ပူပြင်းလှသော နွေအပူရှိန်အောက်တွင် မြန်မာတို့၏စိတ်နှလုံးကိုအေးမြစေသည့် တန်ခူးလအခါသမယသည် မြန်မာ့ဆယ့်နှစ်လရာသီ၏ အစဦးဖြစ်သကဲ့သို့ နှစ်ဟောင်းမှ အညစ်အကြေးများကို ဆေးကြောသန့်စင်ကာ နှစ်သစ်သို့ကူးပြောင်းသည့် မင်္ဂလာရှိသော အချိန်ကာလလည်း ဖြစ်ပါသည်။ တန်ခူးလ၏ ထူးခြားချက်မှာ သဘာဝတရား၏ အလှတရားများဖြစ်သော ပိတောက်ရွှေဝါတို့ ဖူးပွင့်ဝေဆာခြင်းနှင့်အတူ မြန်မာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုအစဉ်အလာ ကြီးမားလှသည့် မဟာသင်္ကြန်ပွဲတော်ကြီးကို ခမ်းနားထည်ဝါစွာ ကျင်းပခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
တန်ခူးလ၏ သဘာဝအလှနှင့် နွေဦးအငွေ့အသက်
တန်ခူးလသည် နွေရာသီ၏အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိလာသောကာလဖြစ်သော်လည်း သစ်ရွက်ဟောင်းများကြွေကျကာ သစ်ရွက်နုလေးများဝေဆာလာခြင်းက ဘဝသစ်ကိုဖော်ဆောင်နေသကဲ့သို့ ရှိပါသည်။ လေရူးသုန်သုန် တိုက်ခတ်မှုနှင့်အတူ ဥသြငှက်၏ တွန်ကျူးသံတို့က သင်္ကြန်ကာလရောက်ရှိတော့မည့် အချက်ပေးခေါင်းလောင်းသံများအဖြစ် မြန်မာတို့၏နားထဲတွင် ချိုမြိန်စွာ ကြားယောင်နေစေပါသည်။
ရွှေဝါရောင် ပိတောက်နှင့် သင်္ကြန်ဝိညာဉ်
မြန်မာတို့၏ မြတ်နိုးရာ ပိတောက်ရွှေဝါပန်းတို့သည် တန်ခူးလ၏ မိုးဦးဖြောက်ဖြောက်နှင့်အတူ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖူးပွင့်ကြပါသည်။ ပိတောက်နံ့သည် ရိုးရာသင်္ကြန်၏ ဝိညာဉ်ဖြစ်ပြီး လမ်းဘေးဝဲယာတွင် ပိတောက်ပန်းကိုင်ကာ ရေကစားနေကြသောမြင်ကွင်းမှာ မည်သည့်ပန်းချီကားနှင့်မျှ နှိုင်းယှဉ်၍မရနိုင်အောင် လှပလွန်းလှပါသည်။
နှစ်သစ်ကူး အကူးအပြောင်းနှင့် စိတ်ဓာတ်သစ်
သင်္ကြန်သည် နှစ်ဟောင်းမှအညစ်အကြေး၊ အမုန်းတရားနှင့် မကောင်းသော ကံကြမ္မာများကို ရေစင်သွန်းလောင်း၍ ဆေးကြောသန့်စင်သည့် ကာလဖြစ်ပါသည်။ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းချိန်တွင် လူတိုင်းသည် စိတ်သစ်၊ လူသစ်၊ ခွန်အားသစ်တို့ဖြင့် ရှေ့ဆက်နိုင်ရန် ပြင်ဆင်ကြသည့် မင်္ဂလာရှိသော အပြောင်းအလဲတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
နိုင်ငံတော်၏ အစီအစဉ်ဖြင့် စည်ကားသိုက်မြိုက်သော သင်္ကြန်
ယခုနှစ် သင်္ကြန်ကာလတွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေဖြင့် ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံး စိတ်အေး ချမ်းသာစွာပျော်ရွှင်နိုင်စေရန်အတွက် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် မဏ္ဍပ်ကြီးများ၊ လမ်းလျှောက်သင်္ကြန်များနှင့် ဖျော်ဖြေရေးအစီအစဉ်များကို စနစ်တကျစီစဉ် ဆောင်ရွက်ပေးထားပါသည်။
အန္တရာယ်ကင်းကင်း ဆင်နွှဲနိုင်ရေး ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်မှု
အစိုးရအနေဖြင့်ပြည်သူများ သင်္ကြန်ကာလအတွင်း မတော်တဆထိခိုက်မှုများ မရှိစေရန်နှင့် လုံခြုံစိတ်ချစွာ ရေကစားနိုင်ရန်အတွက် လုံခြုံရေးနှင့် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများကို မြို့ကြီးများအလိုက် အထူးအလေးထား စီမံထားရှိပါသည်။
ကျန်းမာရေးအသိဖြင့် ပျော်ရွှင်သော သင်္ကြန်
အပူဒဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော ကျန်းမာရေးပြဿနာများကိုကာကွယ်နိုင်ရန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ အသိပညာပေးမှုများ ပြုလုပ်လျက်ရှိသကဲ့သို့ သင်္ကြန်မဏ္ဍပ်များတွင်လည်း ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့များ အသင့်ရှိနေစေရန် စီစဉ်ထားခြင်းက ပြည်သူတို့အတွက် အားကိုးရာတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ညီညွတ်စွာ ရေကစားကြခြင်း
ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီးအသီးသီးရှိ မြို့ရွာများတွင် တိုင်းရင်းသားညီအစ်ကိုမောင်နှမများအားလုံး တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ချစ်ခင်ရင်းနှီးစွာ ရေပက်ဖျန်းကြခြင်းက မြန်မာ့စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ပြသနေသည့် ပြယုဂ်တစ်ခုပင် ဖြစ်ပါသည်။
လမ်းလျှောက်သင်္ကြန်၏ ခေတ်မီဆန်းသစ်သော အလှတရား
မြို့ကြီးများတွင် စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာကျင်းပသည့် လမ်းလျှောက်သင်္ကြန်များသည် မိသားစုများ၊ သူငယ်ချင်းများစုပေါင်းကာ လုံခြုံစိတ်ချစွာ လမ်းလျှောက်ရင်း ရေကစားနိုင်သည့် ယဉ်ကျေးမှုအသစ်တစ်ခုအဖြစ် ထင်ရှားလာပါသည်။
ရိုးရာမပျက် စတုဒိသာ ကျွေးမွေးလှူဒါန်းမှု
သင်္ကြန်ကာလ၏ လှပသောဓလေ့တစ်ခုမှာ လမ်းတိုင်း၊ မဏ္ဍပ်တိုင်းတွင် မုန့်လုံးရေပေါ်၊ မုန့်လက်ဆောင်းနှင့် ရိုးရာမုန့်များကို စတုဒိသာအဖြစ် စေတနာအပြည့်ဖြင့် ကျွေးမွေးလှူဒါန်းကြခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ဤသည်မှာ မြန်မာတို့၏ ပေးကမ်းရက်ရောသော စိတ်ဓာတ်ကို ထင်ဟပ်စေ ပါသည်။
ဘာသာရေးနှင့် ကုသိုလ်ပွဲတော် အနှစ်သာရ
သင်္ကြန်ကာလသည် ပျော်ရွှင်မှုသက်သက်သာမက ဘုရားကျောင်းကန်၊ ဓမ္မာရုံများတွင် ဥပုသ်သီလဆောက်တည်ခြင်း၊ သက်ကြီးပူဇော်ပွဲများ ကျင်းပခြင်းတို့ဖြင့်ကုသိုလ်ယူကြသည့် ဘာသာရေးအရလည်း အလွန်လေးနက်သောကာလဖြစ်ပါသည်။
အေးမြသော ရေစင်နှင့် မေတ္တာဓာတ်
သင်္ကြန်ရေသည် ပူပြင်းမှုကို အေးမြစေရုံသာမက တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးအကြားရှိသော အာဃာတများကို ချေဖျက်ပေးသည့် မေတ္တာရေစင်လည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရေပက်ခံသူနှင့် ရေပက်သူအကြား ပြုံးရွှင်သောမျက်နှာများက ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဖော်ဆောင်နေပါသည်။
ယဉ်ကျေးမှု ဖျော်ဖြေရေးနှင့် သဘင်ပညာ
သင်္ကြန်မဏ္ဍပ်များတွင် တင်ဆက်ကြသော ယဉ်ကျေးမှုအကအလှများ၊ သံချပ်များမှာ မြန်မာ့ရိုးရာအနုပညာကို ဖော်ထုတ်ပြသခြင်းဖြစ်ပြီး ပြည်သူတို့၏အသံကို ဖော်ညွှန်းနေသည့် ကြေးမုံပြင်များသဖွယ် တည်ရှိနေပါသည်။
လူငယ်နှင့် လူကြီးများအကြား အပြန်အလှန် လေးစားမှု
သင်္ကြန်ကာလတွင် လူငယ်များက လူကြီးမိဘများကို ခေါင်းဆေးမင်္ဂလာ ပြုလုပ်ပေးခြင်း၊ ခြေသည်းလက်သည်း ညှပ်ပေးခြင်းဖြင့် ပူဇော်ကြခြင်းမှာ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ အလွန်လှပသော သက်ကြီးပူဇော်ပွဲ ဓလေ့တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ရေကို တန်ဖိုးထားသုံးစွဲမှု
သင်္ကြန်ကာလအတွင်း ပျော်ရွှင်စွာ ရေကစားကြရာတွင်လည်း ရေကိုအလဟဿမဖြစ်စေဘဲစနစ် တကျအသုံးချခြင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်သန့်ရှင်းရေးကို အလေးထားခြင်းမှာ ခေတ်မီသော ပြည်သူတို့၏ တာဝန်ဖြစ်ပါသည်။
မိသားစု ပြန်လည်ဆုံစည်းရာ အချိန်အခါ
အဝေးရောက်သားသမီးများ မိသားစုထံ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာကြပြီး မိသားစု စုံစုံလင်လင်ဖြင့် ဆွမ်းလောင်းခြင်း၊ အတူတူ ထမင်းလက်ဆုံစားခြင်းတို့က သင်္ကြန်ကိုပိုမိုနွေးထွေးစေပါသည်။
တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာသင်္ကြန်များ
ဗမာလူမျိုးများသာမက ရှမ်း၊ မွန်၊ ရခိုင် စသည့် တိုင်းရင်းသားများ၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့်ကျင်းပသော သင်္ကြန်ပွဲတော်များသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ယဉ်ကျေးမှုစုံလင်မှုကို ပိုမိုတောက်ပစေပါသည်။
စည်းကမ်းပြည့်ဝသော ပျော်ရွှင်မှု
အစိုးရက သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းချက်များကိုလိုက်နာကာ ယဉ်ယဉ်ကျေးကျေး ရေကစားခြင်းဖြင့် မိမိတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်းကို ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် မြှင့်တင်နိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။
စီးပွားရေးနှင့် ဒေသထွက်ကုန်များ အရောင်းအဝယ်သွက်ခြင်း
သင်္ကြန်ကာလတွင် ခရီးသွားလာမှုများပြားခြင်းကြောင့် ဒေသထွက်ကုန်များနှင့် လက်မှုပညာပစ္စည်းများ အရောင်းအဝယ်ကောင်းမွန်ကာ ဒေသခံပြည်သူတို့၏ စီးပွားရေးကိုလည်း တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ အထောက်အကူပြုပါသည်။
ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာသော သင်္ကြန်
တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုများကင်းဝေးပြီး အေးချမ်းစွာ ပျော်ရွှင်နေကြသော မြင်ကွင်းသည် နိုင်ငံတော်က လိုလားသော ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အသီးအပွင့်များပင် ဖြစ်ပါသည်။
သို့ပါ၍ တန်ခူးလနှင့် မဟာသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် မြန်မာတို့၏ ဘဝ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စိတ်ဓာတ်တို့ ပေါင်းစည်းရာ အခါသမယဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ အမြော်အမြင်ရှိသော စီစဉ်မှုများ၊ ကျန်းမာရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ဂရုပြုမှုများအောက်တွင် ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံး စည်းလုံးညီညွတ်စွာဖြင့် ပျော်ရွှင်ကြည်နူးဖွယ်ရာ ဆင်နွှဲနိုင်ကြမည်ဖြစ်ပါသည်။ ပူပြင်းလှသော နွေအပူကို သင်္ကြန်ရေစင်ဖြင့် အေးမြစေသကဲ့သို့ နှစ်ဟောင်းမှအညစ်အကြေးများကို ဆေးကြောကာ အေးချမ်းသာယာပြီး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော နိုင်ငံတော်ကြီးဆီသို့ ပြည်သူအားလုံး လက်တွဲညီညီဖြင့် လျှောက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေကြောင်း ဆုမွန်ကောင်းတောင်းအပ်ပါသည်။ ။
moi
Photo: Gemini
‘သင်္ကြန်’ဟူသည် သက္ကတဘာသာ ‘သင်္ကရန္တိ’မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ‘ကူးပြောင်းခြင်း’ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ သက္ကရာဇ် ဦးခေါင်းပြောင်းခြင်း၊ နှစ်ဟောင်းမှ နှစ်သစ်သို့ကူးပြောင်းခြင်း၊ တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်(နေမင်း) မိန်ရာသီအဆုံးမှ မိဿရာသီအစသို့ ကူးပြောင်းခြင်း စသည်ဖြင့် သင်္ကြန်၏အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။
နေသည် ကောင်းကင်ရှိ မိဿရာသီအစမှတ်မှ နေပတ်လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် ၁၂ ရာသီစက်ကို ၃၆၀ ဒီဂရီ တစ်ပတ်အပြည့်လှည့်ပတ်ရာကာလသည် တစ်နှစ်ပြည့်ချိန်ပင်ဖြစ်သည်။ သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်းအရ ၃၆၅ ရက် ၆ နာရီ ၁၂ မိနစ် ၃၇ စက္ကန့်ခန့်တွင် နေသည် ရာသီစက်ကို ပျမ်းမျှနေသွားနှုန်းအားဖြင့် တစ်ပတ်ပတ်မိသည်။ မြန်မာပြက္ခဒိန်တွင် ယမန်နှစ် မဟာသင်္ကြန်အတက်နေ့ အတာတက်ချိန်မှ ယခုနှစ် မဟာသင်္ကြန်အတက်နေ့ အတာတက်ချိန် အကြား ၃၆၅ ရက် ၆ နာရီ ၁၂ မိနစ် ၃၇ စက္ကန့်ခန့် အစဉ်အမြဲကွာခြားသည်။
စင်စစ်အားဖြင့် နေသည် နာရီစက္ကန့်လက်တံကဲ့သို့ တချပ်ချပ်နှင့် ၁၂ ရာသီစက်ကို ပျမ်းမျှအသွား နှုန်းအတိုင်း ပုံသေသွားနေသည်မဟုတ်။ ရာသီစက်ဝန်း၏ အချို့နေရာများတွင် ပျမ်းမျှအသွားနှုန်း ထက်ပို၍လျင်မြန်စွာသွားပြီး အချို့နေရာများတွင် ပျမ်းမျှနှုန်းထက် ပို၍နှေးသွားသည်။ မဟာသင်္ကြန် အတက်နေ့အတာတက်ချိန်တွင်နေသည် ပျမ်းမျှနှုန်းအားဖြင့် မိန်ရာသီအဆုံးမှ မိဿရာသီအစသို့ ကူးပြောင်းသည်မှန်သော်လည်း ကောင်းကင်တွင် လက်တွေ့မျက်မြင်အားဖြင့် ကူးပြောင်းသောနေ့နှင့် အချိန်မှာ မဟာသင်္ကြန်အကျနေ့ သင်္ကြန်ကျချိန်ဖြစ်သည်။
တစ်နည်းဆိုသော် မဟာသင်္ကြန်အကျနေ့ သင်္ကြန်ကျချိန်တွင် နေသည်ကောင်းကင်ရှိ မိဿရာသီဦး အမှတ်နေရာသို့ ကူးပြောင်းရောက်ရှိလာခြင်းဖြစ်သည်။ ယနေ့ကာလတွင် မဟာသင်္ကြန်အကျနေ့ သင်္ကြန်ကျချိန်မှ မဟာသင်္ကြန်အတက်နေ့ အတာတက်ချိန်အကြား ၂ ရက် ၄ နာရီ ၄ မိနစ်နှင့် ၄၁ စက္ကန့်ခန့်ကွာခြားသည်။ တစ်နည်းဆိုသော် ကောင်းကင်တွင် နေသည် မိဿရာသီအစမှတ်သို့ အမှန်တကယ်ရောက်ရှိချိန်သည် ပျမ်းမျှနေရောက် ချိန်ထက် ၂ ရက် ၄ နာရီ ၄ မိနစ်နှင့် ၄၁ စက္ကန့်ခန့်စောကြောင်း သိရှိနိုင်သည်။
အခြားသောပြက္ခဒိန်များတွင် ကောင်းကင်တွင်နေသည် မိဿရာသီအစမှတ်သို့ အမှန်တကယ် ရောက်ရှိချိန်တွင် နှစ်ဟောင်းကုန်ဆုံး၍ နှစ်သစ်ကူးကြသော်လည်း မြန်မာပြက္ခဒိန်တွင်မူ သင်္ကြန်အကျနေ့အဖြစ်သာ သတ်မှတ်သုံးစွဲကြသည်။ နေမင်းပျမ်းမျှအသွားနှုန်းအရ မိဿရာသီအစမှတ်သို့ ရောက်ရှိချိန် (မဟာသင်္ကြန်အတက်နေ့ အတာတက်ချိန်)အပြီး နောက်တစ်ရက်မှသာ နှစ်သစ်သို့ရောက်ရှိခြင်းသည်လည်း မြန်မာတို့၏ ကိုယ်ပိုင်နှစ်သစ်ကူးပြောင်းပုံ ယဉ်ကျေးမှုပင်ဖြစ်သည်။
မဟာသင်္ကြန်အကျနေ့ သင်္ကြန်ကျချိန်နှင့် အတက်နေ့အတာတက်ချိန်တို့အကြား ၂ ရက် ၄ နာရီ ၄ မိနစ်နှင့် ၄၁ စက္ကန့်ခန့် ကွာခြားသည်ဖြစ်ရာ သင်္ကြန်ကျချိန်ပေါ်မူတည်၍ အကြတ်ရက် ၁ ရက် သို့မဟုတ် ၂ ရက်ဖြစ်နိုင်သည်။ မဟာသင်္ကြန်ကျချိန်သည် မြန်မာစံတော်ချိန် ည ၇ နာရီ ၅၅ မိနစ် ၂၀ စက္ကန့်နှင့် ည ၁၂ နာရီအကြားဖြစ်လျှင် သင်္ကြန်အကြတ် ၂ ရက်ဖြစ်ပေါ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ သင်္ကြန်အကြတ် ၂ ရက်ဖြစ်ခြင်းသည် ဝါထပ်ခြင်း၊ ရက်ငင်ခြင်းတို့ကြောင့်မဟုတ်ဘဲ သင်္ကြန်ကျချိန်နှင့်သာ သက်ဆိုင်ကြောင်း မှတ်သားရမည်ဖြစ်သည်။
မဟာသင်္ကြန်ကာလများဖြစ်သည့် သင်္ကြန်အကျနေ့ရက်၊ သင်္ကြန်အကြတ်နေ့ရက်နှင့် သင်္ကြန်အတက်နေ့ရက်တို့သည် နှစ်ဟောင်း၏ အဆုံးနေ့ရက်များဖြစ်ကြ၍ သက္ကရာဇ်ဟောင်းနှင့်သာ တွဲဖက်၍သုံးစွဲကြသည်။ နှစ်ဆန်း(၁)ရက်နေ့သည် နှစ်သစ်၏ အဦးအစရက်ဖြစ်သောကြောင့် သက္ကရာဇ်သစ်နှင့် တွဲဖက်သုံးစွဲသည်။ ထို့အပြင် တန်ခူး သို့မဟုတ် ကဆုန်လသည် နှစ်ဆန်း(၁)ရက်မတိုင်မီဖြစ်ပါက နှောင်းတန်ခူး သို့မဟုတ် နှောင်းကဆုန်လအဖြစ်ရေးကြသည်။ တစ်ဖန် နှစ်ဆန်း(၁)ရက်မှစ၍ ဦးတန်ခူး သို့မဟုတ် ဦးကဆုန်ဟု ရေးသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ခရစ် ၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ကြာသပတေးနေ့သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၇ ခုနှစ် နှောင်းကဆုန်လဆန်း(၁)ရက် မဟာသင်္ကြန်အတက်နေ့ဖြစ်သည်။ ခရစ် ၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၇ ရက် သောကြာနေ့သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ် ဦးကဆုန်လဆန်း (၂)ရက် နှစ်ဆန်း(၁)ရက်နေ့ဖြစ်သည်။
‘အတာ’သည် နှစ်ဟောင်းကုန်ဆုံး၍ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းချိန်ကို ခေါ်ဆိုသည်ဖြစ်ရာ ၁၃၈၇ ခုနှစ် အတာသင်္ကြန်သည် ၁၃၈၇ ခုနှစ် နှစ်ဟောင်းကုန်ဆုံး၍ ၁၃၈၈ ခုနှစ် နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းသောကာလဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြရမည်ဖြစ်ပါသည်။ ။
moi
လူငယ်များအနေဖြင့် မိမိတို့အသက် အရွယ်နှင့်ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်မှုများ အရ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတာဝန် ထမ်းဆောင်ခွင့်ရရှိခြင်းမှာ အလွန်ပင် ဂုဏ်သိက္ခာရှိသည့်တာဝန်ထမ်းဆောင်မှု ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသားတိုင်းသည် မိမိနိုင်ငံကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးမှာ မွေးရာပါ တာဝန်အဖြစ်သိရှိကြပြီးဖြစ်သည်။ မိမိ နိုင်ငံကို မိမိတို့လူငယ်များကမှ မကာကွယ် ပါလျှင် မည်သူကလာရောက်ကာကွယ် မည်နည်း။ မိမိနိုင်ငံကို မိမိတို့လူငယ် တွေ ကာကွယ်လိုစိတ်နည်းပါးနေမည် ဆိုလျှင် အဆိုပါနိုင်ငံသည် သူတစ်ပါး၏ ကျူးကျော်မှု၊ ဗိုလ်ကျစိုးမိုးမှုများကို မလွဲမသွေကြုံတွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်း ဥပဒေကို စတင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်မှာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်က ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဥပဒေသည်နိုင်ငံတော် နှင့်နိုင်ငံသားများ၏အနာဂတ်လူမှုစီးပွား ဘဝအတွက် လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း များစွာက ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်ရောက်မှစတင်ကျင့်သုံးခြင်း ဖြစ်သည်။ အခြားသောကမ္ဘာ့နိုင်ငံများ တွင်လည်း မိမိနိုင်ငံကိုမိမိတို့ကာကွယ် စောင့်ရှောက်နိုင်ရန်အတွက် ပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်ကာ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းအဖြစ် နှစ်နှစ်တန်သည်၊ သုံးနှစ်တန်သည်အမှုထမ်းဆောင်ကြရ သည်။
ဤသို့ဆောင်ရွက်ခြင်းမှာ အရေးပေါ် အခြေအနေနှင့်ကြုံလာပါက နိုင်ငံ အတွင်းရှိလူငယ်လူရွယ်များအနေဖြင့် စစ်ပညာတတ်မြောက်ထားပြီး စစ်မှုထမ်း အတွေ့အကြုံရှိနေသည့်အတွက် မည်သည့် ရန်မျိုးကိုမဆိုလွယ်ကူစွာအနိုင်ယူနိုင်ကြ မည်ဖြစ်သည်။ ဂုဏ်ယူဖွယ်ကောင်းသည့်အမျိုးသားရေးတာဝန်ကို အသက် အရွယ်အရ အကျုံးဝင်သူများ တာဝန် သိစိတ်နှင့် ထမ်းဆောင်ခွင့်ရရှိစေရန် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်တွင် ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို စတင် အသက်သွင်းခဲ့သည့်အတွက် ယခုအခါ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းတာဝန်ကိုကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ပြီးမြောက်သူများပင်ရှိလာပြီ ဖြစ်သည်။ မကြာမီအချိန်အတွင်းမှာ ဂုဏ်ယူဝမ်းသာဖွယ်ရာ အိမ်အပြန် ခရီးကို စတင်မည်ဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းတာဝန်ထမ်းဆောင် ရသော နှစ်နှစ်တာကာလတွင် ပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းလူငယ်များသည် နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေးတာဝန်များကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။ တာဝန်ကို ကျေပွန်သည့်အပြင် စေတနာပါပါ ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည့်အတွက် ပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းလူငယ်အချို့မှာ ဂုဏ်ယူဖွယ် ကောင်းလှသည့် ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခံရခြင်း များရှိခဲ့သည်။ သူတို့သည် သာမန်အရပ် သားဘဝမှ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများအဖြစ် သို့ ကူးပြောင်းရောက်ရှိလာသည့်အခါ ပထမဆုံးသူတို့အတွက်ရရှိသော ကောင်း ကျိုးမှာ တန်ဖိုးရှိသောလူငယ်များဖြစ်လာ ကြခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အချိန်ကိုတန်ဖိုးရှိစွာ အသုံးပြုလာတတ်သည်။ အချိန်နှင့်စား၊ အချိန်နှင့်သွားလှုပ်ရှားရသည့်အတွက် ကျန်းမာသန်စွမ်းသောလူငယ်များဖြစ်လာကြသည်။ တပ်မတော်သားတစ်ဦး အဖြစ်ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းကြရသည့်အခါ စစ်သားကြီးလုံးလုံး၊ ဗိုလ်မှူးကြီးရှုံးလောက် ရဲ့ဆိုစကားကဲ့သို့ သွက်လက်ဖျတ်လတ်ကျန်းမာကြံ့ခိုင်သည်မှာ ဒေါင်ဒေါင်ပင် မြည်တော့သည်။
ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများ၏ စွမ်းဆောင်ချက် များသည် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည့် အလှည့်အပြောင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ သမိုင်းစာမျက်နှာတွင် ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများ၏စွမ်းဆောင်မှု ကို မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ သူတို့၏စွန့်လွှတ်စွန့်စားမှု၊ ရဲရင့်မှု၊ သတ္တိပြောင်မြောက်မှုက “နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေးတာဝန်ဆိုသည်မှာ အမြဲတမ်း စစ်မှုထမ်းတပ်မတော်သားတွေသာမက နိုင်ငံသားအားလုံးနှင့်သက်ဆိုင်သည်” ဟူသောအနှစ်သာရကိုပီပြင်စွာဖော်ညွှန်း ပြသနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈ ခုနှစ်) ဥပဒေပုဒ်မ ၃၈၅ တွင် “ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ တော်၏ လွတ်လပ်ရေး၊ အချုပ်အခြာ အာဏာနှင့် နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲရေး တို့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးသည် နိုင်ငံသားတိုင်း၏ တာဝန်ဖြစ်သည်” ဆိုသည့်ပြဋ္ဌာန်းချက်ကိုလက်တွေ့ကျကျ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများဆင့်ခေါ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် တပ်မတော်အနေဖြင့် စည်းကမ်းစနစ်ကျနစွာ စီမံဆောင်ရွက်ပေးထားသည်။ တရား နည်းလမ်းကျနစွာဆောင်ရွက်ရန်နှင့် ထိုသို့ဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိပါက သတင်းပေး တိုင်ကြားဆက်သွယ်နိုင်ရန် လိပ်စာနှင့် ဖုန်းနံပါတ်များကိုနေ့စဉ်ထုတ်သတင်းစာ များတွင် ဖော်ပြထားပြီးဖြစ်သည်။ သင်တန်းတက်ရောက်ရန် သင်တန်းများ စတင်ဖွင့်လှစ်ခြင်း၊ သင်တန်းပြီးမြောက် ခြင်းစသည့်အချိန်အခါများတွင်လည်း သက်ဆိုင်ရာတာဝန်ရှိသူများကိုယ်တိုင် အလေးထားဂုဏ်ပြုခြင်းများ ဆောင်ရွက် လျက်ရှိသည်ကို သတင်းမီဒီယာများတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ထို့အတူ သင်တန်းသား များ၏ ရင်တွင်းစကားသံများကိုလည်း ပြည်သူများကြားသိအောင် ထုတ်လွှင့်ပြသ ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများကို နိုင်ငံတော်နှင့်ပြည်သူတို့က အလေးထား ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်မှု၊ ကြိုဆိုဂုဏ်ပြုမှု များ စဉ်ဆက်မပြတ်ရှိနေကြောင်းကို ထင်ရှားစွာပြနေခြင်းဖြစ်သည်။ လူငယ် များအနေဖြင့် ခံ့ညားထည်ဝါစွာပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းဆောင်ခွင့်ရရှိခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတာဝန်ကို မိမိတို့၏ဘိုးဘွားများတာဝန်ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့၍ ယနေ့တိုင် ပြည်ထောင်စု သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် ကမ္ဘာ့ အလယ်တွင်မားမားမတ်မတ်ရပ်တည်နေနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ခေတ်ကာလအလိုက် လူငယ်များ၏တိုင်းချစ်ပြည်ချစ်စိတ်ဓာတ်၊ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ်များနှင့်အတူ စွန့်လွှတ်စွန့်စားကာကွယ်ပေးခဲ့သည့် အတွက် နိုင်ငံတော်သီချင်းတွင်ဖော်ပြ ထားသည့်အတိုင်း “တရားမျှတလွတ်လပ် ခြင်းနဲ့မသွေ-တို့ပြည်-တို့မြေ- များလူ ခပ်သိမ်း-ငြိမ်းချမ်းစေဖို့-ခွင့်တူညီမျှ-ဝါဒ ဖြူစင်တဲ့ပြည်-တို့ပြည် တို့မြေ” အစချီ သော နိုင်ငံတော်သီချင်းကို ဂုဏ်ယူ ဝင့်ကြွားစွာသံပြိုင်ဟစ်ကြွေးနိုင်ခြင်းဖြစ် သည်။ လူငယ်တိုင်းက မိမိနိုင်ငံ၊ မိမိ လူမျိုးကို ချစ်ခင်မြတ်နိုးတန်ဖိုးထား ကာကွယ်လိုစိတ်ရှိနေမှသာ မြန်မာနိုင်ငံ သည် ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် ထည်ဝါခံ့ညားစွာ ရပ်တည်နေနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ဘိုးဘွားအမွေစစ်ဖြစ်သည့် မြန်မာ နိုင်ငံကို မျိုးဆက်သစ်လူငယ်အဆက်ဆက် ကလည်း ရှေးကလူငယ်များနည်းတူ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ကြရမည်မှာ သမိုင်းအစဉ်အလာကောင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်တွင် ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ ပေါ်ထွန်းလာပြီး အရွယ်ရောက်သူ နိုင်ငံသားတိုင်းကာကွယ်ရေးပညာကို သင်ကြားခွင့်ရရှိခြင်းသည် နိုင်ငံတော်နှင့် လူငယ်များ၏ အနာဂတ်အတွက် ကောင်းကျိုးတိုးပွားစေခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတိုင်းတွင် တပ်မတော်ကိုအင်အား ရှိအောင်နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် ဆောင်ရွက် လျက်ရှိရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ကာကွယ်ရေး စွမ်းအားမြှင့်တင်ခြင်းနည်းလမ်းများထဲ တွင် ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း လည်းပါဝင်ပေသည်။ “တပ်မတော် အင်အားရှိမှ တိုင်းပြည်အင်အားရှိမည်” ဟူသောဆောင်ပုဒ်သည် အမြဲတမ်းမှန်ကန် နေသည့်အမှန်တရားဖြစ်သည်။ အင်အား ချည့်နဲ့နေလျှင် သူများအောက်ကျခံနေ ရမည်သာဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများနှင့်ပတ်သက် လျှင် နိုင်ငံတော်အတွက် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး မဖြစ်စေရေး သတ်မှတ်အသက်အရွယ် အကျုံးဝင်သူတိုင်းကို တစ်ပြိုင်နက် စစ်မှုထမ်းဆောင်စေခြင်း မဟုတ်ဘဲ သတ်မှတ်အရည်အချင်းကိုက်ညီသူများ အနက် ကျန်းမာရေးဆေးအဆင့် အောင်မြင်ပြီးသူများကိုသာ ပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် လစဉ်အလှည့်ကျ ခေါ်ယူနေခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပဒေအရ အကျုံးဝင်သူများအနက် ကင်းလွတ်ခွင့်၊ လျှော့ပေါ့ခွင့်နှင့် ရွှေ့ဆိုင်းခွင့်ရရှိသူများ ကိုလည်း ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ ခွင့်ပြုပေးလျက်ရှိသည်။
ပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် တပ်မတော်ရှိသင်တန်း ကျောင်းအသီးသီးတွင် စစ်ပညာရပ်များ ကို စနစ်တကျသင်ကြားပေးပြီးမှသာ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်နေစဉ် ကာလတစ်လျှောက် လုံးတွင် အမြဲတမ်းစစ်မှုထမ်းများနှင့် တန်းတူ လစာ၊ ရိက္ခာနှင့်အခြားရပိုင်ခွင့်၊ ခံစားခွင့်များကို အပြည့်အဝရရှိစေသည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းအတွေ့အကြုံကောင်း များကြောင့် သူတို့၏ တစ်ကိုယ်ရေ စည်းကမ်းပိုင်း ပိုမိုကောင်းမွန်လာသလိုစိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရင့်ကျက်တည်ငြိမ်မှု၊ မိမိကိုယ်ကိုယုံကြည်မှု၊ ဇွဲ၊ လုံ့လနှင့် ကိုယ်ကာယကြံ့ခိုင်သန်စွမ်းမှုများကိုပါ ခိုင်ခိုင်မာမာ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြပြီ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး တာဝန်များကို ကျရာအခန်းကဏ္ဍ အလိုက် တာဝန်သိနိုင်ငံ့သားကောင်းများ အဖြစ် စွမ်းစွမ်းတမံ တာဝန်ထမ်းဆောင် ခြင်းအတွေ့အကြုံများမှာ သူတို့၏ဘဝတွင် မမေ့နိုင်စရာ အတွေ့အကြုံကောင်းများ ဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများတွင် ဆေးပညာမဟာဘွဲ့ရ ဆရာဝန်များအပြင် အခြားဘွဲ့လွန်၊ ဘွဲ့ရပညာတတ်လူငယ် များလည်း ပါဝင်နေသည်ကို တွေ့မြင် နေရခြင်းအားဖြင့် သူတို့၏စိတ်ဓာတ်နှင့် ဆောင်ရွက်ချက်မှာလေးစားဂုဏ်ယူဖွယ် ဖြစ်သည်။ ဤလောကတွင် မေတ္တာနှင့်စေတနာ တို့သည် ရောင်ပြန်ဟပ်သည်။ တစ်ဦးက စေတနာ၊ တစ်ဦးကမေတ္တာဆိုသည့် အတိုင်း ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများအနေဖြင့် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတာဝန်များကို သတ်မှတ်ကာလ ပြည့်မြောက်ပါက နိုင်ငံတော်အနေဖြင့် လက်လွတ်စပယ် (မသိကျိုးကျွန်)ပြုကာ ပြန်လည်စေလွှတ် ခြင်းမျိုးမဟုတ်ပေ။ လူငယ်များကပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းတာဝန်ကိုကျေပွန်ပြီးမြောက်စွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အတွက် နိုင်ငံတော် အနေဖြင့်“စစ်မှုထမ်းတာဝန်ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ အလုပ်အကိုင်ရရှိရေးစီမံခန့်ခွဲမှုကော်မတီ” ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး စစ်မှုထမ်းကာလ ပြည့်မြောက်သူများ အတွက် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်း များရရှိအောင် ဆောင်ရွက်ပေးနေပြီဖြစ် သည်။
နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးတာဝန်များကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသူများ၏ အနာဂတ်ခရီးလမ်း သာယာဖြောင့်ဖြူး စေရန်၊ ဘဝအာမခံချက်များခိုင်မာစေရန် အတွက် နိုင်ငံတော်အစိုးရက ကောင်းမွန် သော အစီအမံများပြုလုပ်ပေးလျက်ရှိ သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများ၏အိမ်ပြန် ခရီး သို့မဟုတ် အနာဂတ်မှာပန်းခင်းသော လမ်းကို လျှောက်လှမ်းကြရတော့မည် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ စီမံခန့်ခွဲမှုကော်မတီကို ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီးက ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူပြီး သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနများမှ ဝန်ကြီး များနှင့် တာဝန်ရှိသူများက လုပ်ငန်း ကော်မတီငါးခုဖွဲ့စည်းကာ ပြည်သူ့စစ်မှု ထမ်းတာဝန် အောင်မြင်စွာထမ်းဆောင်ပြီး သူများကို တာဝန်ပြီးဆုံးကြောင်း အသိ အမှတ်ပြုဂုဏ်ပြုလက်မှတ်ပေးအပ်ပြီး အလုပ်အကိုင်များရရှိနိုင်သည့်ရွေးချယ် စရာလမ်းကြောင်းများကိုလည်း ဖော်ဆောင် ပေးလျက်ရှိသည်။ ပထမဆုံးလမ်းကြောင်း အနေဖြင့် တပ်မတော်၏ရင်ခွင်တွင် ဆက်လက်ခိုလှုံပြီး နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတာဝန် ထမ်းဆောင် လိုသူများအတွက် အမြဲတမ်းစစ်မှုထမ်း အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့် ပြုခြင်းဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းလူငယ် များသည် နှစ်နှစ်တာစစ်မှုထမ်းကာလ အတွင်းတွင် စစ်ပညာရပ်များကို ကျွမ်းကျင် ပိုင်နိုင်စွာ တတ်မြောက်ထားကြပြီဖြစ်ပြီး စည်းကမ်းလိုက်နာမှု၊ ရဲရင့်မှုနှင့် ကြံ့ခိုင်မှု များကို လက်တွေ့နယ်ပယ်တွင် သက်သေပြ နိုင်ခဲ့ပြီးဖြစ်၍ တပ်မတော်က ဂုဏ်ယူ ဝမ်းမြောက်စွာဖြင့် လက်ကမ်းကြိုဆို လျက်ရှိသည်။ အမြဲတမ်းစစ်မှုထမ်းအဖြစ် ကူးပြောင်းတာဝန်ထမ်းဆောင်လိုသူများ ကို လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် နှစ်နှစ်တာကာလကို စစ်မှုထမ်းသက်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုပေးသွားမည်ဖြစ်ပြီး သူတို့၏ အရည်အချင်းနှင့်သင့်လျော်သည့် ရာထူး အဆင့်ဆင့်ကိုလည်း တိုးမြှင့်ပေးအပ်သွား မည်ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် တက္ကသိုလ်တက်ရောက် ဆဲ ကျောင်းသားများနှင့် တက္ကသိုလ် ဝင်တန်းအဆင့် အောင်မြင်ပြီးသူများကို တပ်ကြပ်ကြီးအဆင့်အထိ ရာထူးတိုးမြှင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်စေမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် သတ်မှတ်ထားသည့် အရည် အချင်းနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိခဲ့လျှင် သက်ဆိုင်ရာ ဗိုလ်သင်တန်းသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခွင့် ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုပထမ လမ်းကြောင်းမှာ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ထက်သန်ပြီး ရဲရဲဝံ့ဝံ့စွန့်စားလိုသည့်အပြင် တပ်မတော်သားဘဝကို မြတ်နိုးသူများ အတွက် ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားစွာ ရွေးချယ်သင့် သော လမ်းကြောင်းကောင်းတစ်ခုဖြစ် သည်။
တပ်မတော်သားဆိုသည်မှာ ကိုယ်တိုင်ဆန္ဒဖြင့် အမှုထမ်းကြသူများ ဖြစ်သည့်အတွက် အမြဲတမ်းစစ်မှုထမ်း အဖြစ်ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရေး ကို အတင်းအကျပ်တွန်းအားပေးခြင်းမျိုး ရှိမည်မဟုတ်ပေ။ ကာယကံရှင်ကိုယ်တိုင် ၏ဆန္ဒအရ တပ်မတော်သားဘဝ ကို အမှန်တကယ်ချစ်ခင်မြတ်နိုးပြီး တပ်မတော်တွင်တာဝန်ဆက်လက်ထမ်း ဆောင်လိုသူများကိုသာ လက်ခံပေးသွား မည်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယမြောက် ရွေးချယ်စရာလမ်း ကြောင်းမှာ အရပ်ဘက်နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း အဖြစ်ကူးပြောင်းတာဝန်ထမ်းဆောင်လို သူများအတွက် စီစဉ်ပေးထားသည့်အခွင့် အလမ်းကောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းတာဝန်ပြီးဆုံးကြောင်း အသိ အမှတ်ပြုလက်မှတ်ရရှိထားပြီး သတ်မှတ် အရည်အချင်းနှင့် ကိုက်ညီသူများကို ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့နှင့်သက်ဆိုင် ရာဝန်ကြီးဌာနများပူးပေါင်းကာ ဝန်ထမ်း အဖြစ် ဦးစားပေးခန့်အပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ခန့်အပ်ရာတွင်မူလအသက်သတ်မှတ်ချက် ကို သုံးနှစ်အထိတိုးမြှင့်လက်ခံပေးသွား မည်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများထဲမှ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းတာဝန် ထမ်းဆောင်သူ များအနေဖြင့်လည်း သတ်မှတ်ကာလ ပြည့်ပြီးပါက မူလနေရာဌာနများမှာ မူလတာဝန်များအတိုင်း ပြန်လည်ခန့်အပ် ပြီး စစ်မှုထမ်းကာလနှစ်နှစ်ကို လုပ်သက် အဖြစ် ထည့်သွင်းတွက်ချက်ပေးသွား မည်ဖြစ်သည်။ တတိယမြောက်ရွေးချယ်စရာလမ်း ကြောင်းမှာ အစိုးရဝန်ထမ်းအဖြစ်မလုပ် ကိုင်လိုဘဲ ပြည်တွင်းပြည်ပ ပုဂ္ဂလိက ကဏ္ဍများတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်လိုသူ များအတွက် အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနက ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ပေးမည့်အစီအစဉ် ဖြစ်သည်။ အစီအစဉ်အရ အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနနှင့် မြန်မာနိုင်ငံကုန်သည် များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များ အသင်းချုပ် (UMFCCI) တို့ပူးပေါင်းပြီး စစ်မှုထမ်းတာဝန်ပြီးဆုံးသူများကို ကုမ္ပဏီ၊ စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများတွင် ဦးစားပေး ခန့်အပ်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းဟောင်းများ၏ စည်းကမ်း လိုက်နာမှု၊ အဖွဲ့အစည်းနှင့် ဟန်ချက် ညီညီ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်တတ်မှု၊ ခေါင်းဆောင်မှုနှင့် စီမံခန့်ခွဲနိုင်မှုအပြင် ကိုယ်ကာယကြံ့ခိုင်မှုနှင့် မှန်ကန်သည့် စိတ်ဓာတ်ရေးရာများမှာ ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းရှင်များအတွက် အလွန်တန်ဖိုးရှိ လှသည့် လူသားအရင်းအမြစ်များဖြစ် သည်။ ထို့ကြောင့်လည်း စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်ကြီးများက သူတို့ကိုဝမ်းပန်း တသာလိုလိုလားလားလက်ကမ်းကြိုဆို လျက်ရှိသည်။ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန နှင့် ပြည်ပအလုပ်အကိုင်အကျိုးဆောင် အေဂျင်စီများပူးပေါင်းပြီး ပြည်ပ နိုင်ငံများသို့ အလုပ်သမားစေလွှတ်သည့် နေရာမှာလည်း စစ်မှုထမ်းတာဝန် ကျေပွန်ခဲ့သူများကို အထူးဦးစားပေး စေလွှတ်သွားရန် စီစဉ်ဆောင်ရွက်နေပြီ ဖြစ်သည်။ စတုတ္ထအနေဖြင့် နောက်ဆုံးလမ်း ကြောင်းကတော့ တပ်မတော်သားအဖြစ်၊ အစိုးရဝန်ထမ်းအဖြစ် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းမပြုလိုသူများကို မိမိတို့၏ ဇာတိချက်ကြွေ မွေးရပ်မြေကိုပြန်ပြီး လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများအပါအဝင် ကိုယ်ပိုင်စီးပွား ရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်နိုင်စေရန် လိုအပ်မည့်အရင်းအနှီးနှင့် ချေးငွေများကို နိုင်ငံတော်အစိုးရကသတ်မှတ်ချက်နှင့်အညီ ထုတ်ချေးပေးမည်ဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုး မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းအတွက် နည်းပညာများ ကို ပံ့ပိုးပေးသွားမည်ဖြစ်သည်။ မျိုး၊ မြေ၊ ရေ၊ နည်းဆိုသည့် လိုအပ်ချက်များကို ပြည့်စုံအောင် ဖြည့်ဆည်းပေးမည်ဖြစ် သည့်အတွက် ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းတာဝန် ကျေပြီးသူများအနေဖြင့် တပ်မတော်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်ကကဲ့သို့ ရိုးသားမှု၊ ကြိုးစားမှုဖြင့် လုပ်ငန်းအောင်မြင်အောင် ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်သည်။
“နိုင်ငံသားတိုင်းသည် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း ချက်များနှင့်အညီ စစ်ပညာသင်ကြားရန် နှင့် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးအတွက် စစ်မှုထမ်းရန်တာဝန်ရှိသည်” ဟူ၍ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)ပုဒ်မ ၃၈၆ တွင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည် များကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော် ခဲ့ပြီး ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေအရ ပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းအမှတ်စဉ် (၁/၂၀၂၄)တွင် မိမိ ဆန္ဒအလျောက် စိတ်အားထက်သန်စွာ ပါဝင်စာရင်းပေးပြီး တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ကြသော ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများသည် ယခုအခါ သတ်မှတ်စစ်မှုထမ်းကာလ ပြည့်မြောက်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ထိုသို့တာဝန် ကျေပွန်စွာထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည့် နိုင်ငံ့ သားကောင်း ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများအား ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဆောင်ပြီးကြောင်း လက်မှတ်ချီးမြှင့်ပေးအပ်ခြင်း အခမ်း အနားများကို ဧပြီလ ၁၁ ရက်တွင် တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်အသီးသီး၌ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ သည်။ ယခုကဲ့သို့ နိုင်ငံ့တာဝန်ကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်၍ သတ်မှတ်ကာလပြည့် မြောက်ခဲ့ကြသည့် နိုင်ငံ့သားကောင်း ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများအား ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့် ခြင်းမှာနိုင်ငံတော်အတွက်နိုင်ငံ့သားကောင်း များပီပီ တာဝန်ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင် ခဲ့ကြသူများကို ထိုက်ထိုက်တန်တန် တန်ဖိုးထားခြင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်နှင့် ပြည်သူများအကြား ယုံကြည်မှုနှင့်တာဝန် သိမှုကိုဖော်ပြသည့် သမိုင်းဝင်မှတ်တိုင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင် လျက်ရှိသည့် ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများ၊သင်တန်းတက်ရောက်နေဆဲဖြစ်သည့် ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများနှင့် နောင်လာ နောက်သား မျိုးဆက်သစ်လူငယ်လူရွယ် များအတွက် စံနမူနာကောင်းလည်းဖြစ် သည်။ မည်သည့်အလုပ်မဆို ကိုယ်တိုင်ကိုယ် ကျလုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ပြီးမှသာ အကျိုး အကြောင်း၊ အဆိုးအကောင်းကိုသိရှိနိုင် မည်ဖြစ်ပေရာ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းတာဝန် ကို ကျေပွန်စွာထမ်းဆောင်ပြီးမြောက်သူများအဖို့ နိုင်ငံတော်၏မေတ္တာစေတနာ ကို နားလည်သဘောပေါက်ကြပြီဖြစ် သည်။ ယခင်ကမဟုတ်မမှန်သတင်းများ ထုတ်လွှင့်ကာ နိုင်ငံပျက်စီးရေးအဖျက် အမှောင့်သမားများ၏ သတင်းအမှားများ သည် ကွယ်ပျောက်သွားခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းတာဝန်ကျေပွန်သူ လူငယ်များ၏ အနာဂတ်မှာ ကြိုက် နှစ်သက်ရာလမ်းကြောင်းကို ရွေးချယ် လျှောက်လှမ်းခြင်းဖြင့် အနာဂတ်ကို ကောင်းမွန်အောင် ဖန်တီးတည်ဆောက် နိုင်ပြီဖြစ်ပါကြောင်း ရေးသားတင်ပြအပ် ပါသည်။ ။
MWD
မြန်မာ့သမိုင်းကို ပြန်လည်လေ့လာကြည့်လျှင် စည်းလုံးညီညွတ်သော နိုင်ငံတော်များ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်းကို အားရကျေနပ်ဖွယ် တွေ့ရှိရသည်။ ယနေ့တိုင် ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားဖွယ် ကောင်းလှသည့် နိုင်ငံတော်ကြီး သုံးရပ်တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ စည်းလုံးညီညွတ်မှု၏ ကောင်းမွန်သော ရလဒ်ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံ့အတွက် ခေါင်းဆောင်ကောင်းများ ပေါ်ထွန်းလာခြင်းနှင့် ထိုခေါင်းဆောင်များ၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ပြည်သူများ စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကြောင့် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတော်များ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ညီညွတ်ခြင်းမှန်သမျှသည် အင်အားကို ဖြစ်စေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားပြည်သူအပေါင်းတို့သည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ချစ်ခင်ကြင်နာစွာ ကိုယ်ချင်းစာစိတ်ဖြင့် ဆက်ဆံပါက အောင်မြင်မှုများ ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စစ်မှန်၍ စည်းကမ်းပြည့်ဝသော ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးလျက်ရှိပြီး ဒီမိုကရေစီအစိုးရသစ်တစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာပြီဖြစ်သည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှ ပြည်သူများ တစ်ခဲနက် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပေးလိုက်သည့် ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် လွှတ်တော်များ ကျင်းပကာ အစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ ဦးဆောင်သည့် အစိုးရအဖွဲ့သစ်သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက်တွင် ကျမ်းသစ္စာဆိုခဲ့ကြသည်။
ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကတိသစ္စာပြုပွဲတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတက နိုင်ငံတော်၏ စိန်ခေါ်မှုများကို ပြည်သူများနှင့်အတူ စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ကျော်လွှားသွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) အရ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် အုပ်ချုပ်ရေးအကြီးအကဲဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့တွင် သမ္မတ၊ ဒုတိယသမ္မတများ၊ ဝန်ကြီးများနှင့် ရှေ့နေချုပ်တို့ ပါဝင်သည်။
အစိုးရအဖွဲ့သစ်သည် တရားမျှတမှု၊ လွတ်လပ်မှုနှင့် ညီမျှမှုတို့ကို အခြေခံကာ ပြည်သူလူထု၏ ငြိမ်းချမ်းသာယာဝပြောရေးအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်သည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို အခြေခံ၍ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ် ခိုင်မာစွာ တည်ဆောက်ရန် လိုအပ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် လိုအပ်ပြီး ၎င်းတို့သည် ပြည်သူလူထုအကျိုးစီးပွားအတွက်သာ ဖြစ်သည်။
တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်မှု ခိုင်မာရေးအတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို ဖော်ဆောင်လျက်ရှိပြီး NCA သဘောတူညီချက်အတိုင်း အလေးထား လိုက်နာဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည်။
အနှစ်ချုပ်အားဖြင့် “စည်းလုံးညီညာအောင်ကြောင်းဖြာ တို့မြန်မာပြည်သာယာ” ဟူသည့်အတိုင်း ပြည်သူနှင့်အစိုးရအားလုံး စည်းလုံးညီညွတ်စွာ အတူတကွ တည်ဆောက်သွားရမည်ဖြစ်သည်။
MWD
ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် အဝလွန်ခြင်းသည် လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်အတွင်း သိသိသာသာ မြင့်တက်လာကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ အဝလွန်ခြင်းသည် ကိုယ်အလေးချိန်ပြဿနာတစ်ခုသာမက ခန္ဓာကိုယ်ရှိ အဆီပိုများကြောင့် နှလုံး၊ အရိုးအဆစ်နှင့် ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများကို ထိခိုက်စေပြီး ဇီဝဖြစ်စဉ်ကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေကာ သွေးချိုဆီးချိုရောဂါနှင့် ကင်ဆာရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးမြင့်စေသည်။
လူအများစုအတွက် အဝလွန်ခြင်းသည် တိတ်တဆိတ် စတင်လေ့ရှိသည်။ ကိုယ်အလေးချိန်တိုးလာခြင်း၊ အဝတ်အစားများကျပ်လာခြင်း၊ လမ်းလျှောက်ရာတွင် မသက်မသာဖြစ်ခြင်း၊ ဒူးနာခြင်းနှင့် လှေကားတက်ရာတွင် ခက်ခဲလာခြင်းတို့သည် အစောပိုင်း လက္ခဏာများဖြစ်သည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ အဆီပိုများသည် ခန္ဓာကိုယ်စနစ်များအားလုံးကို ဖိအားပေးလာပြီး နှလုံး၊ အဆစ်များနှင့် သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ထိန်းချုပ်မှုတို့ကို ထိခိုက်စေသည်။
အဝလွန်ခြင်းသည် အသည်း၊ နှလုံးနှင့် ပန်ကရိယကဲ့သို့သော အင်္ဂါများတွင် အဆီစုပုံမှုကြောင့် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အဆီများသည် ဟော်မုန်းများ၊ သွေးကြောများနှင့် ကိုယ်တွင်းစနစ်များကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည်။
အဆီပိုများကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ထိခိုက်မှုများ
ကိုယ်အလေးချိန်များလွန်းခြင်းသည် နှလုံးနှင့် သွေးကြောစနစ်ကို ထိခိုက်စေပြီး သွေးပေါင်ချိန်မြင့်တက်စေသည်။ သွေးကြောများတွင် အဆီစုပုံခြင်းကြောင့် နှလုံးရောဂါ၊ လေဖြတ်ခြင်းနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါများ ဖြစ်နိုင်ခြေမြင့်တက်စေသည်။ အသည်းတွင် အဆီစုပုံခြင်းသည် ဇီဝဖြစ်စဉ်ချို့ယွင်းမှုနှင့် သွေးချိုဆီးချိုရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေသည်။ ထို့အပြင် အဆစ်များတွင် ဝန်ပိစေပြီး နာတာရှည် အဆစ်ရောင်ရောဂါများ ဖြစ်ပွားစေသည်။
နှလုံးထိခိုက်မှု
အဝလွန်ခြင်းသည် နှလုံးကို ပိုမိုအလုပ်လုပ်စေပြီး နှလုံးရောဂါနှင့် လေဖြတ်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသည်။ သွေးကြောများတွင် အဆီများ စုပုံလာခြင်းကြောင့် သွေးလည်ပတ်မှု ခက်ခဲလာပြီး အသက်ရှူမဝခြင်း၊ မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းနှင့် ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
အိပ်စက်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော ပြဿနာများ
အဝလွန်သူများတွင် အိပ်နေစဉ် အသက်ရှူရပ်ခြင်း (Sleep Apnea) ဖြစ်နိုင်ပြီး အိပ်စက်မှုအရည်အသွေး ကျဆင်းစေသည်။ ဟောက်သံကြီးခြင်း၊ ညအိပ်စက်ရာတွင် မကြာခဏ လန့်နိုးခြင်းနှင့် နေ့ခင်းဘက် မောပန်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
ဇီဝဖြစ်စဉ် ပြောင်းလဲမှုများ
အဝလွန်ခြင်းသည် အင်ဆူလင်လုပ်ဆောင်မှုကို ထိခိုက်စေပြီး သွေးတွင်းသကြားဓာတ်မြင့်တက်စေသည်။ ထို့ကြောင့် အမျိုးအစား-၂ သွေးချိုဆီးချိုရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး မျက်လုံး၊ ကျောက်ကပ်နှင့် အာရုံကြောများကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
အဆစ်များ၏ ပြဿနာများ
ကိုယ်အလေးချိန်ပိုမိုခြင်းကြောင့် ဒူး၊ တင်ပါးနှင့် ကျောရိုးတို့တွင် ဝန်ပိစေပြီး အဆစ်များ ပျက်စီးလာစေသည်။ ထို့ကြောင့် ဒူးနာခြင်းနှင့် အဆစ်ရောင်ရောဂါများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
အဝလွန်ခြင်းကို ကုသရန် နည်းလမ်းများ
အဝလွန်ခြင်းကို ထိရောက်စွာ ကုသရန် လူနေမှုပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်းသည် အရေးကြီးသည်။ ကိုယ်အလေးချိန် ၅% မှ ၁၀% လျှော့ချနိုင်ပါက ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနိုင်သည်။
မျှတသော အစားအသောက်အလေ့အထ
အာဟာရပြည့်ဝသော အစားအစာများ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များနှင့် အမျှင်ဓာတ်များကို ပိုမိုစားသုံးခြင်း၊ အဆီနှင့် သကြားများသော အစားအစာများကို လျှော့ချခြင်းဖြင့် ကိုယ်အလေးချိန်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှု
နေ့စဉ် မိနစ် ၃၀ မှ ၆၀ လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်ခြင်း၊ လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ စက်ဘီးစီးခြင်းနှင့် ရေကူးခြင်းတို့သည် ဇီဝဖြစ်စဉ်ကို ကောင်းမွန်စေသည်။
အိပ်စက်မှုနှင့် စိတ်ဖိစီးမှုစီမံခန့်ခွဲမှု
နေ့စဉ် ၇ မှ ၉ နာရီအထိ အိပ်စက်ခြင်းနှင့် စိတ်ဖိစီးမှုလျှော့ချခြင်းတို့သည် ကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းချုပ်ရာတွင် အရေးပါသည်။
သို့ဖြစ်၍ ကိုယ်အလေးချိန်ကို ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် အဝလွန်ခြင်း၏ နောက်ဆက်တွဲရောဂါများကို လျော့နည်းစေပြီး ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်သော လူနေမှုဘဝကို တည်ဆောက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
MWD
ယနေ့ခေတ်ကာလတွင် စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းနှင့် အလုပ်အကိုင်ရှားပါးမှုများကို အခွင့်ကောင်းယူကာ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းများတွင် အဓမ္မခိုင်းစေရန်အတွက် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် လိမ်လည်သွေးဆောင် ခေါ်ယူနေမှုများသည် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများတွင် ပေါများလာလျက်ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ “အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု” (Online Scam) ဟုခေါ်ဆိုသော ငွေကြေးလိမ်လည်သည့်လုပ်ငန်းစုများသည် မြန်မာလူငယ်များစွာ၏ဘဝကို မြေစာပင်ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အဆိုပါမိမိတို့၏ရင်ဝယ်သားလူငယ်များကို နိုင်ငံတော်မှမိခင်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ခဲ့ပြီးလည်းဖြစ်သည်။ မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ပြည်ပထွက်ခွာ အလုပ်လုပ်ကိုင်လိုသည့် မြန်မာလူငယ်များ များပြားလာသည်နှင့်အမျှ “လစာကောင်းကောင်း၊ အလုပ်သက်သာ” ဟူသောမက်လုံးများဖြင့် လိမ်လည်သွေးဆောင်ဖြားယောင်းနေမှုများသည် လူကုန်ကူးမှုဘေးအန္တရာယ်ဆိုးတွင်းသို့ ဆွဲခေါ်နေသလိုဖြစ်နေသည်။ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ (Online Scam) အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် ငွေကြေးလိမ်လည်သည့်လုပ်ငန်းများတွင် အဓမ္မခိုင်းစေခံရသည့် မြန်မာလူငယ်များ၏ဖြစ်ရပ်အား သင်ခန်းစာရယူရန်ရည်ရွယ်သည်။
ဆွဲဆောင်မှုရှိသော “ပိုက်ကွန်”
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံမှပြန်လည်ရောက်ရှိလာသော လူငယ်များ၏အတွေ့အကြုံများအရ အွန်လိုင်းလိမ်လည်သည့်လုပ်ငန်းများသည် လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာများဖြစ်သော Facebook နှင့် Telegram တို့တွင် အလုပ်ခေါ်စာများကို ဆွဲဆောင်မှုရှိစွာတင်လေ့ရှိကြောင်း၊ “အင်္ဂလိပ်စာ ပြောဆိုတတ်ရန်မလို၊ ဘွဲ့ရရန်မလို၊ ကွန်ပျူတာအခြေခံရှိရုံဖြင့် တစ်လလျှင် လစာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀၀ ကျော်ရမည်ဟု စည်းရုံးခဲ့ကြကြောင်းသိရှိရသည်။ အဆိုပါမက်လုံးများသည် မိမိတို့၏လူနေမှုဘဝ တိုးတက်မှုကိုရှာဖွေနေသော လူငယ်များအတွက် ရွှေရောင်အိပ်မက်တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် အလုပ်လုပ်ရမည့်အပြင် “လမ်းစရိတ်အခမဲ့၊ ဗီဇာနှင့် နေစရိတ်အခမဲ့”ဟူသောစကားများဖြင့် ဖြားယောင်းကာ လေကြောင်းလိုင်းမှတစ်ဆင့်သော်လည်းကောင်း၊ တာချီလိတ်မြို့ မယ်ဆိုင်တံတားမှ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ခွင့်ကတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ မြဝတီမြို့မှမဲဆောက်သို့ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ခွင့်ကတ်ဖြင့် လည်းကောင်း ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး တောလမ်းများကိုဖြတ်ကာ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအတွင်းသို့ ပို့ဆောင်ခံကြရသည်။ သို့သော် ထို “အခမဲ့” ဆိုသည့်စကားနောက်တွင် ထိုသူတစ်ဦးချင်းစီ၏ခေါင်းပေါ်၌ “ရောင်းကြေး” (Bounty)များရှိနေသည်ကို ကာယကံရှင်များမသိရှိကြပေ။
အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု (Online Scam) ဆိုသည်မှာဘာလဲ
၎င်းတို့၏ အဓိကအလုပ်မှာ အမျိုးသမီးချောလေးများ၏ ပုံကိုသုံး၍ Facebook/ Telegram တွင် အကောင့်တုများဖွင့်ခြင်း၊ နိုင်ငံခြားသားများ သို့မဟုတ် ငွေကြေးတတ်နိုင်သူများကို ချဉ်းကပ်ကာ အချစ်ရေးဖြင့် မြှူဆွယ်ခြင်း (Pig Butchering Scam)၊ယုံကြည်မှုရလာပါက အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် ငွေတိုးရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ဖြားယောင်းပြီး ငွေများအားလုံးကို လိမ်လည်ယူခြင်းနှင့် အခြားနည်းလမ်းများ အသုံးပြုကာ ငွေများကို လိမ်လည်ရယူခြင်းဖြစ်သည်။
(Online Scam) အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုအများဆုံးကျူးလွန်သည့် ပုံစံ(၅)မျိုးမှာ -
(၁) Application များ၊ Website အတုများ အသုံးပြု၍ သတင်းအချက်အလက်များ ရယူလိမ်လည်ခြင်း (Phishing Fraud)
(၂) ဘဏ်နှင့်ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများ သို့မဟုတ် မိုဘိုင်းငွေကြေးဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများ၏ဝန်ထမ်းအယောင်ဆောင်၍လိမ်လည်ခြင်း (Social Media and Telecommunication Fraud)
(၃) အွန်လိုင်းပေါ်တွင် ခင်မင်ရင်းနှီးအောင် ပြုလုပ်၍ လိမ်လည်ခြင်း (Online Romance Fraud)
(၄) အရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်းများ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလုပ်ငန်းများကိုအကြောင်းပြ၍ လိမ်လည်ခြင်း (Online Trading / Trading Plat form Fraud)
(၅) အလုပ်အကိုင်ရရှိမည်ဟုအကြောင်းပြ၍ လိမ်လည်ခြင်း (Employment Scam) တို့ဖြစ်ပေသည်။
လက်တွေ့ရင်ဆိုင်ရသည့်အခြေအနေ
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းစုများသည် ကာစီနိုရုံဟောင်းများ သို့မဟုတ် ဝေးလံသောမြို့သစ် စီမံကိန်းများရှိ အထပ်မြင့်အဆောက်အအုံများတွင် အခြေစိုက်ကြသည်။
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ စီဟာနုဗေး(Sihanoukville)နှင့် နယ်စပ်ဒေသများသို့ ရောက်ရှိသွားသော လူငယ် များကြုံတွေ့ရသည့် အခြေအနေများမှာ ကတိများနှင့်တခြားစီဖြစ်သည်။ အလုပ်ခွင်သို့ရောက်ရှိသွားသောအခါ လူငယ်များသည် မိမိတို့ထင်မှတ်ထားသည့် ရုံးအလုပ်မျိုးမဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ စီဟာနုဗေး(Sihanoukville)၊ ဖနွမ်းပင်(Phnom Penh)နှင့် နယ်စပ်မြို့များရှိ အထပ်မြင့် အဆောက်အအုံများတွင် ထိန်းချုပ်ခံထားရကာ(Online Scam)အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် ငွေကြေးလိမ်လည် သည့်လုပ်ငန်းတွင် “လိမ်လည်ရသူ” (Scammer)အဖြစ် အတင်းအဓမ္မစေခိုင်းခံရသည်။ တစ်နေ့လျှင် ၁၅ နာရီမှ ၁၈ နာရီအထိ မနားတမ်းအလုပ်လုပ်ရပေသည်။
အလုပ်သဘာဝ- လူမှုကွန်ရက်တွင် အကောင့်အတုများဖွင့်၍ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ လူများကို ငွေကြေး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် သို့မဟုတ် အချစ်ရေးဖြင့်လိမ်လည်ရန် (Pig Butchering Scam) ခိုင်းစေခံရသည်။
ချုပ်နှောင်ခံရမှု - ခြံဝင်းအတွင်းမှ အပြင်သို့ထွက်ခွာခွင့်မရှိဘဲ လက်နက်ကိုင်လုံခြုံရေးများဖြင့် စောင့်ကြပ်ထားခြင်းခံရသည်။
နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု - သတ်မှတ်ထားသော Target မပြည့်ပါက ရိုက်နှက်ခြင်း၊ လျှပ်စစ်ကျင်စက်ဖြင့် တို့ခြင်း၊ အစာငတ်ထားခြင်းနှင့် အဆိုးရွားဆုံးအခြေအနေဖြင့်ပြန်လည်ရောင်းချခြင်း (Reselling) များကြုံတွေ့ရနိုင်ပေသည်။
ပြန်ပေးဆွဲသကဲ့သို့ ငွေတောင်းခြင်း - အလုပ်မှ ထွက်လိုပါက လျော်ကြေးအဖြစ် ဒေါ်လာသောင်းချီ ပေးဆောင်ရမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခြင်းခံရပေမည်။
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်း
(Online Scam)များတွင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသည့် ကိုယ်တွေ့ ကြုံရသူ၏ စကားသံ(Survivor Quote)“လိုင်းပေါ်မှာလူခေါ်တဲ့ဟာတွေတွေ့တယ်။
ကျွန်မတို့သွားပြီးတော့ ဆက်သွယ်ကြည့်တော့ ဒီအလုပ်ကအလွန်ကောင်းတယ်။ တစ်လကို သိန်း ၄၀ လောက်ရမယ်။ ဘာမှမလုပ်ရဘူး Customer Service ပေးရုံပဲဆိုပြီးခေါ်ခဲ့တာ။ ဟိုမှာတစ်လကို သိန်း ၄၀ လောက်ရတယ်ဆိုပြီးတော့ သွားခဲ့တာပေါ့။ စရောက်တော့ တစ်ရက်လောက်ပေးနားတယ်။ ရောက်တဲ့အချိန်မှာ Facebook အတိုင်းပဲ IG အကောင့်တွေဖွင့်ရတယ်။ ပြီးရင် အဲဒီကနေမှ ရည်ညွှန်းတဲ့နိုင်ငံကို အင်ဒိုနီးရှားဆို အင်ဒိုနီးရှား၊ US ဆို US ပေါ့။ အဲ့လို လူရှာပြီးတော့မှ Whatsapp ရဖို့အတွက် ကျွန်မတို့က တောင်းပေးရတာ။
ပြဿနာတွေမဖြစ်ခင်မှာ ကျွန်မတို့က သံရုံးကိုတိုင်မယ်ပေါ့။ သံရုံးကိုတိုင်ပြီးတော့မှ သံရုံးကလာခေါ်ပေးတာကို စောင့်မယ်ဆိုပြီးတော့မှ စီစဉ်ထားကြတာ။ အဲဒီကနေမှ ကမ္ဘောဒီးယား အစိုးရက လိုက်လံဖမ်းဆီးတဲ့အခါမှာ ဖြစ်ချင်တာဖြစ်တော့ သေရင်လည်းသေပါစေ၊ ရှင်ရင်လည်း ငါတို့မြန်မာပြည်တော့ရောက်အောင်ပြန်မယ်။ ဘယ်လိုနည်းနဲ့မဆို ဆိုပြီးတော့ အဲဒီကနေထွက်ပြေးပြီး နီးစပ်ရာကမ္ဘောဒီးယားတွေကို မေးပြီးတော့မှ ကားငှားပြီး သံရုံးကိုရောက်အောင်သွားခဲ့တာ။ စရောက်တော့ သံအမတ်ကြီးရော၊ ရုံးကအစ်မတွေရော အလွန်သဘောကောင်းတယ်။
အကုန်လုံးလည်း အစစအရာရာကူညီပေးတယ်။ စားဖို့သောက်ဖို့ နေဖို့ထိုင်ဖို့ အပြင်မှာတောင်မနေခိုင်းဘဲ သံရုံးထဲမှာပဲ နေဖို့ထိုင်ဖို့တွေ အစစအရာရာကျန်းမာရေးအကုန်လုံး ဂရုစိုက်ပေးတယ်။
နေမကောင်းဘူးဆိုရင်လည်း ဆေးခန်းပြပေးတယ်။ အစားအသောက်ဆိုရင်လည်း သူတို့စီစဉ်နိုင်သလောက် အကုန်လုံးစီစဉ်ပေးပြီးတော့မှ အားလုံးနွေးနွေးထွေးထွေးနဲ့ဆက်ဆံပေးတယ်။ အစကနေအဆုံးထိပေါ့။”
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ(Online Scam) အွန်လိုင်းငွေလိမ်လုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသည့် မြန်မာနိုင်ငံသား လူငယ်များ၏ပြောပြချက်အရ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် အွန်လိုင်းရှော့ပင်း ဈေးရောင်းလုပ်ကိုင်ရမည်၊ လုပ်ခလစာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၀၀ ရရှိမည်၊လမ်းစရိတ်ကုန်ကျခံပို့ဆောင်ပေးမည်။ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် စာအုပ်မရှိလည်းရသည်။ သွားရောက်မည်ဆိုပါက ကိုယ်ပိုင်အကောင့်သို့ လာရောက်ဆက်သွယ်ပါဟု ကြော်ငြာထားသည်ကိုတွေ့ရှိ၍ ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း၊ ပွဲစားဖြစ်သူ၏ Telegram အကောင့်မှ ချိတ်ဆက်စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးမှုဖြင့် တာချီလိတ်မြို့သို့ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ မယ်ဆိုင်တံတားမှ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ခွင့်ကတ်အားပြုလုပ်ပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်တွင် တာချီလိတ်မြို့မှ မယ်ဆိုင်မြို့သို့လည်းကောင်း၊ မယ်ဆိုင်မြို့မှတစ်ဆင့် ဘန်ကောက်မြို့သို့လည်းကောင်း ကားဖြင့်သွားရောက်ခဲ့ပြီး ၎င်းမြို့မှကားဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ကမ်ပေါ့(KAM POT)မြို့အပြင်ဘက်ရှိ BoKor တောင်ပေါ်ရှိ KAMPOT-2 အမည်ရှိ ကုမ္ပဏီသို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး လေးထပ်တိုက်အခန်း ၂၀ ရှိ အဆောက်အအုံတွင် နေထိုင်ခဲ့ရပြီး ကွန်ပျူတာနှင့်ဖုန်းများကိုအသုံးပြုကာ Telegram မှ အကောင့် ၁၀၀၀ ခန့်ချပေးပြီး အသက် ၃၅ နှစ်အထက်ရှိ စင်ကာပူနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့၏ အမျိုးသမီးဓာတ်ပုံများအား Profile တင်ကာ နိုင်ငံခြားသား အကောင့်များကိုရှာပေးရကြောင်း၊ နိုင်ငံခြားသားများမှ အကောင့်လာအပ်ပါက အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ နိုင်ငံခြားသားထံလွှဲပြောင်းပေးရပြီး အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်မှ ငွေကြေးလိမ်လည်မှုကို ဆက်လက်ပြုလုပ်ကြောင်း သိရှိရသည်။
Online Scam များတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသူများအပေါ် နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ဆောင်ရွက်ပေးမှု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအနေဖြင့် နိုင်ငံတကာနှင့် တစ်ကမ္ဘာလုံးကို အန္တရာယ်ပေးနေသည့် Online လိမ်လည်မှုများ၊ Online လောင်းကစားမှုများ တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို အမျိုးသားရေး တာဝန်တစ်ရပ်အနေဖြင့် အလေးထားတိုက်ဖျက်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ Online Scam Center လုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေသူများနှင့် နောက်ကွယ်မှကြိုးကိုင်သော နိုင်ငံခြားသားများကို ဖော်ထုတ်ဖမ်းဆီးပြီး ထိထိရောက်ရောက် ပြင်းပြင်းထန်ထန် အရေးယူနိုင်ရေး အိမ်နီးချင်းနှင့်ဒေသတွင်းနိုင်ငံများ၊ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် တက်ကြွစွာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ရောက်ရှိနေသည့် နိုင်ငံခြားသားများကိုလည်း လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုနှင့် နိုင်ငံအချင်းချင်း ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုတို့ကို ရှေးရှု၍ တရားဥပဒေနှင့်အညီ စစ်ဆေးကာ ပါဝင်ပတ်သက်သူများကို သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများသို့ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးအပ်သည့်အပြင် အဓိကပြစ်မှုကျူးလွန်ခဲ့သူများကိုလည်း ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းပြီး သက်ဆိုင်ရာအစိုးရအဖွဲ့ထံ တရားဝင်လွှဲပြောင်းပေးခြင်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအတွင်း အွန်လိုင်းလိမ်လည် လောင်းကစားမှုများတွင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ပါဝင်ပတ်သက်သည်ဟုသံသယရှိသော မြန်မာနိုင်ငံသားလူငယ်များကို ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် သက်ဆိုင်ရာဌာနများမှ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာမြန်မာနိုင်ငံသံရုံးသို့လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည့်အတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး(ယခင်)နိုင်ငံတော်ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်၏ လမ်းညွှန်မှာကြားချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းခေါ်ယူသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ ယနေ့အချိန်အထိ မြန်မာနိုင်ငံသားများကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြန်မာလေကြောင်းလိုင်း(MAI)နှင့် တပ်မတော်လေယာဉ်များဖြင့် ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ခဲ့ကာ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုများဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ စားသောက်နေထိုင်မှုများ အဆင်ပြေစေရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းတို့ကို တာဝန်ရှိသူများက စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။
အဆိုပါ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံမှ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည့် မြန်မာနိုင်ငံသားလူငယ်များအား သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူများက လိုအပ်သည့် ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များနှင့် မှတ်တမ်းစာရင်းကောက်ယူခြင်း စသည့်စိစစ်မှုများကို လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
Online Scam များနှင့်ပတ်သက်၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ မူဝါဒ
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအနေဖြင့် အမျိုးသားအဆင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု(Online Scam) အား အမြစ်ပြတ်နှိမ်နင်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များနှင့်ပတ်သက်၍ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ၁၄ ရက်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ကမာရွတ်မြို့နယ် ပြည်လမ်းရှိ မြန်မာ့အသံနှင့် ရုပ်မြင်သံကြား Studio A ၌ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် “အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု၊ အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှုများသည် လူအများစုအပေါ်ကျူးလွန်သည့် ကြီးလေးသည့်ရာဇဝတ်မှုများဖြစ်သည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက သတ်မှတ်ကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၏မူဝါဒသည် Zero Tolerance Policy ဖြစ်ကြောင်း၊ နည်းနည်းလိမ်သည်ဖြစ်စေ၊ များများလိမ်သည်ဖြစ်စေ ခွင့်လွှတ်မှုမရှိ၊ ရေဆုံးရေဖျားလိုက်လံချေမှုန်းမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက ကျင့်သုံးမည့်နည်းလမ်း (Method)သည် Aggressive CrackDowns Method ပြင်းပြင်းထန်ထန် နှိမ်နင်းမည့်မူဝါဒဖြစ်ကြောင်း” ပြတ်ပြတ်သားသား ကြေညာထားပြီးဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ကိုဆောင်ရွက်ရန် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုနှင့် အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကြီးကြပ်မှုဗဟိုကော်မတီကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်တွင် အမျိုးသားအဆင့်၊ နိုင်ငံတော်အဆင့်ဖွဲ့စည်းပြီးဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်တွင် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုနှင့် အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှုများ တိုက်ဖျက်ရေးကော်မတီနှင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုနှင့် အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှုများ တိုက်ဖျက်ရေးကော်မတီတို့ကိုလည်း ဗဟိုကော်မတီ၏ကြီးကြပ်မှုဖြင့်ဖွဲ့စည်းပြီးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်မှုယန္တရားအလှမ်းမမီတဲ့ လက်နက်ကိုင်သောင်းကျန်းသူအချို့ရဲ့ နယ်မြေတွေမှာ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုဂိုဏ်းများက စိမ့်ဝင်လာပြီး အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုအပါအဝင် ဆက်စပ်ရာဇဝတ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေဖြင့် ဒီပြဿနာကို ရိုးရိုးသာမန် ရာဇဝတ်မှုများလိုသဘောမထားဘဲ ပြတ်ပြတ်သားသား နှိမ်နင်းခဲ့ပြီး တိုက်ဖျက်နှိမ်နင်းရေးဆိုင်ရာ စံပြုလုပ်ထုံးလုပ်နည်း ရေးဆွဲခြင်း၊ တရားမဝင်ရောက်ရှိလုပ်ကိုင်နေသည့် နိုင်ငံခြားသားများ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးခြင်း၊ ပြည်တွင်းပြည်ပအဓိကတရားခံများအား ထိရောက်ပြင်းထန်စွာ အရေးယူဆောင်ရွက်ခြင်း၊ နိုင်ငံတကာနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းနှင့် လူကုန်ကူးမှုတားဆီး ကာကွယ်ရေးဗဟိုအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များ
လူကုန်ကူးမှုသည် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ပုံစံပြောင်းလာတတ်သဖြင့် တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းနှင့် အဖွဲ့အစည်းအလိုက် ပူးပေါင်းကြိုတင်ကာကွယ်ရမည့်အပြင် Online Scam များတွင် လုပ်ကိုင်ရခြင်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲလူကုန်ကူး မခံရစေရေးအတွက် လူကုန်ကူးမှုဆီသို့ ဦးတည်ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် ပြည်ပသို့တရားမဝင် ထွက်ခွာမှုများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် တရားမဝင်ပို့ဆောင်သူများကို စုံစမ်းဖော်ထုတ်အရေးယူလျက်ရှိသည်။ လူကုန်ကူးသူလူပွဲစားများကိုလည်း စုံစမ်းဖော်ထုတ်၍ ထိရောက်ပြစ်ဒဏ်ရရှိရေး တရားစွဲဆိုနိုင်ခဲ့ပြီး လူကုန်ကူးမှုတားဆီး ကာကွယ်ရေးဗဟိုအဖွဲ့အနေဖြင့်လည်း အောက်ပါလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ချမှတ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်-
(က) လူကုန်ကူးမှု တားဆီးကာကွယ်ရေး၊ နှိမ်နင်းရေးတို့နှင့်စပ်လျဉ်း၍ဤဥပဒေပါ ရည်ရွယ်ချက်များကို ထမြောက် အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ရေး အတွက် မူဝါဒများနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များ ချမှတ်ခြင်း၊
(ခ) ဗဟိုအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကိုအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရာတွင် အထောက်အကူပြုရန် လုပ်ငန်းကော်မတီများ၊ ဒေသဆိုင်ရာ တားဆီးကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် တားဆီးနှိမ်နင်းရေး ရဲတပ်ဖွဲ့တို့အား လမ်းညွှန်ခြင်းနှင့် ညှိနှိုင်းပေါင်းစပ်ခြင်း၊
(ဂ) လူကုန်ကူးမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးနှင့်နှိမ်နင်းရေးတို့ကို ထိရောက်စွာဆောင်ရွက် နိုင်ရန် သုတေသန လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရေးအတွက် လည်းကောင်း၊ လိုအပ်သည့်အခြေခံ အချက်အလက်များ ရရှိနိုင်ရေးအတွက်လည်းကောင်း ကျွမ်းကျင်သူများပါဝင်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းအဖွဲ့များ၊ လေ့လာစိစစ်ရေးနှင့် အကဲဖြတ်အဖွဲ့များ၊ အခြားလိုအပ်သော အဖွဲ့များဖွဲ့စည်း၍ လုပ်ငန်းတာဝန်များ သတ်မှတ်ပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်း၊
(ဃ) လူကုန်ကူးမှုဖြစ်ပွားရသည့်အကြောင်းရင်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများကို ပြည်သူများအတွင်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်သတိပြုလာစေရေးအတွက် အသိပညာပေးအစီအစဉ်များကို စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊
(င) လူကုန်ကူးမှုတားဆီးကာကွယ်ရေး၊ နှိမ်နင်းရေးတို့နှင့်စပ်လျဉ်း၍ တားဆီးနှိမ်နင်းရေး ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် တားဆီးနှိမ်နင်းရေးအရာရှိများအား ခေတ်မီနည်းပညာများဖြင့် လေ့ကျင့်သင်ကြားရေး၊အခြားနိုင်ငံများမှ ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် နည်းပညာဖလှယ်ရေး၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးတို့အတွက်လမ်းညွှန်ခြင်း၊
(စ) လူကုန်ကူးမှုများလျော့နည်းပပျောက်စေရေးအတွက် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးစီမံချက်များ၊ အစီအစဉ်များချမှတ်ရာ တွင် သက်ဆိုင်ရာအစိုးရဌာန/အဖွဲ့အစည်းများ၊ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ၊ လူမှုရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်သွယ် ညှိနှိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊
(ဆ) နိုင်ငံဖြတ်ကျော်၍ တရားမဝင်ရွှေ့ပြောင်း သွားလာမှုနှင့်ဆက်စပ်ပြီး ပေါ်ပေါက်လာသည့် လူကုန်ကူးမှုတားဆီးကာကွယ်ရေး /နှိမ်နင်းရေးတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ လူကုန်ကူးမှုတားဆီးတိုက်ဖျက်ရေးအာဏာပိုင်များအချင်းချင်း သတင်းဖလှယ်ခြင်းနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊
(ဇ) လူကုန်ကူးခံရသည့် အမျိုးသား/အမျိုးသမီး၊ လိင်ဝိသေသထူးခြားသူများနှင့် ကလေးသူငယ်များ၏ ကာယိန္ဒြေစောင့်ထိန်းမှု၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာလုံခြုံမှုနှင့် ယင်းတို့၏ အကျိုးအတွက် အလေးဂရုပြု ဆောင်ရွက်ခြင်း၊
(ဈ) ဤဥပဒေအရ ရန်ပုံငွေတည်ထောင်ခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ သုံးစွဲခြင်း၊ စီမံခန့်ခွဲခြင်းတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ လမ်းညွှန်ခြင်းနှင့်ကြီးကြပ်ခြင်း၊
(ည) လူကုန်ကူးမှုဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များတွင် တရားခံလွှဲပြောင်းရေးနှင့် နိုင်ငံအချင်းချင်းအကူအညီပေးရေးတို့ကိုတည်ဆဲဥပဒေနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပရှိအဖွဲ့အစည်းများ၊ သက်ဆိုင်ရာအစိုးရဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊
(ဋ) ဤဥပဒေအရ တရားမစွဲဆိုမီ သက်သေခံအဖြစ်သိမ်းဆည်းထားသော မရွှေ့ပြောင်းနိုင်သည့်ပစ္စည်းကို လိုအပ်ပါက ချိပ်ပိတ်ထားရန်နှင့် ခံဝန်ဖြင့်ပြန်လည်ပေးအပ်ထားရန် ညွှန်ကြားခြင်း၊
(ဌ) ဘဏ်နှင့်ငွေရေးကြေးရေး အဖွဲ့အစည်းများတွင်ရှိသော ငွေကြေး၊ ပစ္စည်း သို့မဟုတ် အခြားအကျိုးအမြတ်များကို တစ်နည်းနည်းဖြင့် လွှဲပြောင်းခြင်းမပြုရန် တားမြစ်ခြင်း၊ ငွေရေးကြေးရေးဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများကို စစ်ဆေးကြည့်ရှုခြင်း၊ မိတ္တူကူးယူခြင်းနှင့် သက်သေခံပစ္စည်းအဖြစ် သိမ်းဆည်းခြင်းပြုရန် ခွင့်ပြုမိန့်ထုတ်ပေးခြင်း၊
(ဍ) လူကုန်ကူးမှုနှင့်ဆက်စပ်ပြီး ပေါ်ပေါက်လာသော အခြားတည်ဆဲဥပဒေ တစ်ရပ်ရပ်နှင့် ငြိစွန်းသည့်ပြစ်မှုများကို လည်းကောင်း၊ လူကုန်ကူးခံရသူအား စိစစ်ပြီး ၎င်းအား အရေးယူခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် အရေးယူရန်ခွင့်ပြုမိန့် ထုတ်ပေးခြင်း၊
(ဎ) လူကုန်ကူးခံရသူများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့်အကူအညီပေးရေး လုပ်ငန်းများအတွက် အစီအမံများချမှတ်ပေးခြင်း၊
(ဏ) လူကုန်ကူးမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးနှင့် နှိမ်နင်းရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတာဝန်များ၊ တရားစွဲဆိုရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများနှင့်သက်ဆိုင်သော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ (Standard Operating Procedures - SOP)ကို ထုတ်ပြန်သတ်မှတ်ခြင်း၊
(တ) လူကုန်ကူးမှုများတားဆီး ကာကွယ်ရေး နှင့် နှိမ်နင်းရေးလုပ်ငန်းများ အတွက်လည်းကောင်း၊ လူကုန်ကူးခံရသူများအား ကယ်ဆယ်ရေး၊ ပြန်လည်လက်ခံရေး၊ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး၊ အကူအညီ ပေးရေး၊ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနှင့် ၎င်းတို့အား လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်းသို့ ပြန်လည်ဝင်ဆံ့ပေါင်းစည်းရေး လုပ်ငန်းများနှင့်စပ်လျဉ်း၍လည်းကောင်း လိုအပ်ပါက ပြည်တွင်းပြည်ပရှိ အဖွဲ့အစည်းများ၊ သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၊ သက်ဆိုင်ရာအစိုးရဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းများ၊ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်သွယ်ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊
(ထ) လူကုန်ကူးမှုကျူးလွန်သူ တရားခံများကို တရားခံလွှဲပြောင်းရေး ဥပဒေနှင့်အညီ လွှဲပြောင်းရေးအတွက် လည်းကောင်း၊ ပြစ်မှုဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များတွင် နိုင်ငံအချင်းချင်း အကူအညီပေးရေး ဥပဒေနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက်လည်းကောင်း သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့်ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊
(ဒ) ဤဥပဒေအရ စုံစမ်းစစ်ဆေးပြီး အရေးယူသောပြစ်မှုတွင် သတင်းပေးသူနှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေး အရေးယူမှုတွင် ထူးခြားပြောင်မြောက်စွာ ဆောင်ရွက်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ဆုချီးမြှင့်နိုင်ရေးအတွက် စီမံဆောင်ရွက်ခြင်း၊
(ဓ) ဗဟိုအဖွဲ့၏ ပုံမှန်အစည်းအဝေးနှင့် အထူးအစည်းအဝေးများကို သတ်မှတ်ချက်များနှင့် အညီ ကျင်းပခြင်း၊
(န) ဗဟိုအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များဆောင်ရွက်မှုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သို့ အခါအားလျော်စွာ အစီရင်ခံတင်ပြခြင်း၊
(ပ) ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့က အခါအားလျော်စွာပေးအပ်သည့် အခြားလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ခြင်း၊
ဘေးကင်းစေရန် မည်သို့ကာကွယ်ရမည်နည်း
ဤကဲ့သို့ လူကုန်ကူးမှုဆိုသည့် ငရဲကျင်းအတွင်းမကျရောက်စေရန် လူငယ်များနှင့် မိဘအုပ်ထိန်းသူများအထူးသတိပြုရန်လိုအပ်ပေသည်။ လွယ်ကူလွန်းသော အခွင့်အရေးကိုသံသယရှိပါ။ အရည်အချင်းမလိုဘဲ လစာအဆမတန်များနေသည့် အလုပ်မှန်သမျှသည် ထောင်ချောက်ဖြစ်ရန် ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းသေချာပါသည်။ အွန်လိုင်းပေါ်မှအလုပ်ခေါ်စာများ Social Media(Facebook, Telegram, TikTok)များမှတစ်ဆင့် ချိတ်ဆက်လာသောအလုပ်များကို ပိုမိုသတိထားပါ။ ပြည်ပသို့ ထွက်ခွာမည်ဆိုပါက တရားဝင်လမ်းကြောင်းကိုသာ အသုံးပြုပါ။ ပြည်ပသို့အလုပ်သွားလုပ်မည်ဆိုပါက အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနမှ တရားဝင်ခွင့်ပြုချက်ရထားသော အေဂျင်စီများမှတစ်ဆင့်သာ သွားရောက်ပါ။ ခရီးစဉ်အသေးစိတ်ကိုစုံစမ်းပါ။ မည်သည့်မြို့၊ မည်သည့်ကုမ္ပဏီတွင် လုပ်ရမည်ကို ကြိုတင်စုံစမ်းပြီး မိသားစုထံလိပ်စာနှင့် ဖုန်းနံပါတ်များအားပေးထားပါ။ ဆက်သွယ်သတင်းပေးတိုင်ကြားနိုင်မည့် သက်ဆိုင်ရာတပ်ဖွဲ့၊ ဌာနများ၏ Help Line/ Hot Line ဖုန်းနံပါတ်များကို မှတ်သားသွားပါ။ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်(Passport)၊ နိုင်ငံသားစိစစ်ရေးကတ်နှင့် အရေးကြီးသော ကိုယ်နှင့်သက်ဆိုင်သည့် စာရွက်စာတမ်းများကို ကိုယ်နှင့်မကွာထားပါ။ မည်သည့်အလုပ်ရှင်ဖြစ်စေ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်၊ နိုင်ငံသားစိစစ်ရေးကတ်ကို သိမ်းဆည်းထားပိုင်ခွင့်မရှိပါ။
အချုပ်ဆိုရသော် “အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု” (Online Scam) ဆိုသည်မှာ တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီ၏ ဘဝကိုသာမက မိသားစုပေါင်းများစွာကိုပါ ပူလောင်စေသည့်ငရဲကျင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရည်ရွယ်ချက်ကို ဖုံးကွယ်၍ သွေးဆောင်ခေါ်ယူနေသော အလုပ်ခေါ်စာများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရွှေရောင်အိပ်မက်များနောက်သို့ မစဉ်းစားမဆင်ခြင်လိုက်ပါသွားခြင်းသည် မိမိကိုယ်မိမိ သေတွင်းထဲသို့ ခုန်ဆင်းခြင်းနှင့်အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မိမိ၏ဘဝအနာဂတ်ကို တန်ဖိုးထားသောလူငယ်များ အနေဖြင့် သတင်းအချက်အလက်များကို မျက်ခြည်မပြတ်စောင့်ကြည့်ပြီး သတိ၊ ဝီရိယဖြင့် ဆင်ခြင်တုံတရားရှိရှိ ရွေးချယ်ကြပါရန်နှင့် မသေချာသောရွှေရောင်အိပ်မက်များနောက်သို့ မျက်စိမှိတ်မလိုက်ပါရန် အရေးကြီးသည်။ “အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု” (Online Scam)လုပ်ငန်းများနှင့် ဆက်နွှယ်ဖြစ်ပေါ်လာသော လူကုန်ကူးခံရမှုသည် လူသားတို့၏ဘဝနှင့်ဂုဏ်သိက္ခာကိုဖျက်ဆီးနေသည့် လုပ်ငန်းများဖြစ်သဖြင့် မြန်မာလူငယ်များအနေဖြင့် မှန်ကန်သောလမ်းကို အသိ/သတိဖြင့် ရွေးချယ်လျှောက်လှမ်း နိုင်ကြရန် တိုက်တွန်း နှိုးဆော်အပ်ပါသည်။ ။
MWD
အမေရိကန်နှင့် အီရန်နိုင်ငံတို့အကြား သီတင်းပတ်နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူလိုက်ခြင်းသည် အီရန်အတွက် စီးပွားရေးနှင့် သံတမန်ရေးအရ အကျိုးကျေးဇူးများကို ထွက်ပေါ်လာစေခဲ့သည်။
အကြောင်းမှာ ရက်သတ္တနှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲထားသည့် ကာလအတွင်း ဟော်မုရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ဖြတ်သန်းသွားလာမည့် သင်္ဘောများအပေါ် အီရန်နှင့်အိုမန်နိုင်ငံတို့က အခကြေးငွေ သို့မဟုတ် အခွန်ကောက်ခံခွင့်ရရှိမည်ဖြစ်သည်ဟု အေပီသတင်းဌာနက ဧပြီလ ၈ ရက်တွင် ဖော်ပြထားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် အီရန်အစိုးရအနေဖြင့် ရေလက်ကြားမှ ဖြတ်သန်းသွားလာသည့် သင်္ဘောများမှ ကောက်ခံရရှိသည့်ငွေကြေးများကို နိုင်ငံပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများအတွက် အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။
ထို့အတူ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က အီရန်တစ်နိုင်ငံလုံးအပေါ် နေ့စဉ်နီးပါး ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်နေစဉ်အတွင်း အမေရိကန်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချမှတ်နိုင်ခြင်းနှင့် အီရန်က အချက် (၁၀) ချက်ပါအဆိုပြုချက်တစ်ရပ်ကို အမေရိကန် အစိုးရထံသို့ ပေးအပ်၍တောင်းဆိုနိုင်ခြင်းသည် အီရန်နိုင်ငံအတွက် အောင်ပွဲတစ်ရပ်အဖြစ် အီရန်ပြည်သူများက ယူဆနေသည်။
အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့ကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန်သဘောတူညီလိုက်ပြီးနောက်တွင် တီဟီရန်မြို့တော်၌ အီရန်ပြည်သူများသည် ညလုံးပေါက် အောင်ပွဲခံခဲ့ကြသည်ဟု အီရန်မီဒီယာများက ဖော်ပြသည်။
အီရန်နှင့် ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည့် သီတင်းပတ်ခြောက်ပတ်နီးပါးကြာ စစ်ပွဲအတွင်း အမေရိကန်တပ်မတော်သည် စစ်လေယာဉ်အမြောက်အမြား ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး ယခုအခါ ထိုဆုံးရှုံးမှုပမာဏသည် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဆင်နွှဲခဲ့သည့် အီရတ်စစ်ပွဲအတွင်းက ဆုံးရှုံးမှုများထက်ပင် ကျော်လွန်သွားပြီဖြစ်သည်။
အီရန်တပ်မတော်က မကြာသေးမီကာလအတွင်း၌ အမေရိကန်၏ F-35 တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့ခြင်းသည် ၂၃ နှစ်တာကာလအတွင်း အမေရိကန် တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်း တိုက်ပွဲ၌ပထမဆုံးအကြိမ် ပစ်ချခံရခြင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးအကြိမ် ပစ်ချခံရမှုမှာ ၂၀၀၃ ခုနှစ် အီရတ်စစ်ပွဲအတွင်းက အမေရိကန်က ၎င်းတို့၏ A-10 တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်း ပစ်ချခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။
အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့ကြား နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် ဧပြီလ ၇ ရက်တွင် ပါကစ္စတန်၏ ကမကထပြုမှုဖြင့် သဘောတူညီခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး သဘောတူညီချက်အရ အမေရိကန်အနေဖြင့် အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်မပြုလုပ်ဘဲ နှစ်ပတ်ကြာ ရပ်ဆိုင်းထားရန် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က သဘောတူညီခဲ့သည်။
ထိုသို့ရပ်ဆိုင်းရခြင်းမှာ ဟော်မုရေလက်ကြားကို လုံးဝပြန်လည် ဖွင့်လှစ်ပေးရန်ဖြစ်ပြီး အီရန်နိုင်ငံဘက်ကလည်း လိုက်နာဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ထရမ့်က ရှင်းပြထားသည်ကိုတွေ့ရသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအနေဖြင့် လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသည့် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် အီရန်အစိုးရထံမှ အချက် (၁၀) ချက်ပါဝင်သည့် အဆိုပြုချက်ကို လက်ခံရရှိထားပြီး ယင်းအဆိုပြုချက်အပေါ်တွင် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားရန် အသင့်ရှိကြောင်း အိမ်ဖြူတော်က ပြောကြားထားသည်။
အီရန်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို ချမှတ်နိုင်ခြင်းသည် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် ဦးဆောင်သည့် အမေရိကန်အစိုးရအတွက် အောင်မြင်မှုတစ်ရပ်ဖြစ်သည်ဟု အိမ်ဖြူတော်မှ တာဝန်ရှိသူများက အတိအလင်းပြောကြားထားသည်။
အလားတူပင် အစ္စရေးနိုင်ငံကလည်း နှစ်ပတ်ကြာမြင့်မည့် အဆိုပါအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို သဘောတူညီထားသည်ဟု အိမ်ဖြူတော ်တာဝန်ရှိသူတစ်ဦး၏ ပြောကြားချက်အရ သိရသည်။
သို့ရာတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အီရန်တို့အကြား ချမှတ်ခဲ့သော ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်အပေါ် အစ္စရေးအစိုးရတာဝန်ရှိသူများက စိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း အစ္စရေးသတင်းရင်းမြစ်တစ်ခုကို ကိုးကား၍ အမေရိကန်သတင်းဌာနတစ်ခုက ဧပြီလ ၈ ရက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
သို့သော် အစ္စရေးနိုင်ငံအနေဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့်အတူ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး စည်းမျဉ်းများကို တင်းကျပ်စွာ လိုက်နာသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အဆိုပါသတင်းတွင်ဖော်ပြထားသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရပါမူ အစ္စရေးနိုင်ငံသည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး အစီအစဉ်ကို ဝန်လေးစွာဖြင့် သဘောတူလုပ်ဆောင်နေခြင်းဖြစ်ပြီး အီရန်နိုင်ငံအတွင်း စစ်ရေးအရအရေးယူ ဆောင်ရွက်မှုများ လုပ်ဆောင်ခြင်းအားဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်ရန် ဆန္ဒရှိနေသေးသည့် စစ်ရေး ရည်မှန်းချက်များနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များကျန်ရှိနေသေး၍ဖြစ်ကြောင်း အဆိုပါသတင်းရင်းမြစ်က ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် အမေရိကန်နှင့်အီရန်တို့အကြား သဘောတူခဲ့သည့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အစ္စရေးနိုင်ငံက သံသယရှိနေသည်။ အကြောင်းမှာ အီရန်နိုင်ငံသည် နျူကလီးယားလက်နက်များ ထုတ်လုပ်ရန်ကြိုးပမ်းနေပြီး အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ တည်ရှိမှုအတွက် ကြီးမားသည့် ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ရပ်အဖြစ် အစ္စရေးအစိုးရ အဆက်ဆက်က ရှုမြင်နေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ပိုဆိုးသည့်အချက်မှာ အမေရိကန်နှင့်အစ္စရေးတို့၏ လေကြောင်းမှဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကို အန်တု၍ အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးပစ်မှတ်များကို ဒုံးကျည်များ၊ ဒရုန်းများအသုံးပြု၍ လက်တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်းရှိသည့် အီရန်၏တိုးတက်လာသည့် လက်နက်နည်းပညာ၏ ခြိမ်းခြောက်မှုဖြစ်သည်။
အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီရန်အတွက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဘက်မှ အခြေခံအားဖြင့် လိုက်နာဆောင်ရွက်ရန် ကတိပြုထားသည်ဟု ဆိုထားသော အချက် (၁၀) ချက်ပါသည့် အခြေအနေများကို အီရန်မီဒီယာများက ထုတ်ပြန်ကြေညာထားသည်။ အဆိုပါ အခြေအနေ သို့မဟုတ် အချက်များတွင်-
၁။ အီရန်အပေါ် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှုများ မပြုလုပ်ရန်၊
၂။ ဟော်မုရေလက်ကြားအပေါ် အီရန်က ထိန်းချုပ်နေခြင်းကို ဆက်လက်ခွင့်ပြုရန်၊
၃။ ယူရေနီယံသန့်စင်မှုကို လက်ခံရန်၊
၄။ အီရန်အပေါ် ချမှတ်ထားသည့် အဓိကပိတ်ဆို့အရေးယူမှုအားလုံးကို ရုပ်သိမ်းရန်၊
၅။ ဆင့်ပွားပိတ်ဆို့အရေးယူမှုအားလုံးကို ရုပ်သိမ်းပေးရန်၊
၆။ ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အားလုံးကို ရပ်စဲရန်၊
၇။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဏုမြူစွမ်းအင်အေဂျင်စီ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများအဖွဲ့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အားလုံးကို ရပ်စဲရန်၊
၈။ အီရန်နိုင်ငံသို့ နစ်နာကြေးများ ပေးအပ်ရန်၊
၉။ ဒေသတွင်းရှိ အမေရိကန်တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များအားပြန်လည်ရုပ်သိမ်းရန်နှင့်
၁၀။ လက်ဘနွန်နိုင်ငံရှိ အစ္စလာမ်မစ် ခုခံရေးအဖွဲ့အပါအဝင် စစ်မျက်နှာအားလုံးတွင် ဖြစ်ပွားနေသည့် စစ်ပွဲများကို ရပ်တန့်ရန်တို့ဖြစ်သည်။
အဆိုပါအခြေအနေ သို့မဟုတ် အချက်များတွင် အီရန်က အဆိုပြုထားသည့် အချို့အချက်များသည် အမေရိကန်အနေဖြင့် လိုက်နာသဘောတူရန် ခက်ခဲစေမည့် အခြေအနေရှိသော်လည်း ထရမ့်အစိုးရက သဘောတူခဲ့သည်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် အီရန်နှင့် အမေရိကန်တို့အကြား ယခုချမှတ်လိုက်သည့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်သည် အီရန်အစိုးရက အဆိုပြုထားသည့် အခြေအနေများအရ အီရန်က လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသည့် စစ်ပွဲတွင် စစ်ရေး၊ စီးပွားရေးအရသာမက တရုတ်၊ ပါကစ္စတန်၊ အီဂျစ်၊ တူကီယဲနှင့် အခြားနိုင်ငံအများအပြားထံမှ နိုင်ငံရေးနှင့် သံတမန်ရေးအရ ထောက်ခံမှုများကိုပါ ရရှိစေခဲ့သောကြောင့် အီရန်၏ အောင်ပွဲတစ်ရပ်အဖြစ် အီရန်ပြည်သူများနှင့် မီဒီယာများက ဖော်ပြနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရေးသား ဖော်ပြလိုက်ရပါသည်။
MWD
ယနေ့ခေတ်ကာလတွင် စီးပွားရေးအကျပ်အတည်းနှင့် အလုပ်အကိုင်ရှားပါးမှုများကို အခွင့်ကောင်းယူကာ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အဓမ္မခိုင်းစေရန်အတွက် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် လိမ်လည်သွေးဆောင်ခေါ်ယူနေမှုများသည် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများတွင် မှိုလိုပေါများလာလျက်ရှိပါသည်။
အထူးသဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ “အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု” (Online Scams) ဟု ခေါ်ဆိုသော ငွေကြေးလိမ်လည်သည့် လုပ်ငန်းစုများသည် မြန်မာလူငယ်များစွာ၏ဘဝကို မြေစာပင်ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အဆိုပါ မိမိတို့၏ ရင်ဝယ်သားလူငယ်များကို နိုင်ငံတော်မှ မိခင်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ခဲ့ပြီးလည်း ဖြစ်ပါသည်။
မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ပြည်ပထွက်ခွာအလုပ်လုပ်ကိုင်လိုသည့် မြန်မာလူငယ်များ များပြားလာသည်နှင့်အမျှ “လစာကောင်းကောင်း၊ အလုပ်သက်သာ” ဟူသောမက်လုံးများဖြင့် လိမ်လည်သွေးဆောင်ဖြားယောင်းနေမှုများသည် လူကုန်ကူးမှုဘေးအန္တရာယ်ဆိုးတွင်းသို့ ဆွဲခေါ်နေသလိုဖြစ်နေပါသည်။ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် ငွေကြေးလိမ်လည်သည့်လုပ်ငန်းများ (Online Scams) တွင် အဓမ္မခိုင်းစေခံရသည့် မြန်မာလူငယ်များ၏ ဖြစ်ရပ်အား သင်ခန်းစာရယူရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။
ဆွဲဆောင်မှုရှိသော “ပိုက်ကွန်”
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံမှ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသော လူငယ်များ၏ အတွေ့အကြုံများအရ အွန်လိုင်းလိမ်လည်သည့် လုပ်ငန်းများသည် လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာများဖြစ်သော Facebook နှင့် Telegram တို့တွင် အလုပ်ခေါ်စာများကို ဆွဲဆောင်မှုရှိစွာ တင်လေ့ရှိကြောင်း၊ အင်္ဂလိပ်စာပြောဆိုတတ်ရန်မလို၊ ဘွဲ့ရရန်မလို၊ ကွန်ပျူတာအခြေခံရှိရုံဖြင့် တစ်လလျှင် လစာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀၀ ကျော်ရမည်ဟု စည်းရုံးခဲ့ကြကြောင်း သိရှိရပါသည်။
အဆိုပါမက်လုံးများသည် မိမိတို့၏ လူနေမှုဘဝတိုးတက်မှုကို ရှာဖွေနေသောလူငယ်များအတွက် ရွှေရောင်အိပ်မက်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါသည်။ နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် အလုပ်လုပ်ရမည့်အပြင် “လမ်းစရိတ်အခမဲ့၊ ဗီဇာနှင့် နေစရိတ်အခမဲ့”ဟူသော စကားများဖြင့် ဖြားယောင်းကာ လေကြောင်းလိုင်းမှတစ်ဆင့်သော်လည်းကောင်း၊ တာချီလိတ်မြို့ မယ်ဆိုင်တံတားမှ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ခွင့်ကတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ မြဝတီမြို့မှ မဲဆောက်သို့ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ခွင့်ကတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး တောလမ်းများကိုဖြတ်ကာ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအတွင်းသို့ ပို့ဆောင်ခံကြရပါသည်။ သို့သော် ထို “အခမဲ့” ဆိုသည့် စကားနောက်တွင် ထိုသူတစ်ဦးချင်းစီ၏ ခေါင်းပေါ်၌ “ရောင်းကြေး” (Bounty) များရှိနေသည်ကို ကာယကံရှင်များ မသိရှိကြပေ။
အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု (Online Scam) ဆိုသည်မှာ ဘာလဲ
၎င်းတို့၏ အဓိကအလုပ်မှာ - အမျိုးသမီးချောလေးများ၏ ပုံကိုသုံး၍ Facebook/ Telegram တွင် အကောင့်တုများ ဖွင့်ခြင်း၊ နိုင်ငံခြားသားများ သို့မဟုတ် ငွေကြေးတတ်နိုင်သူများကို ချဉ်းကပ်ကာ အချစ်ရေးဖြင့် မြှူဆွယ်ခြင်း (Pig Butchering Scam) ၊ ယုံကြည်မှုရလာပါက အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် ငွေတိုးရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ဖြားယောင်းပြီး ငွေများအားလုံးကို လိမ်လည်ယူခြင်းနှင့် အခြားနည်းလမ်းများ အသုံးပြုကာ ငွေများကို လိမ်လည်ရယူခြင်းဖြစ်သည်။
အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု (Online Scam) အများဆုံးကျူးလွန်သည့် ပုံစံ ၅ မျိုးမှာ -
(၁) Applicationများ၊ Website အတုများအသုံးပြု၍ သတင်း အချက်အလက်များ ရယူလိမ်လည်ခြင်း (Phishing Fraud) ၊
(၂) ဘဏ်နှင့်ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများ သို့မဟုတ် မိုဘိုင်း ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ၏ ဝန်ထမ်းအယောင် ဆောင်၍ လိမ်လည်ခြင်း(Social Media and Telecom-munication Fraud) ၊
(၃) အွန်လိုင်းပေါ်တွင် ခင်မင်ရင်းနှီးအောင်ပြုလုပ်၍ လိမ်လည် ခြင်း (Online Romance Fraud) ၊
(၄) အရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်းများ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလုပ်ငန်းများကို အကြောင်းပြ၍ လိမ်လည်ခြင်း (Online Trading / Trading Platform Fraud) ၊
(၅) အလုပ်အကိုင်ရရှိမည်ဟု အကြောင်းပြ၍ လိမ်လည်ခြင်း (Employment Scam) တို့ဖြစ်ပေသည်။
လက်တွေ့ရင်ဆိုင်ရသည့်အခြေအနေ
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းစုများသည် ကာစီနိုရုံဟောင်းများ သို့မဟုတ် ဝေးလံသောမြို့သစ်စီမံကိန်းများရှိ အထပ်မြင့်အဆောက်အအုံများတွင် အခြေစိုက်ကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ စီဟာနုဗေး (Sihanoukville)နှင့် နယ်စပ်ဒေသများသို့ ရောက်ရှိသွားသော လူငယ်များကြုံတွေ့ရသည့်အခြေအနေများမှာ ကတိများနှင့် တခြားစီဖြစ်သည်။
အလုပ်ခွင်သို့ ရောက်ရှိသွားသောအခါ လူငယ်များသည် မိမိတို့ထင်မှတ်ထားသည့် ရုံးအလုပ်မျိုးမဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ စီဟာနုဗေး (Sihanoukville)၊ ဖနွမ်းပင် (Phnom Penh)နှင့် နယ်စပ်မြို့များရှိ အထပ်မြင့်အဆောက်အအုံများတွင် ထိန်းချုပ်ခံထားရကာ အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် ငွေကြေးလိမ်လည်သည့်လုပ်ငန်းတွင် “လိမ်လည်ရသူ” (Scammer) အဖြစ် အတင်းအဓမ္မစေခိုင်းခံရသည်။ တစ်နေ့လျှင် ၁၅ နာရီမှ ၁၈ နာရီအထိ မနားတမ်း အလုပ်လုပ်ရပေသည်။
အလုပ်သဘာဝ - လူမှုကွန်ရက်တွင် အကောင့်အတုများဖွင့်၍ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ လူများကို ငွေကြေးရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် သို့မဟုတ် အချစ်ရေးဖြင့် လိမ်လည်ရန် (Pig Butchering Scam) ခိုင်းစေခံရသည်။
ချုပ်နှောင်ခံရမှု - ခြံဝင်းအတွင်းမှ အပြင်သို့ ထွက်ခွာခွင့်မရှိဘဲ လက်နက်ကိုင်လုံခြုံရေးများဖြင့် စောင့်ကြပ်ထားခြင်း ခံရသည်။
နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု - သတ်မှတ်ထားသော အရေအတွက်မပြည့်ပါက ရိုက်နှက်ခြင်း၊ လျှပ်စစ်ကျဉ်စက်ဖြင့် တို့ခြင်း၊ အစာငတ်ထားခြင်းနှင့် အဆိုးရွားဆုံးအခြေအနေဖြင့် ပြန်လည်ရောင်းချခြင်း (Reselling)များ ကြုံတွေ့ရနိုင်ပေသည်။
ပြန်ပေးဆွဲသကဲ့သို့ ငွေတောင်းခြင်း - အလုပ်မှ ထွက်လိုပါက လျော်ကြေးအဖြစ် ဒေါ်လာသောင်းချီပေးဆောင်ရမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခြင်းခံရပေမည်။
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအွန်လိုင်းငွေလိမ်လုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသည့် ကိုယ်တွေ့ကြုံရသူ၏ စကားသံ
“လိုင်းပေါ်မှာ လူခေါ်တဲ့ဟာတွေ တွေ့တယ်။ ကျွန်မတို့သွားပြီးတော့ ဆက်သွယ်ကြည့်တော့ ဒီအလုပ်က အလွန်ကောင်းတယ်။ တစ်လကို သိန်း ၄၀ လောက်ရမယ်။ ဘာမှမလုပ်ရဘူး။ Customer Service ပေးရုံပဲဆိုပြီး ခေါ်ခဲ့တာ။ ဟိုမှာ တစ်လကို သိန်း ၄၀ လောက် ရတယ်ဆိုပြီးတော့ သွားခဲ့တာပေါ့။ စရောက်တော့ တစ်ရက်လောက်ပေးနားတယ်။ ရောက်တဲ့အချိန်မှာ Facebook အတိုင်းပဲ IG အကောင့်တွေ ဖွင့်ရတယ်။ ပြီးရင် အဲဒီကနေမှ ရည်ညွှန်းတဲ့ နိုင်ငံကို အင်ဒိုနီးရှားဆို အင်ဒိုနီးရှား၊ US ဆို US ပေါ့။ ကျွန်မတို့က အင်ဒိုနီးရှားကို လူရှာပြီးတော့မှ Whatsapp ရဖို့အတွက် ကျွန်မတို့က တောင်းပေးရတာ။ ပြဿနာတွေမဖြစ်ခင်မှာ ကျွန်မတို့က သံရုံးကို တိုင်မယ်ပေါ့။ သံရုံးကို တိုင်ပြီးတော့မှ သံရုံးက လာခေါ်ပေးတာကို စောင့်မယ်ဆိုပြီးတော့မှ စီစဉ်ထားကြတာ။ အဲဒီကနေမှ ကမ္ဘောဒီးယားအစိုးရက လိုက်လံဖမ်းဆီးတဲ့အခါမှာ ဖြစ်ချင်တာဖြစ်တော့ သေရင်လည်းသေပါစေ၊ ရှင်ရင်လည်း ငါတို့မြန်မာပြည်တော့ရောက်အောင်ပြန်မယ်။ ဘယ်လိုနည်းနဲ့မဆို ဆိုပြီးတော့ အဲဒီကနေထွက်ပြေးပြီး နီးစပ်ရာ ကမ္ဘောဒီးယားတွေကို မေးပြီးတော့မှ ကားငှားပြီး သံရုံးကို ရောက်အောင်သွားခဲ့တာ။ စရောက်တော့ သံအမတ်ကြီးရော၊ သံရုံးက အစ်မတွေရော အလွန်သဘောကောင်းတယ်။ အကုန်လုံးလည်း အစစအရာရာကူညီပေးတယ်။ စားဖို့၊ သောက်ဖို့၊ နေဖို့၊ ထိုင်ဖို့ အပြင်မှာတောင်မနေခိုင်းဘဲ သံရုံးထဲမှာပဲနေဖို့၊ ထိုင်ဖို့တွေ အစစအရာရာ ကျန်းမာရေးကအစ အကုန်လုံးဂရုစိုက်ပေးတယ်။ နေမကောင်းဘူးဆိုရင်လည်း ဆေးခန်းပြပေးတယ်။ အစားအသောက်ဆိုရင်လည်း သူတို့စီစဉ်နိုင်သလောက် အကုန်လုံးစီစဉ်ပေးပြီးတော့မှ အားလုံးနွေးနွေးထွေးထွေးနဲ့ ဆက်ဆံပေးတယ်။ အစကနေ အဆုံးထိပေါ့။”
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ အွန်လိုင်းငွေလိမ်လုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသည့် မြန်မာနိုင်ငံသားလူငယ်များ၏ ပြောပြချက်အရ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် အွန်လိုင်းရှော့ပင်း ဈေးရောင်းလုပ်ကိုင်ရမည်၊ လုပ်ခလစာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၀၀ ရရှိမည်၊ လမ်းစရိတ်ကုန်ကျခံ ပို့ဆောင်ပေးမည်၊ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်စာအုပ်မရှိလည်းရသည်၊ သွားရောက်မည်ဆိုပါက ကိုယ်ပိုင်အကောင့်သို့ လာရောက်ဆက်သွယ်ပါဟု ကြော်ငြာထားသည်ကိုတွေ့ရှိ၍ ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း၊ ပွဲစားဖြစ်သူ၏ Telegram အကောင့်မှ ချိတ်ဆက်စီစဉ်ဆောင်ရွက် ပေးမှုဖြင့် တာချီလိတ်မြို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ မယ်ဆိုင်တံတားမှ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ခွင့်ကတ်အား ပြုလုပ်ပြီး ၂၀-၁၂-၂၀၂၅ ရက်နေ့တွင် တာချီလိတ်မြို့မှ မယ်ဆိုင်မြို့သို့လည်းကောင်း၊ မယ်ဆိုင်မြို့မှတစ်ဆင့် ဘန်ကောက်မြို့သို့လည်းကောင်း ကားဖြင့်သွားရောက်၍ ၎င်းမြို့မှ ကားဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ကမ်ပေါ့ (KAM POT)မြို့ အပြင်ဘက်ရှိ BoKor တောင်ပေါ်ရှိ KAMPOT-2 အမည်ရှိ ကုမ္ပဏီသို့ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ လေးထပ်တိုက် အခန်း (၂၀)ရှိ အဆောက်အအုံတွင် နေထိုင်ခဲ့ရပြီး ကွန်ပျူတာနှင့် ဖုန်းများကိုအသုံးပြုကာ Telegram မှ အကောင့် ၁၀၀၀ ခန့်ချပေးပြီး အသက် ၃၅ နှစ်အထက်ရှိ စင်ကာပူနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့၏ အမျိုးသမီးဓာတ်ပုံများအား Profile တင်ကာ နိုင်ငံခြားသားအကောင့်များကို ရှာပေးရကြောင်း၊ နိုင်ငံခြားသားများမှ အကောင့်လာအပ်ပါက အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ နိုင်ငံခြားသားထံ လွှဲပြောင်းပေးရပြီး အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်က ငွေကြေးလိမ်လည်မှုကို ဆက်လက် ပြုလုပ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။
Online Scams တွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသူများအပေါ် နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ဆောင်ရွက်ပေးမှု
မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအနေဖြင့် နိုင်ငံတကာနှင့် တစ်ကမ္ဘာလုံးကို အန္တရာယ်ပေးနေသည့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုများ၊ အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှုများ တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို အမျိုးသားရေးတာဝန်တစ်ရပ်အနေဖြင့် အလေးထားတိုက်ဖျက် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။ Online Scam Center လုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေသူများနှင့် နောက်ကွယ်မှ ကြိုးကိုင်သော နိုင်ငံခြားသားများကို ဖော်ထုတ်ဖမ်းဆီးပြီး ထိထိရောက်ရောက်ပြင်းပြင်းထန်ထန် အရေးယူနိုင်ရေး အိမ်နီးချင်းနှင့် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများ၊ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် တက်ကြွစွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။
ထို့အပြင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိနေသည့် နိုင်ငံခြားသားများကိုလည်း လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှုနှင့် နိုင်ငံအချင်းချင်း ချစ်ကြည်ရင်းနှီး မှုတို့ကို ရှေးရှု၍ တရားဥပဒေနှင့်အညီစစ်ဆေးကာ ပါဝင်ပတ်သက်သူများကို သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများသို့ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးအပ်သည့်အပြင် အဓိကပြစ်မှုကျူးလွန်ခဲ့သူများကိုလည်း ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းပြီး သက်ဆိုင်ရာအစိုးရအဖွဲ့ထံ တရားဝင်လွှဲပြောင်းပေးခြင်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။
ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအနေဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအတွင်း အွန်လိုင်းလိမ်လည် လောင်းကစားမှုများတွင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ပါဝင်ပတ်သက်သည်ဟု သံသယရှိသဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် သက်ဆိုင်ရာဌာနများမှ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသံရုံးသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည့် မြန်မာနိုင်ငံသားလူငယ်များကို နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ လမ်းညွှန်မှာကြားချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းခေါ်ယူသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။
ယနေ့အချိန်အထိ မြန်မာနိုင်ငံသားများကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြန်မာလေကြောင်းလိုင်း (MAI) နှင့် တပ်မတော်လေယာဉ်များဖြင့် ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ခဲ့ကာ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုများ ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ စားသောက်နေထိုင်မှုများ အဆင်ပြေစေရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းတို့ကို တာဝန်ရှိသူများက စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံမှ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည့် မြန်မာနိုင်ငံသားလူငယ်များအား သက်ဆိုင်ရာတာဝန်ရှိသူ များက လိုအပ်သည့် ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များနှင့် မှတ်တမ်းစာရင်းကောက်ယူခြင်းစသည့် စိစစ်မှုများကို လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။
Online Scams နှင့်ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ မူဝါဒ
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရအနေဖြင့် အမျိုးသားအဆင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုအား အမြစ်ပြတ်နှိမ်နင်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များနှင့်ပတ်သက်၍ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ကမာရွတ်မြို့နယ် ပြည်လမ်းရှိ မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား Studio A ၌ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် “အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုအွန်လိုင်းလောင်းကစားမှုများသည် လူသားများအပေါ် ကျူးလွန်သော ကြီးလေးသည့်ရာဇဝတ်မှုများဖြစ်သည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရကသတ်မှတ်ပါကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၏ မူဝါဒသည် Zero Tolerance Policy ဖြစ်ကြောင်း၊ နည်းနည်းလိမ်သည်ဖြစ်စေ၊ များများလိမ်သည်ဖြစ်စေ ခွင့်လွှတ်မှုမရှိ၊ ရေဆုံးရေဖျားလိုက်လံချေမှုန်းမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက ကျင့်သုံးမည့်နည်းလမ်း (Method)သည် Aggressive Crack Downs Method ပြင်းပြင်းထန်ထန် နှိမ်နင်းမည့်မူဝါဒဖြစ်ပါကြောင်း” ပြတ်ပြတ်သားသား ကြေညာထားပြီးဖြစ်ပါသည်။
ယင်းတို့ကိုဆောင်ရွက်ရန် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုနှင့် အွန်လိုင်း လောင်းကစားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကြီးကြပ်မှုဗဟိုကော်မတီကို ၁၀-၁၂-၂၀၂၅ ရက်တွင် အမျိုးသားအဆင့်၊ နိုင်ငံတော်အဆင့် ဖွဲ့စည်းပြီးဖြစ်ပါသည်။ ၁၂-၁၂-၂၀၂၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုနှင့် အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှုများ တိုက်ဖျက်ရေးကော်မတီနှင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုနှင့် အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှုများ တိုက်ဖျက်ရေးကော်မတီတို့ကိုလည်း ဗဟိုကော်မတီ၏ကြီးကြပ်မှုဖြင့် ဖွဲ့စည်းပြီးဖြစ်ပါသည်။
နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်မှုယန္တရားအလှမ်းမမီသည့် လက်နက်ကိုင်သောင်းကျန်းသူအချို့၏ နယ်မြေများတွင် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုဂိုဏ်းများက စိမ့်ဝင်လာပြီး အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုအပါအဝင် ဆက်စပ်ရာဇဝတ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိပါသည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေဖြင့် ထိုပြဿနာကို ရိုးရိုးသာမန်ရာဇဝတ်မှုများလို သဘောမထားဘဲ ပြတ်ပြတ်သားသားနှိမ်နင်းခဲ့ပြီး တိုက်ဖျက်နှိမ်နင်းရေးဆိုင်ရာ စံပြုလုပ်ထုံးလုပ်နည်းရေးဆွဲခြင်း၊ တရားမဝင် ရောက်ရှိလုပ်ကိုင်နေသော နိုင်ငံခြားသားများပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးခြင်း၊ ပြည်တွင်း ပြည်ပ အဓိကတရားခံများအား ထိရောက်ပြင်းထန်စွာ အရေးယူဆောင်ရွက်ခြင်း၊ နိုင်ငံတကာနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းများကို ဆောက်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။
ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းနှင့် လူကုန်ကူးမှုတားဆီးကာကွယ်ရေး ဗဟိုအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များ
လူကုန်ကူးမှုသည် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ပုံစံပြောင်းလာတတ်သဖြင့် တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းနှင့် အဖွဲ့အစည်းအလိုက် ပူးပေါင်းကြိုတင်ကာကွယ်ရမည့်အပြင် Online Scams တွင် လုပ်ကိုင်ရခြင်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲ လူကုန်ကူးမခံရစေရေးအတွက် လူကုန်ကူးမှုဆီသို့ ဦးတည်ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် ပြည်ပသို့တရားမဝင်ထွက်ခွာမှုများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် တရားမဝင်ပို့ဆောင်သူများကို စုံစမ်း ဖော်ထုတ် အရေးယူလျက်ရှိပါသည်။
လူကုန်ကူးသူလူပွဲစားများကိုလည်း စုံစမ်းဖော်ထုတ်၍ ထိရောက်ပြစ်ဒဏ်ရရှိရေး တရားစွဲဆိုနိုင်ခဲ့ပြီး လူကုန်ကူးမှုတားဆီးကာကွယ်ရေး ဗဟိုအဖွဲ့အနေဖြင့်လည်း အောက်ပါလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ချမှတ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်-
(က) လူကုန်ကူးမှုတားဆီးကာကွယ်ရေး၊ နှိမ်နင်းရေးတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဤဥပဒေပါ ရည်ရွယ်ချက်များကို ထမြောက်အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ရေးအတွက် မူဝါဒများနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များ ချမှတ်ခြင်း၊
(ခ) ဗဟိုအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရာတွင် အထောက်အကူပြုရန် လုပ်ငန်းကော်မတီများ၊ ဒေသဆိုင်ရာ တားဆီးကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် တားဆီးနှိမ်နင်းရေးရဲတပ်ဖွဲ့တို့အား လမ်းညွှန်ခြင်းနှင့် ညှိနှိုင်းပေါင်းစပ်ခြင်း၊
(ဂ) လူကုန်ကူးမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးနှင့် နှိမ်နင်းရေးတို့ကို ထိရောက်စွာဆောင်ရွက်နိုင်ရန် သုတေသနလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရေးအတွက်လည်းကောင်း၊ လိုအပ်သည့် အခြေခံအချက်အလက်များရရှိနိုင်ရေးအတွက်လည်းကောင်း ကျွမ်းကျင်သူများပါဝင်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းအဖွဲ့များ၊ လေ့လာစိစစ်ရေးနှင့် အကဲဖြတ်အဖွဲ့များ၊ အခြားလိုအပ်သော အဖွဲ့များဖွဲ့စည်း၍ လုပ်ငန်းတာဝန်များ သတ်မှတ်ပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်း၊
(ဃ) လူကုန်ကူးမှုဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးများကို ပြည်သူများအတွင်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သတိပြုလာစေရေးအတွက် အသိပညာပေး အစီအစဉ်များကို စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊
(င) လူကုန်ကူးမှုတားဆီးကာကွယ်ရေး၊ နှိမ်နင်းရေးတို့နှင့်စပ်လျဉ်း၍ တားဆီးနှိမ်နင်းရေး ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် တားဆီးနှိမ်နင်းရေးအရာရှိများအား ခေတ်မီနည်းပညာများဖြင့် လေ့ကျင့်သင်ကြားရေး၊ အခြားနိုင်ငံများမှ ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် နည်းပညာဖလှယ်ရေး၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးတို့အတွက် လမ်းညွှန်ခြင်း၊
(စ) လူကုန်ကူးမှုများ လျော့နည်းပပျောက်စေရေးအတွက် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးစီမံချက်များ၊ အစီအစဉ်များချမှတ်ရာတွင် သက်ဆိုင်ရာအစိုးရဌာန/ အဖွဲ့အစည်းများ၊ အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများ၊ လူမှုရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်သွယ်ညှိနှိုင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊
(ဆ) နိုင်ငံဖြတ်ကျော်၍ တရားမဝင်ရွှေ့ပြောင်းသွားလာမှုနှင့် ဆက်စပ်ပြီး ပေါ်ပေါက်လာသည့် လူကုန်ကူးမှုတားဆီးကာကွယ်ရေး/ နှိမ်နင်းရေးတို့နှင့်စပ်လျဉ်း၍ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ လူကုန်ကူးမှုတားဆီးတိုက်ဖျက်ရေးအာဏာပိုင်များ အချင်းချင်းသတင်းဖလှယ်ခြင်းနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊
( ဇ) လူကုန်ကူးခံရသည့် အမျိုးသား/ အမျိုးသမီး၊ လိင်ဝိသေသထူးခြားသူများနှင့် ကလေးသူငယ်များ၏ ကာယိန္ဒြေစောင့်ထိန်းမှု၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုံခြုံမှုနှင့် ယင်းတို့၏ အကျိုးအတွက် အလေးဂရုပြုဆောင်ရွက်ခြင်း၊
( ဈ) ဤဥပဒေအရ ရန်ပုံငွေတည်ထောင်ခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ သုံးစွဲခြင်း၊ စီမံခန့်ခွဲခြင်းတို့နှင့်စပ်လျဉ်း၍ လမ်းညွှန်ခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်း၊
(ည)လူကုန်ကူးမှုဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များတွင် တရားခံလွှဲပြောင်းရေးနှင့် နိုင်ငံအချင်းချင်း အကူအညီပေးရေးတို့ကို တည်ဆဲဥပဒေနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပရှိ အဖွဲ့အစည်းများ၊ သက်ဆိုင်ရာအစိုးရဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊
( ဋ)ဤဥပဒေအရတရားမစွဲဆိုမီ သက်သေခံအဖြစ် သိမ်းဆည်းထားသော မရွှေ့ပြောင်းနိုင်သည့်ပစ္စည်းကို လိုအပ်ပါက ချိပ်ပိတ်ထားရန်နှင့် ခံဝန်ဖြင့် ပြန်လည်ပေးအပ်ထားရန် ညွှန်ကြားခြင်း၊
( ဌ)ဘဏ်နှင့် ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများတွင်ရှိသော ငွေကြေး၊ ပစ္စည်း သို့မဟုတ် အခြားအကျိုးအမြတ်များကို တစ်နည်းနည်းဖြင့် လွှဲပြောင်းခြင်းမပြုရန် တားမြစ်ခြင်း၊ ငွေရေးကြေးရေးဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများကို စစ်ဆေးကြည့်ရှုခြင်း၊ မိတ္တူကူးယူခြင်းနှင့် သက်သေခံပစ္စည်းအဖြစ် သိမ်းဆည်းခြင်းပြုရန် ခွင့်ပြုမိန့်ထုတ်ပေးခြင်း၊
(ဍ)လူကုန်ကူးမှုနှင့်ဆက်စပ်ပြီး ပေါ်ပေါက်လာသော အခြား တည်ဆဲဥပဒေတစ်ရပ်ရပ်နှင့် ငြိစွန်းသည့်ပြစ်မှုများကိုလည်းကောင်း၊ လူကုန်ကူးခံရသူအား စိစစ်ပြီး ၎င်းအား အရေးယူခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် အရေးယူရန် ခွင့်ပြုမိန့်ထုတ်ပေးခြင်း၊
( ဎ) လူကုန်ကူးခံရသူများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် အကူအညီပေးရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အစီအမံများ ချမှတ်ပေးခြင်း၊
(ဏ) လူကုန်ကူးမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးနှင့် နှိမ်နင်းရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတာဝန်များ၊ တရားစွဲဆိုရေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများနှင့် သက်ဆိုင်သော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ (Standard Operating Procedures - SOP) ကို ထုတ်ပြန်သတ်မှတ်ခြင်း၊
(တ)လူကုန်ကူးမှုများ တားဆီးကာကွယ်ရေးနှင့် နှိမ်နင်းရေး လုပ်ငန်းများအတွက်လည်းကောင်း၊ လူကုန်ကူးခံရသူများအား ကယ်ဆယ်ရေး၊ ပြန်လည်လက်ခံရေး၊ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး၊ အကူအညီပေးရေး၊ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနှင့် ၎င်းတို့အား လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်းသို့ ပြန်လည်ဝင်ဆံ့ပေါင်းစည်းရေးလုပ်ငန်းများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ လည်းကောင်း လိုအပ်ပါက ပြည်တွင်းပြည်ပရှိ အဖွဲ့အစည်းများ၊ သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၊ သက်ဆိုင်ရာအစိုးရဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းများ၊ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်သွယ်ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်ခြင်း၊
(ထ) လူကုန်ကူးမှုကျူးလွန်သူ တရားခံများကို တရားခံလွှဲပြောင်းရေးဥပဒေနှင့်အညီ လွှဲပြောင်းရေးအတွက်လည်းကောင်း၊ ပြစ်မှုဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များတွင် နိုင်ငံအချင်းချင်း အကူအညီပေးရေး ဥပဒေနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက်လည်းကောင်း သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊
(ဒ) ဤဥပဒေအရ စုံစမ်းစစ်ဆေးပြီး အရေးယူသောပြစ်မှုတွင် သတင်းပေးသူနှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးအရေးယူမှုတွင် ထူးခြားပြောင်မြောက်စွာ ဆောင်ရွက်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်များကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ဆုချီးမြှင့်နိုင်ရေးအတွက် စီမံဆောင်ရွက်ခြင်း၊
( ဓ) ဗဟိုအဖွဲ့၏ ပုံမှန်အစည်းအဝေးနှင့် အထူးအစည်းအဝေးများကို သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ကျင်းပခြင်း၊
(န) ဗဟိုအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များ ဆောင်ရွက်မှုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သို့ အခါအားလျော်စွာ အစီရင်ခံတင်ပြခြင်း၊
(ပ) ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့က အခါအားလျော်စွာ ပေးအပ် သည့် အခြားလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ခြင်း။
ဘေးကင်းစေရန် မည်သို့ ကာကွယ်ရမည်နည်း
ဤကဲ့သို့ လူကုန်ကူးမှုဆိုသည့် ငရဲကျင်းအတွင်းမကျရောက်စေရန် လူငယ်များနှင့် မိဘအုပ်ထိန်းသူများအထူးသတိပြုရန် လိုအပ်ပေသည်။ လွယ်ကူလွန်းသော အခွင့်အရေးကို သံသယရှိပါ။ အရည်အချင်းမလိုဘဲ လစာအဆမတန်များနေသည့် အလုပ်မှန်သမျှသည် ထောင်ချောက်ဖြစ်ရန် ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းသေချာပါသည်။ အွန်လိုင်းပေါ်မှအလုပ်ခေါ်စာများ SocialMedia (Facebook, Telegram, Tiktok) များမှတစ်ဆင့် ချိတ်ဆက်လာသော အလုပ်များကို ပိုမိုသတိထားပါ၊ ပြည်ပသို့ ထွက်ခွာမည်ဆိုပါက တရားဝင်လမ်းကြောင်းကိုသာ အသုံးပြုပါ။ ပြည်ပသို့ အလုပ်သွားလုပ်မည်ဆိုပါက အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနမှ တရားဝင်ခွင့်ပြုချက်ရထားသော အေဂျင်စီများမှတစ်ဆင့်သာ သွားရောက်ပါ။ ခရီးစဉ်အသေးစိတ်ကို စုံစမ်းပါ၊ မည်သည့်မြို့၊ မည်သည့်ကုမ္ပဏီတွင် လုပ်ရမည်ကို ကြိုတင်စုံစမ်းပြီး မိသားစုထံ လိပ်စာနှင့် ဖုန်းနံပါတ်များအား ပေးထားပါ၊ ဆက်သွယ်သတင်းပေး တိုင်ကြားနိုင်မည့် သက်ဆိုင်ရာတပ်ဖွဲ့၊ ဌာနများ၏ Help Line/ Hot Line ဖုန်းနံပါတ်များကို မှတ်သားသွားပါ၊ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် (Passport)၊ နိုင်ငံသားစိစစ်ရေး ကတ်နှင့် အရေးကြီးသော ကိုယ်နှင့်သက်ဆိုင်သည့် စာရွက်စာတမ်းများကို ကိုယ်နှင့်မကွာထားပါ၊ မည်သည့်အလုပ်ရှင်ဖြစ်စေ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်၊ နိုင်ငံသားစိစစ်ရေးကတ်ကို သိမ်းဆည်းထားပိုင်ခွင့်မရှိပါ။
အချုပ်ဆိုရသော် “အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု” ဆိုသည်မှာ တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီ၏ ဘဝကိုသာမက မိသားစုပေါင်းများစွာကိုပါ ပူလောင်စေသည့် ငရဲကျင်းတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ရည်ရွယ်ချက်ကို ဖုံးကွယ်၍ သွေးဆောင်ခေါ်ယူနေသော အလုပ်ခေါ်စာများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရွှေရောင်အိပ်မက်များနောက်သို့ မစဉ်းစားမဆင်ခြင် လိုက်ပါသွားခြင်းသည် မိမိကိုယ်မိမိသေတွင်းထဲသို့ ခုန်ဆင်းခြင်းနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် မိမိ၏ ဘဝအနာဂတ်ကို တန်ဖိုးထားသော လူငယ်များအနေဖြင့် သတင်းအချက်အလက်များကို မျက်ခြည်မပြတ်စောင့်ကြည့်ပြီး သတိ၊ ဝီရိယဖြင့် ဆင်ခြင်တုံတရားရှိရှိ ရွေးချယ်ကြပါရန်နှင့် မသေချာသော ရွှေရောင်အိပ်မက်များနောက်သို့ မျက်စိမှိတ်မလိုက်ပါရန် အရေးကြီးပါသည်။ “အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု” လုပ်ငန်းများနှင့် ဆက်နွှယ် ဖြစ်ပေါ်လာသော လူကုန်ကူးခံရမှုသည် လူသားတို့၏ ဘဝနှင့်ဂုဏ်သိက္ခာကို ဖျက်ဆီးနေသည့် လုပ်ငန်းများဖြစ်သဖြင့် မြန်မာလူငယ်များအနေဖြင့် မှန်ကန်သောလမ်းကို အသိ/ သတိဖြင့် ရွေးချယ်လျှောက်လှမ်းနိုင်ကြရန် တိုက်တွန်းနှိုးဆော်အပ်ပါသည်။ ။
MDN
အာရောဂျံ ပရမံ လာဘံ ကျန်းမာခြင်းသည် လာဘ် တစ်ပါးဟု ဆိုရိုးရှိသည်နှင့်အညီ လောကတွင် ကျန်းမာ ရေးပြည့်စုံကောင်းမွန်ခြင်းသည် ဘုရားပေးသော ဆုလာဘ်တစ်ပါးဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကျန်းမာ ရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် လူတိုင်း သက်တမ်းစေ့ အသက်ရှည်စွာနေထိုင်နိုင်ရေးနှင့် လူတိုင်း ရောဂါ ဘယကင်းရှင်းရေးတို့ကိုရည်မှန်းချက်ထား၍ အဆင့် အတန်းမြင့်မားသော ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများကို အရှိန်အဟုန်မြှင့်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်ရာတွင် ကျေးလက်ဒေသ အောက်ခြေအထိ ကျန်းမာရေးအသိပညာပေးခြင်း၊ ရောဂါကာကွယ်တားဆီးခြင်း၊ ရောဂါဖြစ်ပွားလာလျှင် ထိရောက်စွာကုသပေးခြင်း၊ ကျန်းမာရေးလူ့စွမ်းအား အရင်းအမြစ်များမွေးထုတ်ခြင်း၊ ဆေးသုတေသန လုပ်ငန်းများ၊ တိုင်းရင်းဆေးပညာ တိုးတက်မြင့်မား စေရေးလုပ်ငန်းများ၊ အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါး ကွပ်ကဲရေးလုပ်ငန်းများကို ဦးစီးဌာနခြောက်ခုဖြင့် အထူးအလေးပေးပြီး စနစ်တကျဆောင်ရွက်လျက် ရှိပါသည်။
ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် ပြည်သူများ၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက် ရာတွင် အရေးကြီးပြီး တချို့သောရောဂါများ၏ အစ ပြုရာနေရာဖြစ်သည့် သွားနှင့်ခံတွင်းကျန်းမာရေးကို လည်း အထူးအလေးထား ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိ ပါသည်။ ခံတွင်းကျန်းမာမှ လူကျန်းမာမည် (No Health without Oral Health) ဟူသော ဆောင်ပုဒ်နှင့် အညီ သွားနှင့်ခံတွင်းရောဂါများဖြစ်သည့် သွားပိုးစား ရောဂါ၊ သွားဖုံးရောဂါနှင့် ခံတွင်းကင်ဆာရောဂါများ သည် အထွေထွေရောဂါများဖြစ်သည့် နှလုံးနှင့် သွေး ကြောရောဂါ၊ ဆီးချိုသွေးချိုရောဂါနှင့် ကင်ဆာရောဂါ များကဲ့သို့ပင် ဆေးနှင့်ဆေးရွက်ကြီး၊ အရက်၊ သကြား နှင့် အာဟာရတန်ဖိုးနည်းပါးသည့် အစားအစာများ ကြောင့် ဖြစ်ပွားရခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် လူ့ခံတွင်းတွင် ရောဂါပိုးပေါင်း ၅၀၀ ကျော်ရှိပြီး ရောဂါ ဖြစ်စေသောပိုးနှင့် အကျိုးပြုပိုးမွှားများသည် ညီညွတ် မျှတစွာရှိနေသဖြင့် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု မရှိခြင်းဖြစ်ပါသည်။ အဆိုပါမျှခြေအနေအထားပျက်ယွင်းသွားပါ က သွားနှင့်ခံတွင်းကျန်းမာရေး ထိခိုက်မှုရှိလာပြီး နောက်ဆက်တွဲအနေဖြင့် နှလုံးနှင့်သွေးကြောကျဉ်း ရောဂါ၊ မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်း အားနည်းခြင်း၊ အဆုတ် ရောဂါဝေဒနာများ၊ သွေးချိုဆီးချိုရောဂါ၊ သားပျက် သားလျှောခြင်း၊ ကလေးအသေမွေးခြင်း၊ လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်မပြည့်သော ကလေး များမွေးဖွားခြင်းနှင့် မွေးရာပါနှလုံးရောဂါဝေဒနာ ရှင်ကလေးများမွေးဖွားခြင်း၊ သန္ဓေမအောင်ခြင်း၊ ကင်ဆာရောဂါ၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ နာတာရှည် အဆစ်ရောင်ရောဂါဖြစ်ခြင်း စသည့်ဆိုးကျိုးများကို တွေ့ကြုံခံစားရမည်ဖြစ်ပါသည်။
သွားနှင့်ခံတွင်းကျန်းမာရေးတွင် သွားဖုံးရောင် ရမ်းခြင်း၊ သွားဖုံးမှသွေးထွက်ခြင်း ဖြစ်ပွားရာ၌ ခံတွင်းထဲတွင်ရှိသော ရောဂါပိုးများသည် သွားဖုံးရှိ ပေါက်ပြဲသွားသော သွေးကြောများအတွင်းသို့ ဝင် ရောက်ပြီး သွေးကြောနံရံများကို ရောင်ရမ်းပျက်စီးစေပါသည်။ အဆိုပါ ပျက်စီးနေသောသွေးကြောနံရံ များကို ခန္ဓာကိုယ်၏ ကိုယ်ခံစွမ်းအားစနစ်မှ တုံ့ပြန် ပြုပြင်မွမ်းမံရာမှ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သော အခြေအနေဖြစ်သည့် သွေးကြောနံရံများ ထူထဲ မာကျောလာလေ့ရှိပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် ကျန်းမာရေးအတွက် အရေးကြီးသော သွားနှင့်ခံတွင်း ကျန်းမာရေးကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုး တက်ရေးအတွက် နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာငွေများ တိုးမြှင့် ကျခံသုံးစွဲကာ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများကို အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့ပါသည်။
ယခင်က သွားနှင့်ခံတွင်းကျန်းမာရေးကိစ္စရပ်များအတွက် ပြည်သူ့ဆေးရုံများတွင် ပြင်ပလူနာအနေ ဖြင့်သာ ဝန်ဆောင်မှုပေးနေရာမှ နေပြည်တော်တွင် ပထမဆုံး သွားနှင့်ခံတွင်း အထူးကုဆေးရုံကြီးအဖြစ် သွားဘက်ဆိုင်ရာရောဂါကုသမှုများကို One Stop Service အနေဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ထို့ပြင် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သွားနှင့်ခံတွင်း အထူးကုဆေးရုံ (သာကေတ)၊ ၂ဝ၂၄ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးသွားနှင့် ခံတွင်းအထူးကုဆေးရုံ(ကန်တော်နဒီ)နှင့် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်များဆေးရုံများ၌ သွားနှင့်ခံတွင်းအထူးကု ဌာနများ အောင်မြင်စွာဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ပြီး သွားနှင့် ခံတွင်းလူနာများကို အရည်အသွေးမြင့်မားသည့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုများအား ဝန်ဆောင်မှု ကောင်းကောင်းဖြင့် ပေးအပ်နိုင်ခဲ့သည့်အတွက် ပြည်သူများ စိတ်အေးချမ်းသာစွာ ကုသမှုခံယူနိုင်ပြီ ဖြစ်ပါသည်။ အဆိုပါ သွားဆေးရုံများ၌ စနေ၊ တနင်္ဂနွေ ရုံးပိတ်ရက်များတွင် သွားနှင့်ခံတွင်း ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးလျက်ရှိပါသည်။ ထို့ပြင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ မင်္ဂလာဒုံကူးစက်ဆေးရုံကိုလည်း ရန်ကုန်သွားနှင့် ခံတွင်းအထူးကုဆေးရုံ (မင်္ဂလာဒုံ) အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွင့် လှစ်နိုင်ရန် ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ မကြာမီ အချိန်အတွင်းမှာပင် ပြည်သူများကို သွားနှင့်ခံတွင်း ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပိုမိုဆောင်ရွက်ပေးနိုင်တော့မည်ဖြစ်ပါသည်။
ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် လူတိုင်းလက် လှမ်းမီသော ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု (Universal Health Coverage) ရရှိနိုင်ရေးအတွက် ဆေးရုံများ၌ လူနာများ ဆေးကုသစရိတ်လျော့နည်းသက်သာစေ ရန် ကုသမှုတိုင်းကို အခမဲ့နီးပါး ဆောင်ရွက်ပေးနေသည့်အပြင် လူနာများအနေဖြင့် စရိတ်ကုန်ကျမှုမရှိ စေရန် ဝေးလံခက်ခဲသည့် ဒေသများအထိ နယ်လှည့် ကွင်းဆင်းဆေးကုသခြင်း လုပ်ငန်းများ (သွားနှင့် ခံတွင်းကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်းများ အပါအဝင်) ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိပါသည်။ ပြည်သူများအား သွားနှင့်ခံတွင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက် မှုတိုးတက်ဖြည့်ဆည်း ပေးနိုင်ရေးအတွက် ပြည်သူများအတွင်း ကွင်းဆင်းဆေးကုသခြင်းလုပ်ငန်း များ၊ ကျောင်းကျန်းမာရေး လုပ်ငန်းများကို ပြည်သူ့ဆေးရုံများ၊ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာနနှင့် သွားဘက် ဆိုင်ရာဆေးတက္ကသိုလ်များမှ သွားဆရာဝန်များသည် အတူတကွ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။
ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါနှင့်အတူ ၂ဝ၂၁ ခုနှစ်က ဖြစ် ပေါ်ခဲ့သောအခြေအနေများကြောင့် သွားကျန်းမာရေး လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များလျော့နည်းခဲ့ရာ အဆို ပါလိုအပ်ချက်များကို အမြန်ဆုံးကုစားဖြည့်တင်းပေး နိုင်ရေးအတွက် ကျန်းမာရေးလူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် ဦးစီးဌာန၊ သွားဘက်ဆိုင်ရာ ဆေးတက္ကသိုလ်များမှ အရည်အချင်းပြည့်ဝသည့် သွားဘက်ဆိုင်ရာဆရာဝန် များ၊ သွားကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်သူ သူနာပြု ဆရာမများ၊ သွားတုကျွမ်းကျင်သူများကို မွေးထုတ် ပေးနေသကဲ့သို့ ကုသရေးဦးစီးဌာနမှလည်း သွားကျန်းမာရေး အကူသူနာပြုများ၊ လက်ထောက်သွားတု ကျွမ်းကျင်သူများကို ဆေးရုံလုပ်ငန်း အခြေပြုသင်တန်း များဖွင့်လှစ်မွေးထုတ်ကာ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင် မှုများကို အပြည့်အဝပေးနိုင်ရေးအတွက် အလုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ခြင်းကြောင့် လက်ရှိတွင် သွားနှင့်ခံတွင်း ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုမှာ ယခင်ထက် သာလွန်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ပါသည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့သော သွားဘက်ဆိုင်ရာ ဆေးပညာညီလာခံတွင် အကြံပြု တင်ပြဆွေးနွေးခဲ့သည့် Digital Dentistry ကို ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် ချက်ချင်းလက်တွေ့ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပြီး သွားကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုကဏ္ဍကို နိုင်ငံတကာ အဆင့်အတန်းမီစွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပြီးဖြစ်ပါသည်။ ခေတ်မီသွားတုပြုလုပ်ခြင်းဆိုင်ရာနည်းစနစ် (Digital Dentistry Lab) များအဖြစ် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်မြို့နှင့် မန္တလေးမြို့များရှိ သွားနှင့်ခံတွင်းဆိုင်ရာ အထူးကု ဆေးရုံများတွင် တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ထားပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးသို့ ဝန်ဆောင်မှုဖြန့်ဝေနိုင်ရန် စီစဉ်ဆောင်ရွက် လျက်ရှိပါသည်။ လက်ရှိ အဆိုပါဆေးရုံများတွင် အငြိမ်းစားဝန်ထမ်းများနှင့် သက်ကြီးဘိုးဘွားများ အာဟာရပြည့်ဝစွာ စားသောက်နိုင်ရေးအတွက် သွားတုများကို အခမဲ့တပ်ဆင်ပေးလျက်ရှိပါသည်။ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဦးဆောင်ပံ့ပိုးမှုဖြင့် သွားတုတပ်ဆင်ခြင်း အခမဲ့ဝန်ဆောင်မှုကို မြန်မာ နိုင်ငံ၌ ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိပါ သည်။
သွားကျန်းမာရေးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ကိုယ်ဝန်ဆောင်များ၏ ဆိုးကျိုးများကို လျော့နည်းကျဆင်း စေရေးအတွက်လည်း ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များနှင့် မီးဖွားပြီးကလေးမိခင်များ၏ ခံတွင်းသန့်ရှင်းကျန်းမာရေး ကောင်းမွန်စေရန်အတွက်လည်း ပြည်သူ့ ဆေးရုံများရှိ သွားဆေးခန်းများတွင် မဖြစ်မနေ ဆောင်ရွက်ပေးရန် လုပ်ငန်းလမ်းညွှန်အဖြစ် ချမှတ်ပေးထားပြီးဖြစ်ပါသည်။
ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ မွေးရာပါနှုတ်ခမ်းကွဲ၊ အာခေါင်ကွဲလူနာများအား လည်း ဆေးရုံကြီးများတွင် အခမဲ့ခွဲစိတ်ကုသပေးခြင်း၊ မွေးရာပါနှုတ်ခမ်းကွဲ၊ အာခေါင်ကွဲကလေးငယ် များ မူလတန်းကျောင်းမတက်မီ နှုတ်ခမ်းကွဲ၊ အာခေါင်ကွဲခြင်းကို ခွဲစိတ်ပြုပြင်ပေးခြင်းနှင့် ထိုကလေးငယ် နှင့်မိသားစုများ၏ လူမှုရေးအခက်အခဲများကို ဖြေရှင်း ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိပါသည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက် ရာတွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနသည် သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့များ၊ မြန်မာနိုင်ငံ မိခင်နှင့်ကလေး စောင့်ရှောက်ရေးအသင်း၊ အမျိုး သမီးရေးရာအဖွဲ့ချုပ်၊ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။
အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး ဌာနသည် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအနေဖြင့် ကဏ္ဍစုံတွင် အချိုးညီဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်အောင်ဆောင် ရွက်ပေးလျက်ရှိရာ သွားနှင့်ခံတွင်းကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုတွင် ယခုထက်ပိုမိုတိုးတက်ကောင်းမွန်သော ဝန်ဆောင်ကုသမှုများ ပေးအပ်နိုင်ရေး အတွက် နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ပံ့ပိုးဖြည့်ဆည်းမှု၊ ပြည်သူတစ်ရပ်လုံး၏ ပူးပေါင်းကူညီမှုများဖြင့် လူတိုင်း ရောဂါဘယကင်းရှင်းပြီး သက်တမ်းစေ့နေနိုင်အောင် အစဉ်ကြိုးစား ဆောင်ရွက်ပေးလျက် ရှိပါကြောင်း ရေးသား တင်ပြလိုက်ရပါသည်။ ။
MWD
နိုင်ငံတိုင်း၊ လူမျိုးတိုင်းတွင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကိုယ်စီရှိကြရာ ဘာသာဓလေ့ကို အခြေခံသည့် ပွဲတော်၊ နေထိုင်မှုစနစ်ကိုအခြေခံသည့် ပွဲတော်၊ ပုဂ္ဂလိကမိသားစုသဘောကို အခြေခံသည့်ပွဲတော် နှင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းကို အခြေခံသည့် ပွဲတော်ဟူ၍ အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံကွဲပြားကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နှစ်သစ်ကူးသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခုလုံးကို ဗဟိုပြုသည့် ပွဲတော်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ မြန်မာ့နှစ်သစ်ကူးသင်္ကြန်တွင် လူမျိုးမရွေး၊ ဘာသာမရွေး၊ လူတန်းစားမရွေး ပါဝင်ဆင်နွှဲပျော်ရွှင်လေ့ရှိကြသည်။ သင်္ကြန်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံအတော်များများတွင် နှစ်သစ်ကိုကြိုဆိုသည့်အနေဖြင့် ကျင်းပသည့်ပွဲတော်ဖြစ်သည်။
သင်္ကြန်ပွဲတော်၏အနှစ်သာရ
“မြနန္ဒာ x x နေညိုညိုရစ်ကာသန်းတော့ x ရွှေမန်းတောင်ရိပ် တူတူခိုမယ် ပျိုဖြူတွေရယ် x မျှော်ခင်းလေး သာပါဘိတယ် နိမိတ်ကောင်းယူမယ် နှစ်ကူးသင်္ကြန်တော်ဝယ်” ဆိုသည့် သီချင်းသံ များ ပျံ့လွင့်လာလျှင် မြန်မာ့ရိုးရာနှစ်သစ်ကူး သင်္ကြန်ခါရောက်ပြီဟု အလိုလိုသိနိုင်သည်။ သင်္ကြန် ဆိုသည်မှာ“ကူးပြောင်းခြင်း”၊ “ပြောင်းရွှေ့လာခြင်း”ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည့် ပါဠိဘာသာသင်္ကန္တ၊ သက္ကတ ဘာသာ သင်္ကြန္တတို့မှ တိုက်ရိုက်မြန်မာမှုပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့နှစ်ကူးသင်္ကြန်ပွဲတော်တွင် နှစ်ဟောင်းကိုစွန့်ကာ နှစ်သစ်ကို ကူးပြောင်းသည့်အခါသမယတွင် နှစ်ဟောင်းမှ အညစ်အကြေးများ ကင်းစင်အောင် ရေစင်သွန်းလောင်းသည် ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ဆင်နွှဲကြသည်။
သင်္ကြန်ပွဲတော်၏ အသွင်သဏ္ဌာန်
သင်္ကြန်ရေသဘင်ပွဲသည် သာကီဝင်တို့၏ဓလေ့မှကူးစက်လာသည်ဟုဆိုနိုင်သည်။ ထိုမှ တကောင်းခေတ်၊ ပုဂံခေတ်တို့မှ လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ဆောင်ကာ ယနေ့ကာလအထိ မြန်မာတို့၏ နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်အဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့သော ဓလေ့ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ရိုးရာပွဲတော်များထဲတွင် အကြီးမားဆုံးနှင့် အထင်ရှားဆုံးသော ပွဲတော်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ သင်္ကြန်ရေသဘင်ပွဲသည် ခေတ်ကာလ အခြေအနေအပေါ်မူတည်ကာ အသွင်သဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးကွဲပြားပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ရှေးမြန်မာဘုရင်များသည် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့စွာဖြင့် သပြေခက်နှင့် နံ့သာရည်များ ပက်ဖျန်း၍ ဆင်ယင်ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ သင်္ကြန်ကာလတွင် လူပျိုကာလသားများက ရေပက်ကစားကြသလို သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် အပျိုကာလသမီးတို့ကလည်း ဘုရားသွား၊ သီလယူခြင်းဖြင့် ကုသိုလ်ပြုကြလေ့ရှိသည်။ သင်္ကြန်ကာလတွင် အပျော်ကြူးစွာ ရေကစားခြင်းကြောင့် နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများဖြစ်တတ်ပုံကို သမိုင်းတွင်ထင်ရှားစွာတွေ့မြင်နိုင်သည်။ ပုဂံခေတ်နောက်ဆုံးမင်းဆက် နရသီဟပတေ့မင်းလက်ထက်တွင် အသက်အငယ်ဆုံး မိဖုရားစောလုံကို ဘုရင်နရသီဟပတေ့နှင့် ကျန်သည့်မိဖုရားများက ရေမွန်းအောင် ရေပက်ကစားကြသဖြင့် မိဖုရားစောလုံက အငြိုးထားကာ ဘုရင်၏ပွဲတော်အုပ်အတွင်း အဆိပ်ခတ်သည်အထိ ရုပ်ဆိုးအကျည်းတန်သည့် အဖြစ်အပျက်ရှိခဲ့သည်။
“နှစ်အကူး xxx ရွှင်မြူးလေတဲ့သင်္ကြန်” ဆိုသည့်အတိုင်းပင် သင်္ကြန်အခါသမယတွင် ပျော်တတ်သူတို့က ရေပက်ကစားခြင်းအပြင် အိုးမဲသုတ်ခြင်း စသည့်ကျီစားမှုများလည်းပြုတတ်ကြသည်။
ယခုခေတ်တွင်မူ မြို့ကြီးများတွင် ရေပက်မဏ္ဍပ်များဆောက်လုပ်ကာ အတီး၊ အမှုတ်၊ အက၊ အခုန်များဖြင့် ဖျော်ဖြေခြင်း၊ ရေပိုက်များဖြင့် ရေပက်ကစားခြင်းများပြုလုပ်ကြသည်။ သင်္ကြန်တွင် ရေပက်ခံထွက်သူများကလည်း အမျိုးအစားစုံသော ကားများပေါ်တွင် ရောင်စုံအဝတ်အစားများဖြင့် ပျော်ရွှင်မြူးတူးစွာ မြို့အနှံ့ ရေပက်ခံထွက်ကြသည်။ နယ်မြို့များတွင်မူ စက်ဘီး၊ ဆိုင်ကယ်များဖြင့် ရေပက်ခံထွက်ကြသည်။ အချို့သောကျေးလက်တောရွာများတွင်မူ နွားလှည်းများပေါ်တွင် ရေစည် များတင်ဆောင်ကာ ရေပက်ကစားကြသည့်ဓလေ့များ ယခုတိုင်ရှိနေသေးပေသည်။
သင်္ကြန်ရေသဘင်ပွဲတော်ကို ဗမာတိုင်းရင်းသားများသာမက အခြားသော တိုင်းရင်းသားများကလည်း မိမိတို့ရိုးရာဓလေ့အတိုင်း ဆင်ယင်ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ထိုအထဲတွင် ရခိုင်တိုင်းရင်းသားတို့၏သ င်္ကြန်ပွဲမှာ ထင်ရှားသည်။ ရခိုင်တိုင်းရင်းသားတို့သည် သစ်ထွင်းလှေများထဲတွင် ရေထည့်ကာ လူပျို၊ အပျိုတို့ကို တစ်ဖက်တစ်ချက်စီမှနေ၍ ရေပက်ကစားကြခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မောင်ရင်းနှမသဖွယ် ချစ်ခင်စွာ နှစ်ကူးပွဲတော်ကို ဆင်နွှဲကြသည်။
သင်္ကြန်ပွဲတော်နှင့်အစားအစာ
သင်္ကြန်နှင့်အတူပါဝင်လာသည့် သင်္ကြန်အစားအစာတစ်မျိုးမှာ မုန့်လုံးရေပေါ်ဖြစ်သည်။ မုန့်နှစ်အတွင်း ထန်းလျက်ခဲများထည့်ကာ လုံးဝန်းအောင်ပြုလုပ်ပြီး ရေနှင့်ပြုတ်ထားသည့် မုန့်လုံးရေပေါ်ကို အုန်းသီးများများနှင့် စားရသည်က သင်္ကြန်ရေစိုစိုတွင် တစ်သက်မမေ့စရာ အရသာပင်ဖြစ်သည်။ သင်္ကြန်ကာလတွင် မြို့တိုင်း၊ ရွာတိုင်း၊ လမ်းတိုင်းတွင် မုန့်လုံးရေပေါ်စတုဒိသာကျွေးသည့် ပုံရိပ်များကို အထင်းသား တွေ့မြင်နိုင်သည်။ သင်္ကြန်နှင့် မုန့်လုံးရေပေါ်မှာ ခွဲခြားမရသော အမှတ်သင်္ကေတ များပင်ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲတွင်မှ မွန်တိုင်းရင်းသားတို့၏ သင်္ကြန်ထမင်းမှာလည်း ထင်ရှားသည်။ ရေဆမ်းထားသည့် ထမင်းကို ငါးခြောက်ထောင်းကြော် မွမွရွရွနှင့် တွဲဖက်စားသောက်ရသည်မှာ တစ်မျိုးထူးခြားသော အရသာဖြစ်ပြီး သင်္ကြန်၏ နိမိတ်ပုံနှင့် အပ်စပ်မှုရှိသည့် အစားအစာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
သင်္ကြန်ပွဲတော်နှင့်ရာသီပန်း
သင်္ကြန်ကာလတွင် ပွင့်လေ့ရှိသည့် ရာသီပန်းမှာ ပိတောက်ပန်းပင်ဖြစ်သည်။ နွေရာသီတွင် ငုဝါပန်းတို့ ပွင့်လေ့ရှိသော်လည်း ပိတောက်ပန်းမှာ သင်္ကြန်အကြိုလက်ဆေးမိုးရွာမှ ပွင့်လေ့ရှိပြီး သင်္ကြန်ကာလအတွင်းတွင်သာ အများဆုံးပွင့်သည့် ပန်းဖြစ်သည့်အတွက် သင်္ကြန်နှင့်ပိတောက်မှာ ခွဲခြား၍မရသလိုပင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပိတောက်ကို သင်္ကြန်၏ နိမိတ်ပုံသင်္ကေတအဖြစ်ပင် ထားရှိ ခဲ့ကြသည်။ ရေစိုစိုတွင် ပိတောက်ပန်းတဝင့်ဝင့်နှင့် အလှတင့်နေသော မြန်မာလှပျိုဖြူလေးများမှာ မြင်သူတိုင်း ရင်အေးစရာဖြစ်ခဲ့သည်။ ရာသီဥတုပြောင်းလဲလာသည့်ကာလများတွင်မူ ပိတောက် ပန်းများသည်လည်း ပွင့်သည့်အချိန်ကာလအနည်းငယ် ရွေ့လျားမှုရှိခဲ့သော်လည်း ပိတောက်ပန်း အများစုမှာ သင်္ကြန်ကာလတွင် ပွင့်ကြမြဲဖြစ်သည်။
သင်္ကြန်ပွဲတော်နှင့်ဘာသာရေး
သင်္ကြန်ကာလတွင် တရားစခန်းများ အများဆုံးဖွင့်လှစ်ပြီး သင်္ကြန်ပိတ်ရက်အတွင်း တရားအားထုတ်ကြသည်။ သင်္ကြန်ကာလအတွင်း သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် ဘာသာရေးလေ့လာလိုက်စားသူများက ဘုရားကျောင်းကန်များတွင် သီလယူခြင်း၊ ဥပုသ်သီတင်းဆောက်တည်ခြင်းများ ပြုလေ့ရှိကြသည်။ ထို့ပြင် သင်္ကြန်ကာလအတွင်း စတုဒိသာကျွေးမွေးခြင်း၊ နှစ်သစ်ကူးတွင် သက်ကြီးရွယ်အိုများအား ခေါင်းလျှော်ခြင်း၊ လက်သည်း၊ ခြေသည်းလှီးခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်များအား ဘေးမဲ့လွှတ်ခြင်းတို့ဖြင့် ကုသိုလ်ယူကြလေ့ရှိသည်။
သင်္ကြန်ပွဲတော်နှင့်အနုပညာ
သင်္ကြန်ကာလတွင် သင်္ကြန်ပုံရိပ်ကို ထင်ဟပ်စေသော သီချင်းများ ဖွဲ့နွဲ့သီဆိုလေ့ရှိသလို သင်္ကြန်ကာလကို အခြေပြုသည့် ရုပ်ရှင်များလည်း ရိုက်ကူးထုတ်လွှင့်လေ့ရှိကြသည်။ ထို့ပြင် သင်္ကြန်အကနှင့် သင်္ကြန်သံချပ်များကလည်း သင်္ကြန်၏ပုံရိပ်ကို ပိုမိုပေါ်လွင်စေသည်။ “တူးပို့ တူးပို့” တီးလုံးသံကြားလျှင်ပင် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ စိတ်တွင် သင်္ကြန်၏အရသာကို ထိတွေ့ခံစားမိကြသည်။ သင်္ကြန်သီချင်းများထဲတွင် မြို့မငြိမ်း၏ သင်္ကြန်တေးသီချင်းများမှာ ထင်ရှားသည်။ “မြနန္ဒာ”၊ “မန်းမြို့သူဇာမေ”၊ “ရှာပုံတော် မင်းသားကြီး” စသည့် တေးသီချင်းများမှာ သင်္ကြန်ကာလတိုင်း မရိုးနိုင်အောင် ဆိုကြတီးကြကကြသည့်သီချင်းများဖြစ်သည်။
သင်္ကြန်ပွဲတော်နှင့်အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ
ထိုင်း၊ အိန္ဒိယ၊ လာအို၊ ဗီယက်နမ်၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံများနှင့်ယူနန် စသည့်ဒေသများတွင်လည်း ရေသဘင်ပွဲတော်များ ဆင်နွှဲလေ့ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ပြောင်းလဲလာသည့် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးစနစ်များကြောင့် နိုင်ငံခြားသားဧည့်သည်များ လာရောက်လည်ပတ်ကြသည့်အတွက် မြန်မာ့ရိုးရာနှစ်သစ်ကူး သင်္ကြန်ပွဲတော်တွင် နိုင်ငံခြားသားခရီးသွားများ ပါဝင်ဆင်နွှဲမှု များပြားလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် မိမိတို့လူမျိုး၏ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံကို မပျောက်ပျက်စေဘဲ သင်္ကြန်၏ အနှစ်သာရကို ပေါ်လွင်စေသည့် အကြောင်းအရာ၊ အပြင်အဆင်များဖြင့် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို ဆင်နွှဲကြခြင်းဖြင့် မြန်မာ့ရိုးရာသင်္ကြန်၏ သွင်ပြင်သဏ္ဌာန်ကို မြှင့်တင်သွားကြရမည်ဖြစ်သည်။
ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ပါဝင်လက်ရှိတွင် မြန်မာ့ရိုးရာနှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်စာရင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ပထမဆုံးတရားဝင် ပါဝင်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်ကို ပါရာဂွေးနိုင်ငံ အာဆွန်စီယွန်မြို့၌ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်မှ ၇ ရက်အထိကျင်းပသည့် (၁၉)ကြိမ်မြောက် ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ညီလာခံတွင် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်၌ တရားဝင်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာတို့၏ ရိုးရာအတာသင်္ကြန်တွင် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သွေဖည်သည့် အပြုအမူ၊ အပြောအဆိုများနှင့် သရုပ်ပျက်ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများကို ရှောင်ရှား၍ မြန်မာ့ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုသင်္ကြန်မှ ရရှိလာသော လန်းဆန်းမှုများ၊ စိတ်ဓာတ်ခွန်အားများဖြင့် ပြည်ထောင်စုကြီး ငြိမ်းချမ်းသာယာရေး၊ တိုင်းသူပြည်သားများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝများ သာယာဝ ပြောရေးတို့အတွက် ဝိုင်းဝန်းကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်သွားကြရမည်ဖြစ်သည်။
အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် ခေတ်ကာလ၏ အပြောင်းအလဲများနောက်တွင် အကောင်းနှင့် အဆိုးက ဒွန်တွဲလိုက်ပါလာကြမည်သာဖြစ်သည်။ ကောင်းမွန်သည့်အကျင့်စရိုက်များကို ထိန်းသိမ်းပြီး မကောင်းသည့်အကျင့်စရိုက်ဆိုးများကို ဖယ်ရှားနိုင်မှသာ တိုးတက်သည့် လူမှုဝန်းကျင်ကောင်းတစ်ရပ်ကို ဖော်ဆောင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ခေတ်နှင့်မလျော်ညီသော အတွေးအခေါ်၊ အယူအဆများကို လိုအပ်လျှင် စွန့်ပစ်ရမည်ဖြစ်သလို မိမိတို့လူမှု အသိုင်းအဝိုင်းအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အတွေးအခေါ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ ထုံးတမ်းများကို လက်ဆင့်ကမ်းထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည်ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုးတို့၏ စိတ်စေတနာ အလှတရားကို အခြေခံကာ မြန်မာ့နှစ်သစ်ကူး ပွဲတော်ကို အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝစေရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက် သွားကြရမည်ဖြစ်ပေသည်။ ။
MWD

