သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် နိုင်ငံ၏ရတနာ ရတနာဆိုသည်မှာ မြတ်နိုးထိန်းသိမ်းအပ်သည့်အရာဟူ၍   အဓိပ္ပာယ်ရသည်။  နိုင်ငံတိုင်းတွင် ကိုယ်ပိုင်သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိသည်။  နိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို နိုင်ငံသားတိုင်းက တန်ဖိုးထားထိန်းသိမ်းရမည်။  အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နိုင်ငံ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် နိုင်ငံသားတိုင်းသည် အသွင်သဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးဖြင့်  မှီခိုအားထားနေရသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို တန်ဖိုးထားထိန်းသိမ်းနေရမည့် ရတနာတစ်ပါးဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်သည် နိုင်ငံနှင့်နိုင်ငံသားများအား  တန်ဖိုးကြီးမားလှသော  ကောင်းကျိုးအဖြာဖြာကိုပေးသည်။  ယင်းကောင်းကျိုးများအနက် အဓိကအချက်အချို့ကို အောက်ပါအတိုင်းတင်ပြလိုသည်။

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နိုင်ငံ၏ဂုဏ်သတင်း နိုင်ငံတိုင်းသည် ကောင်းသောဂုဏ်သတင်းဖြင့် ကျော်ကြားနေရန်လိုအပ်သည်။  ကောင်းသောဂုဏ်သတင်းဖြင့် ကျော်ကြားနိုင်ရန်အတွက် နိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည်  များစွာအရေးပါသည်။ 

နိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တွင်   သာယာလှပရှုမောဖွယ်ကောင်းသော၊   ခံ့ညားထည်ဝါသော၊ သဘာဝသွင်ပြင် လက္ခဏာရပ်များ ရှိနေပါက နိုင်ငံသည် ကောင်းသောဂုဏ်သတင်းဖြင့် ကျော်ကြားသည်။ အကယ်၍ နိုင်ငံ၏သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် သာမန်သဘာဝသွင်ပြင် လက္ခဏာရပ်များသာရှိနေပါက နိုင်ငံ၏ဂုဏ်သတင်းသည် ကျော်ကြားမည်မဟုတ်ပေ။  ဤသဘောမှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံသည်ကောင်းသော ဂုဏ်သတင်းဖြင့် ကျော်ကြားရေးတွင် နိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိအရေးပါသည်ဆိုသည် ပြဆိုနေခြင်းဖြစ်သည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နေသည်နှင့်အမျှ အမိနိုင်ငံသည် သာယာလှပသောနိုင်ငံဟူ၍ ကောင်းသောဂုဏ်သတင်းဖြင့် အစဉ်ကျော်ကြားနေမည်ဖြစ်သည်။   သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ကျွန်ုပ်တို့ထိန်းသိမ်း ကာကွယ်နေခြင်းသည် အမိနိုင်ငံအား   ကောင်းသောဂုဏ်သတင်းဖြင့် အစဉ်ကျော်ကြားနေရန် ကျွန်ုပ်တို့ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်နေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့်နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးမှု 

    နိုင်ငံတိုင်းသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နေရန် လိုအပ်သည်။  နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန်အတွက် နိုင်ငံ၏သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်သည် များစွာအရေးပါသည်။ နိုင်ငံ၏သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နိုင်ငံကိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေမည့် အဖိုးတန်သဘာဝအရင်းအမြစ်အမျိုးမျိုး၊ အခြေအနေအမျိုးမျိုး၊ အခွင့်အလမ်းအမျိုးမျိုးတို့တည်ရှိနေပါက နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တွင် နိုင်ငံကိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေမည့် အဖိုးတန်သဘာဝ အရင်းအမြစ်အမျိုးမျိုး၊  အခြေအနေအမျိုးမျိုး၊  အခွင့်အလမ်းအမျိုးမျိုးတို့မရှိပါက နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရှိမည်မဟုတ်ချေ။ ဤသဘောသည် နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတွင်  သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ  အရေးပါသည်ဆိုသည့် အချက်ကို ပြဆိုနေခြင်းဖြစ်သည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နေသည်နှင့်အမျှ အမိနိုင်ငံသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်၍နေမည်ဖြစ်သည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ပေးနေခြင်းသည် အမိနိုင်ငံအား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ကျွန်ုပ်တို့ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နိုင်ငံကြံ့ခိုင်မှု 

     နိုင်ငံတိုင်းသည်  အင်အားအမျိုးမျိုး ကြံ့ခိုင်တောင့်တင်းနေရန် လိုအပ်သည်။  နိုင်ငံ၏အင်အားအမျိုးမျိုး ကြံ့ခိုင်တောင့်တင်းနေရန်အတွက် နိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် များစွာအရေးပါသည်။ နိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တွင် နိုင်ငံ၏အင်အားအမျိုးမျိုးကို ပြည့်ဝကြံ့ခိုင်စေမည့် သဘာဝစွမ်းအားအမျိုးမျိုး တည်ရှိနေပါက   နိုင်ငံအနေဖြင့်   အားအမျိုးမျိုးပြည့်ဝမြင့်မားလာပြီး ကြံ့ခိုင်တောင့်တင်းလာသည်။  သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တွင်   နိုင်ငံ၏အားအမျိုးမျိုးကို ပြည့်ဝကြံ့ခိုင်စေမည့် သဘာဝစွမ်းအားအမျိုးမျိုးမရှိပါက နိုင်ငံ၏အားအမျိုးမျိုး ယုတ်လျော့ပြီး နိုင်ငံကြံ့ခိုင်တောင့်တင်းမည် မဟုတ်ချေ။ ဤသဘောသည် ကြံ့ခိုင်တောင့်တင်းသောနိုင်ငံအဖြစ်  ရပ်တည်နိုင်ရေးတွင်  နိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည်  အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ အရေးပါသည်ဆိုသည့်အချက်ကို ပြဆိုနေခြင်းဖြစ်သည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နေသည်နှင့်အမျှ  အမိနိုင်ငံသည် ကြံ့ခိုင်တောင့်တင်း၍နေမည်။  သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို  ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ပေးနေခြင်းသည် အမိနိုင်ငံအား ကြံ့ခိုင်တောင့်တင်းသောနိုင်ငံအဖြစ်  ရပ်တည်နိုင်ရန် ကျွန်ုပ်တို့ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှု နိုင်ငံ၏နိုင်ငံသားတိုင်းသည်  ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုမြင့်မားနေရန် လိုအပ်သည်။ နိုင်ငံသားတိုင်းကျန်းမာကြံ့ခိုင်နေရန်အတွက် နိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည်  များစွာအရေးပါသည်။  နိုင်ငံ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည်  သန့်ရှင်းသပ်ရပ်မှု၊  ညစ်ညမ်းမှုမှန်သမျှကင်းစင်မှု၊   ယိုယွင်းဖောက်ပြန်မှုမှန်သမျှကင်းစင်မှု၊  ရောဂါဘယအမျိုးမျိုးကင်းစင်မှု စသည့်ကျန်းမာရေးစံနှုန်း အမျိုးမျိုးနှင့်ကိုက်ညီနေပါက နိုင်ငံသားများ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်လာသည်။ အကယ်၍ နိုင်ငံ၏သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်သည် အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သည့် ကျန်းမာရေးစံနှုန်းများနှင့် မကိုက်ညီပါက နိုင်ငံသားများ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှု အဆင့်နိမ့်ကျလာသည်။ နိုင်ငံသားများ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်ရေးတွင် နိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည်  အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ  အရေးပါသည်ဆိုသည့်အချက်ကို ပြဆိုနေခြင်းဖြစ်သည်။သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နေသည်နှင့်အမျှ နိုင်ငံသားများ၏ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုအဆင့်အတန်း မြင့်မား၍နေမည်ဖြစ်သည်။  သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို  ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ပေးနေခြင်းသည်  ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံသားများ၏ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုအဆင့်အတန်းကို ကြိုးပမ်းမြှင့်တင်နေခြင်းဖြစ်သည်။

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မှု နိုင်ငံ၏နိုင်ငံသားတိုင်းသည် စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မြင့်မားနေရန် လိုအပ်သည်။ နိုင်ငံသားတိုင်းစိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မြင့်မားနေရန်အတွက်    နိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် များစွာအရေးပါသည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် လေးနက်တည်ကြည်မှုရှိသော၊ ခံ့ညားထည်ဝါမှုရှိသော၊  ကြံ့ခိုင်မာကျောသော သဘောဆောင်သည့် သွင်ပြင်လက္ခဏာရပ်များနှင့် ပြည့်စုံနေပါက နိုင်ငံသားများ၏ စိတ်ဓာတ်သည် ကြံ့ခိုင်မြင့်မားလာသည်။ ကြံ့ခိုင်သော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နေ့စဉ်ထိတွေ့ခံစားနေရမှုကြောင့် ကြံ့ခိုင်သောစိတ်ဓာတ် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် အထက်ဖော်ပြပါကြံ့ခိုင်သော သွင်ပြင်လက္ခဏာရပ်များ မရှိပါက   နိုင်ငံသားများ၏စိတ်ဓာတ်သည် ကြံ့ခိုင်မှုအဆင့်အတန်း နိမ့်ကျလာသည်။ ကြံ့ခိုင်မှုမရှိသော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နေ့စဉ်ထိတွေ့ ခံစားနေရမှုကြောင့် စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မှု အဆင့်နိမ့်ကျလာခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ကြမ်းတမ်းခက်ထန်သော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်မျိုးနှင့် နေ့စဉ်ထိတွေ့ခံစားနေရပါက ကြမ်းတမ်းခက်ထန်သော စိတ်ဓာတ်ဖြစ်ပေါ်လာမည်ဖြစ်သည်။   ဤသဘောသည်   နိုင်ငံသားများ၏ စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မှုမြင့်မားရေးတွင် နိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ အရေးပါသည်ဆိုသည့်အချက်ကို ပြဆိုနေခြင်းဖြစ်သည်။  သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ပေးနေသည်နှင့်အမျှ   နိုင်ငံသားများ၏စိတ်ဓာတ်သည်   ကြံ့ခိုင်မြင့်မား၍နေမည်။  သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ပေးနေခြင်းသည် ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံသားများ၏ စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မှုအဆင့်ကို ကြိုးပမ်းမြှင့်တင်နေခြင်းဖြစ်သည်။

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နိုင်ငံချစ်စိတ်နိုင်ငံသားတိုင်းသည် မိမိနိုင်ငံအပေါ် ချစ်စိတ်၊ ဂုဏ်ယူတန်ဖိုးထားစိတ်၊ မြတ်နိုးစိတ်များ မြင့်မားစွာဖြစ်ပေါ်နေရန်လိုအပ်သည်။ ဤသို့မိမိနိုင်ငံအပေါ်ချစ်စိတ်၊ မြတ်နိုးစိတ်များ မြင့်မားစွာဖြစ်ပေါ်နေရန်အတွက် နိုင်ငံ၏သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်သည် များစွာအရေးပါသည်။     သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဂုဏ်ယူတန်ဖိုးထားမြတ်နိုးဖွယ်ရာ ကောင်းသော သဘာဝသွင်ပြင် လက္ခဏာရပ်များနှင့် ပြည့်စုံနေပါကနိုင်ငံသားများတွင်   မိမိနိုင်ငံအပေါ်   ချစ်စိတ်၊ မြတ်နိုးစိတ်၊  ဂုဏ်ယူတန်ဖိုးထားစိတ်များ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အကယ်၍ နိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် ဂုဏ်ယူတန်ဖိုးထားဖွယ်ရာ မကောင်းသည့် သဘာဝသွင်ပြင် လက္ခဏာရပ်များဖြစ်နေပါက နိုင်ငံသားများသည် မိမိနိုင်ငံအပေါ် ချစ်စိတ်၊ မြတ်နိုးစိတ်၊ ဂုဏ်ယူတန်ဖိုးထားစိတ်များ    နိမ့်ကျနေမည်။ ဤသဘောမှာ မိမိနိုင်ငံအပေါ်ချစ်စိတ်၊ မြတ်နိုးစိတ် ဖြစ်ပေါ်ရေးတွင် နိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ  အရေးပါသည်ဆိုသည့်အချက်ကို   ပြဆိုနေခြင်းဖြစ်သည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နေသည်နှင့်အမျှ အမိနိုင်ငံအပေါ် ချစ်စိတ်၊ မြတ်နိုးစိတ်သည် မြင့်မား၍နေမည်။ 

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နေခြင်းသည်  နိုင်ငံချစ်စိတ်၊  မြတ်နိုးစိတ်မြင့်မားလာရန်  ကျွန်ုပ်တို့ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နိုင်ငံ၏ရာသီဥတု နိုင်ငံတိုင်းသည် ရာသီဥတု သာယာမျှတရန်လိုသည်။ ရာသီဥတုသာယာမျှတရန်အတွက် နိုင်ငံ၏သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်သည် များစွာအရေးပါသည်။ နိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည်   အမြဲစိမ်း သစ်တောကြီးများ၊ တောအုပ်များဖုံးလွှမ်းနေသည့်တောင်တန်းကြီးများ၊ မြစ်ချောင်းအင်းအိုင်စိမ့်စမ်းကြီးများ၊   ရေတံခွန်များ   စသည့်ရာသီဥတုကို   သာယာမျှတစေမည့် သဘာဝသွင်ပြင်လက္ခဏာရပ်များနှင့်   ပြည့်စုံနေပါက  သာယာမျှတသောရာသီဥတုဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အကယ်၍ နိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် ရာသီဥတုကိုသာယာမျှတစေမည့် အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သည့် သဘာဝသွင်ပြင်လက္ခဏာရပ်များ မရှိပါက ဆိုးရွားပြင်းထန်သော ရာသီဥတုဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဤသဘောမှာ နိုင်ငံ၏သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်သည်   နိုင်ငံ၏ရာသီဥတုသာယာမျှတရေးတွင်  အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ အရေးပါသည်ဆိုသည့်အချက်ကို ပြဆိုနေခြင်းဖြစ်သည်။  သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နေသည်နှင့်အမျှ အမိနိုင်ငံ၏ရာသီဥတုသည်  သာယာမျှတ၍နေမည်။    သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို    ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နေခြင်းသည်  အမိနိုင်ငံ၏ရာသီဥတုကို သာယာမျှတအောင်  ကျွန်ုပ်တို့ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး နိုင်ငံတိုင်းသည် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးကဏ္ဍ အောင်မြင်နေရန်   လိုအပ်သည်။  နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ကဏ္ဍအောင်မြင်ရန်အတွက် နိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် များစွာအရေးပါသည်။  မိမိနိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် ပြည်ပနိုင်ငံများအတွက် တစ်နည်းတစ်ဖုံအရေးပါနေခြင်း၊ ပြည်ပနိုင်ငံများက တစ်နည်းတစ်ဖုံမှီခိုအားထားနေရခြင်း၊ ပြည်ပနိုင်ငံများအား  အသွင်သဏ္ဌာန်တစ်မျိုးမျိုးဖြင့် အကျိုးပြုနေခြင်း စသည့်အဆင့်မြင့်သွင်ပြင်လက္ခဏာရပ်များနှင့် ပြည့်စုံနေပါက နိုင်ငံတကာ၏ အလေးပေးဆက်ဆံခြင်းကို ခံယူရရှိပြီး နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ကဏ္ဍအောင်မြင်သည်။ အကယ်၍ မိမိနိုင်ငံ၏သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်သည် အထက်ဖော်ပြပါ အဆင့်မြင့်သွင်ပြင်လက္ခဏာရပ်များ မရှိပါက   နိုင်ငံတကာ၏   အလေးပေးဆက်ဆံခြင်းကိုမခံရဘဲ သာမန်ဆက်ဆံခြင်းမျိုးကိုသာခံရသည်။  ဤသဘောမှာ နိုင်ငံ၏နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးကဏ္ဍ အောင်မြင်ရေးတွင် နိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ အရေးပါသည်ဆိုသည့်အချက်ကိုပြဆိုနေခြင်းဖြစ်သည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နေသည်နှင့်အမျှ ကျွန်ုပ်တို့အမိနိုင်ငံသည် နိုင်ငံတကာ၏ အလေးပေးဆက်ဆံခြင်းကို ခံယူရရှိပြီး နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ကဏ္ဍအောင်မြင်နေမည်ဖြစ်သည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နေခြင်းသည်  အမိနိုင်ငံ၏နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးကဏ္ဍ အောင်မြင်ရန် ကျွန်ုပ်တို့ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်နေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းခြင်း၏အကျိုးတရား 

    ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံသားများသည်   အမိနိုင်ငံ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် အသွင်သဏ္ဌာန် အမျိုးမျိုးဖြင့်  မှီတည်နေရသည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံသားများအားလုံး   ဂုဏ်ယူတန်ဖိုးထားထိန်းသိမ်း ကာကွယ်နေရမည့်အရာမှာ အမိနိုင်ငံ၏သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ပင်ဖြစ်သည်။   သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နေခြင်းသည် အမိနိုင်ငံအား  ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နေခြင်းဖြစ်သကဲ့သို့   ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံသားများ၏ဘဝကိုလည်း  ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နေခြင်း သဘောဖြစ်သည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို   ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နေခြင်းဖြင့် ရရှိလာသောအကျိုးတရားများမှာ ကျွန်ုပ်တို့အမိနိုင်ငံကို ကောင်းသောဂုဏ်သတင်းဖြင့် ကျော်ကြားလာခြင်း၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်း၊ ကြံ့ခိုင်တောင့်တင်းလာခြင်း၊ နိုင်ငံသားများကျန်းမာကြံ့ခိုင်လာခြင်း၊  နိုင်ငံသားများ စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မြင့်မားလာခြင်း၊ နိုင်ငံသားများတွင် နိုင်ငံချစ်စိတ်ဖြစ်ပေါ်မြင့်မားလာခြင်း၊  နိုင်ငံ၏ရာသီဥတုသာယာ မျှတလာခြင်း၊   နိုင်ငံ၏နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး အခန်းကဏ္ဍအောင်မြင်မှု ရရှိလာခြင်း စသည့်အချက်(၈)ချက်ဖြစ်သည်။ အမိနိုင်ငံ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ကျွန်ုပ်တို့ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နေခြင်းသည် နိုင်ငံအားသာယာလှပစေသည်သာမကဘဲ နိုင်ငံအား    ဘက်စုံကဏ္ဍစုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ပေးနေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

ကျွန်ုပ်တို့တွင်လည်း ကိုယ်စီတာဝန်ရှိသည် အမိနိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ပေးရမည့်   တာဝန်သည်  နိုင်ငံတော်တွင်သာရှိသည်မဟုတ်ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံသားများတွင်လည်း တာဝန်ရှိသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံသားအားလုံးသည်    အမိနိုင်ငံ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အပေါ်   အားကိုးအားထားပြု၍ ရှင်သန်ရပ်တည်နေကြရသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ဘဝ အောင်မြင်စွာရပ်တည်နိုင်ရေး၊   နိုင်ငံတော်တည်တံ့ခိုင်မြဲနေရေး အတွက် ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံသားအားလုံး အစဉ်တစိုက်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေကြရမည့်အချက်မှာ  အမိနိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို  ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

စည်းကမ်းလိုက်နာခြင်းနည်းလမ်းဖြင့် ထိန်းသိမ်းကာကွယ်မည် 

    အမိနိုင်ငံ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိရောက်စွာ ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နိုင်သော နည်းလမ်းရှိသည်။ 

ယင်းနည်းလမ်းမှာ အမိနိုင်ငံအပေါ် ဆောင်ရွက်ရမည့် စည်းကမ်းမှန်သမျှကိုဆောင်ရွက်ပြီး ရှောင်ကြဉ်ရမည့် စည်းကမ်းမှန်သမျှကို ရှောင်ကြဉ်နေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ သဘောမှာ ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး အမိနိုင်ငံအပေါ် စည်းကမ်းရှိသော  နိုင်ငံသားများအဖြစ် ရပ်တည်ကြရမည်။     စည်းကမ်းရှိသောနိုင်ငံသားအဖြစ်ရပ်တည်နေခြင်းသည်     အမိနိုင်ငံအား စည်းကမ်းဖြင့် ထိန်းသိမ်းကာကွယ်မှုပေးနေခြင်းပင်ဖြစ်ပြီး   အမိနိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်မှုပေးနေခြင်းသဘောဖြစ်သည်။ 

ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံသားများ   စည်းကမ်းကြီးမားလာသည်နှင့်အမျှ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည်လည်း ပိုမိုခိုင်ခံ့လာမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အမိနိုင်ငံ၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို  ထိရောက်စွာထိန်းသိမ်း ကာကွယ်နိုင်သောနည်းလမ်းမှာ စည်းကမ်းရှိသောနိုင်ငံသားများအဖြစ်   အစဉ်ကြိုးပမ်း ရပ်တည်နေသည့်  နည်းလမ်းသာဖြစ်ပါကြောင်း တင်ပြအပ်ပါသည်။   ။

MWD

နိုင်ငံတော်အစိုးရအဆက်ဆက်က ပြည်သူများ ခရီးသွားလာမှုနှင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုများ စရိတ်သက်သာစွာနှင့် အဆင်ပြေစေရန်အတွက် နိုင်ငံအနှံ့ ရထားလမ်းများ ဖောက်လုပ်ကာ ခေတ်မီရထားစက်ခေါင်းများ၊ လူစီးတွဲများ၊ ကုန်တွဲများဖြင့် ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိပါသည်။ ၁၈၇၇ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်နေ့က Irrawaddy State Railway အနေဖြင့် ရန်ကုန်-ပြည် ၁၆၁ မိုင်ကို AO 1 ရေနွေးငွေ့ စက်ခေါင်းဖြင့် စတင်ပြေးဆွဲပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးရထားလမ်းကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါသည်။ မြန်မာ့မီးရထား (MR - မမ) သည် အရှေ့တောင်အာရှ၌ အစောဆုံးစတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်ပါသည်။

စစ်ကြိုခေတ်တွင် ရေနွေးငွေ့စက်ခေါင်းများဖြင့် ပြေးဆွဲနေရာမှ ပထမဆုံးအနေဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အယ်စသွန် (Alsthom) ကုမ္ပဏီမှ ဒီဇယ်လျှပ်စစ် စက်ခေါင်းများကို ဝယ်ယူပြီး ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ လ ၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်-မန္တလေးရထားလမ်းပိုင်း၌ စတင်အသုံးပြုခဲ့ပါသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဂျာမနီ၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ဂျပန်နိုင်ငံတို့မှ ဒီဇယ်စက်ခေါင်းများ ဝယ်ယူကာ ပြေးဆွဲပေးခဲ့ပါသည်။

နိုင်ငံအတွင်း ဘူတာရုံပေါင်း ၉၆၂ ခုအထိ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့

ထိုမှတစ်ဆင့် မြန်မာ့မီးရထား၏ စက်ခေါင်းများကို အဆင့်ဆင့်တိုးတက်ပြောင်းလဲပြေးဆွဲခဲ့ရာ ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ခေတ်မီ Diesel Electric Multiple Unit (DEMU) ရထားတွဲ ဆိုင်း အသစ်များဖြင့် စတင်ပြေးဆွဲခြင်းဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကို ရန်ကုန်ဘူတာကြီးတွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ပါ သည်။ လက်ရှိကာလတွင် နိုင်ငံအတွင်း ရထားလမ်း ခရီးမိုင် စုစုပေါင်း ၃၈၀၀ ကျော်နှင့် ဘူတာရုံပေါင်း ၉၆၂ ခုအထိ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ပါသည်။

DEMU ရထားတွဲဆိုင်းများကို စပိန်နိုင်ငံနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့မှ မှာယူခဲ့ပါသည်။ DEMU ဂျပန်တွဲဆိုင်းများ၌ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားတွင် တွဲဆိုင်း ခြောက်ဆိုင်းပါဝင်ပြီး ထိုင်စီးခရီးသည် ၃၃၂ ဦး၊ မတ်တတ်စီးခရီးသည် ၅၀၀ ခန့်နှင့် စုစုပေါင်း ၈၃၂ ဦး လိုက်ပါစီးနင်းနိုင်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ် လမ်းပိုင်းတွင် RBE တွဲ လေးဆိုင်းဖြင့် ၂၃ ခေါက်၊ DEMU တွဲဆိုင်းဖြင့် လေးခေါက် စုစုပေါင်း ၂၇ ခေါက် နေ့စဉ်ပြေးဆွဲကာ ရန်ကုန်မြို့ဝန်းကျင်ရှိ ခရီးသည်များ နေ့စဉ်ရုံးတက် ရုံးဆင်း၊ ကျောင်းတက် ကျောင်း ဆင်းနှင့် ခရီးသွားလာသူများ အဆင်ပြေစေရန် ပြေးဆွဲပေးနေပါသည်။

 ယခုအခါ ရန်ကုန်မြို့ပတ် ရထားလမ်းပိုင်းတွင် BEL (Battery Electric Locomotive) စက်ခေါင်းတွဲ ဖြင့် စတင်ပြေးဆွဲခြင်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လက စတင်ခဲ့ပါသည်။ ထို့ပြင် ရန်ကုန်-နေပြည်တော်- ရန်ကုန်ခရီးစဉ်များတွင် DEMU ရထားတွဲများဖြင့် ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ရန်ကုန် - နေပြည်တော် DEMU (ဂျပန်) တွဲဆိုင်းတွင် အထက်တန်းတွဲ တစ်တွဲ လျှင် ထိုင်ခုံ ၃၆ ခုံနှင့် အထက်တန်းတွဲ နှစ်တွဲ၊ ပထမတန်း လေးတွဲတွင် ခရီးသည် ၂၄၀ စီးနင်း လိုက်ပါနိုင်သည်။

ရန်ကုန် - နေပြည်တော် ခရီးကြာချိန် ၅ နာရီခွဲခန့်သာဖြစ်

DEMU (စပိန်) တွဲဆိုင်းတွင် အထက်တန်းတွဲ တစ်တွဲလျှင် ထိုင်ခုံ ၃၃ ခုံနှင့် ပထမတန်း လေးတွဲတွင် ထိုင်ခုံ ၂၂၄ ခုံ ပါရှိသည်။ ခရီးသည်များ ရထားစီးနင်းရာတွင် လက်မှတ်ဝယ်ယူမှု အဆင်ပြေ စေရန်အတွက် ခုနစ်ရက် ကြိုတင်၍ ရထားလက်မှတ်များကို အွန်လိုင်းစနစ်ဖြင့် (ortp. railways.gov.mm) အသုံးပြုကာ ဝယ်ယူနိုင်သည်။ DEMU ရထားတွင် ရန်ကုန်-နေပြည်တော်- ရန်ကုန်အတွက် ပထမတန်း ငွေကျပ် ၁၉၀၀၀ နှင့် အထက်တန်း ၂၈၀၀၀ သတ်မှတ်ထားပါသည်။ ရန်ကုန်-နေပြည်တော် ခရီးအတွက် ကြာချိန်မှာ ၅ နာရီခွဲခန့်သာ ဖြစ်ပါသည်။

ယခုအခါ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ မန္တလေး၊ မော်လမြိုင်၊ ပြည်၊ ပုဂံ၊ နေပြည်တော်စသည့်မြို့ကြီး များသို့ ရထားခရီးစဉ်များကို ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ ကုန်ရထားများကို ရန်ကုန်မှ မန္တလေး (မြို့ဟောင်း) ဘူတာ၊ သာစည်၊ မြစ်ငယ် - ပုလိပ် ဘူတာများသို့ နေ့စဉ်ပျမ်းမျှ အဝင် သုံးစီး၊ အထွက် သုံးစီးခန့် ပြေးဆွဲပေးနေသည်။ ထို့ပြင် ရန်ကုန်(ရွာသာကြီး)ဘူတာနှင့် မြစ်ငယ် ဘူတာသို့ ကွန်တိန်နာတွဲ ၂၇ တွဲဖြင့် နေ့စဉ် ကုန်စည်များ သယ်ယူပို့ဆောင် ပြေးဆွဲနေသည့်အပြင် ရန်ကုန်- မန္တလေး ရထားလမ်းပိုင်းတွင် ပါဆယ်အထူးရထားများ ပြေးဆွဲကာ ကုန်ပစ္စည်းများကို သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးလျက်ရှိသည်။ လိုအပ်ပါက စက်ခေါင်းနှင့် တွဲလိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်တင်း ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိပါသည်။

ယခုအချိန်တွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ ပဋိပက္ခများကြောင့် စက်သုံးဆီရှားပါးမှုကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ကြုံတွေ့နေကြရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ခရီးသွားလာရာတွင် မီးရထား၊ ကားနှင့် ရေယာဉ်များကိုသာ အဓိကထားအသုံးပြုကြသည်။ စက်သုံးဆီရှားပါးမှုကြောင့် အဝေးပြေးကားများနှင့် အဝေးပြေးကုန်သယ်ကားများ ဈေးနှုန်းတက်၍ ပြေးဆွဲနေရသည်။ မြန်မာ့မီးရထားက ထိုအခက်အခဲများကို ကူညီဖြေရှင်းနိုင်ရန် အချိန်ပြည့်ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိပါသည်။ ဈေးနှုန်း အသက် သာဆုံးဖြင့် ကုန်ပစ္စည်းများကို မြန်မာပြည်အနှံ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်ပေးလျက် ရှိသည်။ ထို့အပြင် ကုန်ရထားတွဲများဖြင့် ထုံးကျောက်(စက်ရုံကုန်ကြမ်း)၊ ဂေါတန် (ဘိလပ် မြေကုန်ကြမ်း)၊ ကြံ(သကြားစက်)နှင့် လမ်းခင်းကျောက်များကိုလည်း တင်ဆောင်ကာ ပြေးဆွဲပို့ဆောင်ပေးလျက်ရှိပါသည်။

မြန်မာ့မီးရထားဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် ဝင်ရောက်စုံစမ်းနိုင်

မြန်မာ့မီးရထားက မဟာသင်္ကြန် နှစ်သစ်ကူး ရုံးပိတ်ရက်ကာလအတွင်း ခရီးသွားပြည်သူများနှင့် ဌာနဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများ အဆင်ပြေစွာ ခရီးသွားလာနိုင်ရန်အတွက် ပုံမှန်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည့် ရထားများ အပြင် အထူးရထားများအဖြစ် ရန်ကုန်-နေပြည်တော်-ရန်ကုန်ခရီးစဉ်၊ ရန်ကုန်-မော်လမြိုင်- ရန်ကုန်၊ ရန်ကုန်-ပြည်-ရန်ကုန်၊ သာစည်-တောင်ကြီး၊ ပျဉ်းမနား-တောင်တွင်းကြီး၊ လက်ပံတန်း-သာရဝေါ၊ မြစ်ကြီးနား-မိုးကောင်း၊ ပုသိမ်-ကြံခင်းခရီးစဉ်များ ပြေးဆွဲမည့်အစီအစဉ်များကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့ထုတ် နေ့စဉ်သတင်းစာများတွင် အချိန်ဇယားများဖြင့် ဖော်ပြပေးထားပါသည်။ သက်ဆိုင်ရာ ဘူတာရုံများနှင့် မြန်မာ့မီးရထား ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုမေးမြန်းစုံစမ်း နိုင်ပါသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက ရထားလမ်းပိုင်းများတွင် ရထားလမ်းများ အဆင့်ဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း၊ လူစီးတွဲ များကို ခေတ်မီတွဲသစ်များအစားထိုးကာ ခုတ်မောင်း ပြေးဆွဲပေးခြင်း၊ ရထားများ အချိန်မှန်ကန်စွာ ပြေးဆွဲလာနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် ရထားစီး ခရီးသည်များ နေ့စဉ် ပိုမိုများပြားလာသည်။ ကုန်စည် များ ပို့ဆောင်ရာတွင် အလွယ်တကူသယ်ယူ ပို့ဆောင်နိုင်ခြင်း၊ လုံခြုံစိတ်ချရခြင်း၊ အချိန်မီရောက်ရှိခြင်း၊ ကုန်ကျစရိတ်သက်သာခြင်းစသည့် အားသာချက်များကြောင့် မြန်မာ့မီးရထားသည် ပြည်သူများ အားထားရသည့် ခရီးသွားဝန်ဆောင်မှုကို အပြည့်အဝ တာဝန်ထမ်းဆောင်ပေးနေသည့် လုပ်ငန်းကြီးဖြစ်ပါကြောင်း ရေးသားလိုက်ရပါသည်။ ။

moi

     အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ်ဟူသော ကာလသုံးပါးယန္တရားသည်  တစ်ခုကိုတစ်ခု အထောက်အမှီပြုကာ ဆက်စပ်လည်ပတ်လျက်ရှိနေပါသည်။  အတိတ်သည် ပစ္စုပ္ပန်၏အရိပ်နှင့်‌ခြေရာဟုလည်း ဆိုကြပါသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ထိုအရိပ်နှင့် ခြေရာတို့မှာ  ဆင်ခြင်တုံတရားကိုပေးစွမ်း၍ သင်ခန်းစာဖော်ထုတ်ရယူနိုင်သော ဥပမာကောင်းတစ်ရပ်လည်းဖြစ်ပါသည်။ ပစ္စုပ္ပန်မှာမူ အနာဂတ်သို့ဦးတည် လျှောက်လှမ်းရမည့်ခရီးအတွက် စမှတ်ပင်ဖြစ်ပါသည်။ ပစ္စုပ္ပန်တွင် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် ကြိုးပမ်းတည်ဆောက်ခြင်းတို့မှာ အနာဂတ်အတွက် ခွန်အားနှင့်အောင်မြင်မှုကိုဆောင်ကြဉ်းပေးနိုင်မည့်  အရင်းခံအကြောင်းတရားများဖြစ်ပါသည်။

မိမိတို့နိုင်ငံ၏ သမိုင်းကြောင်းကို ပြန်ပြောင်းဆန်းစစ်ကြည့်လျှင် လွတ်လပ်ရေးရပြီးစကာလမှစ၍  ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် အစိုးရအဖွဲ့အမျိုးမျိုး၊ နိုင်ငံရေးစနစ်အမျိုးမျိုးဖြင့် ပြောင်းလဲကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီလမ်းကြောင်းပေါ်သို့ စတင်ခြေချနိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်နှင့်  ၂၀၁၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲများတွင် အဆင်ပြေချောမွေ့စွာ  လျှောက်လှမ်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း  ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်  ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲမသမာမှုရလဒ်များဖြစ်ပေါ်ခဲ့လေသည်။ 

ထိုဖြစ်စဉ်များနှင့်ပတ်သက်၍ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကြသည့်ပါတီများ၏ တိုင်ကြားမှု များအပေါ်တည်ဆဲအစိုးရ အနေဖြင့် ဥပဒေနှင့်အညီ  ဖြေရှင်းမှုမရှိဘဲ လွှတ်တော်ခေါ်ယူ၍ နိုင်ငံတော်၏အာဏာကို အတင်းအဓမ္မရယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သောကြောင့် တပ်မတော်အနေဖြင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေ(၂၀၀၈ ခုနှစ်)နှင့်အညီ နိုင်ငံတော် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ရပါသည်။

တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ယခုနိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ)သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ   နိုင်ငံတော်ကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ရာတွင် ဒီမိုကရေစီစံနှုန်းများနှင့်ကိုက်ညီမှုရှိစေရေး  အစိုးရအဖွဲ့ကို နိုင်ငံ့အကျိုးကိုဆောင်ရွက်နိုင်ပြီး အတွေ့အကြုံရှိသည့်    အရပ်သားများ၊ တပ်မတော်သားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့်အတွက် ပြည်သူ့ဆန္ဒအပေါ် အလေးထားမှုနှင့် နိုင်ငံရေးရင့်ကျက်မှုကို ပြသနိုင်ခဲ့ပါသည်။ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ ဦးဆောင်သည့်အစိုးရအဖွဲ့မှာ အခက်အခဲအကျပ်အတည်း အမျိုးမျိုးကြားမှပင် နိုင်ငံတည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနှင့်  ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် အခြေအနေ ကောင်းမွန်စေရေး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။

ဤနေရာတွင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲအား ဗိသုကာတစ်ဦးဟု ပမာပြုရပါလျှင် မိမိတို့နိုင်ငံအား  အိမ်ကြီးတစ်လုံးဟု ရည်ညွှန်းရပါလိမ့်မည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံ စုပေါင်းနေထိုင်ကြသဖြင့် ပြည်ထောင်စုအိမ်ကြီးဟုလည်း ဆိုနိုင်ပါသည်။ ဗိသုကာတစ်ဦးသည် အိမ်တစ်လုံးအား တည်ဆောက်ရာတွင် တည်တံ့ခိုင်မြဲခြင်းလည်းရှိအောင်၊  လှပသာယာခြင်းလည်းရှိအောင် ကြိုးပမ်းအားထုတ်ကြစမြဲဖြစ်ပါသည်။ ထိုနည်းတူပင် ဗိသုကာတစ်ဦးနှယ်ဖြစ်သော နိုင်ငံတော်အကြီး

အကဲသည် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်ကာလအတွင်း အမိနိုင်ငံတော်တည်းဟူသော ပြည်ထောင်စုအိမ်ကြီးကို    ရှုထောင့်အသီးသီး၊ မျက်နှာစာအဖုံဖုံ၊ အခန်းကဏ္ဍအစုံစုံတို့မှ  အားနည်းချွတ်ယွင်းမှုမရှိရလေအောင်   ခိုင်ခိုင်မာမာကြိုးပမ်းတည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ တစ်နည်း

အားဖြင့် မြန်မာ့အရုဏ်ဦးက နေ့သစ်ရောင်နီများကို   ကြိုဆိုလက်ခံနိုင်ရန်အလင်းတံခါးကို ဆွဲဖွင့်နိုင်ခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်ပါသည်။ ရွှေနိုင်ငံသစ်အတွက် ခိုင်မာမြဲမြံသောအုတ်မြစ်များ ချမှတ်တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဟုလည်း ဆိုရပါမည်။ 

နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲဖြစ်စဉ်တွင် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့်   စိန်ခေါ်မှုအခက်အခဲများကို ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြု၍ စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့ပါသည်။ နိုင်ငံရေးလောကဓံဟုဆိုရမည့်  နိုင်ငံရေးအသွင်ကူးပြောင်းမှုဖြစ်စဉ်တိုင်းတွင် ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသည့်  နိုင်ငံရေးဖိအားပေးမှုများ၊ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများ၊   ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် အမျိုးသားရင်ကြားစေ့ရေး လုပ်ငန်းများ၊  နိုင်ငံတကာအသိုက် အဝန်းများနှင့်လိုက်လျောညီထွေရှိနိုင်မည့်  ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ စသည့် စိန်ခေါ်မှုများကို  ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းခဲ့ရပါသည်။ ထိုသို့ရှိစဉ် အခြားတစ်ဖက်တွင်လည်း ပြည်သူများ၏လူမှုစီးပွားဘဝဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးတို့ကို အားသွန်ခွန်စိုက်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်များမှာ သမိုင်းတွင်မည့် ကမ္ပည်းစာမျက်နှာများအဖြစ် ခိုင်ခိုင်မာမာ မှတ်ကျောက်တင်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ပါသည်။ 

ထိုထိုသော စိန်ခေါ်မှုအခက်အခဲများကြားမှာပင် ပြည်သူများ အထူးလိုလားတောင့်တမျှော်လင့်နေသည့် လွတ်လပ်ပြီး  တရားမျှတမှုရှိသော   ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကြီးကို အောင်အောင်မြင်မြင် ကျင်းပဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး ဦးဆောင်မှုအခန်းကဏ္ဍတွင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏ သမိုင်းမှတ်တိုင်တစ်ခုအဖြစ်   ထင်ဟပ်ပေါ်လွင်နေပါသည်။

နိုင်ငံရေးအရ သဘောထားကွဲလွဲမှုများကြောင့် နိုင်ငံတစ်ဝန်း  ဆန္ဒပြမှုများမှတစ်ဆင့် အကြမ်းဖက်မှုများအထိ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့်အခြေအနေ၊ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါဖြစ်ပွားမှု၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း  ထိခိုက်မှုဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့်   မိုခါမုန်တိုင်း၊  ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင်  မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ ရာဂိမုန်တိုင်းနှင့်ဆိုးရွားသည့်ရေကြီးရေလျှံဖြစ်ပေါ်ခဲ့မှု၊  ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အင်အားအလွန်ပြင်းထန်သည့် မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု    စသည့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များနှင့်ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်ငြား ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများကို တိုတောင်းသည့်အချိန်ကာလအတွင်းမှာပင် အလျင်အမြန် အကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်မှာ  နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏ ခေါင်းဆောင်ကောင်းပီသစွာ စည်းရုံးနိုင်ခြင်း၊ ရိုးသားဖြောင့်မတ်ခြင်း၊ စည်းစနစ်ကျနခြင်း၊ ဆုံးဖြတ်ချက်မှန်ကန်ပြတ်သားခြင်း၊   လိုက်လျောညီထွေစွာပြုမူခြင်း၊ ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်လိုစိတ်ရှိခြင်းတို့ကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။

ဒီမိုကရေစီနှင့်   ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို အခြေခံသည့် ပြည်ထောင်စုတည်ဆောက်ရေးသည် တိုင်းရင်းသားပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံး၏  လိုလားတောင့်တချက်ဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့တည်ဆောက်နိုင်ရေးအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်ချက်မှာ ပြည်တွင်းတည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနှင့်    ရေရှည်တည်တံ့သည့်    ငြိမ်းချမ်းရေးပင်ဖြစ်ပါသည်။ ၂၀၂၂  ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၂ ရက်တွင် “ငြိမ်းချမ်းရေးကို လက်တွေ့ကျကျ ထိထိ ရောက်ရောက်အကောင်အထည် ဖော်နိုင်ရန်အတွက် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အားလုံးကို  မိမိကိုယ်တိုင်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှု  ပြုလုပ်သွားမယ်”ဆိုသည့် ငြိမ်းချမ်းရေးမိန့်ခွန်းနှင့်အတူ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် ခေါင်းဆောင်များနှင့် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ကိုထောက်ချင့်၍ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏   ငြိမ်းချမ်းရေးအပေါ်ထားရှိသည့် ထက်သန်ပြင်းပြသော စိတ်ရင်းစေတနာကို တွေ့မြင်နိုင်ပါသည်။ 

ထို့အတူ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးနှင့် သံတမန်ရေးရာ ကိစ္စရပ်များတွင်လည်း ယနေ့ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံများဖြစ်သည့် ရုရှား၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်နိုင်ငံများနှင့် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးသည့်   ဆက်ဆံရေးကောင်းများ ပိုမိုတိုးမြှင့်တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ပါသည်။

နိုင်ငံ့စီးပွားပြန်လည် ဦးမော့လာစေရေးအတွက်  နိုင်ငံတကာ၏စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများကို ကြံ့ကြံ့ခံပြီး သွင်းကုန်အစားထိုးပစ္စည်းများ  ပိုမိုထုတ်လုပ်ရေး၊ ပြည်ပပို့ကုန်တိုးမြှင့်ခြင်းဖြင့်ဝင်ငွေပိုမိုတိုးတက်ရရှိရေး၊ နိုင်ငံတွင်း စားရေရိက္ခာဖူလုံစေရေးတို့အတွက် စီးပွားရေးမူဝါဒများကို အစဉ်တစိုက် ချမှတ်ကြပ်မတ်ထိန်းကျောင်းခဲ့သည်။  စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးအခြေခံကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ (Agro-based Industries)ကိုမဏ္ဍိုင်ပြု၍ MSME လုပ်ငန်းများကို နိုင်ငံနှင့်တစ်ဝန်း အားပေးမြှင့်တင်ကာ လိုအပ်သည့် ထောက်ပံ့မှုများစွာကို ဖြည့်ဆည်းဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။   နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် ပြည်ပနိုင်ငံများသို့  နိုင်ငံတော်အဆင့် အလုပ်သဘောခရီးစဉ်နှင့် ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်များ သွားရောက်စဉ်အတွင်း  မိမိနိုင်ငံ အကျိုးစီးပွားဖြစ်ထွန်းစေရန်မျှော်ရည်ပြီး သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံမှစီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များနှင့်တွေ့ဆုံ၍ စီးပွားရေးပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုမြှင့်တင်ခြင်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဆိုင်ရာနှင့် စီးပွားရေးဖိုရမ်များမှတစ်ဆင့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော နည်းပညာ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ဈေးကွက်အခွင့်အလမ်း များကို မိမိနိုင်ငံသို့ ဆောင်ကြဉ်းပေးနိုင်ခဲ့ပါသည်။ နိုင်ငံစီးပွားမြှင့်တင်ရေးရန်ပုံငွေတစ်ရပ် ထူထောင်၍ ပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝကို  အကြားအလပ်မရှိ မြှင့်တင်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။

ကျောင်းနေအရွယ်    ကလေးများအားလုံး  အရည်အသွေးကောင်းမွန်ပြီး အဆင့်မီသည့် ပညာသင်ယူနိုင်ခွင့်ရအောင် ဖန်တီးဖော်ဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ KG+ 9 အထိ မသင်မနေရပညာရေးအဖြစ် ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဆုံးဖြတ်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထိုမျှမက တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာအားဖြင့်    လိုအပ်သည့်အခမဲ့ထောက်ပံ့မှုများကို စီမံဖြည့်ဆည်းပေးခဲ့ပါသည်။ ကျောင်းနေအရွယ်ကလေးများ အားလုံး ကျောင်းတက်နိုင်ရေးနှင့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းအဆင့် KG+9 ထိ ပြီးမြောက်ရေး အောင်မြင်စွာအကောင်အထည် ဖော်နိုင်ခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်ပါသည်။

အခြေခံပညာနှင့် စက်မှု၊  စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၈၉ ကျောင်းကို ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အဆင့်မြင့်ပညာရေးကဏ္ဍအနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ နေပြည်တော်တွင် Naypyitaw State Academy၊ နေပြည်တော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ Polytechnic University ကို နေပြည်တော်အပါအဝင်မြို့ကြီးခြောက်မြို့တွင်  ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်အားလုံးတွင်   စီးပွားရေးနှင့်ဥပဒေပညာရပ်သင်ကြားပေးနိုင်ရေး၊ BA (Law)နှင့် BA (Eco)ဘွဲ့များသင်ကြားနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ပေးနေခြင်းမှာ   နိုင်ငံရေးနှင့်ပညာရေး ဟန်ချက်ညီစွာပေါင်းစပ်နိုင်ခြင်း၏ ရှေ့ပြေးခြေလှမ်းများဟု ဆိုရပါမည်။

ကျန်းမာရေးနှင့်   ပတ်သက်၍လည်း နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏   မူဝါဒမှာ ရှင်းလင်းပြတ်သားလှပါသည်။ “ကျန်းမာမှ အလုပ်လုပ်နိုင်မည်၊ ကျန်းမာမှ  ပညာသင်ကြားနိုင်မည်”၊  “လက်တွေ့ကျကျ မြန်မြန်ဆန်ဆန်လုပ်၊ လူ့အသက်ထက်အရေးကြီးတာ ဘာမှမရှိ”ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းညွှန်ချက်နှင့်အညီပင် ပြည်သူများသက်တမ်းစေ့နေနိုင်ရေး၊  ရောဂါဘယကင်းရှင်းရေးနှင့် ကျန်းမာကြံ့ခိုင်ရေးတို့ကို ရည်မှန်းထားသည့်အတိုင်း အရှိန်အဟုန်မြှင့်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ပါသည်။ 

“ဆေးရုံရှိလျှင်  ဆရာဝန်ရှိရမည်”ဆိုသည့်အတိုင်း ငါးနှစ်တာကာလအတွင်း ပြည်သူ့ဆေးရုံတိုင်းအတွက်  သစ်လွင်ဆရာဝန် ၂၆၄၉ ဦးအပါအဝင် သွားနှင့်ခံတွင်းဆရာဝန်များ၊   သူနာပြုများ၊ ဆေးဘက်ကျွမ်းကျင်ဝန်ထမ်းများနှင့် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းများကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်နိုင်ရန် ပြည်တွင်း/ပြည်ပဘွဲ့လွန်သင်တန်းများ တက်ရောက်ခွင့်ကို စီစဉ်ပေးလျက်ရှိသည့်နည်းတူ သူနာပြုများ၏ ရာထူးအဆင့်မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် သူနာပြုသင်တန်းကျောင်းများကို သူနာပြုသိပ္ပံကျောင်းများအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ပေးခဲ့ပါသည်။

မြန်မာ့အားကစား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ အားကစားအဆင့်အတန်းကို အဆင့်ဆင့်  စနစ်တကျ  ပြန်လည်ဆောင်ရွက်ရမည်ဟူသည့်  နိုင်ငံတော် အကြီးအကဲ၏လမ်းညွှန်ချက်ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့ကတည်းကပင် မှတ်သားခဲ့ရဖူးသည်၊၊ နိုင်ငံတစ်ဝန်းခရီးစဉ်များတွင် အားကစားကွင်းများစွာသို့ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျသွားရောက်၍ ကွင်းဆင်းကြည့်ရှုစစ်ဆေးပြီး အဆင့်မီပြုပြင်မွမ်းမံရေး လမ်းညွှန်မှာကြားခြင်း၊ အားကစားအထောက်အကူပြု ပစ္စည်းကိရိယာများ ဖြည့်ဆည်းပံ့ပိုးပေးခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။

နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကာကွယ်ရေးစွမ်းအား  မြင့်မားတိုးတက်အောင်   ခေတ်မီတပ်မတော်တစ်ရပ်အဖြစ်  တည်ဆောက်ရာတွင် ခြေလျင်တပ်ရင်း/တပ်ဖွဲ့များကိုသာမက တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေ)နှင့် လက်ရုံးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့များ၏ စွမ်းရည်၊ စွမ်းအားများကိုပါ မြှင့်တင်ဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သည်။ တပ်မတော်(ရေ)အတွက် လိုအပ်သည့်စစ်ရေယာဉ်များကို ကိုယ်တိုင် တည်ဆောက်ခြင်း၊ ဝယ်ယူဖြည့်တင်းခြင်းများအပြင်  တပ်မတော်(လေ)အတွက် လိုအပ်သည့်  လေယာဉ်၊  ရဟတ်ယာဉ်များကို အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် ခေတ်မီလေယာဉ်များ၊ ရဟတ် ယာဉ်များရရှိရေးအတွက် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းအရှည် မိုင်ပေါင်း ၁၃ဝဝ ကျော်နှင့် ရေပြင်ဧရိယာ ၁၄၄၉၁၂ စတုရန်းမိုင်ခန့် ပိုင်ဆိုင်ထားသည့် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ကျယ်ဝန်းသောပင်လယ်ပြင်ကိုကာကွယ်ရန် ၂၀၂၁ ခုနှစ်  အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်တွင် ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့ပါသည်။

နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် လူငယ်ထုအင်အားစုကြီး    တည့်မတ်ခိုင်မာစွာရပ်တည်နိုင်ရေးအတွက် အသိမှန်၊ အမြင်မှန်၊ လမ်းမှန်ညွှန်ပြနိုင်ရေး  ဦးဆောင်လမ်းညွှန်မှုများ၊ ထောက်ပံ့ချီးမြှင့်မှုများ၊ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်မှုများကို အလေးအနက်ထား ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။   လူငယ်နှင့်စာပေပွဲတော်၊ လူငယ်နှင့် စာပေအနုပညာပြပွဲ၊ လူငယ်ဖိုရမ်၊ မြန်မာ့အနာဂတ်မျက်နှာစာလူငယ်မဟာဗျူဟာဖိုရမ် -၂၀၂၅၊  လူငယ်နှင့်အနာဂတ်မြန်မာ-သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ စသည့်  လူငယ်ဆိုင်ရာပွဲတော်များကို ပညာရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးတို့နှင့် ဆက်စပ်၍ အဓိပ္ပာယ် ပြည့်ဝလေးနက်စွာ     အနှစ်သာရရှိရှိ ကျင်းပဆောင်ရွက်စေခဲ့ပါသည်။ ထို့ပြင် ရေကြောင်းနှင့်   လေကြောင်းလူငယ် အခြေခံနှင့်တန်းမြင့်သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးခြင်းအားဖြင့် လူငယ်တို့၏ စွမ်းရည်စွမ်းပကားကို မြင့်မားတိုးတက်စေခဲ့ပါသည်။

မြန်မာ့ရိုးရာနှစ်သစ်ကူးအတာသင်္ကြန် ပွဲတော်သည်  ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေး၊ သိပ္ပံနှင့်ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ (ယူနက်စကို)၏ လူသားမျိုးနွယ်ဆိုင်ရာ ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်စာရင်းတွင် ပထမဆုံးအဖြစ် ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာပါဝင်လာပြီဖြစ်ပါသည်။ ဆက်လက်၍လည်း မြန်မာ့သနပ်ခါးယဉ်ကျေးမှုနှင့်လက်ဖက်စိုယဉ်ကျေးမှုကို ယူနက်စကို၏ Representative List of The Intangible Cultural Heritage of Humanity သို့ အမည်စာရင်းတင်သွင်း၍ လူသားမျိုးနွယ်ဆိုင်ရာ ကိုယ်စားပြုဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် စာရင်းဝင်နိုင်ရေး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။

မြန်မာတို့၏   ကိုယ်ပိုင်ယဉ်ကျေးမှု စရိုက်လက္ခဏာ၊ ကိုယ်ပိုင်စာပေ၊ ကိုယ်ပိုင်ထုံးဓလေ့များနှင့် မြန်မာမှု၊ မြန်မာ့ဟန်စစ်စစ်များကို ရှေးမြန်မာဘိုးဘွားအစဉ်အဆက်က ဖန်တီးပုံဖော်တည်ဆောက် ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်မှာ  နှစ်ပေါင်းထောင်ချီကြာမြင့်ခဲ့ပြီးဖြစ်ပါသည်။ မြန်မာ့အနုပညာရပ်များကို မြတ်နိုးတန်ဖိုးထားနိုင်ရန်အတွက် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏ အားပေးထောက်ပံ့လမ်းညွှန်မှုနှင့်အတူ မြန်မာ့ရိုးရာ အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီး ပြိုင်ပွဲကြီးများကို ခမ်းနားစွာကျင်းပလျက်ရှိသည်မှာ မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ခံတပ်ကြီးများအဖြစ် မားမားမတ်မတ် ရပ်တည်နေပြီဖြစ်ပါသည်။

နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် အမျိုးဘာသာယဉ်ကျေးမှုနှင့် စာပေ၊ ဂီတ၊ သုခုမ အနုပညာအရပ်ရပ်တို့ကို   လှိုက်လှဲစွာအားပေးချီးမြှင့်လေ့ရှိပါသည်။   ဆိုင်ရာဆိုင်ရာအနုပညာရှင်ကြီးများကိုလည်း ရင်းနှီးနွေးထွေးစွာ တွေ့ဆုံလေ့ရှိပါသည်။ ကိုဗစ်-၁၉ ကာလအတွင်း  အနုပညာရပ်ဝန်း အသီးသီးအတွက် ရန်ပုံငွေများနှင့်    အခြေခံအမယ် စားကုန်များကို တစ်ပြေးညီ ထောက်ပံ့ပေးအပ်ခဲ့ပါသည်။

ထိုမျှမက ယနေ့တိုင် စာပေဗိမာန်အသင်းဝင်တစ်ဦးဖြစ်သော နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးရှိ   စာကြည့်တိုက်များနှင့်  တပ်မတော် ဌာနချုပ်များ/တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့   စာကြည့်တိုက်များသို့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးရန်ပုံငွေနှင့်စာအုပ်စာစောင်များကို အကြိမ်များစွာ ပေးအပ်လှူဒါန်းလေ့ရှိပါသည်။

“နိုင်ငံတော်သာယာဖို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းကြစို့”ဟူသည့်ဆောင်ပုဒ်နှင့်အညီ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးအတွက်သစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲများ  နှစ်စဉ်ကျင်းပခြင်း၊ (၁၃)ခရိုင် စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးအတွက် လူထုလှုပ်ရှားမှုအသွင်ဖြင့် သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ သစ်တောစိုက်ခင်းများ ထူထောင်ခြင်း၊ သဘာဝသစ်တောများ ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ခြင်း၊ သစ်တောကြိုးဝိုင်းများ၊ ကာကွယ်တောများ တိုးချဲ့သတ်မှတ်ခြင်းတို့ကို   စဉ်ဆက်မပြတ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည့်အပြင် မီးခိုးမြူ

ငွေ့များဖြစ်ပေါ်စေပြီး မှန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့များထွက်ပေါ်စေသည့် လယ်ယာမြေမီးရှို့ခြင်း၊  တောင်ယာနှင့်  တောမီးရှို့ခြင်း၊ အမှိုက်မီးရှို့ခြင်းများ  မပြုလုပ်ရန်အထိ အသိပညာပေးခြင်း၊ သတိပေးနှိုးဆော်ခြင်းတို့ကို ဂရုပြုဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။

နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဦးဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့်တစ်ကမ္ဘာလုံးကို အန္တရာယ်ပေးနေသည့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုနှင့် အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှု တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို အမျိုးသားရေးတာဝန်တစ်ရပ်အဖြစ်   ခံယူ၍ အားသွန်ခွန်စိုက် အင်တိုက်အားတိုက် ပြတ်ပြတ်သားသားနှိမ်နင်းလျက်ရှိကာ အရေးယူဆောင်ရွက်ချက်ကို   ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ ထုတ်ပြန်အသိပေးနိုင်ခဲ့ပါသည်။

အနှစ်ချုပ်အားဖြင့်ဆိုရပါသော် ဘာသာသာသနာ စာမျက်နှာ၌လည်း နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏ မမေ့မလျော့သော အပ္ပမာဒတရားဖြင့် သာသနာတော်ကို ချီးမြှောက်ထောက်ပံ့နိုင်မှုစွမ်းအားမှာ     ကြီးမားကျယ်ပြန့်လှသည်ကို တွေ့ကြရမည်ဖြစ်ပါသည်။ စေတနာသဒ္ဓါတရားနှင့် စိတ်ဇောအဟုန်တို့မှာ ထက်သန်ပြင်းပြလှပါသည်။ င်းတို့၏အစွမ်းသတ္တိအားဖြင့် သာသနာတော်ဆိုင်ရာမှတ်ကျောက်များ ထူးခြားလေးနက်စွာ   ပေါ်ထွန်းလျက်ရှိပါသည်။ 

(၇၆)ကြိမ်မြောက် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ ရွေးချယ်ရေးစာမေးပွဲကြီးတွင် ဘဒ္ဒန္တပညာသိရီလင်္ကာရဆရာတော်သည် (၁၆) ပါးမြောက် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ   သာသနာ့အာဇာနည်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ (၇၇)ကြိမ်မြောက် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒရွေးချယ်ရေးစာမေးပွဲကြီးတွင်  ဘဒ္ဒန္တသေဋ္ဌဉာဏာလင်္ကာရဆရာတော်သည် (၁၇)ပါးမြောက် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ သာသနာ့အာဇာနည်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ (၇၈)ကြိမ်မြောက် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ ရွေးချယ်ရေးစာမေးပွဲကြီးတွင် ဘဒ္ဒန္တဝိစိတ္တသာရဆရာတော်သည် (၁၈)ပါးမြောက် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ သာသနာ့အာဇာနည်အဖြစ်လည်းကောင်း  နှစ်ကာလအပိုင်းအခြားမရှိ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ပါသည်။

နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏   ဘာသာတရားအပေါ်  အလေးအနက် သက်ဝင်ယုံကြည်မှု၊ ကြည်ညိုသဒ္ဓါစိတ်ထက်သန်ပြင်းပြမှုတို့ဖြင့် ဦးဆောင်ဦးရွက်ကြိုးပမ်းမှုများကိုအရင်းခံ၍   ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထိုင်တော်မူကျောက်ဆစ်ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များအနက် ဉာဏ်တော်အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည့် မာရဝိဇယ  ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးကို အောင်မြင်စွာ တည်ထားကိုးကွယ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင်  ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ မော်စကိုမြို့ မြန်မာထေရဝါဒဗုဒ္ဓဝိဟာရ(မော်စကို)ရှိ ရွှေတိဂုံစေတီတော်ပုံတူတော်မြတ်အား ရတနာစိန်ဖူးတော်၊ ငှက်မြတ်နားတော်၊ ရွှေထီးတော်တင်လှူပူဇော်ခြင်း၊ သဒ္ဓမ္မဇောတိကသိမ်တော်မြတ် ရေစက် သွန်းချလှူဒါန်းခြင်းနှင့် ကာလုဂါပြည်နယ် ETHNOMIR ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုမြို့တော်ရှိ ရွှေစည်းခုံပုံတူစေတီတော်ကြီး  ရတနာစိန်ဖူးတော်၊ ငှက်မြတ်နားတော်တင်လှူပူဇော်ပွဲ ဗုဒ္ဓါဘိသေကအနေကဇာတင် မဟာမင်္ဂလာအခမ်းအနားကြီးများကို ဝှဲချီးဆင်ယင်ကျင်းပနိုင်ခဲ့ပါသည်။

မကောင်းမင့်အိမ်၊ ကောင်းမင့်အိမ်တည့်မင့်အိမ်ရွှဲစို၊ အမိုးယိုသော်မငြိုသင့်ပါ၊ မင်းတက်ဖာပေါ့အကာအခင်း၊ ပျက်ပြိုယွင်းသော်မငြင်းစေချင်၊ မင်းဆက်ပြင်ပေါ့အခွင်အနဲ့၊ အရွဲ့အစောင်းမကောင်းမပြေ၊ ဟောင်းထွေထွေကိုအခြေနှင့်မျှ၊ ဉာဏ်ဖြင့်ဆ၍ လုံ့လသက်သွင်း သစ်စေမင်း။ 

အမျိုးသားစာဆို ဆရာကြီးဇော်ဂျီ၏ “မင့်အိမ်”ကဗျာမှ ညွှန်းဆိုသည့်ပမာ မိမိတို့အိမ်ကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင်ပင် အခြေနှင့်မျှ ဉာဏ်ဖြင့်ဆ၍ တည်ဆောက်ကြရမည်ဖြစ်ပါသည်။ ဆောင်ပြိုင်သာမော သူ့အိမ်ချောမှ စကြောသပ်ရပ် စံပယ်ထပ်နှင့် ပန်းကပ်ပန်းကြွ ထိုအလှကို ငေးမောတွေဝေနေရုံဖြင့် ခရီးရောက်မည်မဟုတ်ပါ။ မိမိတို့သည်လည်း “သူ့မြေမှာ ဖြူပြာပွင့်ရင်ဖြင့်   ငါ့မြေမှာ နီဝါတင့်ရမပေါ့”

ဟူသောခံယူချက်ဖြင့်    မိမိတို့၏ ပြည်ထောင်စုအိမ်ကြီးကို ညီညာဖြဖြစုပေါင်း တည်ဆောက်ကြရမည်ဖြစ်ပါသည်။ 

ယနေ့ပြောင်းလဲနေသည့် နိုင်ငံတကာအခြေအနေများအောက်တွင် မိမိတို့နိုင်ငံသည်လည်း စိန်ခေါ်မှုများနှင့်အတူ အခွင့်အလမ်းများစွာရှိနေသည်ကို တွေ့ရမည်ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် လည်းကောင်း၊   ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်  ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း   တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်အတွင်း ထိုအခွင့်အလမ်းများကို အမိအရဖမ်းဆုပ်နိုင်ရန် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး၊ ဒီမိုကရေစီရှင်သန်ရေးနှင့် အသွင်ကူးပြောင်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို စနစ်တကျ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ပါသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့အား မြန်မာ့သမိုင်းစဉ်မှတ်တမ်းတွင် ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာနေ့တစ်နေ့အဖြစ် ထပ်မံပေါင်းစပ်ရပေမည်။  နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့်ဒုတိယသမ္မတများ  ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေများနှင့်အညီ သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အသီးသီးက    ရွေးချယ်တင်ပြထားသည့်    ဒုတိယသမ္မတသုံးဦးအနက် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က ၄၂၉ မဲဖြင့်     နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်လည်းကောင်း၊    ဦးညိုစောက ၁၂၆ မဲဖြင့်ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် လည်းကောင်း၊

ဒေါ်နန်းနီနီအေးက  ၂၉  မဲဖြင့် ဒုတိယသမ္မတအဖြစ်လည်းကောင်း   ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည့် နေ့တစ်နေ့ပင်ဖြစ်ပါသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် မဲအရေအတွက်ပြတ်သားစွာဖြင့်  ရွေးကောက်ခံလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၏ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှတစ်ဆင့် တစ်ခဲနက်ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုနှင့်အတူ (တစ်နည်းအားဖြင့် ပြည်သူတို့မှ တင်မြှောက်မှုနှင့်အတူ) ပြည်ထောင်စု သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတအဖြစ် နိုင်ငံတော်နှင့်နိုင်ငံသားတို့၏အကျိုးကို စွမ်းစွမ်းတမံ သယ်ပိုးထမ်းဆောင်မည့် ဖြစ်တည်ရာနေ့အစလည်း ဖြစ်ပါသည်။

ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံသည်   လေပြင်းမုန်တိုင်းများကင်းစင်ချိန်တွင် ပေါ်ထွက်လာသည့် သက်တံကြီးပမာ၊ တိမ်မည်းညိုများအကြားမှ ဝင်းပပေါ်ထွက်လာသည့် လမင်းကြီးပမာ အရောင်အသွေးစုံလင်မျှတ၍ တည်ငြိမ်အေးချမ်းဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်သော  မြန်မာ့အနာဂတ်ဆီသို့ လှမ်းချီရမည့် အချိန်အခါကောင်းပင်ဖြစ်ပါသည်။

နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး  ဦးဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့သစ်နှင့်အတူ  မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရုဏ်ဦးနံနက်ခင်းသစ် တစ်ခု၊ မျက်နှာစာသစ်တစ်ခုသည် မလွဲဧကန်ဆိုက်ရောက်လာတော့မည်ဖြစ်ပါသည်။ ထိုမျက်နှာစာသစ်ကို လှပစွာ ပုံဖော်ထုဆစ်နိုင်ရေး ရွှေနိုင်ငံသစ်အုတ်မြစ်များကို ခိုင်မာမြဲမြံစွာ အကောင် အထည်ဖော် တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ပြီလည်းဖြစ်ပါသည်။ မြန်မာ့အရုဏ်ဦး နေ့သစ်ရောင်နီများ  ဖြာဝေယှက်သန်းလျက်ရှိသည့် ယခုကဲ့သို့ မင်္ဂလာရှိသော အချိန်အခါသမယတွင် မြန်မာနိုင်ငံသား အားလုံးစည်းလုံးမှု၊   ညီညွတ်မှု၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၊ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှု၊ လွတ်လပ်မှု စသည့်ကောင်းကျိုးတရားများ     ရရှိခံစားနိုင်ကြပြီး  ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုကြီးကို အတူတကွ ဝိုင်းဝန်းအကောင်အထည်ဖော် သွားကြရမည်ဖြစ်ပါကြောင်း နှိုးဆော် ရေးသားလိုက်ရပါသည်။    ။

MWD

ယနေ့ခေတ် စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတွင် ဓာတ်မြေဩဇာအသုံးချမှုသည် အလွန်ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သော်လည်း ယင်းနှင့်အတူ စျေးနှုန်းမြင့်တက်မှု၊ ကုန်ကျစရိတ်များ တိုးမြင့်လာမှု၊ လောင်စာဆီရှားပါးမှုနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအခက်အခဲများကြောင့် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူများအတွက် စိန်ခေါ်မှုများ ပိုမိုများပြားလာနေသည်။ ထို့အပြင် ဓာတ်မြေဩဇာများကို အသုံးပြုမှုမညီမျှခြင်းသည် မြေဆီလွှာ၏ သဘာဝအရည်အသွေးကို ထိခိုက်စေပြီး ရေရှည်တွင်ထုတ်လုပ်မှုစနစ်အပေါ် မလိုလားအပ်သော သက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။

ဤအခြေအနေတွင် ဒေသတွင်းရရှိနိုင်သော အရင်းအမြစ်များကိုအသုံးပြု၍ ပြုလုပ်နိုင်သော သဘာဝမြေဆွေး၊ အီးအမ်(EM) အသုံးပြုမြေဆွေးနှင့် ဘိုကာရှီနည်းလမ်းများသည် ကုန်ကျစရိတ်သက်သာပြီး ရေရှည်တည်တံ့သော စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အရေးပါသည့် ရွေးချယ်မှုများအဖြစ် ပိုမိုထင်ရှားလာသည်။

မြေဆီလွှာသည် သက်ရှိဂေဟစနစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အတွင်းရှိသာမန်မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်သော အလွန်သေးငယ်သည့် အဏုဇီဝသက်ရှိများသည် အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများကို ချေဖျက်ကာ အပင်များအသုံးပြုနိုင်သော အာဟာရဓာတ်များအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည်။ ဗက်တီးရီးယား၊ မှိုနှင့် အခြားအဏုဇီဝများသည် နိုက်ထရိုဂျင်၊ ဖော့စဖရပ်စ်နှင့် ပိုတက်စီယမ်ကဲ့သို့သော အရေးကြီးသည့် အာဟာရဓာတ်များ၏ လည်ပတ်မှုတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍ ထမ်းဆောင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မြေဆီလွှာကို “အသက်ရှိသောစနစ်”အဖြစ် သဘောထားကာ ၎င်းအတွင်းရှိ အဏုဇီဝလှုပ်ရှားမှုကို ထိန်းသိမ်းမြှင့်တင်ပေးခြင်းသည် ရေရှည်တည်တံ့သော စိုက်ပျိုးရေးနည်းလမ်းအတွက် မဖြစ်မနေလိုအပ်သည်။

မြေဆွေးသည် အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများကို အဏုဇီဝသက်ရှိများ၏ လုပ်ဆောင်မှုဖြင့် ဆွေးမြည့်စေပြီး မြေဩဇာအဖြစ် ပြောင်းလဲထားသောပုံစံဖြစ်သည်။ အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများဖြစ်သော မီးဖိုချောင်အမှိုက်များ၊ သစ်ရွက်ခြောက်များ၊ စိုက်ပျိုးရေးအကြွင်းအကျန်များနှင့် တိရစ္ဆာန်စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို အသုံးပြု၍ ပြုလုပ်နိုင်ပြီး ၎င်းသည် မြေဆီလွှာအတွင်း humus ပါဝင်မှုပမာဏကို တိုးပွားစေသည်။ ထိုသို့ဖြင့် မြေဆွေးသည် အပင်များအတွက် အာဟာရဓာတ်ပံ့ပိုးပေးသည့်အပြင် မြေသားကို ပိုမိုပျော့ပျောင်းစေပြီး ရေထိန်းနိုင်စွမ်းနှင့် ရေစိမ့်ဝင်နိုင်စွမ်း၊ လေဝင်လေထွက်ကောင်းမွန်မှုတို့ကို မြှင့်တင်ပေးရာတွင် အရေးပါသည်။

အီးအမ် (EM) သည် အကျိုးပြုအဏုဇီဝသက်ရှိများကို စုပေါင်းထားသည့် သက်ရှိပျော်ရည်ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် လက်တစ်အက်စစ်ဗက်တီးရီးယား (Lactic acid bacteria)၊ တစေးမှို (Yeast)၊ အက်တီနိုမိုင်းစိ ဗက်တီးရီးယား (Actinomyces bacteria) နှင့် အလင်းစွမ်းအင်သုံး ဗက်တီးရီးယား(Photosynthetic bacteria)တို့ အဓိကပါဝင်ပြီး အခြားအချဉ်ဖောက်နိုင်စွမ်းရှိသော မှိုအုပ်စု (Aspergillus ၊ Penicillium)တို့လည်းပါဝင်ပါသည်။ သက်ရှိတို့၏ စုပေါင်းလုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် လယ်ယာစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ကာဗွန်ဓာတ်ကြွယ်ဝသည့် ကောက်ရိုး၊ ပဲရိုး အစရှိသည်တို့ကို လျင်မြန်စွာ ဆွေးမြည့်စေရုံသာမက မြေဆွေးဖြစ်စဉ်တစ်လျှောက်တွင် အနံ့ဆိုးလျော့နည်းစေခြင်း၊ ပုပ်သိုးမှုကိုထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် အာဟာရဆုံးရှုံးမှုလျှော့ချခြင်းတို့ကို အထောက်အကူပြုပြီး မြေဆီလွှာအတွင်းရှိ အဏုဇီဝများ၏ လှုပ်ရှားမှုကို ပိုမိုတိုးတက်စေသည်။ ထိုအကျိုးသက်ရောက်မှုများကြောင့် သီးနှံပင်များ၏ ကြီးထွားမှုနှင့် အထွက်နှုန်းကို ကောင်းမွန်စေသည်။

ဘိုကာရှီသည် အီးအမ်ကို အခြေခံ၍ ပြုလုပ်သည့် နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်

ဘိုကာရှီ(ဂျပန်ဘာသာစကားအသံထွက်)သည် အီးအမ်ကိုအခြေခံ၍ ဖွဲနု၊ စပါးခွံနှင့် အော်ဂဲနစ် အကြွင်းအကျန်များကို လေမဲ့အချဉ်ဖောက်ခြင်းဖြင့်ပြုလုပ်သည့် နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထူးခြားချက်မှာ အချိန်တိုအတွင်း ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း၊ အနံ့ဆိုးထွက်ရှိမှုနည်းခြင်းနှင့် လုပ်ဆောင်ရလွယ်ကူခြင်းတို့ဖြစ်ပြီး မြို့ပြအိမ်ထောင်စုများ၊ ကျောင်းများနှင့် အသေးစားစိုက်ခင်းများတွင် အသုံးချရန် အလွန်သင့်တော်သည်။

ထိုအဏုဇီဝအစုအဝေးများကို ဇီဝလှုံ့ဆော်ပစ္စည်း(Biostimulant)အဖြစ် မြေကြီးထဲသို့ တိုက်ရိုက်ထည့်၍ အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ ထို့ပြင် ရွက်ဖျန်းအားဆေးအဖြစ်လည်း ပြောင်းလဲအသုံးပြုနိုင်ပြီး သီးနှံပင်များ၏ ပင်ပိုင်းကြီးထွားမှုကို အားပေးခြင်း၊ အရွက်များ ကျန်းမာကောင်းမွန်စေခြင်း၊ ပန်းပွင့်ခြင်းနှင့် သီးတင်မှုများကို တိုးတက် စေခြင်းတို့အပြင် ပိုးမွှားကျရောက်မှုကိုလည်း လျော့နည်းစေနိုင်သည်။ ထိုသို့သော ဇီဝပစ္စည်းများ ကို အသုံးပြုခြင်းသည် ဓာတုကင်းလွတ်သော စိုက်ပျိုးရေးသို့ ဦးတည်နိုင်ရန် အထောက်အကူပြုသည်။

မြို့ပြဒေသများတွင် နေ့စဉ်ထွက်ရှိနေသော အစားအစာအကြွင်းအကျန်များနှင့် အော်ဂဲနစ် အမှိုက်များကို စနစ်တကျစုဆောင်း၍ မြေဆွေး သို့မဟုတ် ဘိုကာရှီအဖြစ် ပြောင်းလဲအသုံးချနိုင်ပါက အမှိုက်ပမာဏကို လျှော့ချနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် အရေးပါသော အထောက်အကူဖြစ်လာနိုင်သည်။ ထိုမြေဆွေးများကို အိမ်ခြံဝင်းစိုက်ပျိုးရေး၊ အိမ်ခေါင်မိုးစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရပ်ရွာစိုက်ပျိုးရေးအစရှိသည့် မြို့ပြစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။

လယ်သမားများအား ဘိုကာရှီပြုလုပ်နည်း သင်ကြားပေးခြင်းသည် အရေးကြီး

သဘာဝမြေဩဇာနည်းလမ်းများကို ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် အသိပညာပေးမှုများ ယခုထက် ပိုမိုတိုးမြှင့်ရန်လိုအပ်သည်။ လယ်သမားများနှင့် မြို့ပြနေပြည်သူများအား အကျိုးပြုအဏုဇီဝသက်ရှိများ အသုံးပြု၍ မြေဆွေးနှင့် ဘိုကာရှီပြုလုပ်သည့်နည်းလမ်းများကို လက်တွေ့သင်ကြားပေးခြင်းသည် အရေးကြီးသည်။

အစိုးရနှင့် အဖွဲ့အစည်းများအနေဖြင့်လည်း အော်ဂဲနစ်စိုက်ပျိုးရေးကို ပံ့ပိုးပေးရန်၊ သုတေသနနှင့် လက်တွေ့ပေါင်းစပ်မှုများကို တိုးမြှင့်ရန်နှင့် အော်ဂဲနစ်ထုတ်ကုန်များအတွက် ဈေးကွက်ချိတ်ဆက်မှုများကို တည်ဆောက်ပေးရန် အထူးလိုအပ်သည်။ ဤသို့သော ပံ့ပိုးမှုများရှိမှသာ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူများအနေဖြင့် သဘာဝနည်းလမ်းများကို ယုံကြည်စွာဆက်လက်အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ယနေ့ခေတ်တွင် ဓာတ်မြေဩဇာစျေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်းနှင့်အတူ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းများသည် ပြောင်းလဲမှုလိုအပ်နေပြီဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် အီးအမ်၊ မြေဆွေးနှင့် ဘိုကာရှီတို့ကဲ့သို့ သဘာဝအခြေပြုနည်းလမ်းများသည် ကုန်ကျစရိတ်သက်သာစေခြင်းသာမက မြေဆီလွှာကျန်းမာရေးကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ပေးနိုင်သည့် ဖြေရှင်းနည်းတစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားစေသည်။ ထို့ကြောင့် ရေရှည်တည်တံ့သော စိုက်ပျိုးရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးကို ရည်မှန်းပါက သဘာဝနှင့်ကိုက်ညီသော ဤနည်းလမ်းများကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုသင့်ကြောင်း တိုက်တွန်းရေးသားလိုက်ရပါသည်။

ကိုးကား

- FAO (FOOD AND AGRICULTURE ORGANIZATION) (၂၀၀၅) – မြေဆီလွှာ အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်း၏ အရေးပါမှုနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အသုံးဝင်မှု

- Teruo Higa and James. F. Parr. (၁၉၉၄)– အကျိုးပြုအဏုဇီဝများနှင့် ရေရှည်စိုက်ပျိုး ရေးသုတေသနစာတမ်း

- ရေဆင်းစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်၊ စိုက်ပျိုးရေးအဏုဇီဝဗေဒဌာန (၂၀၁၉) – Applied Microbiology II သင်ရိုးစာအုပ်

moi

     သံလွင်တံတားပေါ်မှ ဘားအံမြို့သို့ ပြန်ခဲ့ပေပြီ။

သံလွင်မြစ်ရေများသည်   ငြိမ်သက်စွာ ဆက်လက်စီးဆင်းနေဆဲဖြစ်သည်။ တောင်တန်းများကလည်း တိတ်တဆိတ် ရပ်တည်နေကြဆဲဖြစ်သည်။ နေဝင်ပေတော့မည်။ နေရောင်တို့ကြောင့် သံလွင်မြစ်၏ ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ရွှေရောင်လှိုင်းကလေးများဖြစ်ပေါ်ပျံ့နှံ့နေသည်။  တောင်တန်းများ၏ အရိပ်များက မြစ်ရေထဲသို့ တိတ်တဆိတ်   လျှောဆင်းနေကြ၏။ ညအချိန်၏ တိတ်ဆိတ်မှုကို   ကြိုဆိုနေသကဲ့သို့ ထင်မြင်ရသည်။ 

ဘားအံမြို့ကြီးက မီးရောင်အောက်တွင် လှပနေသည်။ ဇွဲကပင်တောင် ပွဲတော်ဘက်မှ တေးဂီတသံများကြားနေရသည်။ မနက်ဖြန်ဆို ဖားစည်မြေမှ ပြန်ရပေဦးမည်။ လွမ်းရပါဦးမည်။ တစ်ချိန်ကဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲကြီးများ၊ယမ်းခိုးယမ်းငွေ့များ၊ ဆိုးရွားလှသည့် အနိဋ္ဌာရုံမြင်ကွင်းများကိုမဟုတ်ပါ။ ငြိမ်းချမ်းစွာ တည်ရှိနေမည့် ကရင်ပြည်နယ်၏ ဖားစည်သံ၊ ဇွဲကပင်တောင်၊ သံလွင်မြစ်၊ ရေ၊ မြေ၊ တောတောင်သဘာဝ၊ ရိုးသားသောတိုင်းရင်းသားများနှင့်  ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများကိုပင်ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။

အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ်

     အတိတ်ကာလများကပင် စာရေးသူတို့ ဘိုးဘွားများသည် လမ်းမရှိသည့်နေရာများတွင် ပေါက်ပြား၊ ဓားတို့ဖြင့် လမ်းဖောက်ခဲ့ကြသည်။ တံတားမရှိသော မြစ်ချောင်းများကို လှေငယ်များနှင့် ကူးခဲ့ကြသည်။ ယာယီတံတားများ   ထိုးခဲ့ကြသည်။

လမ်းဖောက်ခြင်း၊ တံတားဆောက်ခြင်းသည် တောင်ကုန်းများကို ဖြတ်ရသည်။ 

မြေနိမ့်များကို ဖို့ရသည်။ ချောက်ကမ်းပါးများကိုကျော်ရသည်။ မြစ်ချောင်းအတားအဆီးများကိုကူးရသည်။ မဖြစ်နိုင်သောအလုပ်တော့မဟုတ်ခဲ့ပါ။ ဘိုးဘွားတို့က ချွေးစက်များဖြင့်ဆောင်ရွက်၍ ပေးခဲ့ကြသော လက်ဆင့်ကမ်းအမွေများဖြစ်သည်။

ပစ္စုပ္ပန်တွင် စာရေးသူတို့၌ စက်ယန္တရားများ၊ နည်းပညာများ၊ လူသားအရင်းအမြစ်များရှိနေပြီဖြစ်ရာ ပိုမိုကောင်းမွန်သည့်လမ်းများ၊ ပိုမိုခိုင်ခံ့သည့်တံတားများကို  ဆောက်လုပ်ရန် အခွင့်အလမ်းများ ရှိနေပါပြီ။

အနာဂတ်အတွက် အရေးအကြီးဆုံးမှာ ဆုံးဖြတ်ချက်ပင်ဖြစ်သည်။ မည်သည့်လမ်းကို ဦးစားပေးဖောက်မည်။ မည်သည့်တံတားကြီးငယ်များကို ဦးစားပေးတည်ဆောက်မည်၊ မည်သည့်ဒေသကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင်လုပ်မည်။ ဤမှန်ကန်သောဆုံးဖြတ်ချက်များက နိုင်ငံ၏အနာဂတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ဆုံးဖြတ်ပေးနိုင်ပါလိမ့်မည်။

ဒေသခံများအတွက်       အရေးပါသော လမ်းတံတားများ“ဖောက်ပြီးသော လမ်းများပေါ်တွင် မောင်းနှင်ခြင်းထက်  မဖောက်ရသေးသောလမ်းသစ်များကို     ဖောက်လုပ်ခြင်းက ပိုမိုခက်ခဲပြီး ဂုဏ်ယူဖွယ်ကောင်းလှသည်” ဟု အဆိုရှိသည်။

စာရေးသူတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာနက ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သော အသုံးဝင်သည့်၊ အကျိုးရှိသည့် လုပ်ငန်းများစွာရှိသည်။ ထိုလမ်း/တံတားများသည်  ဒေသခံများအတွက် များစွာအရေးပါလှကြောင်း   မြင်သာထင်သာရှိလှပေသည်။

ကချင်ပြည်နယ် ပူတာအိုခရိုင် မဂွေဇ-ခေါင်လန်ဖူးလမ်း ၆၅ မိုင် ၄ ဖာလုံ ဖောက်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းကို အခက်အခဲမျိုးစုံကြားမှာ အောင်မြင်စွာ ဖောက်လုပ်ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ လမ်းဖောက်လုပ်ရေး၊ တံတားတည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချိန် လေးနှစ်ကျော် ငါးနှစ်နီးပါးကြာခဲ့သည်။ ယခုကာလတွင်လည်း ပြုပြင်မွမ်းမံထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက် နေဆဲဖြစ်သည်။ 

ယခင်က လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲကြမ်းတမ်းခဲ့သည့်   မြန်မာပြည်မြောက်ဖျားနေ ဒေသခံတို့အတွက် မျှော်လင့်ခြင်းအိပ်မက်များကို နိုးထရှင်သန်စေခဲ့သော လမ်းတစ်လမ်းပင်ဖြစ်သည်။

ထို့အတူ   ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း ရပ်စောက်မြို့နယ်နှင့်  မြောက်ပိုင်း သီပေါမြို့နယ်အား ဆက်သွယ်ဖောက်လုပ်ပေးသည့်   ကျောက်ဂူ-နောင်ဝိုး-ညဉ့်စဉ်-ကျန်ကော့-ပန်ဝပ်-သဘာဝတံတား-ကုန်းအံ-နမ့်လန် လမ်းကြောင်း ၅၀ မိုင် ၄ ဖာလုံသည် အတက်အဆင်းမတ်စောက်သည့်  ဒုဋ္ဌဝတီတံတား(တာပလန်းဆိပ်)အား ရှောင်ကွင်းသွားလာနိုင်ခြင်း၊ ဂုတ်ထိပ်ဒေသ၌ ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုအခက်အခဲအား ရှောင်ကွင်းသွားလာနိုင်ခြင်း၊ ကုန်စည်ပို့ဆောင် ရေးစရိတ် လျော့နည်းစေခြင်း၊ တောင်အတက်အဆင်းနည်းပါးပြီး ပြေပြစ်သည့်လမ်းပိုင်းဖြစ်သောကြောင့် ဘေးအန္တရာယ်နည်းပါးခြင်းနှင့် လမ်းတစ်လျှောက်ရှိ ကျေးရွာ ၇၀ မှ လူဦးရေ ၃၅၀၀၀ ခန့်၏ လူမှုစီးပွားဘဝများကို များစွာအထောက်အကူပြုသော လမ်းမကြီးနှင့် တံတားများဖြစ်သည်။

ထို့ပြင် ကယားပြည်နယ် လွိုင်ကော်မြို့နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း) ပင်လောင်းမြို့ကို   ဆက်သွယ်သည့် နာနတ်တော-ဘောင်ကန်း-ခဲကား-မှော်ဘီ-နောင်ပိ-ပင်လောင်း ၆၄ မိုင်လမ်းနှင့် ထိုလမ်းပေါ်ရှိ တံတားများသည်လည်း ဒေသတွင်းအကျိုးပြုမှု အလွန်များသောလမ်းကြောင်းတစ်လမ်းဖြစ်ခဲ့သည်။   ထိုလမ်းကြောင်းကြောင့် ပဋိပက္ခကာလအတွင်း ကယားပြည်နယ်ဒေသအတွင်း ရိက္ခာ၊ ဆေးဝါး၊ စက်သုံးဆီများ၊ သွားလာရေးအခက်အခဲမရှိခဲ့ခြင်းသာဖြစ်သည်။ ပဋိပက္ခရှောင်ပြည်သူများအတွက်လည်း အရေးပါသည့်လမ်းတစ်လမ်းဖြစ်ခဲ့သည်။

မွန်ပြည်နယ်၏ တောင်ဘက်အကျဆုံး ဖြစ်သော“ရေး”မြို့နယ်အတွင်းရှိ “ကဗျာဝပင်လယ်ကမ်းခြေပတ်လမ်းနှင့် ကဗျာဝကွန်ကရစ်တံတား”၃၇၅ ပေအား  ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့သည့်အတွက် မိုးရွာသွန်းမှုများပြားသော ဤဒေသသည် မိုးရာသီသွားလာရန် ခက်ခဲသောအခြေအနေမှ ရာသီမရွေး အချိန်တိုအတွင်းသွားလာနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ကမ်းခြေဒေသ ကျေးရွာများ၏ ဒေသတွင်းလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး၊   ဒေသထွက်ကုန်များ အချိန်မီတင်ပို့နိုင်ရေးနှင့် လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် များစွာအထောက်အကူပြုခဲ့သည်။

အခြားသော   တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များ၊   ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသများတွင် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည့်  လမ်းများ၊ တံတားများလည်း များစွာရှိသည်။

အကျိုးဆက်

    လမ်းများ၊ တံတားများ ကောင်းမွန်လာသည်နှင့်အမျှ လူမှုစီးပွားရေးလှုပ်ရှားမှုများ၊ ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ဒေသအလိုက်   ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများလည်း တဖြည်းဖြည်းအသက်ဝင်လာကြသည်။ ကုန်စည်များ စီးဆင်းသွားလာရာ Commercial Road များ၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များကို ချိတ်ဆက်ပေးသည့် Main Highway များမှစ၍ ကျေးရွာလမ်းငယ်များမှ Rural Road များအထိ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး တစ်ရပ်လုံးသည် နိုင်ငံသားတို့၏လူမှုစီးပွားဘဝများကို ကွင်းဆက်သဖွယ် အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်ပေးသည့် Transport Network ကြီးတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။

ထိုသို့သော လမ်းတံတားများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် သက်ဆိုင်ရာဌာန အသီးသီးက မိမိတာဝန်ကဏ္ဍများအလိုက် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။

တာဝန်ယူဆောင်ရွက်

     ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်း ချိတ်ဆက်ပေးသည့် အဓိကလမ်းကြောင်းများနှင့် Main Road  Network လမ်း/တံတားများကို ဦးဆောင်ဖောက်လုပ် တည်ဆောက်ပေးသည်။ ထိုလမ်းကြီးများသည် တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ်များ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများအကြား သွားလာရေးအတွက်သာမက ကုန်စည်စီးဆင်းမှုနှင့် ကုန်သွယ်မှုများအတွက် အရေးပါသော Transport  Corridor များ ဖြစ်လာကြသည်။

မြို့ပြဒေသများတွင် နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝ လှုပ်ရှားမှုများအဆင်ပြေစေရန် မြို့နယ်စည်ပင်သာယာရေး အဖွဲ့များက မြို့များတွင်    Urban Road System  များကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်သည်။ ဈေးကွက်များ၊ စက်မှုဇုန်များ၊ လူနေအိမ်ရာရပ်ကွက်များကို ချိတ်ဆက်ပေးသည့် လမ်း/ တံတားများက မြို့ပြဘဝ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို တက်ကြွစေသည်။

ထို့ပြင်   မြို့ပြနှင့်  ကျေးလက်ဒေသအကြား  အကွာအဝေးကိုလျှော့ချနိုင်ရန်နှင့် ကျေးလက်ဒေသများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝမြှင့်တင်နိုင်ရန် သမဝါယမနှင့်ကျေးလက် ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာနက Rural Road Connectivity ကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရန် လမ်း/တံတားများ တည်ဆောက်ပေးလျက်ရှိသည်။   ကျေးလက်ဒေသများအတွက် စီးပွားရေး၊ ကျန်းမာရေး၊  ပညာရေး  ဝန်ဆောင်မှုကောင်းမွန်စေသည့် မျှော်လင့်ချက်  ပြည့်ဝစေသည့်   လမ်း/တံတားများဖြစ်သည်။

အချို့သော ကျေးလက်ဒေသများတွင် မြို့ကြီးများနှင့် ဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲသဖြင့်  ဆင်းရဲမှုကြား နစ်မြုပ်နေသည့်ဒေသများရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ လမ်းကောင်းကောင်းရှိမှသာ ဒေသ၏ထွက်ကုန်များအလွယ်တကူရောင်းချနိုင်မည်၊ ဝင်ငွေကောင်းမည်။ မြို့များမှ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးဝန်ဆောင်မှုများ လွယ်လွယ်ကူကူရရှိနိုင်မည်။

အထူးသဖြင့် တောင်တန်းများနှင့် တောတောင်ထူထပ်သည့် နယ်စပ်ဒေသများတွင် လမ်း/တံတားတည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများသည် ပိုမိုခက်ခဲကြမ်းတမ်းလှသည်။ မြစ်ချောင်းများရေကြီးခြင်း၊ တောင်ကျရေများကြမ်းတမ်းခြင်း၊ တောင်ပြိုမြေပြိုခြင်း၊ တောင်ကြားများကြား လမ်းဖောက်ရန်ခက်ခဲခြင်း၊ တည်ဆောက်ရေးပစ္စည်းများ၊   ယန္တရားများပို့ဆောင်ရန် ခက်ခဲခြင်း၊   လုံခြုံရေး ကန့်သတ်ချက်များရှိခြင်းကြောင့်   ဆက်သွယ်သွားလာရေး  မလွယ်ကူသောဒေသများဖြစ်သည်။

ထိုကဲ့သို့သော နယ်စပ်ဒေသများတွင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာနက Border Area Development Projects များအဖြစ် လမ်းများ၊ တံတားများ တာဝန်ယူဖောက်လုပ် တည်ဆောက်ပေးလျက်ရှိသည်။ လမ်း/တံတား မရှိသေးသည့် တောင်တန်းများကြားက   တိတ်ဆိတ်နေသည့် ရွာငယ်လေးများအား ချိတ်ဆက်ပေးသည့် လမ်းတစ်လမ်း၊  မြစ်ချောင်းတစ်စင်းကို ကျော်လွှားစေသည့် တံတားတစ်စင်းသည် နယ်စပ်ဒေသရှိ  ပြည်သူများအတွက် သွားလာရေး အဆင်ပြေစေရုံသာမကဘဲ လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၏ အခြေခံအင်အား များပင်ဖြစ်သည်။ ထိုလမ်း/တံတားများသည် နိုင်ငံ၏နယ်စပ်ဒေသများနှင့် အခြားဒေသများ ပိုမိုနီးကပ်စေရန် ချိတ်ဆက်ပေးသည့် Development Link များအဖြစ် သက်ရောက်မှုဖြစ်လာကြသည်။ 

အရေးပါသောကဏ္ဍ

     နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို တိုင်းတာရာတွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကဏ္ဍသည် အရေးပါသော Infrastructure Sector  ဖြစ်သည်။ လမ်းနှင့်တံတားသည် စွမ်းဆောင်ရည်၊ အားထုတ်မှုများဖြင့် တည်ဆောက်ရသော အနာဂတ်ပုံဖော်မှုလည်းဖြစ်သည်။

“A single road can change a village,  a single bridge can change a life.” “လမ်းတစ်လမ်းသည် အနာဂတ်ကို ဦးတည်ခြင်းဖြစ်သည်။”

“တံတားတစ်စင်းသည်  ဝေးကွာနေသော  ကမ်းနှစ်ဖက်ကို   နီးစပ်စေသည်။”

စာရေးသူတို့နိုင်ငံတွင် တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများတွင် လိုအပ်သော အချို့လမ်းများဖောက်လုပ်ပြီးစီးသွားပြီဖြစ်သည်။ အချို့တံတားများ  ဆောက်လုပ်ပြီးစီးသွားပြီဖြစ်သည်။

 အချို့လမ်းများ ဖောက်လုပ်ဆဲဖြစ်သည်။ အချို့တံတားများ တည်ဆောက်ဆဲဖြစ်သည်။

ခရီးပန်းတိုင်ရောက်ဖို့အတွက်  ထိုလမ်းများပေါ်မှာ လျှောက်ကြသည်။ ထိုတံတားပေါ်မှာ ဖြတ်သန်းကြသည်။ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ဖောက်ရဦးမည့်လမ်းများ၊ ဆောက်ရမည့်တံတားများက မနက်ဖြန်များစွာအတွက် စောင့်ကြိုနေဆဲဖြစ်သည်။ အဆုံးမရှိသေးပါ။

မချောမွေ့သောလမ်းများကိုလည်း ကောင်းမွန်အောင်ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရပါလိမ့်မည်။ ယိုင်နဲ့နေသောတံတားများ၊ ပျက်စီးနေသောတံတားများကိုလည်း ခိုင်မြဲအောင်ပြန်လည် တည်ဆောက်ရပါလိမ့်မည်။ ထိုအခြေခံ အဆောက်အအုံများသည်  ပြည်သူလူထု၏ အနာဂတ်ဘဝကို ထောက်ပံ့နေသောအုတ်မြစ်များပင် ဖြစ်၏။ 

ထိုအုတ်မြစ်များကို တူးဆွခြင်း၊ ဖြိုချခြင်း၊ ဖျက်ဆီးခြင်းသည် နိုင်ငံ၏ အနာဂတ်ကို ဖျက်ဆီးခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

ဖျက်ဆီးခြင်းသည် ဝိဝါဒကွဲပြားသူတို့၏ ခဏတာအာရုံစိုက်မှုကိုသာ ရရှိစေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတိုးတက်ရေးနှင့် ပြည်သူလူထု၏ အကျိုးစီးပွားကို အမှန်တကယ်လိုလားသူတိုင်းအနေဖြင့် ဖျက်ဆီးမှုများမှဝေးကွာလျက် တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများကိုသာ ရွေးချယ်ကြရမည်။ 

ထိန်းသိမ်းကာကွယ်စောင့်ရှောက်ကြရမည်။

လမ်းသစ်/တံတားသစ်များ

      ငြိမ်းချမ်းခြင်းနှင့်    ဖွံ့ဖြိုးခြင်းသည် တိုက်ရိုက်အချိုးကျသည်။  ဒေသများငြိမ်းချမ်းမှုရှိမှသာ   ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးများ ရှင်သန်လာမည်ဖြစ်သည်။

ဒေသဖွံ့ဖြိုးရှင်သန်စေရန်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ထိုလမ်းများ၊ တံတားများအား မိမိတို့၏ မျိုးဆက်သစ်များ ဆက်လက်အသုံးပြုကြပါလိမ့်မည်။  ထိုလမ်း/တံတားများကို အသုံးပြု၍ နိုင်ငံ၏ ကာကွယ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး ခရီးများကို လုံခြုံစိတ်ချအောင်မြင်စွာ ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်ကြပါလိမ့်မည်။ 

ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတော်ကို အမှန်တကယ် ချစ်မြတ်နိုးစိတ်၊ သဘာဝအရင်းအမြစ်များကို လေးစားထိန်းသိမ်း လိုသောစိတ်နှင့် နိုင်ငံအတွင်း ငြိမ်းချမ်းစွာနေထိုင်လိုသည့်      ဆန္ဒများဖြင့်   နိုင်ငံတော်၏    ရှိပြီးသားအခြေခံအုတ်မြစ်များ(Infrastructure)ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ကာကွယ်ကြလျက်  ဆက်လက်၍ -

“လမ်းသစ်များ  ဖောက်ကြပါစို့ . . .

တံတားသစ်များ ဆောက်ကြပါစို့။”

MWD

ဧပြီလမှ ဇွန်လလယ်အထိ ‌နွေရာသီကာလသည် အလွန်ပူပြင်းသည့် ရာသီဥတုဒဏ်ကို ခံစားကြရသည့် ကာလဖြစ်ပါသည်။ “တန်ခူး-ကဆုန် ဆွေ့ဆွေ့ခုန်” ဆိုသော ဆယ့်နှစ်လရာသီသဘာဝကို ညွှန်းဆိုသည့် မြန်မာဆိုရိုးစကားအရ ယခုအခါ နွေ၏အပူဒဏ်ကို သိသိသာသာ ခံစားနေကြရပြီဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းကြုံတွေ့ကြရသည့် နွေအပူသည် ယခုနှစ်တွင် ယခင်နှစ်များကထက်ပိုသည်ဟု ခံစားကြရပြီး ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကြောင့် ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုနှင့်အတူ အပူချိန်များတစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် မြင့်မားလာမှုကို သိရှိခံစားကြမည်ဖြစ်ပါသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းရှိ မကွေး၊ မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်း၊ ပဲခူးဒေသများသည် နှစ်စဉ်အပူချိန် မြင့်မားသည့် ဒေသများဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် နွေဦးရာသီစတင်ဝင်ရောက်သည်နှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာက ထုတ်ပြန်သည့် အပူဒဏ်အန္တရာယ် ကာကွယ်ရေး အသိပညာပေးနှိုးဆော်မှုများကို နေ့စဉ်ထုတ်သတင်းစာ၊ မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် လူမှုကွန်ရက်များတွင် မြင်တွေ့ရသလို လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာနကလည်း နှစ်စဉ်အပူချိန်မြင့်မားသည့် မြို့နယ်များတွင် အပူရှောင်စခန်းများဖွင့်လှစ်ရန် စီမံဆောင်ရွက်ထားပါသည်။ ယခုနှစ်တွင်လည်း မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မကွေး၊ ချောက်၊ ‌ရေနံချောင်းနှင့် နတ်မောက်မြို့နယ်တို့တွင် မတ် ၁၆ ရက်မှစပြီး အပူရှောင်နိုင်မည့် နေရာများသတ်မှတ်ထားကာ  ‌ဒေသခံပြည်သူများ လာရောက်နားခိုနိုင်ရန် စီစဉ်ပေးထားကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။

နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲက လမ်းညွှန်

ယခုနှစ် မတ်လကုန်ပိုင်းမှစတင်ကာ ကမ္ဘာ့အပူဆုံးမြို့များတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ မြို့များပါဝင်လာ ခဲ့ပါသည်။ ယခင်နှစ်များက အပူဆုံးမြို့များတွင် အမြဲတမ်းနီးပါး ပါဝင်နေသည့် အာဖရိကနိုင်ငံများနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံများရှိ မြို့များကို ကျော်ဖြတ်ကာ အပူဆုံးမြို့များစာရင်းတွင် ထိပ်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ မိုးလေဝသအခြေအနေများကို ထုတ်ပြန်ပေးသည့် eldorado weather မှ ထုတ်ပြန်သည့် စာရင်းအရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်ဧပြီ ၁ ရက်တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး မင်းဘူးမြို့သည် အပူချိန် ၄၃ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ဖြင့် ကမ္ဘာ့အပူဆုံး နံပါတ်(၁) မြို့ဖြစ်ခဲ့ပြီး မကွေးမြို့တွင် ၄၃ ဒသမ ၈ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်၊ ချောက်မြို့တွင် ၄၁ ဒသမ ၄ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ဖြင့် အပူဆုံးမြို့များစာရင်းတွင် အဆင့်(၃)၊ (၄)၌ ရှိနေခဲ့ကာ ကမ္ဘာ့အပူဆုံး မြို့ကြီး(၁၅)မြို့တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ မြို့ (၉) မြို့အထိ ပါဝင်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။

အဆိုပါအခြေအနေအပေါ် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏ လမ်းညွှန်မှုနှင့်အတူ မိမိတို့နေအိမ်တွင် နေထိုင်ရန်ခက်ခဲပြီး အပူဒဏ်ကိုတိမ်းရှောင်ရန် လိုအပ်မည့်သူများနှင့် သက်ကြီးဘိုးဘွားများအား အပူရှောင်စခန်းများတွင် လာရောက်နားခိုနေထိုင် နိုင်ရေးအတွက် သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနများနှင့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့တို့ ပူးပေါင်းကာ အပူရှောင်စခန်းများ ချက်ချင်းဖွင့်လှစ်နိုင်ရေးအတွက် စီစဉ်ခဲ့ကြပါသည်။ ထိုသို့စီစဉ်မှုအရ ဧပြီ ၂ ရက်မှစပြီး မင်းဘူးမြို့ ပညာ့အလင်းရောင် ကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းတွင် အပူရှောင်စခန်းအား စတင်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ပါသည်။

အပူရှောင်စခန်းများ ဆက်လက်ဖွင့်လှစ်

ထို့နောက် ဧပြီ ၃ ရက်တွင် မင်းဘူးမြို့ သာသနာ့ဗိမာန်တော်ကြီးတွင် အပူရှောင်စခန်း တစ်ခု၊ စကုမြို့ အမှတ်(၂)ရပ်ကွက်ရှိ မိုးကုတ်ဓမ္မရိပ်သာတွင် အပူရှောင်စခန်းတစ်ခုကို ထပ်မံဖွင့်လှစ်ကာ စုစုပေါင်းအပူရှောင်စခန်း သုံးခုဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ပြီး မင်းဘူးမြို့နယ်အတွင်းရှိ လူဦးရေ ၄၀၀ ခန့် အပူရှောင်နားခိုနိုင်စေရန် စီစဉ်ထားရှိပါသည်။ အပူရှောင်စခန်းများသို့ လာရောက်နားခိုကြသည့် လူဦးရေအနည်းအများပေါ်မူတည်၍ မင်းဘူးမြို့နယ် ကျောက်တန်းကျေးရွာ၊ ဖလံရုံကျေးရွာနှင့် အောက်ကျောင်းကျေးရွာများတွင်လည်း အပူရှောင်စခန်းများ ဆက်လက်ဖွင့်လှစ်သွားမည်ဟု သိရပါသည်။

ထိုအပူရှောင်စခန်းများတွင် လာရောက်နားခို နေထိုင်ကြသည့် သံဃာတော်နှင့် သီလရှင်များ၊ သက်ကြီးဘိုးဘွားများ၊ အပူရှောင်သူများအတွက် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲက အလှူငွေကျပ် သိန်း ၃၀၀ နှင့် ငွေကျပ် ၉၁ သိန်းတန်ဖိုးရှိ ဓာတ်ဆားနှင့် အချိုရည်များ၊ လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည် နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာနက ငွေကျပ် ၇၃ သိန်း ကျော်တန်ဖိုးရှိ ရေသန့်၊ အချိုရည်နှင့် တစ်ကိုယ်ရေ သုံးပစ္စည်းများ၊ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာနက ငွေကျပ်သိန်း ၁၀၀ နှင့် ငွေကျပ် ၆၁ သိန်းတန်ဖိုးရှိ အားဖြည့်အချိုရည်များကို ပံ့ပိုးဆောင်ရွက်ထားပြီး ဌာနဆိုင်ရာများ၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်းများ၊ စေတနာရှင်အလှူရှင်များကလည်း လိုအပ်ချက်များကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက် ပေးလျက်ရှိကြောင်း သိရပါသည်။

ယခုအခါ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် တိုင်းဒေသကြီးအတွင်း နေ့အပူချိန်မြင့်မားသည့် မြို့နယ်များအလိုက် ဦးစားပေးသတ်မှတ်ကာ အပူရှောင်စခန်းများ ဖွင့်လှစ်ထားပြီဖြစ်ရာ မကွေးမြို့ပေါ်ရှိ ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီး သင်တန်းကျောင်း၊ ချောက်မြို့နယ် အမှတ်(၁၁)ရပ်ကွက် မြို့နယ်သာသနာ့ဗိမာန်၊ စကုမြို့ အမှတ်(၂) ရပ်ကွက် မိုးကုတ်ဓမ္မရိပ်သာ၊ ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့ အမှတ်(၃)ရပ်ကွက် ရွှေကျွန်းဆည်းဆာဘိုးဘွား ရိပ်သာနှင့် အောင်လံမြို့ကန်ကြီးရပ်ကွက် သိမ်ကုန်း ဓမ္မာရုံတို့တွင် ဧပြီ ၃ ရက်မှ စပြီး အပူရှောင် စခန်းများ ဖွင့်လှစ်ထားပြီးဖြစ်ပါသည်။ အပူရှောင် စခန်းများတွင် လာရောက်နားခို အပူရှောင်ကြသည့် သက်ကြီးဘိုးဘွားများအပါအဝင် ပြည်သူများအတွက် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့က နေ့လယ်စာ ထမင်း၊ ဟင်း၊ အချိုရည်၊ အဆာပြေမုန့်၊ ရေသန့်နှင့် ဆေးဝါးများကို လုံလောက်စွာ စီစဉ်ပေးထားကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့ပြင်အပူရှောင်စခန်းများတွင် လာရောက်နားခိုနေထိုင်ကြသည့် ဘိုးဘွားများနှင့် ဒေသခံပြည်သူများ၏ လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ရန် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် စေတနာရှင်များက မင်းဘူးသာသနာ့ဗိမာန်ရှိ အပူရှောင်စခန်းအတွက် ငွေကျပ် ၂၅ သိန်း၊ မကွေးမြို့ အောင်ချမ်းသာရပ်ကွက် ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီး သင်တန်းကျောင်းရှိ အပူရှောင်စခန်းအတွက် ငွေကျပ် ၃၉၄ သိန်းကို လှူဒါန်းခဲ့ကြောင်း ပီတိဖြစ်ဖွယ် ကြားသိရပါသည်။

ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်ပေးမှု

မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း မြို့နယ်အလိုက် ဖွင့်လှစ်ထားသည့် အပူရှောင်စခန်းများတွင် လာရောက်နားခိုနေထိုင်ကြသည့် ပြည်သူများအတွက် နားနေခန်း၊ တရားနာခန်း၊ TV ကြည့်ခန်း၊ ထမင်းစားခန်းများကို စနစ်တကျပြင်ဆင်ပေးထားသည့်အပြင် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးနှင့် ကုသရေးဦးစီးဌာန၊ တိုင်းရင်းဆေးပညာဦးစီးဌာနနှင့် ကြက်ခြေနီတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုများ ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ကျန်းမာရေးအသိပညာပေးခြင်း၊ မီးသတ်ဦးစီးဌာနက ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများအား ရေဖျန်းပေးခြင်း၊ လေဝင်လေထွက်ကောင်းမွန်စေရန် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာနက သုတ/ရသ စာအုပ်စာပေများ၊ သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်နှင့်မဂ္ဂဇင်းများကို ဖတ်ရှုနိုင်ရန်ထားရှိပေးခြင်း၊ အဘိုး/အဘွားများ လွယ်ကူစွာသွားလာနိုင်ရန် တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့က နေ့စဉ် ကြို/ပို့ယာဉ်များ စီစဉ်ထားရှိခြင်းနှင့် ခရိုင်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးများတွင်လည်း အပူဒဏ်ကြောင့် “ Heat Stroke ” ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်လာပါက အရေးပေါ်ကုသပေးနိုင်ရန်ကုသခန်းများ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားကြောင်း သိရပါသည်။

မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း၌ မြို့နယ် (၅) မြို့နယ်၌ အပူရှောင်စခန်းများ ဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆက်လက်၍ တောင်တွင်းကြီး၊ ရေနံချောင်း၊ စလင်း၊ ဂန့်ဂေါ၊ ပွင့်ဖြူနှင့် မင်းလှမြို့နယ်တို့တွင်လည်း သက်ဆိုင်ရာအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ၊ လူမှုကူညီရေးအသင်းအဖွဲ့များ၊ မြို့မိမြို့ဖများ ပူးပေါင်းကာ ဧပြီ ၄ ရက်မှစပြီး အပူရှောင်စခန်းများကို ဖွင့်လှစ်နေပြီဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

သတိပြုကာကွယ်

ပြင်းထန်သောအပူရှိန်သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကိုသာမက စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကိုပါ ထိခိုက်စေပြီး အပူဒဏ်ကြောင့် ရုတ်တရက်သေဆုံးသည်အထိ အန္တရာယ်ရှိနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် သက်ကြီး အဘိုး/အဘွားများအပါအဝင် ပြည်သူများအနေဖြင့် အပူဒဏ်ရှောင်ရှားနိုင်ရေးအတွက် မိမိတို့နေအိမ်များတွင်နေထိုင်ရန် သင့်တော်မှုမရှိပါက အပူရှောင်စခန်းများတွင် နားခိုနေထိုင်ပြီး အပူဒဏ်ကို ရှောင်ရှားကြပါရန်နှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက နေ့စဉ် နှိုးဆော်ထုတ်ပြန်ပေးနေမည့် အပူဒဏ် ကာကွယ်နိုင်ရေး လိုက်နာဆောင်ရွက် ရမည့်အချက်များကို သတိပြုလိုက်နာကြပါရန် တိုက်တွန်းရေးသား တင်ပြလိုက်ရပါသည်။ ။

moi

​တပေါင်း၊ တန်ခူးလများ ရောက်ရှိလာသည်နှင့်အမျှ မြန်မာ့မြေပေါ်၌ နေရောင်ခြည်က ပိုမိုတောက်ပလာပြီး ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုလုံး အပူရှိန်များ မြင့်တက်လာလေ့ရှိပါသည်။ နွေရာသီသည် ပျော်ရွှင်စရာသင်္ကြန်ပွဲတော်နှင့်အတူ ရောက်ရှိလာတတ်သော်လည်း တစ်ဖက်တွင် ပြင်းထန်သော အပူဒဏ်ကြောင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများစွာကို သယ်ဆောင်လာတတ်ပါသည်။ အပူဒဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပွားတတ်သော ရောဂါဝေဒနာများသည် အသက်အရွယ်မရွေး ဒုက္ခပေးနိုင်သဖြင့် ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းသည် ကုသခြင်းထက် ပိုမိုထိရောက်သော နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။

​ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ရေဓာတ်မခန်းခြောက်စေရန် ဂရုပြုခြင်း

နွေရာသီ၏ ပြင်းထန်သော အပူရှိန်အောက်တွင် ခန္ဓာကိုယ်သည် အပူချိန်ကို ထိန်းညှိရန်အတွက် ချွေးထွက်ခြင်းဖြင့် ကြိုးစားရပါသည်။ ထိုသို့ ချွေးထွက်များလာသည်နှင့်အမျှ ကိုယ်တွင်းရှိ ရေဓာတ်နှင့် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ဆားဓာတ်များ လျင်မြန်စွာ ဆုံးရှုံးသွားတတ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရေငတ်သည့် ခံစားချက်မရှိစေကာမူ တစ်နေ့လျှင် ရေနှစ်လီတာမှ သုံးလီတာအထိ ပုံမှန်သောက်သုံးသည့် အလေ့အကျင့်ကို မွေးမြူရပါမည်။ ရေဘူးကို လူနှင့်မကွာ ဆောင်ထားခြင်းဖြင့် ရေဓာတ် ခန်းခြောက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ခေါင်းမူးခြင်း၊ နုံးချိခြင်းနှင့် ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ထိရောက်စွာ ဟန့်တားနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။

​အပူဒဏ်ကြောင့် ဖြစ်တတ်သော အဆုတ်ရောင်နှင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများ

နွေကာလတွင် လေထုသည် ခြောက်သွေ့နေပြီး ဖုန်မှုန့်များနှင့် မီးခိုးငွေ့များ ပိုမိုလွင့်ပျံနေတတ်ပါသည်။ ဤအခြေအနေသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို လှုံ့ဆော်မှုဖြစ်စေပြီး ချောင်းဆိုးခြင်း၊ ရင်ကျပ်ခြင်းနှင့် အဆုတ်ရောင်ရောဂါအထိ ဖြစ်ပွားစေနိုင်သော အခြေအနေများရှိပါသည်။ အထူးသဖြင့် လေထုညစ်ညမ်းမှုများပြားသော မြို့ပြဒေသများတွင် အပြင်ထွက်သည့်အခါတိုင်း Mask စနစ်တကျ တပ်ဆင်ခြင်းသည် ဖုန်မှုန့်များကို ကာကွယ်ရုံသာမက ရောဂါပိုးမွှားများ ဝင်ရောက်မှုကိုလည်း လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။ နေအိမ်အတွင်း၌လည်း ဖုန်မတက်အောင် သန့်ရှင်းရေးကို အလေးထားသင့်ပါသည်။

​အစာအဆိပ်သင့်ခြင်းနှင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါကာကွယ်ရေး

အပူချိန်မြင့်မားခြင်းသည် ဗက်တီးရီးယားများ ပေါက်ပွားရန် အကောင်းဆုံးပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖန်တီးပေးသဖြင့် အစားအစာများ အလွယ်တကူပုပ်သိုးတတ်ပါသည်။ နွေရာသီတွင် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောနှင့် အစာအဆိပ်သင့်ခြင်းများအဖြစ်များ ရခြင်းမှာ မလတ်ဆတ်သော အစားအစာများနှင့် သန့်ရှင်းမှုမရှိသော ယင်နားစာများကို စားသုံးမိခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဟင်းလျာများကို ချက်ပြုတ်ပြီးလျှင် သေချာစွာ ဖုံးအုပ်ထားခြင်း၊ သိုးနံ့ရသော အစားအစာများကို နှမြောတွန့်တို မနေဘဲစွန့်ပစ်ခြင်းနှင့် လတ်ဆတ်သော အသီးအနှံများကိုသာ ရွေးချယ်စားသုံးခြင်းဖြင့် အစာ လမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါများကို ကာကွယ်နိုင်ပါသည်။

​အပူလျှပ်ခြင်း၏ အန္တရာယ်နှင့် လက္ခဏာများ

အပူလျှပ်ခြင်း (Heat Stroke) သည် နွေရာသီတွင် အသက်အန္တရာယ်ကို အပေးနိုင်ဆုံးသော အရေးပေါ်အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ခန္ဓာကိုယ်၏ အပူချိန်ထိန်းညှိစနစ်ပျက်ယွင်းသွားပြီး ကိုယ်အပူချိန် 104°F (40°C) အထက်သို့ရောက်ရှိသွားပါက သတိလစ်ခြင်း၊ ကယောင်ကတမ်းဖြစ်ခြင်းနှင့် အသက်ဆုံးရှုံးသည်အထိ ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် နေပူထဲတွင် ပင်ပန်းစွာ အလုပ်လုပ်သူများ သတိပြုရပါမည်။ အကယ်၍ မိမိကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေ၊ ပတ်ဝန်းကျင်မှ လူတစ်ဦးဦးဖြစ်စေ အသားအရေနီရဲလာခြင်း၊ ချွေးထွက်မလာတော့ဘဲ အသားပူလာခြင်းတို့ဖြစ်ပေါ်ပါက အေးမြသောနေရာသို့ အမြန်ရွှေ့ပြောင်းကာ အရေးပေါ်ကုသမှုခံယူရမည်ဖြစ်ပါသည်။

​အရေပြားကို နေရောင်ခြည်ဒဏ်မှ ကာကွယ်ခြင်း

ပြင်းထန်သော ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (UV Rays) များသည် အရေပြားပေါ်ရှိ ဆဲလ်များကို ပျက်စီးစေပြီး ရေရှည်တွင် အရေပြားကင်ဆာ၊ တင်းတိပ်နှင့် အရေးအကြောင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင် ပါသည်။ ထို့ကြောင့် နေရောင်ခြည်တိုက်ရိုက် ထိတွေ့မှုကို ရှောင်ရှားရန် Sunscreen (နေလောင် ကာခရင်မ်) ကို အပြင်မထွက်မီ အမြဲလိမ်းပေးသင့် ပါသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာ့ရိုးရာသနပ်ခါးသည်လည်း နေရောင်ခြည်ဒဏ်ကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သော သဘာဝဆေးစွမ်းကောင်းတစ်ခုဖြစ်သဖြင့် အသုံးပြုသင့်ပါသည်။ အပြင်သွားလျှင်လည်း ထီး သို့မဟုတ် အနားကျယ်သော ဦးထုပ်များကို ဆောင်းခြင်းဖြင့် အရေပြားကျန်းမာရေးကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ပါသည်။

​နွေရာသီနှင့် သင့်တော်သော အဝတ်အထည်များ ရွေးချယ်ခြင်း

အဝတ်အထည် ရွေးချယ်မှုသည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အပူချိန်ကို တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မှုရှိပါသည်။ နွေရာသီတွင် ကျပ်ထုပ်နေသော အဝတ်အစားများ သို့မဟုတ် နိုင်လွန်ကဲ့သို့ လေဝင်လေထွက်မရှိသော အသားများကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး ချည်သား (Cotton) အင်္ကျီအပွများကိုသာ ဦးစားပေးဝတ်ဆင်သင့်ပါသည်။ အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အရောင်ရင့်သော အထည်များသည် အပူကို စုပ်ယူတတ်သဖြင့် အရောင်ဖျော့သော အဝတ်အထည်များကို ရွေးချယ်ခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို ပိုမိုအေးမြစေပြီး ချွေးထွက်ခြင်းကိုလည်း လျော့နည်းစေမည်ဖြစ်ပါသည်။

​အပူချိန်မြင့်မားချိန်တွင် ပြင်းထန်သော ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုများကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း

နွေရာသီ၏ နံနက် ၁၁ နာရီမှ ညနေ ၄ နာရီအထိသည် နေရောင်ခြည်အပြင်းဆုံးနှင့် အပူချိန်အမြင့်မားဆုံးအချိန်ဖြစ်ပါသည်။ ဤအချိန်အတွင်း ပြင်းထန်သောကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုများ၊ အားကစားလုပ်ခြင်းနှင့် ပင်ပန်းသောအလုပ်များကို လုပ်ဆောင်ပါက ခန္ဓာကိုယ်က အပူဒဏ်ကိုမခံနိုင်ဘဲ မူးလဲခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် မလွှဲမရှောင်သာ အလုပ်လုပ်ရပါကလည်း အနားယူချိန်ကို ခပ်စိပ်စိပ်ပြုလုပ်ပေးရန်နှင့် အရိပ်အာဝါသအောက်တွင်သာ နေထိုင်ရန် အရေးကြီးပါသည်။

​သဘာဝသီးနှံများနှင့် အပူဒဏ်ခံနိုင်ရည်မြှင့်တင်ခြင်း

နွေရာသီသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွက် ရေဓာတ်နှင့် ဗီတာမင်များ ပိုမိုလိုအပ်သော အချိန်ဖြစ်သဖြင့် သဘာဝမှပေးအပ်ထားသော ရာသီစာများကို စားသုံးသင့်ပါသည်။ ရေဓာတ် ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ပါဝင်သော ဖရဲသီး၊ သခွားသီးတို့သည် ကိုယ်တွင်း အပူကို ငြိမ်းစေသကဲ့သို့ အုန်းစိမ်းရည်သည်လည်း ကုန်ဆုံးသွားသော ဆားဓာတ်များကို ပြန်လည်ဖြည့်တင်းပေးနိုင်သော သဘာဝဓာတ်ဆားရည်ပင် ဖြစ်ပါသည်။ လတ်ဆတ်သော အသီးအနှံများကို နေ့စဉ်စားသုံးခြင်းဖြင့် ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို မြှင့်တင်ကာ နွေရာသီရောဂါများကို တွန်းလှန်နိုင်ပါသည်။

​ကလေးငယ်များနှင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများအတွက် အထူးဂရုစိုက်မှု

ကလေးငယ်များသည် ကိုယ်ခန္ဓာကြီးထွားဆဲဖြစ်ပြီး သက်ကြီးရွယ်အိုများသည် ကိုယ်ခံအားစနစ် လျော့နည်းလာသူများဖြစ်သဖြင့် အပူဒဏ်၏ ရိုက်ခတ်မှုကို အဆိုးရွားဆုံးခံစားရနိုင်ခြေရှိပါသည်။ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့၏ဝေဒနာကို တိကျစွာ မဖော်ပြနိုင်သည်မှာများသဖြင့် မိသားစုဝင်များက အထူးသတိထားစောင့်ကြည့်ရပါမည်။ ၎င်းတို့ကို အေးမြသောနေရာတွင်ထားရှိခြင်း၊ ရေကို မကြာခဏသောက်သုံးစေခြင်းနှင့် ယားယံခြင်းကဲ့သို့သော အရေပြားပြဿနာများမဖြစ်အောင် သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ပေးခြင်းတို့ဖြင့် ဂရုစိုက်ရပါမည်။

​ယင်ကောင်မှတစ်ဆင့် ကူးစက်တတ်သော ကာလဝမ်းရောဂါ

အပူရှိန်နှင့်အတူ ယင်ကောင်များ ပေါများလာခြင်းသည် ကျန်းမာရေးအတွက် ကြီးမားသော ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ယင်ကောင်များသည် မသန့်ရှင်းသော နေရာများမှ ရောဂါပိုးများကို အစားအစာများပေါ်သို့ သယ်ဆောင်လာတတ်သဖြင့် ကာလဝမ်းရောဂါကဲ့သို့သော ပြင်းထန်ဝမ်းပျက် ရောဂါများဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် အစားအစာများကို ယင်မနားအောင် စနစ်တကျဖုံးအုပ် ခြင်းနှင့်အတူ အစာမစားမီနှင့် အိမ်သာမှအထွက်တွင် လက်ကို ဆပ်ပြာဖြင့် စင်ကြယ်စွာ ဆေးကြောခြင်းဖြင့် ရောဂါကူးစက်မှု ကွင်းဆက်ကို ဖြတ်တောက်ရမည်ဖြစ်ပါမည်။

​အယ်လ်ကိုဟောနှင့် ကဖိန်းဓာတ်ပါသော သောက်စရာများကို ဆင်ခြင်ခြင်း

နွေရာသီတွင် ရေငတ်ပြေစေရန်အတွက် အရက်၊ ဘီယာ သို့မဟုတ် ကော်ဖီတို့ကို သောက်သုံးခြင်းသည် မှားယွင်းသော အယူအဆတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ အယ်လ်ကိုဟောနှင့် ကဖိန်းဓာတ်များသည် ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ရေဓာတ်ကို ဆီးအဖြစ် စွန့်ထုတ်မှုကို မြန်ဆန်စေသဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို ပိုမိုရေဓာတ်ခန်းခြောက်စေပါသည်။ ထို့အပြင် ကိုယ်တွင်းအပူချိန်ကိုလည်း မြင့်တက်စေနိုင်သဖြင့် နွေရာသီတွင် ထိုသောက်စရာများကို အတတ်နိုင်ဆုံးရှောင်ကြဉ်ပြီး ရေရိုးရိုး သို့မဟုတ် သဘာဝသစ်သီးဖျော်ရည်များကိုသာ အစားထိုးသောက်သုံးသင့်ပါသည်။

​နွေရာသီတွင် မျက်စိနာခြင်းနှင့် မျက်စိကျန်းမာရေး

ခြောက်သွေ့သော လေနှင့်အတူ ပါလာသော ဖုန်မှုန့်များသည် မျက်စိအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ မျက်စိနာခြင်း၊ မျက်စိနီခြင်းနှင့် ယားယံခြင်းများကို ဖြစ်စေပါသည်။ ထို့အပြင် နေရောင်ခြည်၏ ပြင်းထန်သော အလင်းတန်းများသည်လည်း မျက်စိအမြင်အာရုံကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် အပြင်ထွက်လျှင် အရည်အသွေးကောင်းမွန်သော နေကာမျက်မှန်များတပ်ဆင်ခြင်း၊ မျက်စိကို မသန့်ရှင်းသော လက်ဖြင့် ပွတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းနှင့် မျက်စိပင်ပန်းလျှင် ရေအေးအေးဖြင့် ဆေးကြောပေးခြင်းတို့ဖြင့် ဂရုစိုက်သင့်ပါသည်။

​အိပ်ရေးဝဝအိပ်စက်ခြင်းနှင့် အနားယူမှုပုံစံ

နွေရာသီ၏ အပူဒဏ်ကြောင့် လူအများစုသည် ညဘက်တွင် ကောင်းစွာအိပ်မပျော်ခြင်း၊ ဂနာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်းများကို ခံစားရတတ်ပါသည်။ သို့သော် အိပ်ရေးပျက်ခြင်းသည် ကိုယ်ခံအားကို ကျဆင်းစေပြီး နောက်တစ်နေ့တွင် အပူဒဏ်ကို ပိုမိုခံနိုင်ရည်မရှိအောင် ပြုလုပ်လိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်စေပါသည်။ ထို့ကြောင့် ညဘက်တွင် လေဝင်လေထွက် ကောင်းအောင်ပြင်ဆင်ပြီး အိပ်ရေးဝဝအိပ်စက်ခြင်းဖြင့်  ခန္ဓာကိုယ်၏ ဆဲလ်များကို ပြန်လည်အားဖြည့်ပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ နေ့ခင်းဘက်တွင်လည်း ခဏတာမျှမှေးစက်အနားယူခြင်းက စိတ်ဖိစီးမှုကို လျော့ကျစေပါသည်။

​အိမ်တွင်းလေဝင်လေထွက်နှင့် သန့်ရှင်းမှု

မိမိတို့ နေထိုင်ရာပတ်ဝန်းကျင်သည် အပူဒဏ်ကို အတားအဆီးဖြစ်စေရန် အရေးကြီးပါသည်။ နေအိမ်အတွင်း လေလှောင်မနေစေရန် ပြတင်းပေါက်များကို စနစ်တကျဖွင့်လှစ်ထားရပါမည်။ သို့သော် နေရောင်ခြည်တိုက်ရိုက်ဝင်သော အချိန်များတွင် လိုက်ကာများချထားခြင်းဖြင့် အပူရှိန်ကို လျှော့ချနိုင်ပါသည်။ အဲယားကွန်းအသုံးပြုပါကလည်း အပြင်အပူချိန်နှင့် အတွင်းအပူချိန် အလွန်အမင်းကွာခြားမှုမရှိစေရန် (ဥပမာ- 25°C ဝန်းကျင်) ချိန်ညှိအသုံးပြုခြင်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာအပူချိန် ပြောင်းလဲမှုကို ထိန်းညှိရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေပါသည်။

​ရေချိုးခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန် ထိန်းညှိခြင်း

ရေချိုးခြင်းက ခန္ဓာကိုယ်၏ အပူချိန်ကို တိုက်ရိုက်လျှော့ချပေးနိုင်သော အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ နွေရာသီတွင် တစ်နေ့လျှင် နှစ်ကြိမ်ခန့် ရေချိုးပေးခြင်းဖြင့် လန်းဆန်းမှုကို ရရှိစေနိုင်ပါသည်။ သို့သော် သတိပြုရန်မှာ နေပူထဲမှပြန်လာကာစ ချွေးရွှဲနေချိန် သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်အလွန်ပူနေချိန်တွင် ချက်ချင်းရေချိုးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမည်။ ထိုသို့ လုပ်ဆောင်ပါက အပူအအေးမမျှတသဖြင့် အဖျားဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် သွေးလန့်ခြင်းများ ဖြစ်နိုင်သောကြောင့် အပူရှိန်လျော့ပါးသွားမှသာ ရေချိုးသင့်ပါသည်။

​လမ်းဘေးစာများနှင့် ဖျော်ရည်များ၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး

နွေရာသီတွင် လမ်းဘေးတွင် ရောင်းချသော ရေခဲမုန့်များ၊ ဖျော်ရည်များနှင့် အအေးစာများကို လူကြိုက်များတတ်သော်လည်း ယင်းတို့တွင် အသုံးပြုထားသော ရေခဲနှင့် ရေသည်သန့်ရှင်းမှုရှိ မရှိကို အထူးသတိထားရပါမည်။ မသန့်ရှင်းသော ရေခဲများက ဝမ်းကိုက်ရောဂါနှင့် တိုက်ဖွိုက် (အူရောင် ငန်းဖျား) ရောဂါများကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် တတ်နိုင်သမျှ မိမိအိမ်တွင် ကိုယ်တိုင်ပြင်ဆင်ထားသော သန့်ရှင်းသည့် အအေးစာများကိုသာ စားသုံးခြင်းက ကျန်းမာရေးအတွက် ပိုမိုစိတ်ချရပါသည်။

​အမဲသားနှင့် အပူစာများကို လျှော့ချစားသုံးခြင်း

အစားအသောက်သည် ခန္ဓာကိုယ်၏အတွင်း ပိုင်းအပူချိန်အပေါ် များစွာသက်ရောက်မှုရှိပါသည်။ အမဲသား၊ ဆိတ်သား၊ ပုစွန်နှင့် ဆီကြော်မုန့် များကဲ့သို့သော “အပူစာ” များက အစာခြေစနစ်ကို ပိုမိုအလုပ်လုပ်စေပြီး ကိုယ်တွင်းအပူကို မြင့်တက်စေပါသည်။ ထို့ကြောင့် နွေရာသီတွင် အသားများကို လျှော့စားပြီး အစာကြေလွယ်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ ချဉ်ရည်ဟင်းများနှင့် သဘာဝအအေး စာများကိုသာ ဦးစားပေးစားသုံးခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို ပေါ့ပါးလန်းဆန်းနေစေမည်ဖြစ်ပါသည်။

​အပူဒဏ်ကြောင့် စိတ်တိုလွယ်ခြင်းနှင့် စိတ်ကျန်းမာရေး

ပြင်းထန်သော အပူချိန်သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကို သာမက စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကိုလည်း သိသိသာသာ ထိခိုက်စေပါသည်။ လူအများသည် အပူဒဏ်ကြောင့် စိတ်တိုလွယ်ခြင်း၊ စိတ်မရှည်ခြင်းနှင့် ဒေါသထွက် လွယ်ခြင်းများကို ခံစားရတတ်ပါသည်။ ဤသို့မဖြစ်စေရန် စိတ်ကိုတည်ငြိမ်အောင်ထားခြင်း၊ အေးမြသောနေရာတွင် အနားယူခြင်းနှင့် သီချင်းနားထောင်ခြင်းကဲ့သို့သော စိတ်ကိုအပန်းပြေစေမည့် အလုပ်များကို ပြုလုပ်သင့်ပါသည်။ စိတ်ကျန်းမာရေး ကောင်းမွန်ခြင်းသည်လည်း အပူဒဏ်ကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ရန် အထောက်အကူပြုပါသည်။

​အရေးပေါ်အခြေအနေအတွက် အိမ်သုံးဆေးသေတ္တာ ပြင်ဆင်ခြင်း

နွေရာသီတွင် မမျှော်လင့်ဘဲ ကျန်းမာရေးပြဿနာများ ကြုံတွေ့ရနိုင်သဖြင့် အိမ်သုံးဆေးသေတ္တာကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားသင့်ပါသည်။ အပူကြောင့် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ပါက အသုံးပြုရန် ဓာတ်ဆားထုပ်များ၊ အဖျားတက်ပါက သောက်ရန် အဖျားပျောက်ဆေးနှင့် နေလောင်ခြင်းအတွက် လိမ်းဆေးများကို အသင့်ဆောင်ထားရပါမည်။ ထိုသို့ ပြင်ဆင်ထားခြင်းဖြင့် အရေးပေါ်အခြေအနေများတွင် ထိတ်လန့်ခြင်းမရှိဘဲ အချိန်မီကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။

​ပတ်ဝန်းကျင် စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးနှင့် အရိပ်ရပင်များ

နွေရာသီ၏ အပူဒဏ်ကို ရေရှည်ကာကွယ်ရန် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းမှာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်းပင်ဖြစ်ပါသည်။ မိမိတို့၏ အိမ်ဝင်းအတွင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အရိပ်ရသစ်ပင်များ စိုက်ပျိုးခြင်းသည် အပူရှိန်ကို သိသိသာသာလျော့ကျစေနိုင်ပါသည်။ သစ်ပင်များသည် လေထုကို အေးမြစေရုံသာမက စိတ်ကိုလည်း ကြည်လင်စေပါသည်။ ထို့ကြောင့် ယခုနှစ် နွေရာသီ ကိုကျော်ဖြတ်ရင်း နောင်လာမည့်နွေရာသီများအတွက် စိမ်းလန်းစိုပြည်သော ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုကို စုပေါင်းတည်ဆောက်သွားကြရန် တိုက်တွန်းလိုပါသည်။

​ဆိုရပါလျှင် နွေရာသီ၏ အပူဒဏ်သည် နေ့စဉ်ဘဝနှင့် ကျန်းမာရေးအပေါ် များစွာသက်ရောက်မှုရှိနေပါသည်။ သို့သော်လည်း စနစ်တကျကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်း၊ သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော အစားအသောက်များကို ရွေးချယ်စားသုံးခြင်းနှင့် ရေဓာတ်ကို လုံလောက်စွာဖြည့်ဆည်းခြင်းတို့ဖြင့် ထိုစိန်ခေါ်မှုများကို အောင်မြင်စွာကျော်လွှားနိုင်ပါသည်။ ကျန်းမာခြင်းသည် လာဘ်တစ်ပါးဖြစ်သည်နှင့်အညီ မိမိကိုယ်တိုင်သာမက မိမိပတ်ဝန်းကျင်ရှိသူများကိုပါ အပူဒဏ်အန္တရာယ်မှကာကွယ်နိုင်ရန် ဗဟုသုတများကိုမျှဝေပြီး ကျန်းမာရေးနှင့်အညီ နေထိုင်သွားကြပါစို့ဟု တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ရေးသားလိုက်ရပါသည်။

moi

Photo: Gemini

တောပင်ကို တော်တော်ခုတ်ကြပါ့

တောပြုတ်လိမ့် နောက်နောင်။

တောခုတ်လို့ တောပြောင်

မိုးခေါင်တော့မှာပဲ။

မိုးခေါင်လို့ ရေမကြွယ်

သဲပင်လယ် ဖြစ်လိမ့်မလွဲ။

    အမျိုးသားစာဆို  ကဗျာဆရာကြီးဇော်ဂျီ၏    ကဗျာတစ်ပုဒ်မှဖြစ်သည်။   ၁၉၅၉  ခုနှစ်  နိုဝင်ဘာလထုတ် မြဝတီမဂ္ဂဇင်းတွင် ဖော်ပြခဲ့ခြင်းဟုမှတ်သားမိပါသည်။  သစ်တောသစ်ပင်များအပေါ်ချစ်ခင်မြတ်နိုးတတ်ရန်နှင့်  သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးတို့နှင့်ပတ်သက်၍  အလွန်ခေတ်ရှေ့ပြေးသော ရေးသားဖွဲ့ဆိုချက်ဟု  ဆိုရပါမည်။ အမြော်အမြင်ကြီးမားစွာ  သတိပေးနှိုးဆော်ခဲ့သည်ဟုလည်းဆိုနိုင်သည်။

ယနေ့အချိန်တွင် ကမ္ဘာနှင့်အဝန်း ရေကြီးခြင်း၊ ငလျင်လှုပ်ခတ်ခြင်း၊ မုန်တိုင်းတိုက်ခတ်ခြင်း၊ မြစ်ချောင်းများတိမ်ကောမှုကြောင့် ရေကြီးမှုများဖြစ်ပေါ်လာခြင်း စသည်ဖြင့်    သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုကြောင့်  ဖြစ်ပေါ်လာရသည့် ဘေးအန္တရာယ်များကို မကြာခဏ ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေကြရသည်။

မိမိတို့နိုင်ငံ၌လည်း မကြာမြင့်သေးသော ကာလအတွင်းမှာပင် မုန်တိုင်းမိုးကြောင့် ရေကြီးရေလျှံမှုများကို ခါးသီးစွာခံစားခဲ့ရသည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများမှာ လူသားများကြောင့် ပျက်စီးမှုများရှိနိုင်သလို သဘာဝတရားကြီး၏   Climate   Change ပြောင်းလဲမှုများကြောင့်လည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ အသိဉာဏ်ရှိသည့် မိမိတို့လူသားများအနေဖြင့် မိမိတို့ အပြန်အလှန် အမှီသဟဲပြုရာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် အလေးအနက်တန်ဖိုးထား၍   ထိန်းသိမ်းကာကွယ် စောင့်ရှောက်ကြရမည်ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည်  ကမ္ဘာ့ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု အကျိုးဆက်များကြောင့် ထိခိုက်နိုင်ခြေမြင့်မားသည့် နိုင်ငံများစာရင်းတွင်ပါဝင်နေသည်။  ၂၀၂၄  ခုနှစ် နွေရာသီတွင်   အပူလှိုင်းဖြတ်သန်းမှုကြောင့်   နေ့အပူချိန်များမြင့်မားခဲ့ရာ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ  ချောက်မြို့၌ ယင်းနှစ်  ဧပြီလ  ၂၈  ရက်နေ့တွင် နေ့အပူချိန်သည်  ၄၈  ဒသမ  ၂  ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်အထိရှိခဲ့ပြီး  ကမ္ဘာ့အပူချိန် အမြင့်မားဆုံးမြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ မကွေး၊ မင်းဘူး၊ ညောင်ဦးနှင့်  စစ်ကိုင်းမြို့တို့သည်လည်း ကမ္ဘာ့အပူဆုံးမြို့  ၁၅  မြို့ စာရင်းတွင်ပါဝင်ခဲ့သည်မှာ သတိပြုဖွယ်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာကြီး၏ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် စက်မှုထွန်းကားသည့်ခေတ် မတိုင်မီကာလကထက်  ၁  ဒသမ  ၁  ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ကမ္ဘာ့ရာသီဥတုမှာလည်း လျင်မြန်စွာပြောင်းလဲလာခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈ ခုနှစ် )ပုဒ်မ ၄၅ ၌  “နိုင်ငံတော်သည်  သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည်” ဟု အခြေခံမူချမှတ်ထားပြီး နိုင်ငံသူ၊ နိုင်ငံသားများ၏  မူလအခွင့်အရေးနှင့်တာဝန်များ၊ ပုဒ်မ ၃၉၀ ၌ နိုင်ငံသားတိုင်းသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်း ကိစ္စရပ်များတွင် နိုင်ငံတော်အားကူညီရန် တာဝန်ရှိကြောင်းပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏  ဦးဆောင်လမ်းညွှန်မှုနှင့်အတူ နိုင်ငံသူ၊ နိုင်ငံသားအားလုံးကလည်း မိမိတို့နိုင်ငံ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို  မပျက်မယွင်း  ရေရှည်တည်တံ့အောင်ထိန်းသိမ်း၍ စိမ်းလန်းသာယာစိုပြည်လှပသည့် နိုင်ငံအဖြစ်ပါဝင် တည်ဆောက်ကြလျက်ရှိသည်။ 

“နိုင်ငံတော်သာယာဖို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းကြစို့” ဟူသည့်ဆောင်ပုဒ်နှင့်အညီ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် သစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲများ နှစ်စဉ်ကျင်းပခြင်း၊ (၁၃)ခရိုင်  စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးအတွက်   လူထုလှုပ်ရှားမှုအသွင်ဖြင့် သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ သစ်တောစိုက်ခင်းများထူထောင်ခြင်း၊   သဘာဝသစ်တောများ ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ခြင်း၊ သစ်တောကြိုးဝိုင်းများ၊ ကာကွယ်တောများ  တိုးချဲ့သတ်မှတ်ခြင်းတို့ကို စဉ်ဆက်မပြတ်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည့်အပြင် မီးခိုးမြူငွေ့များဖြစ်ပေါ်စေပြီး   မှန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့များ ထွက်ပေါ်စေသည့် လယ်ယာမြေမီးရှို့ခြင်း၊ တောင်ယာနှင့်တောမီးရှို့ခြင်း၊  အမှိုက်မီးရှို့ခြင်းများ မပြုလုပ်ရန်အထိ အသိပညာပေးခြင်း၊ သတိပေးနှိုးဆော်ခြင်းတို့ကို  ဂရုပြု ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

သို့ရာတွင် အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ အကြမ်းဖက်လက်နက်ကိုင် သောင်းကျန်းသူများသည် အချို့သောဒေသများ၌ မတည်မငြိမ်ဖြစ်ပေါ်နေချိန်ကို  အခွင့်ကောင်းယူပြီး  နိုင်ငံတော်၏သဘာဝ သယံဇာတများကို    စည်းကမ်းမဲ့စွာ အလွန်အကျွံထုတ်ယူခြင်း၊  ခိုးယူသယ်ဆောင် ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်နေကြခြင်းကြောင့်   သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည်။

သစ်ခိုးခြင်း၊  ရွှေမျောရွှေဖောင်များကို မြစ်ညာမြစ်ဝှမ်းဒေသများ၌ ပြုလုပ်ခြင်း၊ မြေရှားသတ္တုတူးဖော်ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ကျောက်မျက်များတူးဖော်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်နေကြခြင်းကြောင့် ရေချိုအရင်းအမြစ်များပျက်စီးခြင်း၊ အဆိပ်သင့်ခြင်း၊ မြေဆီလွှာများ ပျက်စီးပြုန်းတီးခြင်းတို့ အပါအဝင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်များကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်ပျက်စီးစေလျက်ရှိသည်။

အမှန်အားဖြင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုသည်မှာ လူသားအားလုံးနှင့်သက်ဆိုင်သောအရာဖြစ်သည်။  စိမ်းလန်းစိုပြည်သာယာသည့် ရေမြေတောတောင် သဘာဝသယံဇာတနှင့်  ပတ်ဝန်းကျင် ကောင်းများကို အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်များအတွက် လက်ဆင့်ကမ်းပေးကြရမည်မှာ  လက်ရှိလူသားတို့၏  တာဝန်တစ်ရပ်ပင်ဖြစ်သည်။ လူငယ်မျိုးဆက်သစ်တို့အနေဖြင့်စိမ်းစိုသာယာလှပသည့် မိမိတို့နိုင်ငံကိုချစ်ခင်မြတ်နိုးစိတ်များထက်သန်ပေါ်ပေါက်လာရန်၊ သစ်တောများမှပံ့ပိုးသော ဂေဟစနစ်ဝန်ဆောင်မှုများ ပြည့်ပြည့်ဝဝရရှိခံစားနိုင်စေရန် လက်ရှိလူသားများက သစ်ပင်များကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် စဉ်ဆက်မပြတ် စိုက်ပျိုးပေးနေခြင်းဖြစ်သည်။ သစ်ပင်များစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရှင်သန်အောင်ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ခြင်းတို့မှာ နိုင်ငံတော်၏ပစ္စုပ္ပန်နှင့် အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်များအတွက် မကုန်ခန်းနိုင်သော သဘာဝရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကြီးကို ဆောင်ရွက်နေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အား ထိန်းသိမ်းနိုင်စေရန်နှင့် ရာသီဥတုကို အထောက်အကူဖြစ်စေရန်၊ အရိပ်အာဝါသရရှိစေရန်၊ နိုင်ငံ့စီးပွားရေးအတွက် တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ အထောက်အကူဖြစ်စေရန်  စသည့်ရည်ရွယ်ချက်ကောင်းများဖြင့် နိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့ဦးဆောင်သည့် ဝန်ကြီးဌာနအသီးသီးတို့၌လည်းကောင်း၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း၊  ရေ၊  လေ)မိသားစုများနှင့်    တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်အသီးသီးတို့၌လည်းကောင်း၊      (၁၃)ခရိုင် စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးအတွက် လူထုလှုပ်ရှားမှုအသွင်ဖြင့်လည်းကောင်း သစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲများကို စုပေါင်းညီညာသောအင်အားဖြင့် စဉ်ဆက်မပြတ်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။

နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဦးဆောင်သည့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) မိသားစုများအနေဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်  တတိယအကြိမ်  သစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲအထိ သစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲတော် စုစုပေါင်း  ၄၄  ကြိမ်ပြုလုပ်၍ ကျွန်း၊ ပျဉ်းကတိုး၊   ပိတောက်၊  တမလန်း၊ အင်ကြင်း၊  မဟော်ဂနီ  အစရှိသော ရတနာတန်းဝင်အပင်များ၊  လက်ဖက်၊ ရော်ဘာ၊ ဆီအုန်း၊ မန်ကျည်း၊ သီဟိုဠ်၊ ကျွဲကော အစရှိသော နှစ်ရှည်သီးနှံပင်များနှင့် ပိတောက်၊ ခရေ၊ ကံ့ကော်၊ အင်ကြင်း၊ တမာ၊ စံကားဝါ၊ ပနားမားငု၊ စိန်ပန်း၊ ဗာဒံ၊ မန်ဂျန်ရှား၊ ခါတော်မီ၊ စွယ်တော်၊ လင်းလွန်း အစရှိသော အရိပ်ရလေကာပင်များ   စုစုပေါင်း ၂၀၈၄၂၅ ပင်ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ တပ်မတော်တစ်ရပ်လုံး အတိုင်းအတာအားဖြင့်ဆိုလျှင် ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ ရတနာတန်းဝင်၊ စက်မှုကုန်ကြမ်းသီးနှံ၊ နှစ်ရှည်စားသုံးသီးနှံနှင့်   အရိပ်ရလေကာပင် စုစုပေါင်း ၂၀၇၈၂၅၂၄ ပင်စိုက်ပျိုးနိုင်ခဲ့ပြီး ၁၃၄၅၀၁၉၇ ပင်ရှင်သန်ဖြစ်ထွန်းသဖြင့် ရှင်သန်ပင်ရာခိုင်နှုန်း   ၆၄   ဒသမ  ၇၂ ဖြစ်ကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။

ထိုသို့ စုပေါင်းညီညာစိုက်ပျိုးခဲ့မှုများကြောင့် ယခုအခါ ရေဆင်းဆည်ပတ်ဝန်းကျင်တွင်  စိမ်းလန်းစိုပြည်လျက်ရှိသည်ကို ကြည်နူးဖွယ်တွေ့မြင်ခံစားရသည်။ သက်ဆိုင်ရာဒေသများအလိုက် သစ်တောပြုန်းတီးမှုရာခိုင်နှုန်းနှင့် အပူချိန်လျော့နည်းကျဆင်းရေး၊ လေထုအရည်အသွေး သန့်စင်မြင့်မားရေးတို့ကို များစွာအထောက်အကူပြုလျက်ရှိသည်။ 

ထို့အတူ  နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ ဦးဆောင်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ မိုးရာသီသစ်ပင်  စိုက်ပျိုးပွဲများကိုလည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ နှစ်စဉ်မပြတ်ကျင်းပခဲ့သည်။   ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၈ ရက်တွင် ဥတ္တရသီရိမြို့နယ်  ဖိုးဇောင်တောင် (၃)  ကြိုးဝိုင်းအကွက်  အမှတ်(၁၇)၌ ပြုလုပ်သည့်  သစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲမှသည်    ၂၀၂၅  ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်တွင် မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးပရိဝုဏ်တော်အနီး၌ ကျင်းပသည့် သစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲအထိ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ ကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်ပါဝင်၍ အကြိမ်အရေအတွက်အားဖြင့် စုစုပေါင်း ၁၅ ကြိမ်၊ ပျိုးပင်ပေါင်း ၃၀၈၇၇ ပင်ကို စိုက်ပျိုးနိုင်ခဲ့သည်။

ထိုသို့စိုက်ပျိုးရာတွင် စိုက်ပျိုးသစ်ပင်များရှင်သန်အောင်မြင်စေရန် ဒေသနှင့်ကိုက်ညီမည့် သစ်မျိုးမှန်ကန်စွာရွေးချယ်ခြင်း၊ စနစ်တကျမြေပြုပြင်ခြင်း၊ ရေနှင့်မြေအစိုဓာတ်ရရှိခြင်း၊  စိုက်မည့်ကျင်းအရွယ်အစားမှန်ကန်ခြင်း၊   ပန္နက်အကွာအဝေးနှင့် စိုက်ပျိုးနည်းစနစ်မှန်ကန်မှုရှိခြင်း၊  မြေဆီအာဟာရပြည့်စေရန် မြေသြဇာများထည့်သွင်းခြင်း၊ သန်စွမ်းသည့်  ပျိုးသက်နှစ်နှစ်၊  အမြင့်နှစ်ပေအထက်ရှိ ပျိုးပင်များကိုသာစိုက်ပျိုးခြင်း စသည့်  လုပ်ငန်းစဉ်များအတိုင်း    တစ်ပင်စိုက်ပျိုးလျှင်  တစ်ပင်ရှင်သန်ဖြစ်ထွန်းစေရန် စနစ်တကျဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ထို့ပြင်    နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏ လမ်းညွှန်မှုနှင့်အတူ   လူသူလေးပါးသွားလာရန် ခက်ခဲသည့်  တောတောင်လျှိုမြောင်များအနှံ့  သစ်တောသစ်ပင်များ ပေါက်ရောက်ဖုံးလွှမ်းစေရန်  သစ်စေ့မြေလုံးများကိုလည်း   တပ်မတော်ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် ကြဲချစိုက်ပျိုးခြင်းများ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။  ရွှံ့လုံးတစ်လုံးလျှင် မဲဇလီ၊ ထင်းရှူး၊ ကယ်ရီရားနား၊ ဘောစကိုင်း၊ မန်ကျည်း၊ ရေသင်းဝင်၊ မျောက်ငို၊ ပင်စိမ်း စသည့်မျိုးစေ့ငါးစေ့ခန့်ထည့်သွင်း၍  Seeds  Ball  များပြုလုပ်ပြီး အရေအတွက် သိန်းနှင့်ချီသော သစ်စေ့မြေလုံးများကို ကြဲချစိုက်ပျိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ 

နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် နိုင်ငံတော်၏တာဝန်အရပ်ရပ်ကို ထိန်းသိမ်းဆောင်ရွက်နေစဉ် ကာလအတွင်း သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍ မြေပေါ်မြေအောက်သဘာဝ သယံဇာတများထုတ်ယူသုံးစွဲမှုကိုလျှော့ချပြီး တိုင်းပြည်၏ အရန်သယံဇာတအဖြစ် ထိန်းသိမ်းနိုင်ရေး၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲဖောက်ပြန်မှု လျှော့ချရေးနှင့်   ပြန်လည်မျှတလာစေရေး၊   နိုင်ငံပိုင်သစ်တောများ  ရေရှည်တည်တံ့စေရေး၊  ကျေးရွာပိုင်ထင်းစိုက်ခင်းများ တည်ထောင်ရေး၊ ပင်လယ်ကမ်းခြေဒေသများရှိ   ဒီရေတောများ ထာဝစဉ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရေးစသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို  အမျိုးသားရေးတာဝန် တစ်ရပ်အနေဖြင့်  တစိုက်မတ်မတ်  ကြိုးပမ်းအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့်အတူ  တိုင်းရင်းသားပြည်သူများ၊   ပြည်တွင်း/ပြည်ပ အဖွဲ့အစည်းများ ပူးပေါင်းပါဝင် ဆောင်ရွက်ကြခြင်းအားဖြင့် သစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲတော်များ နိုင်ငံအနှံ့ကျင်းပ၍ စိမ်းလန်းသည့်မြန်မာ့ရေမြေတောတောင်ဖြစ်အောင် ဖန်တီးပုံဖော်နေကြပုံမှာ  အားတက်ဖွယ်ဖြစ်သည်။    ဤသို့လူထုလှုပ်ရှားမှုအသွင်ဖြင့်   တပျော်တပါးစိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်မှာ ထူးကဲမွန်မြတ်လှသည့်စုပေါင်းကုသိုလ်ပွဲများဟုလည်းဆိုနိုင်သည်။

နိုင်ငံတစ်ဝန်းသစ်တောဖုံးလွှမ်းမှု တိုးတက်စေရေးအတွက် သစ်တောများ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးစီမံကိန်း၊ အပူပိုင်းဒေသ (၁၃)ခရိုင် စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးစီမံကိန်း၊   ကမ်းရိုးတန်းဒီရေတောများ  ဘက်စုံစီမံအုပ်ချုပ်ခြင်းစီမံကိန်း စသည့်စီမံကိန်းများကို  နိုင်ငံတော်၏ရည်မှန်းချက်နှင့်အညီ  အကောင် အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ 

အလားတူ  ကျေးလက်ဒေသများတွင် တစ်ရွာနှစ်ဧကစိုက်ခင်းများ၊  ကျေးရွာထင်းစိုက်ခင်းများနှင့် ဘက်စုံသုံးစိုက်ခင်းများတည်ထောင်ခြင်း၊ အာဆီယံလမ်းမကြီး လမ်းဘေးဝဲ၊ ယာ၊ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးဘေးဝဲ၊ ယာများတွင် အရိပ်ရအပင်များ၊ တစ်အုပ်တစ်မသစ်တောငယ်များ စိုက်ပျိုးထူထောင်လျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် ရထားလမ်းဘေး ဝဲ၊ ယာ တစ်လျှောက်နှင့် သစ်တောသစ်ပင်ကျဲသည့် တောင်ကုန်းထိပ်များ၊ မြစ်ချောင်းများ၏ ရေဝေရေလဲဧရိယာများနှင့် သဘာဝရေထွက်ဧရိယာများတွင်  သစ်ပင်များ စိုက်ပျိုးထိန်းသိမ်းခြင်းများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းကို   ယခုကဲ့သို့ပွဲတော်များ၊  အခမ်းအနားများနှင့်  စိုက်ပျိုးခြင်းအပြင်   ရှေးအစဉ်အဆက်ကပင် လုပ်ရိုးလုပ်စဉ် မိရိုးဖလာစိုက်ပျိုးကြခြင်းမျိုးလည်းရှိသည်။ မိမိတို့၏ အိမ်ခြံဝင်း၊ အိမ်ပတ်ဝန်းကျင်၊   ရပ်ရွာဝန်းကျင်၊ လယ်ယာပတ်ဝန်းကျင်၊ စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံဝန်းကျင်၊ လက်လှမ်းတမီနေရာများတွင် တစ်ဦးချင်းဖြစ်စေ၊ မိသားစုအလိုက်ဖြစ်စေ၊ အဖွဲ့အစည်းလိုက်ဖြစ်စေ တစ်ပင်နှစ်ပင်မှအစ  တစ်အုပ်တစ်မ တတ်နိုင်သမျှရှင်သန်အောင် နှစ်စဉ်စိုက်ပျိုးထူထောင် သွားမည်ဆိုပါလျှင် နိုင်ငံတော်ကမျှော်မှန်းထားသည့်   နိုင်ငံတစ်ဝန်းသစ်တော လွှမ်းခြုံမှု ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးတို့ မလွဲမသွေ တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းလာမည်မှာဧကန်ဖြစ်သည်။ 

နိုင်ငံတော်စဉ်ဆက်မပြတ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ပြည်သူများစားရေရိက္ခာဖူလုံရေး၊ လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊    သန့်ရှင်းသောပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကောင်းမွန်သော ဂေဟစနစ်ကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ရေးအတွက် သစ်ပင်သစ်တောများမှာ အလွန်အရေးကြီးသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။  သို့ဖြစ်ရာ သစ်ပင်သစ်တောများ    စိမ်းလန်းစိုပြည်ပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် သန့်ရှင်းသာယာလှပစေရေးအတွက်  အားလုံးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြရမည်ဖြစ်သလို စိုက်ပျိုးပြီးသည့်  သစ်ပင်ပန်းပင်များ  ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲစွာ  စိမ်းလန်းစိုပြည်နေစေရေးကိုလည်း    ဝိုင်းဝန်းထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ကြရမည်ဖြစ်သည်။

သစ်ပင်များစိုက်ပျိုးခြင်းကြောင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ လျော့ပါးစေခြင်း၊  ရာသီဥတုညီညွတ်မျှတစေခြင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်စိမ်းလန်းစိုပြည်ခြင်း၊ အရိပ်အာဝါသနှင့်  သန့်စင်သောလေကို ရရှိခြင်း၊ အသီးအရွက်များကို စားသုံးနိုင်ခြင်း၊ ကျေးငှက်များအတွက်နားခိုရာနှင့် အစာရေစာရရှိခြင်းစသည့် ကောင်းကျိုးများ ရရှိစေနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတော်ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ပြည်သူများစားရေရိက္ခာဖူလုံပြီး ကျန်းမာပျော်ရွှင်ရေးနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တချို့မှ ကာကွယ်နိုင်ရန်အတွက် သစ်ပင်သစ်တောများ၏ အခန်းကဏ္ဍသည်အဓိကကျသည်။ Green  City၊ Clean City၊ Smart City နှင့် Green Village  များဖြစ်စေရေးအတွက် သစ်ပင်သစ်တောများသည် အလွန်အရေးကြီးသည့် အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည်။ 

သစ်ပင်ပန်းမန်များသည် ပတ်ဝန်းကျင်စိမ်းစိုသာယာလှပမှုသာမက လူတိုင်း၏ရင်ကိုအေးမြစေပြီး စိတ်လက်ပေါ့ပါးမှု၊ ပျော်ရွှင်ချမ်းမြေ့မှု၊ လန်းဆန်းတက်ကြွမှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကောင်းကို ဖန်တီးပေးနိုင်မှုတို့အပြင် ထိုသို့ဖန်တီးပေးနိုင်သည့် ဂုဏ်ယူစိတ်၊  ကြည်နူးစိတ်ဖြင့်   နိုင်ငံချစ်စိတ်၊ တိုင်းပြည်ချစ်စိတ်တို့၏ သန္ဓေတည်ရာမျိုးစေ့လည်းဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာမြေကြီးနှင့်လူသားများအတွက် သစ်ပင်များသည် များပြားလှသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ပေးစွမ်းလျက်ရှိသည်။   သုတေသနပညာရှင်များ၏လေ့လာမှုအရ    သစ်ပင်များရှိသော စိမ်းလန်းစိုပြည်လျက်ရှိသည့် ပတ်ဝန်းကျင်သည်     စိတ်ဖိစီးမှုကိုလျှော့ချပေးပြီး  စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးကို တိုးတက်စေကြောင်းသိရှိရသည်။  သစ်ပင်များနှင့်ပြည့်နေသည့်ပန်းခြံများ၊   လမ်းမများ၊ ကျေးလက်နှင့် မြို့ပြများသည် လမ်းလျှောက်ရန်၊  အပန်းဖြေရန်၊ အရိပ်ရရန်တို့အပြင် အေးချမ်းသည့်သဘာဝအလှနှင့်ထိတွေ့ခြင်းအားဖြင့် လူသားများ၏ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ကောင်းကျိုးများကိုဖြစ်ထွန်းစေသည်။ ထို့ကြောင့် သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းသည်  နိုင်ငံ‌တော်၏ပစ္စုပ္ပန်နှင့်    အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်များအတွက်  အလွန်အရေးကြီးပြီး   အကျိုးကျေးဇူးကြီးမားစေမည့် သဘာဝရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။

သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းဆိုသည်မှာ ရိုးရှင်းသည့်သာမန်လုပ်ငန်းစဉ် တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း  ရေရှည်အတွက်ကြီးမားသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိစေနိုင်သည်။

သစ်ပင်တစ်ပင်စိုက်ပျိုးလိုက်ခြင်းအားဖြင့် ၎င်းသစ်ပင်များ ရှင်သန်ကြီးထွားနေသမျှကာလပတ်လုံး    ရရှိလာသည့်အရိပ်အာဝါသ၊ သစ်သီးဝလံ၊ လတ်ဆတ်သည့်လေ၊ ရေနှင့်မြေဆီလွှာကို ထိန်းသိမ်းပေးနိုင်မှုစသည့် အကျိုးကျေးဇူးများအားလုံးသည် စိုက်ပျိုးသူအတွက်   ကုသိုလ်များအဖြစ်  အလိုလိုရရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ 

ယင်းကုသိုလ်များမှာ တစ်ကြိမ်လုပ်ဆောင်ရုံဖြင့်  နှစ်ပေါင်းများစွာ၊ မျိုးဆက်ပေါင်းများစွာအထိ  အကျိုးဆက်များစွာ ပေးစွမ်းနေပေလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းသည် ဇရပ်တန်ဆောင်း၊ ဂူကျောင်း၊ ပြာသာဒ် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခြင်းနှင့် အခြားသောထာဝရကုသိုလ်များကဲ့သို့ပင်  တူညီသည့် ကုသိုလ်တရားကို ရရှိခံစားစေနိုင်သည့်အပြင် အသက်ရှည်ကျန်းမာသည့်  ကုသိုလ်အကျိုးထူးတို့ကိုလည်း ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်ရာ ထာဝရထက်တစ်ရက်ပိုသည့်   အစဉ်ထာဝရ ကုသိုလ်ဟုပင် ညွှန်းဆိုလိုက်ချင်ပါတော့သည်။   ။

MWD

တ​စ်လောက ကျွန်​တော်သတင်း​ထောက်ကြီးတစ်​ယောက်ရဲ့ ဖိတ်ကြားစီစဉ်မှုအရ ရန်ကုန်- မန္တ​လေး အမြန်လမ်း ၁၁၅ မိုင်အနီး ပဲခူးရိုးမ​ပေါ်ရှိ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံသို့ သွား​ရောက်​လေ့လာခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။ ရန်ကုန်နဲ့​ နေပြည်​တော် အကြိမ်ကြိမ်အခါခါသွား​ရောက်ခဲ့စဉ် အမြန်လမ်းမပေါ်ကနေ ဒီ​ရေ​လှောင်တမံကို လှမ်းမြင်ရပေမယ့် လေ့လာခွင့်မကြုံခဲ့ပါ။ အခုတစ်ခါမှာ​တော့ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံအ​ကြောင်းသာမက နိုင်ငံတစ်ဝန်းက​ရေ​လှောင်တမံကြီး​တွေရဲ့​ ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်​ပေး​နေတာ​​တွေ၊ စိုက်ပျိုး​ရေ​ပေး​ဝေ​နေတာ​တွေကို အ​သေးစိတ်သိရှိ​လေ့လာခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။

လှပခံ့ညားတဲ့တာတမံ

ကျွန်​တော်တို့​လေ့လာ​ရေးအဖွဲ့ ယာဉ်တန်းဟာ ၁၁၅ မိုင် အမြန်လမ်းမှ အ​နောက်ဘက် ပဲခူးရိုးမ​တောင်​ကြောပေါ်တက်သွားပြီး နာရီဝက်ခန့်အကြာမှာ​​​တော့ ဖြူး​ချောင်းတမံကို ရောက်ပါတယ်။ ကြည်စိမ်း​နေတဲ့​ရေပြင်၊ လှပခံ့ညားတဲ့တာတမံ၊ ညို့ညို့ဆိုင်းဆိုင်းရှိ​နေတဲ့​ တော​တောင်လျှို​မြောင်​တွေ​ကြောင့် စိတ်ကြည်နူးဖွယ်​ကောင်းလှပါတယ်။

ရေ​လှောင်တမံအနီးမှာ​တော့ ​ ရေ​လှောင်တမံနဲ့ပတ်သက်တဲ့​ ကြေးပြားကမ္ပည်းမော်ကွန်း စိုက်ထူထားတာကို​တွေ့ရပါတယ်။ ​မော်ကွန်းမှာ​​ရေးထားတဲ့စာတန်းက​တော့ ပြည်​ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ​​​​တော်အစိုးရ၏ လမ်းညွှန်ချက်အရ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်ဆည်​မြောင်းဝန်ကြီးဌာန ဆည်​မြောင်းဦးစီးဌာနက အ​ကောင်အထည်​ဖော်ခဲ့ပြီး ( ၈-၁-၂၀၁၅) ရက်​နေ့တွင်​ အောင်မြင်စွာဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်လို့​ရေးသားထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်​တော်တို့အဖွဲ့ဟာ ရေ​လှောင်တမံနဲ့ပတ်သက်ပြီး သက်ဆိုင်ရာတာဝန်ရှိသူ​တွေကိုလည်း ​မေးမြန်းခဲ့ပါ​သေးတယ်။

“ကျွန်​တော်တို့ ဒီ​ရေ​လှောင်တမံကြီးက​နေ ၂၀၁၄ ခုနှစ်​နောက်ပိုင်းကစတင်ပြီး ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ပါတယ်။ ဒီဇိုင်းအရဆိုရင်​တော့ တစ်နှစ်ကို ကီလိုဝပ်နာရီသန်း​ပေါင်း ၁၂၀ ထုတ်လုပ်နိုင်ပါတယ်။ မနှစ်က​တော့ ဆည်​ရေဝင်​ရောက်မှု အား​ကောင်းတာ​ကြောင့် လျာထားချက်ကို​ကျော်လွန်ပြီး ၂၀၉ မဂ္ဂါဝပ်အထိ တိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်”လို့ ဖြူး​ချောင်း​ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အား​ပေးစက်ရုံ စက်ရုံမှူး ဦးမင်းသူ​အောင်ကဆိုပါတယ်။
ဘက်စုံ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေဟာ မဟာဓာတ်အားလိုင်း(National Grid) ထဲကို နေ့စဉ်ဓာတ်အားတွေထုတ်လုပ်ပို့လွှတ်​နေသလို စိုက်ပျိုး​ရေကိုလည်း ဖြန့်ဖြူး​ပေး​နေပါတယ်။

“ကျွန်​တော်တို့ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံက ဒီနှစ်​နွေရာသီမှာ​တော့ ​နွေစပါးအတွက် စိုက်ပျိုး​ရေ​ပေး​ဝေ​နေပါတယ်။ စုစု​ပေါင်း နွေစပါးစိုက်ဧက ၁၈၀၀၀ အတွက်ဖြစ်ပါတယ်။ စီမံကိန်းရဲ့ သုံးပုံတစ်ပုံပါ။ စီမံကိန်းအားလုံးပြီးသွားရင်​တော့ ဧက ၉၀၀၀၀ အထိ ​နွေစပါး​ရေ​ပေး​ဝေနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်” လို့ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်းတည်​​ဆောက်​ရေး (၁)လက်​ထောက်ညွှန်ကြား​ရေးမှူး ဦးတလန်ကြားက ဆိုပါတယ်။

စိုက်​ပျိုး​ရေးအတွက်လည်း အားထားရ

မြန်မာနိုင်ငံမှာ စပါးစိုက်ဖို့ စိုက်ပျိုး​ရေလည်း​ပေးနိုင်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလည်း ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်တဲ့ နိုင်ငံပိုင်ဘက်စုံ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း ၂၅ ခုရှိ​ကြောင်း​ လေ့လာမှတ်သားရပါတယ်။ အများအားဖြင့်​​တော့ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံအပါအဝင် ဘီလူး​ချောင်း၊ ကင်းတား၊ ဆည်​တော်ကြီး၊​ ဇော်ဂျီ၊​ ပေါင်း​လောင်း၊ သဖန်းဆိပ်နဲ့ ရဲရွာအစရှိတဲ့​ ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို စီမံကိန်း​တွေဟာ လျှစ်စစ်ဓာတ်အားလည်း ထုတ်လုပ်​ပေးနိုင်သလို စိုက်​ပျိုး​ရေးအတွက်လည်း အားထားရတဲ့ စီမံကိန်းကြီး​တွေဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလိုဘက်စုံ​ရေ​​လှောင်တမံ စီမံကိန်းကြီး​တွေဟာ အခြားအခြား​သော ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေနဲ့မတူပါဘူး။ ပထမဦးစွာ ​ ​ ရေ​လှောင်တမံမှ ထုတ်လွှတ်လိုက်​တဲ့​ရေကို အသုံးပြုပြီး တာဘိုင်စက်တွေကို လည်ပတ်​စေကာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်တာဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ဖန် ​ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရာမှ စီးဆင်းသွား​တဲ့​ရေတွေကို ​အောက်ဘက်မှာ​ ရေလွှဲဆည်တစ်ခုတည်​ဆောက်ပြီး စိုက်ပျိုး​ရေအဖြစ် အသုံးချတာဖြစ်ပါတယ်။ ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ ရေလှောင်တမံ ၂၅ ခု အနက်က စီမံကိန်းအများစုကို နိုင်ငံ​တော်​အေးချမ်း သာယာ​ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုး​ရေး​ကောင်စီလက်ထက်မှာ အ​ကောင်အထည်​ဖော်တည်​ဆောက်ခဲ့​ကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေအရသိရပါတယ်။ ဒီလိုဘက်စုံ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေ အ​ကောင်အထည်​ဖော် တည်​ဆောက်နိုင်ဖို့ဆိုတာ ​ ငွေ​ကြေးအရင်းအနှီး ရှိရုံနဲ့မဖြစ်ပါဘူး။​ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ပထဝီအ​နေအထားက အဓိကအကျဆုံးလို့​ဆိုရမှာပါ။ ဘာ​ကြောင့်လဲဆို​တော့ ဆည်တမံအများစုဟာ ​တောင်ကုန်းတောင်တန်း​တွေနဲ့ ချိုင့်ဝှမ်း​တွေကို အ​ခြေခံတည်​ဆောက်ထားတာပါ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အ​ရှေ့ဘက်မှာဆိုရင် ရှမ်းကုန်းမြင့်​၊ အ​နောက်ဘက်မှာဆိုရင် အ​နောက်ရိုးမ၊ အလယ်ပိုင်းမှာဆို အလယ်ရိုးမ​​​​ခေါ် ပဲခူးရိုးမစတာ​တွေရှိပါတယ်။ ဆည်တမံအများစုဟာ ​တောင်ရိုး​တောင်စွယ်​တွေကို တာတမံအဖြစ် ဖြတ်တားကာတည်​ဆောက်ခဲ့တာပါ။

ဒါဟာ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် သဘာဝက​ပေးတဲ့ လက်​ဆောင်လို့ဆိုရမှာပါ။ ဒီလို​တောင်ရိုးတောင်စွယ်​တွေ၊​ တောင်တန်း​တွေ၊​ ချောင်း​တွေ၊​ မြောင်း​တွေ​မရှိဘူးဆိုရင် ဘက်စုံ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေ​တည်​ဆောက်နိုင်ဖို့မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အဓိက​ရေချိုအရင်းအမြစ်​တွေဖြစ်တဲ့ ဧရာဝတီ၊ ချင်းတွင်း၊ သံလွင်နဲ့ စစ်​တောင်းမြစ်ကြီး​တွေဆိုတာ ရှိပါတယ်။ ဒီမြစ်ကြီး​တွေကလည်း​ တောင်တန်း​တွေကို မြစ်ဖျားခံပြီး ​ပေါ်​ပေါက်လာတာဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့သာ ဆည်တမံ​တွေမရှိဘူး၊ မတည်​ဆောက်ခဲ့ဘူးဆိုရင် မိုးအခါမှာ ​ရေကြီး​ရေလျှံ မှု​တွေ ပိုမိုပြီးဖြစ်ပွားနိုင်သလို ​နွေအခါမှာလည်း ​ရေပြဿနာကြုံ​တွေ့ရဖို့ ရှိပါတယ်။

ဆည်တမံအစုအဖွဲ့​တွေ​ ပေါ်​ပေါက်လာ

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ယခင်ကဆည်တမံဆိုတာ နည်းပါတယ်။ အခုအချိန်မှာတော့ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း၊ ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်း၊ စစ်​တောင်းမြစ်ဝှမ်း​တွေမှာ ဆည်တမံအစုအဖွဲ့​တွေ​ ပေါ်​ပေါက်လာတာ​တွေ့ရပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စိုက်ပျိုး​ရေးကိုကြည့်မယ်ဆိုရင်လည်း ဟိုတုန်းက မိုး​ကောင်း​ရေ​သောက်မျှသာဖြစ်ပါတယ်။ မိုး​ကောင်း​ရေ​သောက်ဆိုတာ မိုးကောင်းတဲ့နှစ်မှာ စိုက်​ရေးပျိုး​ရေး​ကောင်းပါတယ်။ မိုးခေါင်တဲ့နှစ်မှာ​တော့ စိုက်ပျိုး​ရေးမ​ကောင်းပါဘူး။ စိုက်ပျိုး​ရေးမ​ကောင်းရင် အခြားစီးပွား​ရေး​တွေလည်း မ​ကောင်းနိုင်ပါဘူး။ စီးပွား​ရေးမ​ကောင်းရင် လူတစ်ဦးချင်း ဝင်​ငွေကျဆင်းနိုင်သလို တိုင်းပြည်ရဲ့ ဂျီဒီပီလည်းကျဆင်းနိုင်ပါတယ်။ ဘာ​ကြောင့်လဲဆို​တော့ စိုက်ပျိုး​ရေးကို အ​ခြေခံတဲ့နိုင်ငံမို့ပါ။

ဟိုတုန်းကဆိုရင် ​အောက်ပြည်​အောက်ရွာသွားတဲ့ အညာသူအညာသား​တွေဟာ အပြန်မှာ ဘာလက်​ဆောင်မှမပါရင်နေ ဆန်​လေးတစ်စိတ်၊ တစ်ခွဲ​လောက် အညာဆန်ရထားကြီး​တွေစီးပြီး သယ်ကြရရှာတယ်။ အညာမှာ ဆန်ရှားတာကိုး။ ခု​တော့ ဒါ​တွေဟာ​ ပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားပြီ။ ဆည်တမံ​တွေရဲ့​ကျေးဇူး​ကြောင့် အညာကဆန်​တွေ ပြည်ပနိုင်ငံအထိ ပို့​နေပြီ။ စပါး​ပေါ်ချိန်ဆို အညာကဆန်ကားကြီး​တွေ ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်း​တွေကတစ်ဆင့်ပို့နေတာ အများအပြား​တွေ့ရပါတယ်။ အညာသား​တွေဟာ စပါးအတွက်မိုးမ​ကောင်းလို့ စပါး​အောင်ရေ မရဖို့ ပူစရာမလို​တော့ပါဘူး။

ဒါပေမယ့်လည်း အ​ခြေခံအ​ဆောက်အအုံ​တွေဖြစ်တဲ့ ဆည်တမံ​တွေကို တည်​ဆောက်နိုင်ခဲ့​ပေမယ့် စိုက်ပျိုး​ရေ​ပေး​ဝေဖို့ ​မြောင်းလက်တံ​တွေ၊ တူး​မြောင်း​ တွေ၊​ ရေ​သောက်စနစ်​တွေ ဆက်လက်တည်ဆောက် ဖို့ကျန်ပါ​သေးတယ်။

မြောင်းလက်တံ​တွေတည်ဆောက်

ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံ စီမံကိန်းတစ်ခုတည်း ကိုကြည့်မယ်ဆိုရင် အခုမှဆည်​ရေ​သောက်ဧက ၁၈၀၀၀ ​လောက် ​မြောင်းလက်တံ​တွေတည်ဆောက် ပြီး​နေတာဖြစ်ပါတယ်။ ဆည်​ရေ​သောက်ဧက ၉၀၀၀၀ အထိ​ ဖော်​ဆောင်ဖို့ကျန်ရှိ​နေပါ​သေးတယ်။ ၂၀၂၈-၂၀၂၉ ခုနှစ်အထိ ဆည်​ရေ​သောက်ဧက ၉၀၀၀၀ အတွက် လျာထား​ဆောင်ရွက်​နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဖြူး​ချောင်းတမံလို ဘဏ္ဍာနှစ်အလိုက်​ဖော်​ဆောင်မယ့် ဆည်​ရေ​​သောက်စနစ်​တွေ ကျန်ရှိ​နေဦးမယ်လို့​ ခန့်မှန်းရပါတယ်။

ဒီလို ဘဏ္ဍာနှစ်​တွေအလိုက် ဆည်​ရေ​သောက်စနစ်​တွေဖြစ်တဲ့​ မြောင်းလက်တံ​တွေ၊ ​ရေသိုလှောင် မှုစနစ်​တွေ​ ကောင်းလာတာနဲ့အမျှ မြန်မာပြည် တစ်နံတစ်လျားမှာ ​ရွှေ​ရောင်ဝင်းတဲ့စပါးခင်းတွေဟာလည်း တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် တိုးလာဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ​နွေအခါမှာ ​ရေရှာစရာမလိုဘဲ စိုက်ဧက​တွေ တိုးလာဖို့ရှိပါတယ်။ အခုအခါမှာ စပါးအပြင် ​နွေနှမ်း​တွေ​တောင် စိုက်​နေကြပါပြီ။ ကဲ... စပါးက ဆန်၊ နှမ်းက ဆီ ဘာပူစရာလို​သေးလဲ။​ သြော်. ဒါကလည်း ဆည်တမံများ အ​မြော်အမြင်ရှိရှိ တည်​ဆောက်ခဲ့တဲ့​ကျေးဇူး​ပေကိုး။ ။

moi

သံလွင်မြစ်ကူးတံတား(ဘားအံ)

     သံလွင်တံတား(ဘားအံ)သို့လည်း    ရောက်ရှိခဲ့ပါသေးသည်။ ဘားအံမြို့နှင့် သံလွင်မြစ်ကူးတံတားသည်  အလွန်မဝေးလှပါ။  တံတားသို့ဦးတည်ရာလမ်းတစ်လျှောက်  မြစ်သံလွင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူနေသောရွာလေးများကိုတွေ့ရသည်။ တချို့နေရာများတွင် လယ်ကွင်းများ၏ စိမ်းစိမ်းစိုစိုအရောင်များက မျက်စိပသာဒဖြစ်စေသည်။

တံတားကြီးတစ်စင်းက မိုးကောင်းကင်နှင့်ထိတွေ့လုနီးပါး မတ်မတ်ရပ်လျက်တည်ရှိနေသည်ကို  တွေ့ရသည်။ ဤတံတားကြီးကား မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှည်လျားဆုံးနှင့်အင်အားအကြီးမားဆုံး မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည့် သံလွင်မြစ်ကြီးကို ဖြတ်ကျော်တည်ဆောက်ထားသည့် သံလွင်တံတား(ဘားအံ)ပင်ဖြစ်သည်။

သံလွင်တံတား(ဘားအံ)သည်  ဘားအံမြို့နှင့်မြိုင်ကလေးရွာကို  ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ သံမဏိရက်မအမျိုးအစားတံတားဖြစ်ပြီး ၂၂၅၂ ပေ အရှည်ရှိသည်။  ဒေသအတွင်း ကုန်းလမ်းခရီးအတွက် အဓိကကျသော တံတားတစ်စင်းဖြစ်၏။ ၁၉၉၄ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

တံတားပေါ်၌ ရပ်မိပေပြီ 

    မြစ်၏ရေစီးသံများက အချိန်၏လှိုင်းလုံးကဲ့သို့ ဆက်တိုက်လှုပ်ရှားနေသည်။    မြစ်ရေသည် အနက်ရှိုင်းဆုံးသောအရောင်ဖြင့် ကရင်ပြည်နယ်တောင်တန်းများကြားမှ ချောင်းရေများကိုစုဆောင်းကာ  မဆုတ်မနစ်စီးဆင်းလျက်ရှိနေသည်။

အဝေးဘက်တွင်မြင်တွေ့နေရသော   တောင်တန်းများသည်  အပြာရောင်မှိုင်းမှိုင်းဖြင့် မိုးကောင်းကင်အောက်တွင် တိတ်တဆိတ်ရပ်တည်နေကြသည်။   

မြစ်ကမ်းပါးများပေါ်ရှိ စိမ်းလန်းသောသစ်တောများကလည်း သဘာဝ၏အေးချမ်းမှုကိုဖော်ပြနေသည်။

စာရေးသူသည် တံတားပေါ်မှ ဖြတ်သန်းသွားလာနေကြသည့် ကားများ၊ ဆိုင်ကယ်များ၊ လူများနှင့် အဝေးရှုခင်းများကိုကြည့်နေရင်း ဆင့်ကဲဆင့်ကဲအတွေးနယ်ချဲ့နေမိပြန်သည်။

အတိတ်ကာလများက မြစ်တစ်ဖက်မှတစ်ဖက်သို့သွားလာရန် လှေများကိုသာအားကိုးရသည့် အချိန်ကာလများရှိခဲ့သည်။  မိုးရာသီရောက်လျှင်မြစ်ရေများတက်ကာ  လူများ၏ခရီးသွားလာမှုများနှင့်  ကုန်စည်ပို့ဆောင်မှုများမှာ အခက်အခဲများစွာကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။

ယနေ့တွင်တော့  သံလွင်မြစ်ကူးတံတားကြီးသည် မြစ်ကမ်းနှစ်ဖက်ကို   ခိုင်မာစွာဆက်သွယ်ပေးနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။   ဒေသခံများ၏   နေ့စဉ်ဖြတ်သန်းမှုဘဝလမ်းကြောင်းများ ပိုမိုလွယ်ကူသက်သာစေခဲ့ပြီ။

တံတားကြီးရှိလာပြီးသည့်နောက် ဒေသ၏အသက်ရှူသံများ ပိုမိုမြန်ဆန်သွက်လက်လာသကဲ့သို့ပင် ထင်မိသည်။

တံတားကြီးသည် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး၏အိပ်မက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်၊   ချိတ်ဆက်ပေးနိုင်ရန် တိတ်တဆိတ်တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည်ဟု ခံစားရမိသည်။    ဆက်စပ်စဉ်းစားမိသည်က  နိုင်ငံတော်၌ ဘာကြောင့်လမ်းများဖောက်လုပ်ပေးရန်၊ ဘာကြောင့်တံတားတွေဆောက်ပေးရန် လိုအပ်တာလဲဟုပင်ဖြစ်သည်။           

ဤသို့ လမ်းတစ်လမ်းဖောက်ခြင်း၊ တံတားတစ်စင်းဆောက်ခြင်းဆိုသည်မှာ  ရိုးရိုးအဆောက်အအုံ တည်ဆောက်ခြင်းသာမဟုတ်ပေ။  ၎င်းတို့ကဒေသတစ်ခု၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို လမ်းကြောင်းဖွင့်ပေးသော အနာဂတ်၏တံခါးများ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်ကြသည်။

လမ်းများ          

     လမ်းများသည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအတွက် သွေးလွှတ်ကြောမကြီးများနှင့်တူပေသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည့်နိုင်ငံသည် စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ပညာရေး  စသည့်ကဏ္ဍအားလုံး  မြန်မြန်ဆန်ဆန်တိုးတက်နိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ပါနည်း။

လမ်းများသည်  စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အရေးကြီးလှသည်။ ဒေသအသီးသီးမှ ထုတ်ကုန်များ၊ ကုန်ကြမ်းများ  လွယ်လင့်တကူသယ်ဆောင်နိုင်သည်။ 

ခရီးလမ်းမြန်ဆန်သဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်မှုကာလများ လျော့ကျစေပြီး ကုန်ပစ္စည်းဈေးနှုန်းများ ပိုမိုသက်သာစေသည်။  နိုင်ငံအတွက်  စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများတည်ဆောက်ရန်လွယ်ကူစေသည်။ နိုင်ငံသားတို့လိုရာခရီးကို   ချောမွေ့မြန်ဆန်စွာသွားလာနိုင်ကြသည်။

လမ်းများသည် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးကို အထောက်အကူပြုသည်။ တောင်သူလယ်သမားများ၏ လယ်ယာထွက်ပစ္စည်းများကို ဈေးကွက်သို့အချိန်တိုအတွင်းပို့နိုင်သည်။ ကျေးလက်ဒေသများသို့ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးဝန်ဆောင်မှုများ ကောင်းမွန်စွာရောက်ရှိစေသည်။ ကျေးလက်နေပြည်သူများ၏ လူနေမှုအဆင့်အတန်းကိုမြင့်တက်စေသည်။  သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ပညာရေးအားလုံးအတွက် အဓိကကျသောကဏ္ဍတွင်ပါဝင်ပြီး လူနေမှုဘဝကို မြင့်မားတိုးတက်စေသည်။

လမ်းများသည် လူမှုဆက်သွယ်ရေးကိုလည်းလျင်မြန်စေသည်။  နိုင်ငံသားတို့၏ မိသားစုဝင်များ၊ မိတ်ဆွေများနှင့်အတူ  နေရာအနှံ့သွားလာ လည်ပတ်နိုင်သည်။ အရေးပေါ်အခြေအနေများ (ဥပမာ-ဆေးရုံပို့ဆောင်ရန်) အချိန်မီဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ တောင်ပေါ်၊ မြေပြန့်ဒေသအသီးသီးရှိ ယဉ်ကျေးမှု၊ ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများဖလှယ်ခြင်းကိုချောမွေ့စေသည်။

လမ်းများသည် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးအတွက် များစွာပံ့ပိုးသည်။ နိုင်ငံတော်၏ ဝန်ဆောင်မှုများ ပြည်သူလူထုထံသို့ အလွယ်တကူရောက်ရှိနိုင်သည်။ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် အဖွဲ့အစည်းများ လျင်မြန်စွာပြောင်းရွှေ့နိုင်သည်။

လမ်းများသည်  ခရီးသွားလုပ်ငန်းအတွက်   ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးစေသည်။  ပြည်တွင်းပြည်ပ ခရီးသွားများသွားလာမှုလွယ်ကူစေသည်။ နိုင်ငံ၏ခရီးသွားလုပ်ငန်းများကို ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေပြီး  နိုင်ငံခြားဝင်ငွေကောင်းမွန်စေသည်။

လမ်းများသည်   အရေးပေါ်အခြေအနေများကိုလည်း ထိရောက်စွာဆောင်ရွက်နိုင်စေသည်။ နိုင်ငံအတွင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ (ဥပမာ-ငလျင်၊ ရေဘေး၊ မီးဘေး)များဖြစ်ပွားပါက အချိန်တိုအတွင်းကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများအား မြန်မြန်ဆန်ဆန် ဆောင်ရွက်နိုင်ပါလိမ့်မည်။ထို့ကြောင့်လမ်းများသည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခုဟု ဆိုရပါလိမ့်မည်။

တံတားများ

     တံတားများသည်လည်း နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအတွက် လမ်းများကဲ့သို့ပင်   အလွန်အရေးပါလှပေသည်။ 

“သဘာဝအတားအဆီးများကို      အောင်မြင်စွာကျော်လွှားနိုင်သောဉာဏ်ပညာ” ဟုပင် တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။

တံတားများသည် ပထဝီဆိုင်ရာ အတားအဆီးကိုဖြတ်ကျော်နိုင်သည်။  မြစ်များ၊ ချောင်းများ၊ ချိုင့်ဝှမ်းများ၊  တောင်ပြတ်များ၊  တောင်ကြားများကိုဖြတ်သန်း၍    ခရီးဝေးကိုချိတ်ဆက်ပေးသည်။ 

ဝေးကွာနေသော  ကမ်းနှစ်ဖက်ကိုဖြတ်သန်း၍ ဒေသတစ်ခုနှင့်တစ်ခု လွယ်ကူစွာဆက်သွယ်ပေးသည်။

တံတားများသည်   စီးပွားရေးအတွက်အကျိုးကျေးဇူးများဖြစ်စေသည်။   ခရီးသွားရန်အတွက် မြစ်ချောင်းများဖြတ်ကျော်ကူးရန်    အချိန်ကြာခြင်း၊ လှေငယ်များ၊ ဇက်များစောင့်ဆိုင်းရခြင်းမှ လွတ်မြောက်စေပြီး အချိန်ကုန်သက်သာစေသည်။ သဘာဝအတားအဆီးရှိသော ဒေသများတွင်ပင် စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများတည်ဆောက်နိုင်သည်။ ကုန်စည်များသယ်ယူပို့ဆောင်ဖြန့်ဖြူးရေးအတွက် အခြေခံချိတ်ဆက်မှုလည်းဖြစ်သည်။

တံတားများသည်  လူမှုဆက်သွယ်မှုကိုလည်း တိုးတက်စေသည်။ ကျေးလက်ဒေသများနှင့် မြို့ပြဒေသများအကြား ဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုရရှိစေသည်။ လူမျိုးစုများအကြား  ဆက်ဆံရေး ပိုမိုကောင်းမွန်စေသည်။

တံတားများသည်  နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအရအရေးပါလေသည်။  နယ်စပ်ဒေသများ၊ သဘာဝအတားအဆီးရှိသော ဒေသများသို့ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ အမြန်ရောက်ရှိနိုင်သည်။ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်စသည့် နိုင်ငံ၏အရေးပေါ် အခြေအနေများတွင် ပြည်သူလူထုအား အမြန်ရွှေ့ပြောင်းပေးနိုင်သည်။

တံတားများသည် နိုင်ငံ၏အင်ဂျင်နီယာနည်းပညာ အောင်မြင်မှု၊ နိုင်ငံ၏တိုးတက်မှု၊ နိုင်ငံတော်ပုံရိပ်ကိုမြှင့်တင်နိုင်မှု၊ နိုင်ငံသားများ၏ မျှော်မှန်းချက်နှင့် ဂုဏ်ယူရမှုတို့ကိုဖော်ပြသော သင်္ကေတတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။

လမ်းနှင့်တံတားများ

     လမ်းတစ်လမ်း၊ တံတားတစ်စင်း၏ အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝမှုကို  ထပ်မံတွေးမိသည်။  လမ်းတစ်လမ်းဖောက် လုပ်ခြင်းမှာလည်း  မြေပြင်ပေါ်တွင် ကျောခင်းနေသည့်  သာမန်သက်မဲ့မျဉ်းတစ်ကြောင်းသာ မဟုတ်၊  လူသားတို့၏ ဘဝအနာဂတ်သို့သွားမည့်လမ်းကြောင်းကို ဖွင့်လှစ်ပေးသည့် သက်ဝင်လှုပ်ရှားနေသည့် သက်သေတစ်ခုပင်ဖြစ်နေသည်။

တံတားတစ်စင်းဆိုသည်မှာ မြစ်ကမ်းနှစ်ဖက်ကို ချိတ်ဆက်ပေးသည့် သက်မဲ့ပစ္စည်းတစ်ခုသာမဟုတ်။

လူသားတို့၏ဘဝများ၊  အိပ်မက်များနှင့် ဒေသတစ်ခု၏ အနာဂတ်များကိုပါ  ပုံဖော်ချိတ်ဆက်ပေးထားသည့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၏  အမြဲရှင်သန်နေသောပြယုဂ်တစ်ခုဖြစ်နေသည်။

လမ်းတစ်လမ်း၊ တံတားကြီးတစ်စင်း တည်ဆောက်နိုင်ရန်အတွက် နိုင်ငံတော်ကဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် အများအကျိုးအတွက် အဘက်ဘက်မှစဉ်းစားပြီးမှ ဘဏ္ဍာငွေများအကုန်အကျခံပြီး ဖော်ဆောင်ထားပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤအကျိုးရလဒ်ကိုလည်း ဒေသခံများဦးစွာခံစားကြရသည်။

ဒေသအသီးသီး၌ လမ်း၊ တံတားများအပါအဝင် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပေးရာ၌ လူဦးရေသိပ်သည်းဆ၊ စီးပွားရေးအရ တွက်ခြေကိုက်ခြင်း၊ မကိုက်ခြင်းတို့ကို မေ့ထားရန်လိုသည်။

ထိုဒေသလေးတစ်ခု၌    ဆောင်ရွက်ပေးသည့် လုပ်ငန်းများမှတစ်ဆင့်ရရှိလာသည့်  နိုင်ငံသားများ၏ယုံကြည်မှု၊ နိုင်ငံတော်အပေါ် အားကိုးအားထားပြုမှုတို့သည် အခြားဒေသအသီးသီးသို့ပျံ့နှံ့သွားမည်။ ထိုအခါ နိုင်ငံတော်၏  ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်ကို များစွာအထောက်အကူပြုပါလိမ့်မည်။

တည်ဆောက်ရဦးမည့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုသည်မှာ  “လူသားတိုင်းပူပင်သောကကြောက်လန့်မှုကင်းပြီး  အေးချမ်းစွာ နေထိုင်နိုင်ခြင်း”ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရမည် ထင်သည်။ ငြိမ်းချမ်းပြီးအေးချမ်း သာယာဘေးကင်းမှုသည် နိုင်ငံသားများအတွက်၊ နယ်မြေတစ်ခုအတွက်၊  နိုင်ငံတစ်ခုအတွက် အလိုအပ်ဆုံးနှင့် အဓိကအကျဆုံးအခြေခံ လိုအပ်ချက်ပင်ဖြစ်သည်။

ယုံကြည်ချက်၊ ခံယူချက်မတူညီကြတိုင်း အဖျက်လုပ်ရပ်များကို လွယ်လွယ်ကူကူ ဖျက်ဆီးကျူးလွန်ခြင်းများမှာ တိုင်းပြည်အတွက် ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုအလွန်ကြီးမားလွန်းလှပါပေသည်။

ဝိဝါဒကွဲပြားခြင်း၊အတွေးအမြင်မတူခြင်း၊ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားထိခိုက်ခြင်း  စသည့်အချက်တို့အား ငြိမ်းချမ်းစွာမဖြေရှင်းဘဲ  လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။  ထို့ကြောင့်ဒေသအသီးသီးတွင် ပေးဆပ်မှုတွေများစွာရှိခဲ့သည်။  အနာဂတ်လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ၊   နိုင်ငံ၏အခြေခံအဆောက်အအုံများ များစွာပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရလေသည်။ ငြိမ်းချမ်းမှုများလည်း ဝေးကွာခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ နေရာဒေသအချို့တွင်ဖြစ်ပွားနေသော လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများသည် အချိန်တစ်ခုရောက်လျှင် အရှိန်ရပ်တန့်သွားပေလိမ့်မည်။ ထိုအချိန်မှသာ နိုင်ငံအနှံ့ ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများကို  ကွက်ပြည့်နင်းကာပြန်လည်ဆောင်ရွက်၍ရနိုင်ပါမည်။ ဒေသများငြိမ်းချမ်းချိန်ရောက်မှသာ    လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များကို ပြန်လည် တည်ဆောက်နိုင်ပါမည်။ အခြေခံအဆောက်အအုံများ  တည်ဆောက်ရေးပြန်လည် စတင်ရပါလိမ့်မည်။ အချိန်များစွာယူရပါလိမ့်ဦးမည်။ ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ဆောင်ရွက်ကြရပါမည်။

ထို့ကြောင့်  နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန်၊ အခြေခံအဆောက်အအုံများ ကောင်းမွန်လာစေရန် ဒေသအသီးသီးတွင်   “ဖောက်ရဦးမည့်   လမ်းများ”  များစွာဆောင်ရွက်ရပေဦးမည်။ သဘာဝအတားအဆီးများကို ဖြတ်ကျော်နိုင်ရန် “ဆောက်ရဦးမည့် တံတားများ”များစွာ တည်ဆောက်ရပေဦးမည်။         ။

MWD