ကမ္ဘာ့ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲထိန်းသိမ်းဖို့ ရပ်ရွာဒေသမှ စတင်ဆောင်ရွက်စို့

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ ထိန်းသိမ်းရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ်ဆောင်းပါး

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ  ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲထိန်းသိမ်းရေးနေ့

၁၉၉၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်တွင်ကျင်းပခဲ့သည့် ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံအစီအစဉ်၏   ဒုတိယအကြိမ်မြောက်  ကော်မတီအစည်းအဝေးတွင် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲဆိုင်ရာ အကြောင်းကိစ္စရပ်များကို ပိုမိုနားလည် သဘောပေါက်စေရန်နှင့်   ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ အရှိန်အဟုန်မြှင့်တင် ဆောင်ရွက်စေရန်ရည်ရွယ်၍ နှစ်စဉ် မေလ ၂၂ ရက်နေ့အား “အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ  ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲထိန်းသိမ်းရေးနေ့”   အဖြစ်   သတ်မှတ်ကြေညာခဲ့သည်။  ယခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲထိန်းသိမ်းရေးနေ့ ဆောင်ပုဒ်မှာ   “ကမ္ဘာ့ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲထိန်းသိမ်းဖို့   ရပ်ရွာဒေသမှ  စတင်ဆောင်ရွက်စို့” (Acting  Locally  for Global Impact)” ဖြစ်သည်။ “ကိုယ့်ရပ်ရွာ၊ ကိုယ့်ဒေသမှစတင်ပြီး တစ်ဦးချင်း၊ တစ်ဖွဲ့ချင်း၏ အသေးစား လုပ်ဆောင်မှုများသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဇီဝမျိုးစုံ မျိုးကွဲထိန်းသိမ်းရေးအပေါ် ကြီးမားသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ဖြစ်စေနိုင်သည်” ဟူ၍ ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ 

ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ

ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သစ်တောများ၊ ရေဝပ်ဒေသများ၊ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ၊ ရေနေသတ္တဝါများ၊ အပင်မျိုးစုံနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ အမျိုးမျိုးကွဲပြားသော သက်ရှိများအားလုံးကို “ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ” (Biodiversity) ဟုခေါ်ဆိုသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲပေါင်း (အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန်မျိုးစိတ်ပေါင်း) ၈ ဒသမ ၇ သန်းခန့်ရှိပြီး ကုန်းနေ၊ ရေနေသတ္တဝါမျိုးစိတ်များ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း၊ ငှက်မျိုးစိတ်များ၏  ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးစိတ်များ၏ ၆၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် သစ်တောများအတွင်း ရှင်သန်နေထိုင်ကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ဟိမဝန္တာတောင်စဉ်တောင်တန်းဒေသများတွင် ပါဝင်နေသည်သာမက အင်ဒိုချိုင်းနားနှင့်  မလေးကျွန်းဆွယ်ဒေသတို့အတွင်း  ထိစပ်ပါဝင်နေသည့်အတွက် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများစွာကြွယ်ဝပြီး သဘာဝအပင်မျိုးစိတ်များနှင့် သတ္တဝါမျိုးစိတ်များစွာတို့ကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ သုတေသနပြုလေ့လာမှုများအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အပင်မျိုးစိတ် ၁၄၀၀၀ ကျော်၊ နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးစိတ် ၃၆၅ မျိုး၊ ငှက်မျိုးစိတ် ၁၁၀၀ ကျော်၊ တွားသွားသတ္တဝါမျိုးစိတ် ၂၉၁ မျိုး၊ ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါမျိုးစိတ် ၁၂၀ ခန့်၊ ရေချိုနှင့်အဏ္ဏဝါငါးမျိုးစိတ် ၁၁၀၀ ခန့်၊ သန္တာမျိုးစိတ် ၂၈၇ မျိုး၊ ပင်လယ်မြက်မျိုးစိတ် ၁၂ မျိုး၊ ပင်လယ်ရေညှိ ၃၈ မျိုးတို့ကို မှတ်တမ်းတင်ထားရှိပြီးဖြစ်သည်။ 

ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများက ပံ့ပိုးသောအကျိုးကျေးဇူးများ

ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများသည် လူသားတို့အတွက် အစားအစာ၊ ဆေးဝါး၊ ရေကောင်းရေသန့်၊ လေကောင်းလေသန့်များ ပံ့ပိုးပေးသကဲ့သို့ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးဆိုင်ရာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ အတွက်လည်း အခြေခံအရင်းအမြစ်များဖြစ်သည်။ Intergovern-mental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services IPBES မှထုတ်ပြန်သည့် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့်  ဂေဟစနစ်ဝန်ဆောင်မှုများဆိုင်ရာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်အစီရင်ခံစာ (Global   Assessment   Report on Biodiversity and Ecosystem Services) အရ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲတို့က ပံ့ပိုးသောအကျိုးကျေးဇူးများကို အောက်ပါအတိုင်းတွေ့နိုင်သည် -

စားရေရိက္ခာဖူလုံရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေး။ 

ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများသည် စိုက်ပျိုးရေး၏အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်ပြီး  သီးနှံများနှင့် မွေးမြူရေးတိရစ္ဆာန်များအတွက် လိုအပ်သော မျိုးရိုးဗီဇအမျိုးမျိုးကို ပံ့ပိုးပေးသည်။ 

စားသုံးရန်အတွက် အပင်မျိုးစိတ် ၇၀၀၀ ခန့်ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။  ပျားများနှင့် အင်းဆက်ပိုးမွှားများကဲ့သို့သော ဝတ်မှုန်ကူးပေးသည့်သတ္တဝါများသည်  ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းအစားအစာသီးနှံများ၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော်အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်ပြီး   သဘာဝမှရရှိသည့်  ငါးများသည် လူဦးရေ  ၃ ဘီလီယံခန့်အတွက် အဓိကပရိုတင်းအရင်းအမြစ်ကို ပံ့ပိုးပေးသည်။

ကျန်းမာရေး။ နွယ်မြက်သစ်ပင်ဆေးဖက်ဝင်ဆိုသကဲ့သို့  အစွမ်းထက်သော ဆေးဝါးများကို သစ်ပင်အမျိုးမျိုးမှရရှိနိုင်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် အသုံးပြုနေသော ကင်ဆာဆေးဝါးအားလုံး၏ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝတရားက ပံ့ပိုးပေးပြီး ဆေးဝါးများ၏ ရာခိုင်နှုန်းအများစုကို အပင်များ၊ မှိုများနှင့် ဗက်တီးရီးယားများအပါအဝင် သဘာဝအရင်းအမြစ်များမှ ရရှိသည်ဟု သိရှိရသည်။ ၄ ဘီလီယံခန့်ရှိသော လူသားတို့သည်   ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအတွက် သဘာဝဆေးဝါးများကို အဓိကအားကိုးကြရလျက်ရှိသည်။ ပင်နီဆီလင် (Penicillin)သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရေးအကြီးဆုံး ပဋိဇီဝဆေးများထဲမှတစ်ခုဖြစ်ပြီး မှို(Penicillium moulds)မှထုတ်လုပ်သည်။  သဘာဝဓာတုပစ္စည်းဖြစ်သည့် ပက်လီတဆဲလ်(Paclitaxel)သည် ကင်ဆာကုသဆေးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး    ကျောက်ထင်းရှူးပင် (Yew Tree) (Taxus brevifolia) အပင်၏အခေါက်မှ  ထုတ်လုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။  မိုးမခပင်(Willow) ၏ သစ်ပင်အခေါက်တွင်ပါဝင်သော သဘာဝဓာတုဒြပ်ပေါင်း ဆလီစင်(Salicin)သည် ယနေ့ အက်စပရင်(Aspirin)  ဆေးဖွံ့ဖြိုးလာစေရန်အတွက်   အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်ပြီး ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ကိုယ်လက်နာကျင်ခြင်း၊ ဖျားနာခြင်း၊ အဆစ်ရောင်ရမ်းခြင်း စသည့်ရောဂါများအတွက် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ပဋိဇီဝဆေးအများစုသည် မြေဆီလွှာမှ ဗက်တီးရီးယားများနှင့်မှိုများကိုအခြေခံကာ ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ 

စီးပွားရေးနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှု။ ကမ္ဘာ့ဂျီဒီပီ၏ ထက်ဝက်ကျော် (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၄ ထရီလီယံ) သည် သဘာဝတရားအပေါ် များစွာမှီခိုနေရသည်။ အစိမ်းရောင်စီးပွားရေး (Green Economy)နှင့် ဇီဝစီးပွားရေး (Bioeconomy) လုပ်ငန်းနယ်ပယ်တို့သည် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများပေါ် တွင် အခြေခံထားခြင်းဖြစ်သည်။ သဘာဝ သစ်တောကြီးများနှင့် သဘာဝအခြေခံခရီးသွားလုပ်ငန်းများသည် အလုပ်အကိုင်သန်းပေါင်းများစွာကို   ပံ့ပိုးပေးသည်။ ရေဝေရေလဲဒေသရှိ သစ်တော၊ သစ်ပင်များသည် မြေပေါ်၊ မြေအောက်ရေများကို သဘာဝအလျောက် စစ်ထုတ်သန့်စင်ပေးခြင်းသည် စက်ကိရိယာများဖြင့် စစ်ထုတ်ခြင်းလုပ်ငန်းအတွက်  ကုန်ကျစရိတ်များကို ဘီလီယံနှင့်ချီ၍ သက်သာစေသည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကောင်းမွန်ပြီး ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝခြင်းဖြင့် လူသားများ၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့်စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေပြီး အပန်းဖြေရန်နှင့် စိတ်ဖိစီးမှုကိုလျှော့ချရန် အခွင့်အလမ်းများနှင့် ကောင်းကျိုးချမ်းသာများရရှိစေသည်။

ဂေဟစနစ်ဝန်ဆောင်မှုများ။ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများသည် လေနှင့်ရေကို သန့်စင်ပေးခြင်း၊ ရေတွင်ပါဝင်နေသည့် အဆိပ်အတောက်နှင့် အညစ်အကြေးများဖယ်ရှားခြင်းနှင့် မြေဆီလွှာပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ သန္တာကျောက်တန်းများသည် ကမ်းရိုးတန်းများကိုကာကွယ်ရန် လှိုင်းရိုက်ခတ်မှုကို ၉၇ ရာခိုင်နှုန်းလျှော့ချပေးနိုင်သည်။  ဒီရေတောများ၊   သန္တာကျောက်တန်းများနှင့် သစ်တောများသည် လေမုန်တိုင်းတိုက်ခတ်မှု၊  ကမ်းရိုးတန်းရေကြီးမှု၊ ဒီရေလှိုင်းများ၊ မြေပြိုခြင်း၊ ရေကြီးရေလျှံဖြစ်မှုနှင့် မိုးခေါင်ရေရှားမှုတို့ကို လျော့ပါးသက်သာစေရန်တားဆီးကာကွယ်ပေးသည်။ ပင်လယ်နှင့်ကုန်းမြေဂေဟစနစ်များသည် လူသားများပယောဂကြောင့် ထုတ်လွှတ်သည့်  ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှု၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကို စုပ်ယူဖယ်ရှားပြီး   လေထုပူနွေးလာမှုနှင့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို  လျှော့ချပေးသည်။ မြို့ပြသစ်ပင်များ၊ သစ်တောများသည် အရိပ်ရစေပြီး ဒေသတွင်း လေထုအပူချိန်ကို ၈  ဒီဂရီဆဲလ်စီးယက်အထိ လျှော့ချပေးပြီး ရာသီဥတုမျှတသာယာစေသည်။

ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများလျော့ပါးပျောက်ကွယ်ခြင်းနှင့် အကျိုးဆက်များ

သက်ရှိလောကအတွက် မရှိမဖြစ်အရေးပါသော ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများသည် လူသားများ၏ ပယောဂကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သစ်တောပြုန်းတီးခြင်း၊ အပင်နှင့်တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ၏ နေရင်းဒေသများလျော့ပါးပျက်စီးခြင်း၊ စိုက်ပျိုးမြေများတိုးချဲ့လာခြင်း၊ သစ်တောမြေမှ အခြားမြေသို့  အသုံးချမှုများပြောင်းလဲခြင်း၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲလာခြင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းခြင်းနှင့်  သဘာဝအရင်းအမြစ်များ အလွန်အကျွံထုတ်ယူအသုံးချခြင်း စသည့်ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများနှင့်အတူ လျော့ပါးဆုံးရှုံး ပျောက်ကွယ်လျက်ရှိသည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမျိုးစိတ်ပေါင်း ၁ သန်းခန့်သည် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်နှင့်ရင်ဆိုင်နေရပြီး ကမ္ဘာ့ရေဝပ်ဒေသများ၏  ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်မှာ ရာစုနှစ်အတွင်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ 

ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ ဆုံးရှုံးမှုများသည် သဘာဝတရားက  ဖြည့်ဆည်းပေးစွမ်းနိုင်သော ပမာဏ၊ အကန့်အသတ်ထက် ပိုမိုများပြားလာပါက   ကျန်းမာရေးနှင့် အစားအစာစနစ်များ   ပျက်စီးဆုံးရှုံးနိုင်ပြီး လူသားများအပေါ် ပြင်းထန်သောဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုများ ကျရောက်လာနိုင်သည်။  ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲစနစ်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဂေဟစနစ် ပျက်စီးခြင်းကြောင့် လူသားများ၏ သဘာဝအတိုင်း တုံ့ပြန်နိုင်မှု၊ ခံနိုင်ရည်ရှိမှု၊ ပြန်လည်နိုးထကောင်းမွန်လာစေမှုဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည်များပါ  လျော့နည်းဆုံးရှုံးလာပြီး ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ  ပြဿနာများကို ရင်ဆိုင်ကြရသည်။

ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲထိန်းသိမ်းရေး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်မှုများ

သစ်တောဂေဟစနစ်များသည် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် အခြေခံအကျဆုံးဖြစ်သည့်အတွက် သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှုကို နိုင်ငံဧရိယာ၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းထိ တိုးမြှင့်နိုင်ရေး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အပူပိုင်းဒေသ ၁၃ ခရိုင် စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေး၊  ကမ်းရိုးတန်းဒီရေတောဂေဟစနစ်များ၊ တောင်ကုန်းတောင်ထိပ်  တောကျဲပါးသော နေရာများနှင့်လမ်းဘေးဝဲယာ အရိပ်ရစိုက်ခင်းများ၊ ကျေးရွာထင်းစိုက်ခင်းများ၊ ဒေသခံပြည်သူအစုအဖွဲ့ပိုင်    သစ်တောများအပါအဝင် သစ်တောစိုက်ခင်းအမျိုးမျိုးကို နိုင်ငံတစ်ဝန်းအရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးမြှင့်တည်ထောင်စိုက်ပျိုးလျက်ရှိသည်။ သစ်တောကြိုးဝိုင်း၊ ကြိုးပြင်ကာကွယ်တောများနှင့်  သဘာဝထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေများ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခြင်းဖြင့် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲထိန်းသိမ်းရေးအား အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ 

ယနေ့အချိန်ထိ ကြိုးဝိုင်းတော ဧက၂၉ ဒသမ ၆၈ သန်း၊ ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော ဧက ၁၃ ဒသမ ၉၈ သန်း စုစုပေါင်း ဧက ၄၃ ဒသမ ၆၆ သန်း (၂၆ ဒသမ ၁၁ ရာခိုင်နှုန်း)ဖွဲ့စည်းပြီးဖြစ်သကဲ့သို့ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ    ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ   ၆၂  ခု၊ ဧရိယာ ဧက  ၁၁  ဒသမ  ၀၂    သန်း (၆ ဒသမ  ၅၉   ရာခိုင်နှုန်း)  ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။   တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ  နေရင်းဒေသပြန်လည်တည်ထောင်ရေး စီမံကိန်း (၂၀၁၉-၂၀၂၉)ကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နေသကဲ့သို့  ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများနှင့် သဘာဝသယံဇာတများ အပေါ် ခြိမ်းခြောက်မှုများကို  စောင့်ကြည့်အစီရင်ခံတင်ပြနိုင်မည့် ဒေသခံပြည်သူအခြေပြု   စောင့်ကြည့်သတင်းပို့စနစ် (Community Monitoring   and Reporting Systems - CMRS) ကို စနစ်တကျအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်လျက်ရှိသည်။  မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ငန်းများကို ကုလသမဂ္ဂဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ ကွန်ဗင်းရှင်း (United Nations Convention on Biological Diversity-UNCBD)နှင့်၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုခဲ့သော ကူမင်း-မွန်ထရီယယ်    ကမ္ဘာ့ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲမူဘောင် (Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework-KMGBF) ရည်မှန်းချက်များနှင့်အညီ   အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

ကမ္ဘာ့ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲထိန်းသိမ်းဖို့ ရပ်ရွာဒေသမှ စတင်ဆောင်ရွက်စို့

ယခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲထိန်းသိမ်းရေးနေ့ ဆောင်ပုဒ်နှင့်အညီ လူတိုင်း၏ နေ့စဉ်ဘဝ၊ အိမ်ထောင်စုတစ်စုချင်းစီမှစတင်ပြီး မိမိတို့ရပ်ရွာ၊ ဒေသတွင် ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် မိမိတို့ဒေသ၊ မိမိတို့နိုင်ငံအတွက်သာမက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဂေဟစနစ်တည်ငြိမ်မှု၊ ရာသီဥတုမျှတမှု၊ စားရေရိက္ခာဖူလုံရေးနှင့်   သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ရေရှည်တည်တံ့ရေးအတွက် ကြီးမားသောအကျိုးသက်ရောက်မှုများဖြစ်စေမည်ဖြစ်သည်။ ဥပမာ မိသားစုအလိုက် သစ်ပင်တစ်အုပ်တစ်မစိုက်ပျိုးထိန်းသိမ်းခြင်း၊ အရိပ်ရလေကာပင်များစိုက်ပျိုးခြင်း၊  ကျေးငှက်များ၏ နားခိုရာ၊ အစာရှာရာ စားပင်သီးပင်များ စိုက်ပျိုးထိန်းသိမ်းခြင်း၊  ဒေသအလိုက်ရှားပါးအဖိုးတန်သည့် ဆေးဖက်ဝင်ပင်အမျိုးမျိုး၊ သစ်ခွအမျိုးမျိုး၊  ဒေသမျိုးရင်းပန်းပင်အမျိုးမျိုးတို့ကို တစ်နိုင်တစ်ပိုင်စိုက်ပျိုးထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ဒေသမျိုးရင်းကောက်ပဲသီးနှံများနှင့်  သီးပင်စားပင်မျိုးစိတ်များစိုက်ပျိုးထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ကျေးရွာအလိုက် သစ်တောများထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ရေပျော်ငှက်များ၊ ဆောင်းခိုငှက်များ၊ ငါး၊ ပုစွန်၊ ကဏန်းတို့၏  နေရင်းဒေသဖြစ်သော ရေဝပ်ဒေသများထိန်းသိမ်းခြင်း စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။  တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီက မိမိတို့၏ ရပ်ရွာအဆင့်၊ ဒေသအဆင့် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာ့ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ ထိန်းသိမ်းရေးတွင် ပါဝင်ကြပါစို့ဟု   တိုက်တွန်းနှိုးဆော်လျက်    “အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ ထိန်းသိမ်းရေးနေ့” ကို ဂုဏ်ပြုအပ်ပါသည်။       

MWD