသော်လည်း ထိထိရောက်ရောက် ကာကွယ်နိုင်သောအဆင့်သို့ မရောက်သေးသည်ကို တွေ့ရှိနေ ရပါသည်။ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ နိုင်ငံအသီးသီးတွင် မူးယစ်ဆေးဝါး အလွဲသုံးစွဲမှုများ ရှိနေသည်ကို တွေ့ရှိ ရပါသည်။ ထိုအလွဲသုံးစွဲမှုများစွာအနက် မူးယစ်ဆေးဝါးအလွဲသုံးစွဲမှုမှာ မှားသောလုပ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ပျက်စီးခြင်း သဘောသို့ရောက်စေနိုင်၍အလွဲသုံးစွဲမှုများ ကင်းရှင်းအောင် အားထုတ်ကြိုးပမ်းကြရန်နှင့် အသိပညာ မြှင့်တင်ပေးရန် လိုအပ်လျက်ရှိပါသည်။

မူးယစ်ဆေးဝါးကာကွယ်ရေး အသိပညာမြှင့်တင်ပေးရေးကို အမျိုးသားရေးတာဝန်တစ်ရပ် အနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသာမက နိုင်ငံတကာတို့တွင် ပီလေးလုံး (PPPP) ကိုကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ မူးယစ် ဆေးဝါးကာကွယ်ရေးတွင် ပါဝင်သော ပီလေးလုံး (PPPP) ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖွင့်ဆိုရသော်

 ပထမပီသည် (1^stP) နိုင်ငံရေးအရ ဦးဆောင်မှုအခန်း Political Leadership ကိုဆိုလိုသည်။ 

ဒုတိယပီသည် (2^nd P) စီမံကိန်းဟုခေါ်သည့် Plan ကိုဆိုလိုသည်။

တတိယပီသည် (3^rdP) ပြည်သူလူထု၏ ပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်မှု People Participation ကိုဆို လိုသည်။

နောက်ဆုံးပီသည် (Final P) မိတ်ဖက်အဖွဲ့များ Partnership ကိုဆိုလိုသည်။

သို့ဖြစ်၍ အထက်ဖော်ပြပါ ပီလေးလုံး၏အဓိပ္ပာယ်ကို ပေါင်းစပ်တင်ပြရသော် အဖွဲ့အစည်းများ  လူငယ်များပျိုးထောင်ရေးလုပ်ငန်းများ၊ အမျိုးသားရေးနှင့်ဆိုင်သောလုပ်ငန်းများ၊ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ရာ တွင်ဖြစ်စေ၊ မူးယစ်ဆေးဝါးကာကွယ်ရေးနှင့် အသိပညာပေးလုပ်ငန်းများ မြှင့်တင်ပေးရန်အတွက် ပြည်သူ လူထု၏ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။ သို့ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မူးယစ်ဆေးဝါး တိုက်ဖျက်ကာကွယ်နိုင်ရန် အမျိုးသားတစ်ရပ်လုံးက နိုင်ငံတော်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျှင် ပိုမို အောင်မြင် နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ပီလေးလုံးသည် (PPPP) မြန်မာနိုင်ငံတွင် သာမက နိုင်ငံတကာတို့တွင်လည်း ကျင့်သုံးလျက်ရှိပါသည်။ 

ထိုသို့ မူးယစ်ဆေးဝါးကာကွယ်ရေး အသိပညာမြှင့်တင်ပေးရန်အတွက် ပြည်သူများကို အသိ ပညာများတိုးပွားစေရန် ပညာပေးများဖြင့် ဖြန့်ဝေ ဆောင်ရွက်နိုင်လျှင် ပြည်သူများက မူးယစ်ဆေး၏ ဆိုးကျိုးများကိုသိရှိ၍ မူးယစ်ဆေးဝါးအလွဲသုံးစွဲမှုမဖြစ်အောင် ကာကွယ်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး လူငယ်များကို အသိပညာများ မြှင့်တင်ပေးရာလည်း ရောက်သည်။ 

မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့်ပတ်သက်၍  အသိပညာဗဟုသုတပေးရာတွင်  အခြေခံပညာကျောင်းများ တွင် သာမက တက္ကသိုလ်များတွင် မူးယစ်ဆိုင်ရာ အသိပေးဟောပြောပွဲများ၊ ကျပန်းစကားပြောပြိုင်ပွဲ များ ပြုလုပ်ပေးခြင်းသည် လူငယ်များကို စာဖတ်ရှိန်မြင့်မားစေပြီး အခြားဗဟုသုတများကိုလည်း ရရှိစေ နိုင်ပါသည်။

         “မူးယစ်အစဆေးလိပ်က” ဆိုသကဲ့သို့ မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲမှု၏ အစသည် ဆေးလိပ်သောက်သုံး မှုပင်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ လက်ရှိဆေးလိပ်ဆေးရွက်ကြီး သုံးစွဲမှုနှုန်းအရ မြန်မာနိုင်ငံ အပါအဝင် ကမ္ဘာ့ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများက    ကလေးများနှင့်  လူငယ်လူရွယ်သန်းပေါင်း ၂၅၀ မှာ အရွယ် မတိုင်မီ သေဆုံးခြင်းနှင့်ရင်ဆိုင်နိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်းကိုလည်း သုံးသပ်ထားပါသည်။

          ဆေးလိပ်မှစ၍ မူးယစ်သားကောင်မဖြစ်စေရန် ယနေ့လူငယ်များအကြား ပိုမိုသုံးစွဲခြင်းကို မိမိတို့ မိသားစုနှင့် သက်ဆိုင်ရာစာသင်ကျောင်းများက ထိန်းသိမ်းကြပ်မတ်ပေးဖို့ လိုအပ်ပါသည်။ ထို့ပြင် လူငယ်များ မူးယစ်ဆေးစွဲဘဝသို့ရောက်ရှိပြီး ပြစ်မှုကျူးလွန်စေမည့် ကော်ရှူခြင်းကို လမ်းဘေး လေလွင့် လူငယ်များအကြားကျယ်ပြန့်စွာ သုံးစွဲမှုမရှိစေရေးအတွက် တားဆီးကာကွယ်ပေးရမည် ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတွင် မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲခြင်းမှ ကာကွယ်နိုင်ရန်အတွက် ထိုနိုင်ငံတွင်ရှိသော လူငယ်များက အသိပညာမြင့်မားဖို့လိုမည်။ မူးယစ်ဆေးဝါးသည် နိုင်ငံတကာတွင် နယ်စည်းမခြား ဝင်ရောက်လာသည့်အခါ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းများ ဝင်ရောက်နေမှုကို ရိုးသားသော ပြည်သူ လူထုအား မူးယစ်ဆေးဝါးသည် မည်ကဲ့သို့ နှိပ်စက်မှုများပြုလုပ်နိုင်သည်ကို ပြည်သူအများ သိရှိရန် အသိပေးရန်ဖြစ်သည်။ 

နိုင်ငံတော်အစိုးရသည် ခေတ်အဆက်ဆက်တွင်လည်း လူငယ်များအတွက် မူးယစ်ဆေးဝါး ကာကွယ်ရေး၊ အသိပညာမြှင့်တင်ရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသကဲ့သို့ ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ တွင်လည်း မိမိသိထားသော အသိပညာဖြင့် လူငယ်များထံသို့ အသိပညာမြှင့်တင်ပေးရာတွင် (အီး ကေ အေ) E.K.A ဟူသော အင်္ဂလိပ်စကားလုံးသုံးလုံးဖြင့် လူငယ်များကို အသိပညာများ ပြန့်ပွားအောင် ဖြန့်ဝေရမည်ဖြစ်သည်။ E.K.A  တွင်ပါဝင်သော E သည် Education ကိုဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ Education ၏အဓိပ္ပာယ်မှာပညာဖြစ်၍ မိမိသိထားသောအသိနှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲရန် မသင့်ကြောင်းကို လူငယ်ထုအတွင်း လူငယ်အချင်းချင်းဆီသို့ မူးယစ်ဆေးဝါး အန္တရာယ်နှင့်ပတ်သက်၍အသိပညာပေး လုပ်ငန်းများကိုပြုလုပ်ပေးရပေမည်။ 

E.K.A တွင်ပါသော “K” သည်  Knowledge ဖြစ်ပြီး မိမိတို့သိရှိသော ဗဟုသုတကို လူငယ်တို့ အားသိရှိစေရန်အတွက်ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးတွင် မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့်ပတ်သက်၍ ခြိမ်းခြောက်နေသည့် အကြောင်းအရာများကို အသိပညာပေးလုပ်ငန်းများဖြင့် လှုံ့ဆော်စည်းရုံးမှုပြုလုပ်ခြင်း၊ အသိပညာ ဖြန့်ဝေခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရမည်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်ကလည်း မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့်ပတ်သက်၍ ပြည်သူ လူထုကို ပန်းချီ၊ ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထု၊ တေးဂီတ၊ အနုပညာတို့ဖြင့် အသိပညာများ ဖြန့်ဝေပြီးလှုံ့ဆော် စည်းရုံးရမည် ဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ ပြည်သူများကို မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့်ပတ်သက်၍ ဆိုးကျိုး များကို သိရှိစေရန် ခေတ်မီနည်းပညာရပ်များနှင့် လူငယ်ထုအတွင်းသို့ အသိပညာပြန့်ပွားအောင် လုပ်ဆောင် ရမည် ဖြစ်သည်။

E.K.A တွင်ပါသော “A” သည် Awerness ကိုဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ Awerness ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ လှုံ့ဆော်ခြင်းဖြစ်သည်။ လူငယ်တို့အား မူးယစ်ဆေးဝါး၏ ဆိုးကျိုးများကို စာပေအနုပညာဖြင့် ပြောင်မြောက်စွာ ပြည်သူလူထူကြားသို့ စိမ့်ဝင်ပျံ့နှံ့သွားအောင် လှုံ့ဆော်ဆောင်ရွက်တတ်ရန် လိုအပ် သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း လေးဆယ်ခန့်က သတင်းစာပညာရှင် အယ်ဒီတာချုပ် အောင်ဖိုးစော၏ Working people Daily သတင်းစာပါ “လိုချင်သော aids နှင့် မလိုချင်သော AIDS” ဆောင်းပါးတွင် ပါသောလိုချင်သော aids သည် အကူအညီ ဖြစ်သည်။ ၎င်းအချိန်တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့က United nation Volunteer သည် ဖွံ့ဖြိုးကူညီ UNV ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာ ဖွံ့ဖြိုးရေး အကူအညီကိုလိုချင်သည်။ မလိုချင်သော AIDS တွင်ပါသော AIDS မှာ ခုခံအားကျဆင်းမှု ရောဂါ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါရောဂါသည် မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲခြင်းမှ ကူးစက်တတ်သော ရောဂါဖြစ်သည်။  မူးယစ်ဆေးဝါးကနွယ်သည့်  ကုရာ နတ္ထိဆေးမရှိသည့် ခုခံအားကျဆင်းမှု‌ရောဂါ ဖြစ်သော AIDS ရောဂါသည် လူတို့မလိုချင်သော ရောဂါ ဖြစ်သည်။ 

ယနေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် အမျိုးသားရေး တာဝန်တစ်ရပ်အဖြစ် မူးယစ်ဆေးဝါးတားဆီးရေး တွင် ဘိန်း၊ ဘင်း၊ ကစော်၊ လှော်စာမှစ၍ ယစ်မျိုးနှင့်စပ်သမျှ လုံးဝမရောင်းဝယ်ရန် ၁၁၄၃ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၉ ရက်နေ့တွင်နာခံစမြောင်းမှူးက ပြန်တမ်းတစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းပြန်တမ်းမှာ-

“ငါ့အရှင် ဧကရာဇ်မင်းမြတ် ရွှေထီးရွှေနန်းတိုင်းခန်း နိုင်ငံတော်အလုံးကို တရား သဖြင့် အုပ်စိုးတော်မူသည်။နေပြည်တော်မှစ၍ မြို့တော်အတွင်း ရှမ်းပြည်၊ ယွန်းပြည်၊ အခြေတည်အရပ်ရပ် မြို့ပြကျေးရွာများတွင် ထန်းရည်၊ အရက်၊ စိမ်ပင်၊ ကစော်၊ လှော်စာ၊ ဘိန်း၊ ဘင်း၊ ယစ်မျိုးစုံနှင့် စပ်သမျှကို မရောင်း မဝယ်စေနှင့်ဟူ၍ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး မူးယစ်နှင့်စပ်ဆိုင်သမျှ လုံးဝ မရောင်း ဝယ်ရန်” ပြင်းပြင်းထန်ထန် တားမြစ် အမိန့်တော်ထုတ်ပြန်ခဲ့ပေသည်။

          ယနေ့တွင် မူးယစ်ဆေးဝါးများတွင် ဆန်းသစ်လာသည့် မူးယစ်ဆေးဝါးများ များပြားလာခဲ့သည်။ ယခင်က မူးယစ်ဆေးဝါးသည် ဘိန်း၊ ဘင်း၊ ကစော်၊ လှော်စာ သောက်စား မူးယစ်ဆေးဝါးများမှသည် ICE အိုက်(စ်)သည် ယနေ့မူးယစ်ဆေးဝါးတွင် ဈေးအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ လူကုံထံ အများစုသုံးသော မူးယစ်ဆေးလည်းဖြစ်သည်။ ICE အိုက်(စ်)သည် ရေခဲနှင့်တူသော စိတ်ကြွဆေးပုံဆောင်ခဲကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ လူတို့မလိုချင်သော မူးယစ်ဆေးဝါး ICE အိုက်(စ်) ကိုဖယ်ရှားပြီး၊ လူတို့လိုချင်သော ICE အိုက်(စ်)ကို ယူရမည် ဖြစ်သည်။ 

ထို့သို့လူတို့လိုချင်သော ICE အိုက်(စ်)သည် ICE ဟူသော အင်္ဂလိပ် စကားလုံးသုံးလုံး ပေါင်းစပ် ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ICE အိုက်(စ်)တွင်ပါဝင်သော  I သည် Internet(အင်တာနက်) ၊ C သည် Computer (ကွန်ပျူတာ)၊ E သည် English(အင်္ဂလိပ်စာ)တို့ကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအဆင့်မီ အသိပညာ မြင့်မားရန်အတွက် အင်တာနက်၊ ကွန်ပျူတာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ တတ်မြောက်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ တတ်မြောက် မှသာ လူငယ်တို့ကြားတွင် မူးယစ်ဆေးဝါး၏ ဆိုးကျိုးများကိုသိရှိပြီး လူငယ်တို့၏ စိတ်ခံယူချက်အရ မူးယစ်ဆေးဝါးမကောင်းမှန်းသိ၍ အလိုအလျောက် ကာကွယ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

          ယနေ့ မူးယစ်ဆေးဝါး ဓာတုပစ္စည်းသည် အရှိန်အဟုန်မြင့်မား ပြန့်ပွားလျက်ရှိသည်။ ထိုသို့ ဓာတု ပစ္စည်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဆေးသည် တန်ဆေးလွန်ဘေးဆိုသည့်အတိုင်း အရှိန်အဟုန် မြင့်မားနေ သည့် မူးယစ်ဆေးသည် တားဆီးရန်ခက်နေပေသည်။ ထိုသို့တားဆီးရန်ခက်နေသော မူးယစ်ဆေးကို လူငယ်များ အသိပညာမြှင့်တင်ပေးခြင်းဖြင့် ကာကွယ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့အသိပညာပေးရာတွင် လူငယ်တို့၏ နှလုံးသားထဲသို့ ရောက်ရှိရန်လိုသည်။ လူငယ်တို့၏နှလုံးသားထဲသို့ရောက်ရှိစေရန် စာပေ၊ အနုပညာ တို့ဖြင့် လူငယ်များကို  လှုံ့ဆော်ပေးခြင်းဖြင့်   ဗလ ငါးတန်ပြည့်စုံအောင် ဆောင်ကြဉ်းပေး သကဲ့သို့ဖြစ်သည်။

          နိုင်ငံတော်စဉ်ဆက်မပြတ်ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် လိုအပ်သည့် ကာယဗလ (ခန္ဓာကိုယ် ကျန်းမာ ကြံ့ခိုင် သန်စွမ်းမှု)၊ ဉာဏဗလ(အသိဉာဏ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု)၊ စာရိတ္တဗလ (ကိုယ်ကျင့်တရားကောင်း မွန်မှု)၊ မိတ္တ ဗလ (ပေါင်းသင်းဆက်ဆံတတ်မှု) ဟူသည့် ဗလငါးတန်ဖွံ့ဖြိုးရေးသည် များစွာနှောင့်နှေးစေမည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် လူသားကမ္ဘာရှိ လူအများသည် မကျန်းမာ၍ အသက်ရှည်မည် မဟုတ် တော့ပေ။ သို့ဖြစ်၍ လူသားကမ္ဘာရှိ လူအများအသက်ရှည်ပြီး ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်စေရန် မူးယစ် ဆေးသုံးစွဲသူများ မရှိစေရန်အတွက် မူးယစ်ဆေးဝါးရောင်းချခြင်းကို တားဆီးကာကွယ်ပြီး လူငယ်လူရွယ် များကိုလည်း ပညာပေးဟောပြောပွဲများ ပြုလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် မူးယစ်ဆေးဝါးအန္တရာယ်ကိုလည်း တားဆီး ကာကွယ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

          ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတိုင်းလိုလိုတွင် လူညွန့်တုံးစေသော မူးယစ်ဆေးဝါးအန္တရာယ်ကို ကင်းစင်ပပျောက် အောင် တိုက်ဖျက်လျက်ရှိရာ နိုင်ငံအလိုက်၊ တိုင်းပြည်အလိုက် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိ နေကြပြီဖြစ်သည်။ မူးယစ်ဆေးဝါးအန္တရာယ်ကို နိုင်ငံအတွင်း နေထိုင်လျက်ရှိသော ပြည်သူများအားလုံး မြန်မာ့သမိုင်း ကြောင်းအရလည်းကောင်း၊ တရားဥပဒေရှုထောင့်အရလည်းကောင်း၊ လူမှုရေးရှုထောင့်အရ လည်းကောင်း၊ မြန်မာ့လူဘောင်တွင်လက်ခံ၍မရသော မူးယစ်ဆေးဝါးဖြစ်သည်။ မူးယစ်ဆေးဝါးသည် ဖော်ပြပါ အကြောင်းတရားတို့အပြင် ဓာတုဗေဒရှုထောင့်၊ ဆေးပညာရှုထောင့်၊ ခန္ဓာဗေဒရှုထောင့် အစ ရှိသည့် နေရာတွင် မကောင်းသော မူးယစ်ဆေးဝါးကို အမျိုးသားရေးအမြင်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် တစ်ဦးချင်း အသိစိတ်ဓာတ်မှသည် ပြည်သူလူထုများ ပူးပေါင်းပါဝင်ခြင်းဖြင့် မပြည့်စုံသောဘဝ (Imperfect) မှ ပြည့်စုံသောဘဝ (Perfect) သို့ ရောက်ရှိလာမည်ဖြစ်သည်။

မြန်မာ့သမိုင်းစဉ်တစ်လျှောက်လုံးတွင်လည်းမူးယစ်ဆေးဝါးအန္တရာယ်ကိုကင်းစင်ပပျောက်အောင်တိုက်ဖျက်ရာတွင်တပ်မတော်၊ မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့များ၊ မူးယစ်အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့်   သက်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာနများ၊ ပညာရှင်များ၊ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ အားလုံးပူးပေါင်း၍ ပြည်သူလူထု နယ်ပယ်အတွင်း စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ရောင်းဝယ်ခြင်း၊ သုံးစွဲခြင်းများကို အမျိုးသားရေးအမြင်ဖြင့် အစဉ်တစိုက် “မူးယစ်အန္တရာယ်၊ လူ့ရန်စွယ်၊ ကာကွယ်တိုက်ဖျက်လက်ချင်းဆက်” သွားရမည်မှာ အမျိုးသားရေးတာဝန်တစ်ရပ်အဖြစ် ပြည်သူများဘက်မှ အပြည့်အဝ ပူးပေါင်းပါဝင်ကူညီကြဖို့ လိုအပ် ပါသည်။

          ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) ပုဒ်မ ၃၃ တွင် လူငယ်များနှင့်ပတ်သက်၍ “နိုင်ငံတော်သည် လူငယ်များမျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ရှင်သန်ထက်မြက်ရေး၊ အတွေးအခေါ်မှန်ကန်ရေးနှင့် ဗလငါးတန်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထား ရှိသည်။ လူငယ်များသည် တိုင်းပြည်အနာဂတ် မျိုးဆက်သစ်များဖြစ်ပြီး တိုင်းပြည်၏အနာဂတ် ကောင်းကျိုး၊ ဆိုးကျိုးများသည် လူငယ်များအပေါ် မူတည်နေသည်။

          နိုင်ငံတော်တွင် မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲသူ လူငယ်လူရွယ်များလာလျှင် နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှု ကို အဟန့်အတားဖြစ်စေသည့်အပြင် လူငယ်ထုကို လုံးဝပျက်စီးစေမည့်လမ်းများကို တွန်းပို့ပေးမည့် ဆူးငြောင့်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မူးယစ်ဆေးဝါးရန်ကြောင့် နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို နိမ့်ကျစေမည် ဖြစ်သဖြင့် ပြည်သူတစ်ရပ်လုံးက အမျိုးသားရေးတာဝန်တစ်ရပ်အဖြစ် နိုင်ငံတော်နှင့်အတူ မူးယစ် ဆေးဝါးတိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းများတွင်စည်းစည်းလုံးလုံး ပူးပေါင်း ပါဝင်ရန် လိုအပ်မည်ဖြစ် သည်။

ယနေ့နိုင်ငံတိုင်းသည် ကိုယ့်တိုင်းပြည် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ကျန်းမာ သန်စွမ်းပြီး ပညာတတ်လူငယ်လူတော်လူကောင်းများကို ပြုစုပျိုးထောင်ပေးလျက်ရှိသည်။ မူးယစ် ဆေးဝါးသုံးစွဲမိလျှင် ကာယ၊ ဉာဏ၊ ခွန်အား ဆုတ်ယုတ်ပြီး စာရိတ္တပျက်ယွင်းလာသည့် ဆိုးကျိုးကိုသာ ပေးသည်။ ထိုကဲ့သို့ကောင်းကျိုးမပေး ဆိုးကျိုးကိုသာပေးသောမူးယစ်ရန် အသွယ်သွယ် အန္တရာယ် ဟူသမျှ ရှောင်ရှားကြရန် လိုအပ်ပါသည်။ သို့ဖြစ်၍မူးယစ်ဆေးဝါး နှင့် စိတ်ကိုပြောင်းလဲ စေတတ်သော မူးယစ်ဆေးဝါးကို လူငယ်ထုအတွင်းသို့မရောက်ရန် “မူးယစ်ဆေးဝါး ကာကွယ်ရေး အသိပညာမြှင့်တင် ပေး”  ရန်လိုအပ်ကြောင်း ရေးသားလိုက်ရပါသည်။