နို့စားနွားမွေးမြူရေး လုပ်ငန်း၏ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် အခွင့်အလမ်းများ

NoahJune222

Article_Author

ဒေါက်တာခင်စန္ဒာလွင်(မွေး-ကု)

Posted_Date

MM-Article-Category
စီးပွားရေးကဏ္ဍဆောင်းပါး
စီးပွားရေး-ပြည်တွင်း

Image

နို့စားနွားမွေးမြူရေး လုပ်ငန်း၏ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် အခွင့်အလမ်းများ

Body

နို့သည် ကယ်လ်စီယမ်၊ ပရိုတင်း၊ ဗီတာမင်နှင့် သတ္တုဓာတ်များကြွယ်ဝသော အာဟာရတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး လူသားများအပါအဝင် နို့တိုက်သတ္တဝါများသည် မွေးဖွားစဉ်ကတည်းက မိခင်၏နို့နှင့် ရှင်သန်ရပ်တည်ကြသည်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၊ လူမျိုးတစ်မျိုး၏ ကျန်းမာရေးအဆင့်သည် နို့သောက်သုံးခြင်းပမာဏအပေါ်တွင် များစွာမူတည်နေသည်။ နို့သောက်သုံးခြင်းသည် အရိုးနှင့်သွားများကိုသန်မာစေပြီး ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးမှုကို အထောက်အကူပြုသည့်အတွက် နို့ကိုနေ့စဉ်သောက်သုံးရန် လိုအပ်လှသည်။  မြန်မာနိုင်ငံသည် နို့စားနွားမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရန် သင့်လျော်သော ရေမြေရာသီဥတု အခြေအနေများလည်း ရှိနေသည်။

နို့စားနွားမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အာဟာရပြည့်ဝသော နို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်ပေးနိုင်သည့် အရေးပါသော လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဤလုပ်ငန်းသည် စိန်ခေါ်မှုများစွာဖြင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပြည်သူများ၏ စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံစေရန်၊ ပြည်သူများကျန်းမာပြီး အာဟာရပြည့်ဝစေရန်နှင့် စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးတောင်သူများ လူနေမှုအဆင့်အတန်း မြင့်မားစေရန် ရည်ရွယ်၍ မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် အဓိကထား ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံ၏နို့စားနွားမွေးမြူရေးနှင့် နို့၊ နို့ထွက်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှုအခြေအနေ

၂၀၂၃ ခုနှစ် တိရစ္ဆာန်ကောင်ရေစာရင်း ကောက်ယူခြင်း အစီရင်ခံစာအရ တစ်နိုင်ငံလုံးအနေဖြင့် စုစုပေါင်း နို့စားနွားကောင်ရေ ၇၂၂၄၄ ကောင်ရှိပြီး အများစုမှာနို့ပေးနွားမများ ဖြစ်ကြသည်။ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးနှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် စုစုပေါင်းနို့စားနွားကောင်ရေ၏ ၅၅ ရာခိုင်နှုန်းကို မွေးမြူကြသည်။

နို့စားနွားကောင်ရေ ၇၂၂၄၄ မှ နို့နှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းတစ်ရက်တန်ချိန် ၂၅၀ ခန့်ထွက်ပြီး တစ်နှစ်တန်ချိန် ၇၆၀၀၀ ကျော်ခန့် ပျမ်းမျှထုတ်လုပ်နိုင်သည်။ နို့စားနွားအပြင် ဒေသနွား၊ နို့စားကျွဲများမှ နို့ညှစ်သော အလေ့အကျင့်လည်းရှိသဖြင့် နို့စားနွား၊ ဒေသနွား၊ နို့စားကျွဲများမှ စုစုပေါင်းနို့ထုတ်လုပ်မှု တန်ချိန် ၁၄၀၀၀၀ ကျော် ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။  မြန်မာနိုင်ငံ၏ နို့စားနွားမွေးမြူရေးတွင် တစ်နိုင်တစ်ပိုင်  မွေးမြူခြင်းနှင့် စီးပွားဖြစ်မွေးမြူခြင်းဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ တစ်နိုင်တစ်ပိုင် မွေးမြူခြင်းတွင် မြက်ခြောက်(Hay)နှင့် စိုက်ပျိုးရေးဘေးထွက်ပစ္စည်းများဖြစ်သော  ပဲရိုး၊ ပြောင်းရိုး၊ နှမ်းရိုး(Groundnut Residue)၊ ကောက်ရိုး(Straws)များကျွေးမွေးပြီး    နို့ပေးချိန်တွင်သာ အစာနု(Concentrates) ဖြစ်သော  ပြောင်းဖူးစေ့(Maize)၊ ပြောင်းဖူးဖွဲ (Maize bran)၊ ဆန်ဖွဲ(Rice bran)၊ နှံစားပြောင်း (Sorghum)၊နှမ်းဖတ်/ပဲဖတ် (Sesame cake/Groundnut cake)စသည်တို့ကို ဖြည့်စွက်ကျွေးမွေး၏။ ထုတ်လုပ်စရိတ်၊ လုပ်အားခများ လျော့နည်း သက်သာသော်လည်း ထိရောက်သော အကျိုးအမြတ်မရရှိပါ။

 စီးပွားဖြစ်နို့စားနွားမွေးမြူရေးတွင် အစာကြမ်း၊ အစာနုများ စသော ဖြည့်စွက်စာသွင်းအားစုများကို ဝယ်ယူကျွေးမွေးကြသည်။ အစာကုန်ကျစရိတ်သည် တစ်နိုင်တစ်ပိုင်မွေးမြူခြင်းထက် ပိုမိုကုန်ကျသော်လည်း နို့ထွက်နှုန်းကောင်းမွန်ကာ သိသာထင်ရှားသော အကျိုးအမြတ်ကိုရရှိသည်။

ထို့ပြင် နို့စားနွားမွေးမြူခြင်းတွင် စီးပွားဖြစ်၊ အလယ်အလတ်နှင့် တစ်နိုင်တစ်ပိုင် မွေးမြူခြင်းရှိရာ နို့ညှစ်စနစ်သည်လည်း ကွဲပြားသွားသည်။ စက်ဖြင့်နို့ညှစ်ခြင်းကို စီးပွားဖြစ်နှင့် အလတ်စားနို့စားနွားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းတွင်အတွေ့ရများပြီး လက်ဖြင့်နို့ညှစ်ခြင်းကို စီးပွားဖြစ်၊ အလတ်စားနှင့်တစ်နိုင်တစ်ပိုင် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းအားလုံးတွင် တွေ့ရသည်။ ရရှိလာသောနို့၏အရည်အသွေးသည်   နို့ကောက်စနစ်အပေါ်တွင်လည်း များစွာမှီခိုနေသည်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် နို့ကောက်စနစ်သုံးမျိုးရှိသည်။

•        နို့ကောက်စခန်း သို့မဟုတ် နို့နှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်သောနေရာသို့ တိုက်ရိုက်ပို့ခြင်း၊

•        နို့ကောက်စခန်း သို့မဟုတ် နို့နှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်သောနေရာမှလူငှားပြီး နို့စုဆောင်းစေခြင်း၊

•        နို့ကုန်သည်၊  နို့ပွဲစားများမှ နို့လိုက်ကောက်ပြီး နို့ကောက်စခန်း သို့မဟုတ်  နို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်သောနေရာသို့ တင်သွင်းခြင်း။

ရရှိလာသော နို့များကိုအသုံးချရာတွင် စီးပွားဖြစ်နို့စားနွားမွေးမြူရေးခြံများသည် နို့ Value-added products များဖြစ်သောနို့ထွက်ပစ္စည်းများ ဒိန်ချဉ် (Yogurt) ၊ ထောပတ် (Butter)၊ နို့မှုန့် (Milk Powder)၊ နို့ဆီ (Sweetened Beverage Creamer)၊ နို့ပူတင်း (Milk Pudding) ၊ မလိုင်လုံး (Milk Fudge )နှင့် နို့ယို (Milk Toffee) စသည်တို့ကို တိုက်ရိုက်ထုတ်လုပ်ကြသည်။ နို့ရရှိရန် ကြားခံအဆင့်များမရှိသဖြင့် နို့အရည်အသွေး လတ်ဆတ်မှုရှိနိုင်သည်။ နို့ကောက်စခန်းတွင် နို့ထိန်းသိမ်းနည်းနှစ်မျိုးရှိသည်။ အအေးပေးစနစ်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် သကြားထည့်၍ နို့ကိုနွှေးပြီး ထိန်းသိမ်းနည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ နို့စားနွားမွေးမြူရေး လုပ်ငန်း၏ပုံစံသည် ချက်နို့ဆီ (Sweetened Condensed Milk)ထုတ်လုပ်ခြင်းမှသည် တန်ဖိုးမြင့်၍ အရည်အသွေးကောင်းမွန်သော သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော နို့အေး၊ ဒိန်ချဉ်၊ မလိုင်လုံးစသော နို့ထွက်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်လာနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ 

စိန်ခေါ်မှုများ

-        နို့နှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းစားသုံးမှုနည်းပါးခြင်း

      မြန်မာနိုင်ငံတွင်   နို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်း စားသုံးမှုအခြေအနေသည် အခြားသားငါး၊ ကြက်ဥစားသုံးမှုကဲ့သို့ မတွင်ကျယ်လှသေးပါ။ အဓိကအစားအသောက်အနေဖြင့် စားသုံးခြင်း အလေ့အထမရှိသေးပါ။ နို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်း ပိုမိုစားသုံးနိုင်ရန် နိုင်ငံသားများ၏ ဝင်ငွေဖြင့်လည်းသက်ဆိုင်နေသည်။ နိုင်ငံသားများဝင်ငွေကောင်းမှ အာဟာရပြည့်ဝသော၊ ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သောအစားအစာများ ပိုမိုစားသုံးနိုင်မည်

ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသားများ၏ နို့သောက်သုံးမှုသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် အလွန်နည်းပါးသည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO)က အရွယ်ရောက်ပြီးသူအတွက် တစ်နှစ်လျှင်အနည်းဆုံး နွားနို့ လီတာ ၂၀၀ သောက်သုံးရန် လမ်းညွှန်ထားသည်။ နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြချက်အရ နယူးဇီလန်နိုင်ငံသားတစ်ဦးက တစ်နှစ်လျှင် နွားနို့လီတာ ၂၇၀  သောက်သုံးနေချိန်တွင်   မလေးရှားနိုင်ငံသားတစ်ဦးက တစ်နှစ်လျှင် နွားနို့လီတာ ၆၀ ကိုသာသောက်သုံးပြီး မြန်မာနိုင်ငံသားတစ်ဦးကမူ တစ်နှစ်လျှင် နွားနို့ ၁၀ လီတာသာ သောက်သုံးသည်ကိုတွေ့ရသည့်အတွက်  မြန်မာနိုင်ငံသားများ အနေဖြင့်  နွားနို့သောက်သုံးမှု ပမာဏမှာ   လွန်စွာနည်းပါးနေသည်။ စစ်တမ်းများအရ လူဦးရေ ၄၀၀၀၀ ကျော်တွင် ၉၄၇၀ ဦးသာ နို့သောက်သုံးမှုရှိသည်။ နို့စားနွားမွေးမြူရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန် လိုအပ်သလို နို့သောက်သုံးမှုအလေ့အထ ပိုမိုတိုးလာရန်လည်းလိုအပ်နေသည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက နို့သောက်တတ်သည့် အကျင့်ကို မွေးမြူပေးသင့်ပေသည်။

-        မွေးမြူရေးစနစ် အားနည်းခြင်း

မြန်မာနိုင်ငံ၏ နို့စားနွားမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းသည် များသောအားဖြင့် တစ်နိုင်တစ်ပိုင်မွေးမြူရေးကို အခြေခံထားသဖြင့်  နို့စားနွားမွေးမြူရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် အခက်အခဲတစ်ခုဖြစ်လာစေသည်။ တစ်နိုင်တစ်ပိုင် မွေးမြူသူများသည်  နည်းပညာနှင့် အရင်းအနှီး အကန့်အသတ်ရှိသောကြောင့် စနစ်တကျ မွေးမြူနိုင်ခြင်းမရှိပါ။  နွားအစာ၊ ရောဂါကာကွယ်ရေးနှင့် နို့အရည်အသွေး ထိန်းသိမ်းရေးတို့တွင် အားနည်းချက်များ ရှိနေသည်။  နို့စားနွားမွေးမြူရေးဆိုင်ရာ ခေတ်မီနည်းပညာများ အသုံးပြုမှုနည်းပါးခြင်း၊   မျိုးရိုးဗီဇကောင်းမွန်သော နွားမျိုးများမွေးမြူမှု အားနည်းခြင်း၊ နို့ညှစ်စနစ်၊ နို့ထိန်းသိမ်းစနစ်နှင့် ရောဂါကာကွယ်ရေးတို့တွင် ခေတ်မီနည်းပညာများ အသုံးပြုမှုနည်းပါးခြင်းများ ရှိနေနိုင်သည်။  တစ်နိုင်တစ်ပိုင်မွေးသော  နို့စားနွားမွေးမြူသူများသည် နို့မညှစ်ကြပေ။ တစ်နိုင်တစ်ပိုင်နို့စားနွား မွေးမြူရေးခြံမှ နို့ကောက်စခန်း သို့မဟုတ် နို့ထွက်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်သော စက်ရုံသို့နို့ရောက်ရှိရန်  ကြားခံစနစ်များလာသည်။ နို့ညှစ်သမား၊ နို့ကုန်သည်အစရှိသော ကြားခံစနစ်များကြောင့် နို့စားနွားမွေးသော တောင်သူများအနေဖြင့်   နို့ဈေးကို ထိုက်သင့်သလောက်မရရှိကြသလို ကြားခံအဆင့်များကြောင့် နို့သည်ခြံမှစက်ရုံသို့ရောက်ရှိရန်  အချိန်ကြာလာသည်။

ထိုသို့ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ နို့အရည်အသွေး ကျဆင်းလာသည်။ မြို့ပြဧရိယာကျယ်ပြန့်လာ၍ လူနေထူထပ်လာသည်နှင့်အမျှ ခြံမှထွက်သော အညစ်အကြေး၊ အနံ့အသက်များကြောင့် မွေးမြူ၍အဆင်မပြေသဖြင့်   အခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသို့ အသွင်ကူးပြောင်းသွားခြင်းများသည်လည်း နို့စားနွားမွေးမြူ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အဟန့်အတားတစ်ခုဖြစ်သည်။

-        ထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစရိတ်မြင့်မားခြင်းနှင့် စားကျက်စိုက်ပျိုးမှု

မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုတွင် ကုန်ကျစရိတ်၏ ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အစာစရိတ်ဖြစ်သည်။ အစာကုန်ကျစရိတ်၏ ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းထက်လျှော့ချနိုင်မှသာ အောင်မြင်သောမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်လာမည်။ နို့စားနွားမွေးမြူရေးတွင် စားကျက်စိုက်ပျိုးရေးသည် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။ နို့စားနွားမွေးမြူရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် မျိုးရိုးဗီဇမြှင့်တင်ရုံသာမက အရည်အသွေး ကောင်းမွန်သော အစာများကိုလည်း ကျွေးမွေးရမည်။  မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ရှိမွေးမြူသူများ၏ နွားစာများမှာ ကောက်ရိုး/ ပြောင်းရိုးနှင့် အစာနု(စေ့ဖတ်၊ ဖွဲနု၊ ပြောင်းမှုန့်၊ ပဲမှုန့်)တို့ဖြစ်သည်။ အစာကြမ်းနှင့်   အစာနုဈေးနှုန်းမြင့်တက်ခြင်းကြောင့်   မွေးမြူသူများ တိရစ္ဆာန်လိုအပ်ချက် ပြည့်မီအောင် ကျွေးမွေးနိုင်ခြင်း မရှိသောကြောင့် အကျိုးအမြတ်

လွန်စွာနည်းပါးခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အစာနုကိုအခြေပြုမွေးမြူသော စနစ်ကိုအသုံးမပြုဘဲ အာဟာရတန်ဖိုးသင့်သော အစာကြမ်း(Roughages)ကို အခြေပြုကျွေးမွေးသော စနစ်သို့ ပြောင်းလဲမွေးမြူရန်လိုအပ်လာသည်။  စားကျက်တစ်ဧကတွင် နို့စားနွား ၂-၄ ကောင်အတွက် တစ်နှစ်စာ အစာဖူလုံမှုရှိသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် စားကျက်စိုက်ဧက ၆၀၀၀ ကျော်သာရှိပြီး နို့စားနွား ၇၀၀၀၀ ကျော်အတွက် စားကျက်စိုက်ပျိုးမှု ဧကများစွာလိုအပ်နေသည်။ စိုက်ပျိုးမြေမရှိသော နို့စားနွားမွေးမြူသူများအတွက် စိုက်ပျိုးရေးစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများမှ အရည်အသွေးကောင်းမွန်သော အစာကြမ်းများ မြေပဲရိုး၊ နှမ်းရိုး(Groundnut Residue)နှင့် ပဲမှော်များ(မတ်ပဲမှော်၊ ပဲစင်းငုံမှော်၊ ကုလားပဲမှော်၊ ပဲလွမ်းမှော်၊ ပဲတီစိမ်းမှော်) အစရှိသည်တို့ကိုအသုံးပြုနိုင်သည်။ ပဲမျိုးစုံအခွံ(Husk) ကို ဖြည့်စွက်ကျွေးမွေးနိုင်သကဲ့သို့ ပေါများစွာရရှိနိုင်သော ကောက်ရိုးကိုလည်း အာဟာရတန်ဖိုးမြင့်တက်အောင် ကောက်ရိုးချဉ်ဖတ်ပြုလုပ်ပြီးကျွေးမွေးနိုင်သည်။  သာမန်ကောက်ရိုးတွင်   အာဟာရဓာတ်လွန်စွာနည်းပါးသဖြင့် မူလအတိုင်းကျွေးမွေးလျှင်   ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းရည်မတိုးတက်သဖြင့် ကောက်ရိုးကို  ယူရီးယားပုလဲဓာတ်မြေဩဇာဖြင့် ပြုပြင်ကျွေးမွေးသင့်သည်။

-        ကျွမ်းကျင်လုပ်သားရှားပါးခြင်း

လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်နှင့်   ပတ်သက်၍ဆောင်ရွက်ရာတွင် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် အဆင့်များကို မွေးမြူရေးဆိုင်ရာ ဆေးတက္ကသိုလ်မှ မွေးထုတ်ပေးလျက်ရှိသည်။  နို့စားနွားမွေးမြူခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော ကျွမ်းကျင်သူများကို မွေးထုတ်ပေးရန် လိုအပ်သည်။ နို့စားနွားခြံရှိ လုပ်သားများအား နို့စားနွားနှင့်ပတ်သက်သော  ဗဟုသုတများရှိစေရန်နှင့် လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်မှုရှိစေရန် သင်တန်းများပေးရန် လိုအပ်သည်။ ကျွမ်းကျင်လုပ်သားများတွင် သင်တန်းဟူ၍မရှိဘဲ လက်ဆင့်ကမ်းပြီး သင်ကြားရသည့်အတွက် ကျွမ်းကျင်လုပ်သား ရှားပါးမှုကလည်း အခက်အခဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျွမ်းကျင်သောနို့စားနွားမွေးမြူသူ လုပ်သားများရရှိရန် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရန် လိုသည်။ လက်တွေ့အောင်မြင်နေသော နို့စားနွားမွေးမြူသူများ၊ နို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်သော လုပ်ငန်းရှင်များထံမှ သင်ယူခြင်းကို ပိုမိုလက်ခံနိုင်ဖွယ်ရှိသဖြင့် လစဉ် Farmer Meeting လုပ်ပေးသင့်သည်။

-        နို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်းဈေးကွက်အားနည်းခြင်း

နွားနို့ဈေးကွက်ခိုင်မာစေရန် နို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှု အရည်အသွေးကို ယခုလက်ရှိထုတ်လုပ်နေမှုထက် ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ထုတ်လုပ်နိုင်မည်ဆိုပါက ပြည်ပမှတင်သွင်းလာသော နို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်း အရည်အသွေးချင်း ယှဉ်ပြိုင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ဥပမာ Walco အသင့်သောက်နွားနို့သည် ပြည်ပမှတင်သွင်းသော နွားနို့ကိုယှဉ်ပြိုင်နိုင်ပြီး စားသုံးသူများ နှစ်သက်ကြသည်။  Walco ကဲ့သို့ထုတ်လုပ်နိုင်ပါက ပြည်ပမှတင်သွင်းနေသော နို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်း တင်သွင်းမှုကိုလျှော့ချနိုင်ပြီး ပြည်ပသို့ထွက်နေသော ငွေများကိုတားဆီးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ အသင့်သောက် နွားနို့သာမက နို့ဆီ၊ နို့မှုန့်၊ ဒိန်ချဉ်၊ ဒိန်ခဲ  စသောနို့ထွက်ပစ္စည်းများကိုလည်း  ပိုမိုထုတ်လုပ်နိုင်အောင် ကြိုးစားရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ထုတ်လုပ်လိုက်သော   နို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်းများကို ကြာရှည်စွာ ထိန်းသိမ်းနိုင်ပြီး ရောင်းချနိုင်ရန်နှင့် စားသုံးသူများ ဘက်ကလည်း ဝယ်ယူပြီးသား နို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်းများကို အချိန်ကြာရှည်စွာ ထိန်းသိမ်းစားသုံးနိုင်အောင်လည်း ဆောင်ရွက်ပေးရမည်ဖြစ်သည်။ နို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်း ဈေးကွက် ခိုင်မာရေးအတွက် ငယ်စဉ်ကတည်းက နို့သောက်သုံးမှု အလေ့အကျင့်ရရှိစေရန်၂၀၁၂-၂၀၁၃ မှ စတင်ခဲ့သော School Milk Program ကို ပြန်လည်အကောင်အထည်ဖော်သင့်သည်။ အရည်အသွေးမြင့်သော နို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်းရရှိရန် နို့အရည်အသွေး ကုန်ကြမ်းလတ်ဆတ်ရန်လိုသည်။ အရည်အသွေးမြင့် နို့ရအောင် ဆောင်ရွက်ရာတွင် လိုအပ်သော နည်းပညာ၊ လိုအပ်သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများရှိရန်လိုသည်။ လတ်ဆတ်သောနို့ရရန် သုံးစွဲနေသောနို့ပုံးများမှအစ သန့်ရှင်းရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ  ပြုလုပ်ရန်လိုသည်။ နို့ကောက်နို့သိမ်းရာတွင်  အအေးချစနစ်ဖြင့် ကောက်သိမ်းရန်လိုသည်။ ထိုသို့ဖြစ်ရန် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ထည့်ဝင်ရမည်ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်များစွာမှ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သော နို့ဆီစားသုံးမှုကို ပြန်လည်မြင့်တက်အောင် ပြုလုပ်နိုင်မည်ဆိုပါက နို့ဆီဈေးကွက် ပြန်ရရှိနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။

-ရောဂါများ

 မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ နို့စားနွားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကို စိန်ခေါ်နေသော အဓိကရောဂါများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည်-

၁။      ခွာနာလျှာနာရောဂါ

(Foot and Mouth Disease - FMD)      အဓိကလက္ခဏာများ - ပါးစပ်၊ ခြေထောက်နှင့်  နို့သီးခေါင်းများတွင် ရေကြည်ဖုများ ပေါက်ခြင်း၊ အစားစားချင်စိတ်လျော့နည်းခြင်း၊ အားနည်းခြင်း၊ နို့ထွက်နှုန်းကျဆင်းခြင်း။

-        ပျံ့နှံ့ပုံ -  ဗိုင်းရပ်ပိုးကြောင့်ဖြစ်ပြီး တိရစ္ဆာန်အချင်းချင်းထိတွေ့ခြင်း၊ ရောဂါပိုးပါဝင်သောအစာ၊ ရေနှင့် ပစ္စည်းကိရိယာများမှတစ်ဆင့်ပျံ့နှံ့သည်။

-        ဆိုးကျိုးများ - ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်မြင့်တက်ခြင်း၊ နို့ထွက်နှုန်းကျဆင်းခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်

သေဆုံးမှုများဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်မှု ကန့်သတ်ခံရခြင်း။

၂။       နို့အုံရောင်ရောဂါ (Mastitis)

-        အဓိကလက္ခဏာများ - နို့အုံရောင်ရမ်းခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း၊ အပူချိန်မြင့်ခြင်း၊ နို့အရည်အရောင်ပြောင်းခြင်း၊ နို့ထွက်နှုန်းလျော့နည်းခြင်း။

-        ပျံ့နှံ့ပုံ - ဗက်တီးရီးယားပိုးများကြောင့်ဖြစ်ပြီး နို့ညှစ်စဉ်သန့်ရှင်းမှုအားနည်းခြင်း၊ နို့အုံထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းများမှတစ်ဆင့်ပျံ့နှံ့သည်။

-        ဆိုးကျိုးများ - နို့အရည်အသွေးကျဆင်းခြင်း၊ နို့ထုတ်လုပ်မှုလျော့နည်းခြင်း၊ ကုသစရိတ် မြင့်တက်ခြင်း၊ နွားမများဖယ်ရှားပစ်ရခြင်း။

၃။      ကူးစက်တတ်သော ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျရောဂါ (Brucellosis)

-        အဓိကလက္ခဏာများ - ကိုယ်ဝန်ဆောင်နွားမများတွင် ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျခြင်း၊ အဆစ်အမျက်များရောင်ရမ်းခြင်း၊ အားနည်းခြင်း။

-        ပျံ့နှံ့ပုံ - ဗက်တီးရီးယားပိုးကြောင့်ဖြစ်ပြီး ရောဂါပိုးပါဝင်သော အစာ၊ ရေနှင့် တိရစ္ဆာန်၏ အရည်များမှတစ်ဆင့်ပျံ့နှံ့သည်။

-        ဆိုးကျိုးများ - မွေးဖွားနှုန်း  ကျဆင်းခြင်း၊ နို့ထွက်နှုန်းလျော့နည်းခြင်း၊ လူသို့ကူးစက်နိုင်ခြင်း။

၄။      တီဘီရောဂါ (Tuberculosis - TB)

-        အဓိကလက္ခဏာများ  -    အဆုတ်ရောဂါလက္ခဏာများ၊ အားနည်းခြင်း၊  ကိုယ်အလေးချိန် လျော့နည်းခြင်း။

-        ပျံ့နှံ့ပုံ - ဗက်တီးရီးယားပိုးကြောင့်ဖြစ်ပြီး ရောဂါပိုးပါဝင်သော လေ၊ အစာ၊ ရေနှင့် တိရစ္ဆာန်၏ အရည်များမှတစ်ဆင့် ပျံ့နှံ့သည်။

-        ဆိုးကျိုးများ - တိရစ္ဆာန်သေဆုံးမှုများဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ လူသို့ကူးစက်နိုင်ခြင်း။

၅။  အစာအိမ်အူလမ်းကြောင်းရောဂါများ  (Gastrointestinal Diseases)

-        အဓိကလက္ခဏာများ - ဝမ်းလျှောခြင်း၊ အန်ခြင်း၊ ဗိုက်နာခြင်း၊ အစားမစားခြင်း၊ ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း။

-        ပျံ့နှံ့ပုံ - ဗက်တီးရီးယား၊ ဗိုင်းရပ်စ်နှင့် ပရိုတိုဇွာပိုးများကြောင့်ဖြစ်ပြီး ရောဂါပိုးပါဝင်သော အစာ၊ ရေနှင့် ပစ္စည်းကိရိယာများမှတစ်ဆင့်ပျံ့နှံ့သည်။

-        ဆိုးကျိုးများ -  အားနည်းခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန် လျော့နည်းခြင်း၊ နို့ထွက်နှုန်း ကျဆင်းခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်သေဆုံးမှုများဖြစ်ပေါ်ခြင်း။

ဤရောဂါများသည် နို့စားနွားမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းအတွက် ကြီးမားသော စိန်ခေါ်မှုများဖြစ်သောကြောင့် ကာကွယ်ရေးနှင့် ထိန်းချုပ်ရေးကို အထူးဂရုပြုဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည်။ ရောဂါများမဖြစ်အောင် ကာကွယ်နိုင်မှသာ ထုတ်လုပ်မှု ကုန်ကျစရိတ်လျော့နည်းပြီး မကုန်သင့်တာတွေ မကုန်ရအောင် စီမံဆောင်ရွက်နိုင်မှသာ အကျိုးအမြတ်များသော မွေးမြူရေးဖြစ်လာပေမည်။

-        နို့စားနွားမွေးမြူရေးအတွက် အရေးပါသော နွားငယ်လေးပြုစုစောင့်ရှောက်မှု

စီးပွားဖြစ် နို့စားနွားမွေးမြူရေးသည် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နေရမည်ဖြစ်သော Sustainable Development လုပ်ငန်းအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သဖြင့် နို့စားနွားမနေရာတွင် နောင်တစ်ချိန်အစားထိုးမည့် နွားငယ်လေးပြုစု စောင့်ရှောက်ခြင်းသည်လည်း များစွာအရေးပါလှသည်။ မွေးပြီးပြီးချင်း နို့စားနွားငယ်လေး၏ ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန် သိရှိရန်လိုသည်။  နို့စားနွားမွေးမြူရေး၊  နို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်းများသည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည့်အတွက် ထိုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာရန်  စီးပွားရေးအရဆွဲဆောင်မှုရှိသော လုပ်ငန်းများအဖြစ်သို့ ဝိုင်းဝန်းကြိုးပမ်း ကြရမည်ဖြစ်သည်။ တစ်နိုင်တစ်ပိုင် မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများမှသည် နို့စားနွားမွေးမြူသူများ၊ နို့ထွက်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းရှင်များအထိ အကျိုးရှိစေရန် စဉ်းစားဆောင်ရွက်ကြရန်လိုသည်။ တစ်နိုင်တစ်ပိုင်မွေးမြူသူများသည်   ကိုယ်တိုင်နို့ညှစ်ပြီး နို့ကောက်စခန်းသို့ တိုက်ရိုက်သွင်းနိုင်ပါက နို့အရည်အသွေးမကျဆင်းဘဲ ကောင်းမွန်နိုင်သည့်အပြင် နို့ဈေးပိုရနိုင်သည်။

နို့စားနွားမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းအောင်မြင်ပြီး အကျိုးအမြတ်ရရှိရန်အတွက် ရနိုင်သမျှပိုရအောင် လျှော့ချနိုင်သမျှလျှော့ချရန် ဆောင်ရွက်ရန်လိုသည်။ အစာကုန်ကျစရိတ်များလာပါက ဈေးကြီးသော အစာနုကိုလျှော့ချပြီး အာဟာရပြည့်ဝသော တိရစ္ဆာန်အစာပင်များ စိုက်ပျိုးကျွေးမွေးသင့်သည်။  နို့စားနွားမွေးမြူရေး အောင်မြင်စေရန် မြန်မာပြည်ရာသီဥတုနှင့် ကိုက်ညီသော နို့စားနွားမျိုးဖြစ်ရမည်။ နို့ထုတ်လုပ်မှု အရည်အသွေးသည်လည်း စံချိန်မီရမည်။

နို့စားနွားခြံများတွင် ကျရောက်တတ်သော ရောဂါများမှလည်း ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်စွမ်း ရှိရမည်။ နို့စားနွားမွေးမြူရေး လုပ်ငန်း၏ အစာကုန်ကျစရိတ် လျှော့ချရာတွင် အစာအရည်အသွေးလည်း မလျော့အောင် ကုန်ကျမှုစရိတ်လည်း သက်သာအောင် ဆောင်ရွက်သင့်သည်။   ထုတ်လုပ်လိုက်သော ထုတ်ကုန်များအတွက် ဈေးကွက်ခိုင်မာရမည်။ စားသုံးသူအကြိုက်ဖြစ်ရမည်။ ပြည်ပသွင်းကုန် အစားထိုးနိုင်သည်အထိ ချိတ်ဆက်ပြီးအဖြေရှာရန်လိုသည်။

အနာဂတ်နို့စားနွားမွေးမြူရေးအခြေအနေ

စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနသည် နို့စားနွားမွေးမြူသူများကို နိုင်ငံ့စီးပွားရန်ပုံငွေဖြင့် ရင်းနှီးမတည်ငွေထုတ်ပေးပြီး နို့စားနွားမွေးမြူရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ မြို့ပြဧရိယာကျယ်ပြန့်လာပြီး လူနေထူထပ်လာ၍ နွားမွေးမြူရေးခြံများ မပျောက်ကွယ်သွားစေရန် အတွက် စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် မွေးမြူရေးဇုန်များ၊  နို့စားနွားမွေးမြူရေးဇုန်များကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ လမ်းညွှန်မှုပြုထားသော နို့စားနွားမွေးမြူမှုဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေး၊ နို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှုမြှင့်တင်ရေး၊ ပြည်ပမှတင်သွင်းသောနို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်း လျှော့ချနိုင်ရေးဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မွေးမြူရေးနှင့်ကုသရေး ဦးစီးဌာနမှ  မေထုန်မဲ့သားစပ်ခြင်းဖြင့်  နို့စားနွားကောင်ရေ ၆၆၀၀၀ တိုးမြှင့်မွေးမြူနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

မွေးမြူရေးနှင့်ကုသရေးဦးစီးဌာနမှ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန် ရည်ရွယ်၍ တိရစ္ဆာန်အစာပင်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်နည်းသင်တန်း၊ တိရစ္ဆာန်အစာထိန်းသိမ်း သိုလှောင်နည်းစနစ် သင်တန်း၊ မြက်ချဉ်ဖတ်၊  ကောက်ရိုးချဉ်ဖတ်ပြုလုပ်နည်း သင်တန်းများအား မြို့နယ်များတွင် သင်တန်းပေးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ နို့စားနွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းအတွက် ခရိုင်အခြေပြုမေထုန်မဲ့ သားစပ်သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ နို့စားနွားမျိုးမြှင့်တင်ခြင်း အနေဖြင့် အီတလီနှင့် နယူးဇီလန်နိုင်ငံမှ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း နွားမျိုးတွေကို မျိုးရည်ခဲချောင်းအဖြစ် တင်သွင်းဖြန့်ဖြူးပေးခဲ့သည်။    ဈေးနှုန်းသင့်လျော်သော ပြည်တွင်းဖြစ် နို့စားနွား ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းမျိုးချောင်းများကို ဖြန့်ဖြူးသားစပ်ပေးလျက်ရှိသည်။ နို့စားနွားမွေးမြူရေးသည်  မွေးမြူသူကို ဆွဲဆောင်နိုင်သော  လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်စေရန် အကျိုးအမြတ်များရန်လိုသည်။  မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုတွင် ကုန်ကျစရိတ်အားလုံး၏ ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အစာဖြစ်သည်။ ထိုအစာကုန်ကျစရိတ် ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းအောက်ချနိုင်ပါက နို့စားနွားမွေးမြူရေးသည် အကျိုးအမြတ် များသော လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်လာမည်။ တန်ဖိုးကြီးမြင့်သော စိုက်ပျိုးရေး ဘေးထွက်ပစ္စည်းများ အစာအာဟာရတန်ဖိုးသင့်တင့်သော တိရစ္ဆာန်အစာပင်များ စိုက်ပျိုးကျွေးမွေးမည်ဆိုလျှင် အစာကုန်ကျစရိတ်ကို   ထိန်းသိမ်းလျှော့ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။   အစာကုန်ကျစရိတ် သက်သာပြီး   အကျိုးအမြတ်များလာပါက  မွေးမြူရေးတောင်သူကို ဆွဲဆောင်မှုရှိသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်း တစ်ခုဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။

“သင်...ဒီနေ့ နို့သောက်ပြီးပြီလား”

“ကျန်းမာခြင်းသည်လာဘ်ကြီးတစ်ပါး ဒိန်ချဉ်ကိုနေ့တိုင်းစား”

စသောဆောင်ပုဒ်များဖြင့် နို့သောက်သုံးမှုကို တိုးတက်အောင်လုပ်နိုင်ပါက နို့နှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းများ၏ ဈေးကွက်သည် ယခုထက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာနိုင်သည်။   ။

MWD

ဆက်စပ်ဆောင်းပါးများ

မြေဆီလွှာအာဟာရကြွယ်ဝဖို့ ဝိုင်းဝန်းကြိုးပမ်း လုပ်ဆောင်စို့
မြေဆီလွှာအာဟာရကြွယ်ဝဖို့ ဝိုင်းဝန်းကြိုးပမ်း လုပ်ဆောင်စို့
      စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု    တိုးတက်မြင့်မားစေရန်  လယ်ယာမြေများအားလုံးသည်   မြေဆီဩဇာထက်သန်ပြီး       အာဟာရဓာတ်ကြွယ်ဝနေရမည်ဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးမြေဆီလွှာသည် အပင်များရှင်သန် ကြီးထွားမှုအတွက် အဓိကမရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ရေနှင့်အပင်အာဟာရဓာတ်များကို ပေးဆောင်သည့် သတ္တုဓာတ်၊  မြေဆွေးဓာတ်၊ ရေ၊ လေတို့ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော  ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ  အပေါ်ယံ ဆုံးသောအလွှာပါးလေးဖြစ်သည်။ မြေဆီလွှာသည် ရေကိုထိန်းညှိပေးခြင်း၊ စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံနှင့်သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းများမှ ထွက်ရှိလာသော အန္တရာယ်ရှိစေနိုင်သည့် ဓာတ်ကြွင်းများနှင့်   လေထုညစ်ညမ်းမှုများကို လျှော့ချပေးနိုင်ခြင်းနှင့် စစ်ထုတ်ပေးနိုင်ခြင်း၊ ကာဗွန်၊ နိုက်ထရိုဂျင်၊ ဖော့စဖောရပ်နှင့် အခြားအာဟာရဓာတ်များစွာကို  မြေဆီလွှာထဲတွင်သိမ်းဆည်း ပေးနိုင်ခြင်းစသည့် အရေးပါသော လုပ်ဆောင်မှုများကိုလည်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ထို့ကြောင့် သက်ရှိဂေဟစနစ်တွင်  အပင်များ၊ လူသားများနှင့်   တိရစ္ဆာန်များရေရှည် တည်တံ့နေစေရန်အတွက် မြေဆီလွှာ၏ အရည်အသွေးနှင့် အာဟာရကိုကောင်းမွန်စေရေး ထိန်းသိမ်းထားရန် အထူးလိုအပ်သည်။ယနေ့ကမ္ဘာကြီးတွင် လျင်မြန်စွာ တိုးတက်လာသော လူဦးရေအတွက်   စားရေရိက္ခာ လုံလောက်စွာရရှိနိုင်ရန် မြေဆီလွှာကိုအနားမပေးဘဲ စိုက်ပျိုးလာခြင်း၊ ပိုးသတ်ဆေး၊ ပေါင်းသတ်ဆေး၊ ဓာတ်မြေဩဇာ အစရှိသော ဓာတုသွင်းအားစုများကို လိုအပ်သည်ထက်ပိုမို၍ အလွန်အကျွံသုံးစွဲမိခြင်းတို့ကြောင့် မြေဆီလွှာအရည်အသွေးနှင့် အာဟာရဓာတ်များ စွမ်းအားကျဆင်းလျက်ရှိသည်။ မြေဆီလွှာရေရှည်တည်တံ့ ကောင်းမွန်စေရန်နှင့်မြေဆီလွှာအဆင့်အတန်း ကျဆင်းလာခြင်းများကို အချိန်မနှောင်းမီ ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်၍  အပင်အာဟာရဓာတ်ဆိုင်ရာ  ဘက်စုံစီမံမှုနည်းစနစ်များကို   လက်တွေ့ကျကျလိုက်နာ ကျင့်သုံးရန်အထူးပင် လိုအပ်လာသည်။ဘက်စုံအပင်အာဟာရဓာတ်ဆိုင်ရာကြွယ်ဝရေး     သီးနှံအထွက်နှုန်းတိုးစေရန် တောင်သူအများစုသည် ဓာတ်မြေဩဇာများကိုသာ အားပြုထည့်သွင်း အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး  မြေဆီလွှာကျန်းမာရေးအတွက် မြေဆီလွှာကို ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုများ လွန်စွာအားနည်းနေပါသေးသည်။ ဓာတ်မြေဩဇာဆိုသည်မှာ အပင်အတွက် ၎င်းဓာတ်မြေဩဇာတွင် ပါဝင်သည့်  အာဟာရဓာတ်ကိုသာပေးနိုင်စွမ်းရှိပြီး အသုံးပြုသည့်နှုန်းထား မှန်ကန်ခြင်းမရှိပါက ကောင်းကျိုးထက်ဆိုးကျိုး များစွာဖြစ်စေနိုင်သည့်အပြင် ရေရှည်တွင် မြေနှင့်ရေသယံဇာတများကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေသည်။  ဘက်စုံအပင်အာဟာရဓာတ်ဆိုင်ရာ စီမံမှုဆိုသည်မှာ မြေဆီလွှာ၏အရည်အသွေးနှင့် အပင်အာဟာရဓာတ်ပံ့ပိုးမှုများကို အကောင်းမွန်ဆုံးထိန်းသိမ်းနိုင်ရန်အပင်အာဟာရအရင်းအမြစ်အမျိုးမျိုးကိုပေါင်းစပ်၍ မှန်ကန်ကောင်းမွန်စွာဆောင်ရွက်သော   နည်းစနစ်များကိုဆိုလိုသည်။ အဓိကအားဖြင့် မြေဆီလွှာ၏အရည်အသွေးများဖြစ်သော လေဝင်လေထွက်ကောင်းမွန်မှု၊ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်မှု၊ အပင်အာဟာရဓာတ်အမျိုးမျိုးနှင့် ရေထိန်းသိမ်းနိုင်မှုများကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည့်အပြင် လေထုထဲသို့  ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လွှတ်မှုကိုလည်း လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ ဘက်စုံအာဟာရဓာတ်ကြွယ်ဝစေရန် ဆောင်ရွက်ရာတွင် (၁) လိုအပ်သည့်ပမာဏကိုသာ သုံးစွဲခြင်း၊ (၂) ပြန်၍အသုံးပြုခြင်းနှင့်(၃) ပြန်လည်ပြုပြင်၍အသုံးပြုခြင်းဟူသော နည်းလမ်းသုံးသွယ်ဖြင့် ချဉ်းကပ်ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။လိုအပ်သည့်ပမာဏအားသုံးစွဲခြင်း ဓာတ်မြေဩဇာများကို  စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာနမှ အတည်ပြုထောက်ခံသော ပမာဏကိုသာ ထည့်သွင်းပြီး   လွန်ကဲစွာသုံးစွဲခြင်းကို လျှော့ချသွားသင့်သည်။ ဓာတ်မြေဩဇာများ အလွန်အကျွံသုံးစွဲခြင်းဖြင့် မြေဆီလွှာ၏ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် မြေဆီလွှာအာဟာရဓာတ် ပမာဏမညီမျှမှုကိုဖြစ်ပေါ်စေရုံသာမက  မြေဆီလွှာ၏ထုတ်လုပ်နိုင်မှု စွမ်းအားနှင့်  အရည်အသွေးကိုပါ ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုနှင့်  အကျိုးအမြတ်များ ကျဆင်းသွားကာ  သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဂေဟစနစ်ကိုပါ   ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဓာတ်မြေဩဇာအသုံးပြုရာတွင် လိုအပ်သည့်အတိုင်းအဆကိုသာ ထည့်သွင်း၍ လွန်ကဲသည့်ပမာဏကိုလျှော့ချနိုင်ရန် မြေဆွေးများ၊ သီးနှံအကြွင်းအကျန်များ၊ သဘာဝမြေဆွေးများ၊ ကောင်းမွန်စွာဆွေးမြည့်နေသောနွားချေး၊  ကြက်ချေးကဲ့သို့သော တိရစ္ဆာန်အညစ်အကြေးများနှင့် ဇီဝမြေဩဇာများကို တွဲဖက်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် မြေဆီလွှာ၏ကျန်းမာရေးကိုမြှင့်တင်နိုင်ပြီး  သီးနှံအထွက်နှုန်းကို ပိုမိုတိုးတက်စေနိုင်သည်။ထို့ပြင် အခြားသောစိုက်ပျိုးရေးစနစ်များ ဖြစ်သောသီးလှည့်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့်  ပိုက်ဆန်လျှော်၊  ညံပင်ကဲ့သို့သော သစ်စိမ်းမြေဩဇာများပြုလုပ်သုံးစွဲခြင်း၊ မြေဖုံးပင်များစိုက်ပျိုးခြင်း အစရှိသော အလေ့အကျင့်ကောင်းများကိုလည်း လိုက်နာကျင့်သုံးရန် လိုအပ်သည်။ အပင်မှအမှန်တကယ် လိုအပ်သော အာဟာရဓာတ်များကို  ညီမျှစွာထည့်သွင်းနိုင်ရန်အတွက် မြေဆီလွှာဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးခြင်း  လုပ်ငန်းများကိုသက်ဆိုင်ရာဌာနများနှင့် ပူးပေါင်းလက်တွဲ၍ဆောင်ရွက်သင့်သည်။ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးခြင်းလုပ်ငန်းများကို စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာန၊ မြေအသုံးချရေးဌာနခွဲ၊ ဓာတ်ခွဲခန်းများတွင် ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်နိုင်သဖြင့်    တောင်သူများအနေဖြင့် မြေနမူနာများနှင့် အပင်နမူနာများရယူ၍ ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်ခြင်း လုပ်ငန်းများကို အလေ့အကျင့်ကောင်းတစ်ခုအဖြစ် မဖြစ်မနေဆောင်ရွက်ကြစေလိုသည်။မှားယွင်းသည့်စိုက်ပျိုးရေး နည်းစနစ်များဖြစ်သော ရွှေ့ပြောင်းတောင်ယာစိုက်ပျိုးခြင်း၊ မြေယာပြုပြင်ရန်ရိုးပြတ်များမီးရှို့ခြင်း၊ ရိတ်သိမ်းခြွေလှေ့စက်များ အသုံးပြုမှုများလာပြီး ကောက်ရိုးများ အလွယ်တကူမီးရှို့ခြင်း၊အပင်အကြွင်းအကျန်များမီးရှို့ခြင်း အစရှိသောလုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် ထွက်ရှိလာသည့်မီးခိုးမြူငွေ့များကိုလည်းလျှော့ချရန် အထူးလိုအပ်လျက်ရှိသည်။အဆိုပါမီးခိုးမြူငွေ့များသည် အနီးပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်သည့် လူသားတို့၏ ကျန်းမာရေး၊ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးများကို  ထိခိုက်ပျက်စီးစေရုံသာမက  သက်ရှိတိရစ္ဆာန်များနှင့် အပင်များအပေါ်တွင်လည်း အလွန်အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည်။မီးရှို့ခြင်းကြောင့်  ပတ်ဝန်းကျင်ဂေဟစနစ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်ရုံသာမက  မီးရှို့ထားသောစိုက်ခင်းမှ ထွက်ရှိလာသော လယ်ယာထွက်ကုန်များကို အခြားနိုင်ငံများက ဝယ်ယူမည်မဟုတ်သည့်အတွက် သီးနှံဈေးကွက်ဝယ်လိုအားများ ကျဆင်းသွားစေနိုင်သည်။သီးနှံစိုက်ပျိုးရာတွင် မီးရှို့မှုလျှော့ချရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကိုပါ တောင်သူများအနေဖြင့် လိုက်နာဆောင်ရွက်စေလိုသည်။ရွှေ့ပြောင်းတောင်ယာစနစ် ပပျောက်သွားစေမည့်နည်းလမ်းဖြစ်သော  နှစ်ရှည်သီးနှံများပြောင်းလဲ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ သီးနှံသစ်တောရောနှော စိုက်ပျိုးခြင်း၊ကုန်းမြင့်လယ်ယာမြေများ ဖော်ထုတ်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့်တောင်စောင်းစိုက်ပျိုးနည်းစနစ်ဖြင့်    စိုက်ပျိုးခြင်း စသည်ဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးနည်းစနစ်များသို့  ပြောင်းလဲကျင့်သုံးရန်လိုအပ်သည်။လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးမှထွက်ရှိသော အပင်အကြွင်းအကျန်များကို သဘာဝမြေဆွေးပြုလုပ်ခြင်း၊ ရိုးပြတ်များအား ထယ်မှောက်၍ဆွေးမြည့်စေခြင်း၊ နောက်သီးနှံများ၏အပင်ခြေတွင် အပင်အကြွင်းအကျန်များကို မြေဖုံးပေးခြင်းနှင့်   ထွန်ယက်မှုကိုတတ်နိုင်သမျှလျော့နည်းစေခြင်း အစရှိသည့်လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်သည်။ထိုကဲ့သို့ပြုမူဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် သီးနှံစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု ကုန်ကျစရိတ်ကိုလျှော့ချနိုင်ပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး အတွက်လည်း များစွာအထောက်အကူပြုစေနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ပြန်၍အသုံးပြုခြင်း     ဒုတိယနည်းလမ်းဖြစ်သော ပြန်၍အသုံးပြုခြင်းတွင်  စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးမှထွက်ရှိလာသော တိရစ္ဆာန်အညစ်အကြေးစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ၊ ပဲရိုး၊ ပဲမှော်၊ ကောက်ရိုး  အစရှိသောသီးနှံအကြွင်းအကျန်များကို စိုက်ခင်းအတွင်းပြန်လည် ထည့်သွင်းအသုံးပြုခြင်း၊ ကောက်ရိုးများကိုအသုံးပြု၍ မှိုစိုက်ပျိုးခြင်း၊ တီမွေးမြူခြင်း စသည်တို့အပြင် မြေဖုံးပစ္စည်းများအဖြစ် အသုံးပြုခြင်း စသည့်နည်းလမ်းများလည်းပါဝင်သည်။လယ်ယာထွက်ပစ္စည်းများအပြင်  စိုက်ခင်းများအတွင်းသို့ ရေသွင်းရာမှ စီးဆင်းလာသည့် ပိုလျှံရေများ၊ရေထုတ်မြောင်းများအတွင်းရှိ ပိုလျှံရေများကိုပြန်လည်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ရေကိုအကျိုးရှိထိရောက်စွာ အသုံးပြုလာနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အညာဒေသကဲ့သို့သော ပူပြင်းခြောက်သွေ့၍ ရေရှားပါးသောအရပ်များ၌ ရေစုကန်၊ ရေစုကျင်းများတူးဖော်၍ မိုးရေကိုစနစ်တကျစုဆောင်းခြင်းဖြင့် မြေဆီလွှာတိုက်စားခြင်းများကိုလျောကျစေပြီး ရေအရင်းအမြစ်များကို   ထိန်းသိမ်းနိုင်မည်ဖြစ်ရုံသာမက အဆိုပါရေများကို ဖြည့်စွက်ရေအဖြစ် ပြန်လည်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် သီးနှံများအထွက်တိုးလာနိုင်သည်။တောင်သူများအနေဖြင့် ဖော်ပြပါနည်းလမ်းများကိုလုပ်ဆောင်ပါက မိမိတို့၏စိုက်ပျိုးမြေတွင်  မြေဆီဩဇာကြွယ်ဝကောင်းမွန်စေပြီး အကျိုးပြုအဏုဇီဝသက်ရှိများ၏ ရှင်သန်ပေါက်ပွားမှုကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်။  သီးနှံအကြွင်းအကျန်များကို ကောက်ရိုးမှိုများစိုက်ပျိုးခြင်း၊ တီကျစ်မြေဩဇာများ ထုတ်လုပ်ခြင်းအားဖြင့်လည်း တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှဝင်ငွေရရှိနိုင်သည်။ပြန်လည်ပြုပြင်၍အသုံးပြုခြင်း    တတိယနည်းလမ်းအနေဖြင့် သီးနှံအကြွင်းအကျန်များကို ပုံစံပြောင်းပြုပြင်ပြီး ပြန်လည်အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ စပါးခွံ၊ ကောက်ရိုးအစရှိသည်တို့ကို အသုံးပြု၍  ဇီဝမီးသွေး၊ ဇီဝအုတ်ခဲများ၊ အီးအမ်ဘိုကာရှီမြေဆွေး၊ သဘာဝမြေဩဇာများအဖြစ်  ပြန်လည်ပြုလုပ်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် မြေဆီလွှာဆုံးရှုံးမှုကို သက်သာစေသည့်အပြင်  အပိုဝင်ငွေရရှိနိုင်ခြင်း  အစရှိသည့်အကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိစေနိုင်သည်။ထို့ပြင် အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် စွန့်ပစ်အညစ်အကြေးများကို  ဇီဝဓာတ်ငွေ့များထုတ်လုပ်သုံးစွဲခြင်း ပြုလုပ်ပြီး  ဘေးထွက်ပစ္စည်းများကို  စိုက်ခင်းများသို့ပြန်လည်ထည့်သွင်းခြင်းများဖြင့် မြေဆီလွှာ၏ အရည်အသွေးကိုတိုးတက်စေရုံသာမက  လျှပ်စစ်မီးရရှိခြင်းဖြင့် ကျေးလက်ဒေသကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတို့ကိုလည်း အထောက်အပံ့ပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ရေရှည်တည်တံ့စေခြင်း    လက်ရှိကာလဖြစ်ပေါ်နေသော အရှေ့အလယ်ပိုင်းပဋိပက္ခများကြောင့်  ကမ္ဘာပေါ်ရှိနိုင်ငံအများ   စက်သုံးဆီပြဿနာအခက်အခဲများနှင့်  ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရသည်။  စက်သုံးဆီပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်ရေးအတွက်  နိုင်ငံအလိုက်နည်းလမ်း အမျိုးမျိုးဖြင့် ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်နေကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့်လည်း အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် ပြဿနာစတင်ဖြစ်စဉ်ကတည်းကပင် ပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝများ  အဆင်ပြေချောမွေ့စေရန်အတွက်     စက်သုံးဆီကို   နေ့စဉ်ရောင်းချပေးနိုင်ရန် စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။စိုက်ပျိုးရေးအတွက်သွင်းအားစုများဖြစ်သည့် ရေနှင့်ဓာတ်မြေဩဇာများ လိုအပ်သကဲ့သို့ပင် လယ်ထွန်စက်နှင့်ရေတင်စက်  အစရှိသည်တို့မှာလည်း    စက်သုံးဆီနှင့်ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။အလားတူ လောင်စာဆီဈေးနှုန်းမြင့်တက်လာမှုနှင့်အတူ ဓာတ်မြေဩဇာဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာနိုင်သဖြင့် ဓာတ်မြေဩဇာသုံးစွဲမှုများ လျှော့ချနိုင်ရေးနှင့်  သဘာဝဓာတ်မြေဩဇာများကို ပိုမိုသုံးစွဲနိုင်ရေးနည်းလမ်း အသွယ်သွယ်တို့ကို အလေးထားဆောင်ရွက်သွားကြရမည်ဖြစ်သည်။စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူများ အနေဖြင့် လက်ရှိကာလတွင်သာမက ရေရှည်တွင်  မိမိတို့၏အနာဂတ်မျိုးဆက်များ  စားရေရိက္ခာဖူလုံရေးအတွက်ပါ မျှော်မှန်းပြီး မြေဆီလွှာကျန်းမာရေးနှင့်ရေအရင်းအမြစ်များကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ရေရှည်တည်တံ့သော စိုက်ပျိုးရေး အလေ့အကျင့်ကောင်းများကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ကြရန် လိုအပ်သည်။အချုပ်ဆိုရသော် လျှော့ချခြင်း၊ ပြန်၍အသုံးပြုခြင်းနှင့်  ပြန်လည်ပြုပြင်၍အသုံးပြုခြင်းဟူသော နည်းလမ်းသုံးသွယ်ကိုအခြေခံသော မြေဆီလွှာအာဟာရဓာတ်ကြွယ်ဝရေး  နည်းစနစ်များကို အသုံးပြုလုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် စိုက်ပျိုးသမျှ အောင်မြင်စွာ ထုတ်လုပ်ရောင်းချနိုင်ပြီး“မြေကြီးမှရွှေသီးစေရန် လုပ်ဆောင်ကြပါစို့”ဟု တိုက်တွန်းနှိုးဆော်လိုက်ရပါသည်။         ။MWD
မြေဆီလွှာကောင်းမွန်စေရန် သဘာဝမြေဩဇာ သုံးစွဲခြင်း
မြေဆီလွှာကောင်းမွန်စေရန် သဘာဝမြေဩဇာ သုံးစွဲခြင်း
မြေဩဇာများ လိုအပ်လာခြင်း     ယနေ့အချိန်ကာလတွင် လူဦးရေ တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ စားရေရိက္ခာ ဖူလုံရေးအတွက် သီးနှံများ စိုက်ပျိုးထုတ် လုပ်ရာ၌ တစ်သီးစားသာမက နှစ်သီးစား၊ သုံးသီးစား စသည်ဖြင့် သီးထပ်စွမ်းအားကို တိုးမြှင့်ပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံးစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်နေကြပြီဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ်ဆက်တိုက် စိုက်ပျိုးခြင်းကြောင့် မြေဆီလွှာအတွင်းရှိ အာဟာရဓာတ်များမှာ စိုက်ထားသည့်အပင် နှင့် မြေကြီးအတွင်းရှိ အဏုဇီဝသက်ရှိ များမှ စားသုံးခြင်း၊ ရေသွင်းရေထုတ်အကြိမ် ရေများ၍ ရေတွင်ပါသွားခြင်း၊ အပေါ်ယံ မြေဆီလွှာအား ရေနှင့်လေတိုက်စားခံရခြင်း  စသည့်ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ဆုံးရှုံးလျက်ရှိပြီး စိုက်ပျိုးမြေဆီလွှာ၏ အဆင့်အတန်း မှာလည်း နိမ့်ကျလာလျက်ရှိသည်။ ယင်း အကြောင်းတရားများကြောင့် မူလကမည်မျှပင် မြေဆီဩဇာကောင်းမွန်သည် ဖြစ်စေ သီးထပ်စွမ်းအားမြင့်မားလာသည် နှင့်အမျှ မြေဆီလွှာတွင်းရှိ အာဟာရဓာတ် များ တစ်နေ့တခြား ယုတ်လျော့ကျဆင်း လာရခြင်းဖြစ်သည်။ သီးနှံအထွက်နှုန်း ကောင်းစေရေးအတွက် သီးနှံပင်လိုအပ် သည့်  အာဟာရဓာတ်များကို ဓာတ်မြေဩဇာ၊ ဇီဝမြေဩဇာ၊ သဘာဝမြေဩဇာများ  အသုံးပြု၍ ထည့်သွင်းပေးရန် မဖြစ်မနေ လိုအပ်လာပြီဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဓာတ်မြေဩဇာ      မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဓာတ်မြေဩဇာကို ၁၉၅၆-၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် စပါးသီးနှံ၌ စတင်သုံးစွဲခဲ့ကြသော်လည်း ၁၉၇၈ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှသာ တွင်ကျယ်စွာသုံးစွဲလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဓာတ်မြေဩဇာများ သုံးစွဲခြင်းကြောင့် အားသာချက်များအနေဖြင့် အချိန်တိုအတွင်း အာနိသင်လျင်မြန်စွာပြသခြင်း၊ အလွယ်တကူ ဝယ်ယူရရှိနိုင်ခြင်း၊ သုံးစွဲရာတွင် ကရိကထနည်းခြင်း၊  အထွက်နှုန်းတိုး စေခြင်း စသည့်ကောင်းကျိုးများရှိခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အားနည်းချက်များ အနေဖြင့် ဓာတုဓာတ်ကြွင်းများနှင့် အခြားသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများရှိခြင်း၊ လွန်ကဲ စွာသုံးပါက အပင်ကိုလောင်စေခြင်း၊ အင်း ဆက်၊ ပိုးမွှား၊ ရောဂါများကျရောက်မှု ပိုမို များပြားခြင်း၊  အလွန်အကျွံရေရှည်သုံးစွဲ ပါက မြေဆီလွှာပျက်စီးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ခြင်း၊ ရေထုညစ်ညမ်းလာခြင်း၊ သဘာဝ ဂေဟစနစ်ပျက်စီးလာခြင်း စသည့်ဆိုးကျိုးများကို ဖြစ်ပေါ်လာစေပါသည်။ သဘာဝမြေဩဇာ ဆိုသည်မှာ    မြေဩဇာဥပဒေတွင် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆို ထားချက်အရ သဘာဝမြေဩဇာဆိုသည် မှာ သက်ရှိသတ္တဝါနှင့် အပင်တို့၏ရုပ်ကြွင်း များ၊ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများနှင့် ဘေးထွက်ပစ္စည်း များကိုလည်းကောင်း၊ ယင်းတို့ကို ဆွေးမြည့် စေပြီး ပြုပြင်စီမံ၍ရရှိသော ပစ္စည်းများကို လည်းကောင်း ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ သဘာဝမြေဩဇာများအသုံးပြုသင့်သည့် အကြောင်းရင်းများ    ဓာတ်မြေဩဇာအများစုမှာ ပြည်ပမှဝယ်ယူတင်သွင်းရခြင်းဖြစ်ပြီး လက်ရှိ ကာလတွင် ဈေးနှုန်းအနေဖြင့်လည်း  ကြီးမြင့်လာလျက်ရှိသည်။  ၎င်းအပြင် ဓာတ်မြေဩဇာများသည် မြေဩဇာအိတ် တွင်ဖော်ပြထားသည့် အမျိုးအစားနှင့် ပါဝင် သည့်အချိုးအစားပေါ်မူတည်၍ အပင် အတွက် လိုအပ်သည့် အာဟာရဓာတ်ကို သာ ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ သဘာဝမြေဩဇာ များသည် ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ က အာဟာရဓာတ်တစ်မျိုးစီ ပါဝင်မှုနည်း သော်လည်း အပင်မှလိုအပ်သော အာဟာရ ဓာတ်များ စုံလင်စွာပေးစွမ်းနိုင်ရုံသာမက မြေဆီလွှာကျန်းမာရေးကိုပါ အထောက် အကူပြုနိုင်စွမ်းရှိသည်။ သဘာဝမြေဩဇာ များကို အသုံးပြုမည်ဆိုပါက သီးနှံစိုက်ပျိုး ထုတ်လုပ်မှု ကုန်ကျစရိတ် သက်သာစေနိုင်ခြင်း၊ ရေရှည်တွင် မြေဆီလွှာကောင်းမွန် လာစေခြင်း၊ ရေထိန်းစွမ်းအားကောင်း စေခြင်း၊ မြေတွင်းရှိ အဏုဇီဝသက်ရှိများ အတွက် အထောက်အကူပြုခြင်း၊ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေသော စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုဖြစ်စေခြင်း၊ သီးနှံများ ၏အရသာနှင့် အရည်အသွေး ကောင်းမွန်စေခြင်း၊ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းသော သီးနှံ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု ဖြစ်စေခြင်းစသည့် ကောင်းကျိုးများကို  ရရှိစေနိုင်မည်ဖြစ် သည်။ သီးနှံအထွက်ကောင်းစေရန်နှင့် မြေဆီလွှာကျန်းမာစေရန်အတွက် ဓာတ် မြေဩဇာနှင့်အတူ သဘာဝမြေဩဇာများ ကို မဖြစ်မနေထည့်သွင်းအသုံးပြုသင့်ပါ သည်။အသုံးများသော သဘာဝမြေဩဇာများ     သဘာဝမြေဩဇာပြုလုပ်နည်း များစွာရှိသည့်အနက်မှ တောင်သူလယ်သမားဦးကြီးများ အလွယ်တကူနှင့် အများဆုံး ပြုလုပ်အသုံးပြုနိုင်သည့် သဘာဝမြေဩဇာ နည်းပညာအချို့မှာ-(က) သဘာဝမြေဆွေးများ    သဘာဝမြေဆွေးသည် ကုန်ကျစရိတ် သက်သာစွာစိုက်ပျိုးသူများ ကိုယ်တိုင် အလွယ် တကူပြုလုပ်သုံးစွဲနိုင်သော သဘာဝ မြေဩဇာဖြစ်သည်။  မြေဆွေးပုံပြုလုပ်နည်း မှာ  အရိပ်ရသောနေရာတွင်   အလျား ၆ ပေ၊ အနံ ၃ ပေ၊ အမြင့် ၃ ပေ အရွယ်အပုံ(သို့) ကျင်းများတွင် ပြုလုပ်ပါ။ ကာဗွန် ပါဝင်မှုများသော ကုန်ကြမ်းများ (ဥပမာ-ကောက်ရိုး၊ သစ်ရွက်ဆွေး၊ စပါးခွံ) များကို အောက်ခြေတွင်  ၆ လက်မအမြင့်ခင်းပါ။ နိုက်ထရိုဂျင်ပါဝင်မှုများသော ကုန်ကြမ်း များ (ဥပမာ-စွန့်ပစ် အစားအစာ၊ ဥခွံ၊ အသီးအရွက်အခွံများ)ကို နောက်ထပ် ၆ လက်မ အထူထပ်ခင်းပါ။ နွားချေးဆွေး၊ ကြက်ချေးဆွေးတို့ကို    ယင်းအပေါ်မှ ၂ လက်မခန့် အထူခင်းပါ။ ၎င်းအလွှာစဉ် အတိုင်း  ၃ ပေအမြင့် ရောက်သည်အထိ ထပ်ပေးပါ။ အစိုဓာတ်အသင့်အတင့်ရရန်  ညီညာစွာ ရေလောင်းပါ။ လေဝင်လေထွက်ကောင်းရန် အပုံတစ်ဖက်တစ်ချက်စီတွင် ဝါးလုံးများ ရိုက်သွင်းပါ။ မြေဆွေးပုံများ ကို အပူချိန်ထိန်းထားနိုင်ရန် ကောက်ရိုး၊ မြေကြီးစသည်တို့ဖြင့် ဖုံးပေးရန်လိုသည်။ ရက်သတ္တ နှစ်ပတ်ခန့်အကြာတွင် မြေဆွေးပုံ ကို အပူချိန်လွန်ကဲမှုမရှိစေရန် အဖုံးအကာ များကို (၁၅)မိနစ်ခန့်လှပ်ပေးပါ။ အပေါ် အောက် သမအောင်မွှေနှောက်လှန်ပေးပါက ပိုကောင်းပါသည်။ သုံးလေးလခန့်အကြာ တွင်ကောင်းစွာဆွေးမြည့်နေသော မြေဆွေး မြေဩဇာကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ အကျိုးပြု အဏုဇီဝများ (Effective Microbe, EM ) နှင့် ထရိုင်ကိုဒါးမား (Trichoderma) တို့ကို ထည့်ပေးခြင်းအားဖြင့် မြေဆွေးပုံဆွေးမြည့်မှုကို လျင်မြန်စေနိုင်ပါသည်။(ခ) တိရစ္ဆာန်စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ     ကျွဲ၊ နွား၊ ဆိတ်၊ ကြက်၊ ဝက် စသည့် တိရစ္ဆာန်များမှ ကျင်ကြီး၊ ကျင်ငယ် အညစ် အကြေးများကို သဘာဝမြေဩဇာအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ သတိပြုရမည့်အချက် မှာ ကောင်းစွာဆွေးမြည့်ပြီးသော တိရစ္ဆာန် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကိုသာ စိုက်ခင်းအတွင်း သို့ ထည့်သွင်းရန်ဖြစ်သည်။ အာဟာရ ဓာတ်ပါဝင်မှုသည် ဓာတ်မြေဩဇာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နည်းပါးသော်လည်း မြေဆီ လွှာရေရှည်  ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် များစွာအထောက်အကူရစေနိုင်ပါသည်။(ဂ) သစ်စိမ်းမြေဩဇာ     သီးနှံပင်များကြီးထွားစေရန်အတွက် အဓိကအားဖြင့် နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ် လိုအပ် သည်။ စိုက်ခင်းများတွင် နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ရရှိစေရန် သစ်စိမ်းမြေဩဇာများ ပြုလုပ်သုံးစွဲသင့်သည်။ ပဲမျိုးရင်းဝင်အပင်များတွင် နိုက်ထရိုဂျင်ပါဝင်မှုများသဖြင့် သီးနှံများ မစိုက်ပျိုးမီ (သို့မဟုတ်) သီးနှံရိတ်သိမ်းပြီး ခေတ္တမြေလှပ်ထားချိန်တွင် အကြီးမြန် သော ပဲမျိုးရင်းဝင်အပင်များနှင့် ပိုက်ဆန်လျှော်များအား ပန်းပွင့်ချိန်တွင် ထယ်ထိုး မြေမြှုပ်ပြီး မြေဆီလွှာအာဟာရဓာတ် တိုးတက်အောင် ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။(ဃ) သီးနှံပင်အကြွင်းအကျန်များ     စိုက်ခင်းထဲသို့ သီးနှံပင် အကြွင်းအကျန်များကို  ထည့်သွင်းပေးခြင်းဖြစ်သည်။ မည်သည့် သီးနှံပင်အကြွင်းအကျန်မဆို အသုံးပြုနိုင်သော်လည်း အာဟာရဓာတ် ပါဝင်မှုများသည့် ကောက်ရိုး၊ ပဲရိုး၊ နှမ်းရိုး၊ စပါးခွံ၊ မြေပဲခွံ၊ ဗေဒါဆွေး၊ ကြံမြှုပ်ချေး၊ တမာကြိတ်ဖတ်တို့ကို အသုံးပြုခြင်းသည် မြေဆီဩဇာ ပိုမိုထက်သန်စေပါသည်။(င) ဘိုင်အိုချာ(Biochar)     ဘိုင်အိုချာဆိုသည်မှာ သီးနှံပင်အကြွင်း အကျန်များဖြစ်သည့် သစ်တို၊ သစ်စ၊ ဝါး၊ လွှစာမှုန့်၊ သစ်ရွက်ခြောက်၊ သစ်ကိုင်း ခြောက်၊ သစ်ခေါက်၊ စပါးခွံ၊ ပဲခွံ၊ ပဲရိုး၊ သစ်မာသီးခွံ၊ သီးနှံရိုးပြတ် အကြွင်းအကျန်များ စသည်တို့ကို အောက်ဆီဂျင်လုံးဝမရှိ သည့်အခြေအနေ သို့မဟုတ် အနည်းငယ် သာရှိသည့် အခြေအနေမျိုး (Pyrolysis) တွင် မီးပြင်းပြင်းဖြင့် ပြာအဆင့်ထိ မရောက်စေဘဲ လောင်ကျွမ်းသွားအောင် စနစ်တကျမီးရှို့ ခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာ ကုန်ကြမ်းအနေဖြင့် စပါးခွံကိုအသုံးပြုပြီး ပြာအဆင့်အထိ မရောက်စေဘဲ မီးသွေးဖြစ်ရုံအဆင့်သာ စနစ်တကျ မီးရှို့ခြင်းဖြင့် စပါးခွံမီးသွေးကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဘိုင်အိုချာသည် မြေဆီ လွှာကိုပွမွစေပြီး လေဝင်လေထွက်ကောင်း သဖြင့် အဏုဇီဝပိုးများ ပိုမိုများပြားလာစေပြီး  မြေဆီလွှာကို  ထက်သန်စေပါသည်။(စ) အော်ဂဲနစ်ရွက်ဖျန်းမြေဩဇာ     ပဲဖတ်၊ နှမ်းဖတ်တို့ကို အချဉ်ဖောက်၍ လည်းကောင်း၊  တိရစ္ဆာန်ချေးများနှင့် ငါးစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို အချဉ်ဖောက်၍လည်းကောင်း  ရွက်ဖျန်းမြေဩဇာပြုလုပ်၍ အပင်အားဆေးအဖြစ် သုံးစွဲခြင်းဖြစ်သည်။(ဆ) အကျိုးပြုအဏုဇီဝနည်းပညာ     သဘာဝအလျောက်တည်ရှိသော အကျိုး ပြုအဏုဇီဝများကို  ထုတ်ယူမွေးမြူ၍ စိုက်ပျိုးမြေများတွင် ထည့်သွင်းပေးခြင်းဖြင့် မြေဩဇာထက်သန်ကောင်းမွန်ပြီး ရောဂါ ပိုးမွှားကင်းစင်စေသည့် နည်းပညာဖြစ် သည်။ မိမိကိုယ်တိုင်ထုတ်လုပ်သုံးစွဲနိုင် သလို အသင့်ထုတ်ပြီး အကျိုးပြုအဏုဇီဝ ဆေးအမျိုးမျိုးကိုလည်း ဝယ်ယူသုံးစွဲနိုင်ပါ သည်။(ဇ) တီကောင်မွေးမြူခြင်း     တီကောင်ကို သီးနှံပင်အကြွင်းအကျန် များကျွေး၍မွေးမြူပြီး တီကျစ်စာမြေဆွေး နှင့် တီမြေဩဇာရည်ကို ထုတ်လုပ်သုံးစွဲ နိုင်သည်။ တီကောင်များကို မြေကျင်းကန်၊  အုတ်ကန်၊ ပလတ်စတစ်ကန်၊ မိုးကာကန် တို့ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ဝါးကတ်များ သစ်သားများ ကာ၍ ဖြစ်စေ၊ ကွန်ကရစ် ခွေများအသုံးပြု၍ ဖြစ်စေ၊ နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် ကန်ပြုလုပ်ပြီး တစ်ပိုင်တစ်နိုင်သော်လည်းကောင်း၊ စီးပွားဖြစ်သော်လည်းကောင်း မွေးမြူနိုင်သည်။  တီကျစ်စာမြေဆွေးသည် ရိုးရိုးမြေဆွေး ထက် အာဟာရဓာတ်ပါဝင်မှု ပိုများပြီး သီးနှံပင်များအတွက် အထွက်နှုန်းသာမက အရည်အသွေးကိုပါ ပိုမိုကောင်းမွန်စေသည်။ ရောဂါပိုးမွှားများ ကာကွယ်နှိမ်နင်းရာတွင်လည်း  အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။သဘာဝမြေဩဇာများ ပိုမိုထုတ်လုပ်သုံးစွဲနိုင်ရေး သဘာဝမြေဩဇာများကို ပိုမိုထုတ်လုပ် အသုံးပြုလာစေရေးအတွက်  စိုက်ပျိုးရေး ဦးစီးဌာနအနေဖြင့်   သင်တန်းများပို့ချခြင်း၊ လက်ကမ်းစာစောင်များဖြန့်ဝေခြင်း၊ မြေဆွေးပုံပြုလုပ်နည်း လက်တွေ့သရုပ်ပြခြင်း စသည်တို့ကို စဉ်ဆက်မပြတ်ပညာပေး  ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။နည်းပညာပြန့်ပွားရေးအတွက်  သတင်းအချက်အလက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာ  ICT ကိုအသုံးပြု၍ Website များမှ ပညာပေးခြင်းလုပ်ငန်းကို  ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ  စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာန၊ မြေအသုံးချရေးဌာနခွဲ၏   Webportal ဖြစ်သည့်  https://landuse-division.doa.gov.mm  တွင်     သဘာဝမြေဩဇာပြုလုပ်နည်းအပါအဝင် ပညာပေးစာအုပ်များ၊  လက်ကမ်းစာစောင်များကို လွယ်လင့်တကူ download ရယူနိုင်ပြီဖြစ်ပါသည်။ယနေ့ကာလစိုက်ပျိုးရေး စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက် ရာတွင် လုပ်သားရှားပါးလာမှု၊ လုပ်အားခ ကြီးမြင့်လာမှုတို့ကြောင့်  စက်ကိရိယာ အသုံးပြုမှုများပြားလာသည်။ စိုက်ပျိုးရာ တွင်လည်း ထယ်ရေးနက်နက်၊ ထွန်ရေး ညက်ညက်ဖြစ်စေရေးအတွက်ထယ်ရေး၊ ထွန်ရေးကောင်းမွန်စေရေးကို အလေးထား လုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။  ယင်းသို့ မြေကြီးကို  ထွန်ယက်မှုများလာသည်နှင့်အမျှ မြေတွင်းရှိ အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများ ဆုံးရှုံးခြင်း၊ အဏုဇီဝသက်ရှိများ လျော့နည်းလာခြင်း၊ မြေသားတည်ဆောက်မှု ပျက်စီးခြင်း၊  မြေကျပ်လွှာများဖြစ်ပေါ်လာခြင်း စသည့်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဤပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် တောင်သူလယ်သမားများအနေဖြင့် ထွန်ယက်မှုကို   တတ်နိုင်သမျှနည်းပါးအောင် ဆောင်ရွက်သင့်ပြီး စိုက်ခင်းများထဲသို့ သဘာဝမြေဩဇာများကို နှစ်စဉ်ပုံမှန်ထည့်သွင်းပေးသည့် အလေ့အထများ ကျင့်သုံးသင့်ပါသည်။ မြေဆီလွှာအတွင်း အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်း      များပြားစေရန် တောင်သူလယ်သမားများအနေဖြင့် သီးနှံ စိုက်ခင်းအကြွင်းအကျန်များကို စိုက်ခင်း အတွင်းသို့ မဖြစ်မနေပြန်လည်ထည့်သွင်း အသုံးပြုသင့်ပါသည်။ မြေဆီလွှာ၏ ရုပ်ဂုဏ်သတ္တိ၊ ဇီဝဂုဏ်သတ္တိ၊ ဓာတုဂုဏ်သတ္တိများ ကောင်းမွန်စေရန်အတွက် ဓာတ်မြေဩဇာ တစ်ခုတည်းကို အားမကိုးဘဲ သဘာဝမြေဩဇာများကိုပါ တွဲဖက်အသုံးပြုသင့် ပါကြောင်း  နှိုးဆော်ရေးသား လိုက်ရပါသည်။     ။       MWD 
ရေရှည်တည်တံ့သော စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဘက်စုံအာဟာရ ဓာတ်စီမံခန့်ခွဲမှု
ရေရှည်တည်တံ့သော စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဘက်စုံအာဟာရ ဓာတ်စီမံခန့်ခွဲမှု
      လယ်ယာကဏ္ဍ ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် ခေတ်မီစိုက်ပျိုးရေးစနစ်တွင် သီးနှံအထွက်နှုန်းတိုးရုံသာမက မြေဆီလွှာကျန်းမာရေးကိုပါ ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန်မှာ အဓိကစိန်ခေါ်မှုဖြစ်လာသည်။ ထိုစိန်ခေါ်မှုကို ကျော်လွှားနိုင်ရန်အတွက် အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းမှာ ဘက်စုံအာဟာရဓာတ်စီမံခန့်ခွဲမှု    (Integrated Nutrient Management)ကို လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်းဖြစ်သည်။ မြေကြီးကို သက်မဲ့ကြားခံနယ်(Medium) ဟုမမြင်ဘဲ သက်ရှိစနစ်(Living System)တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်တတ်ရန်လိုသည်။ မြေဆီလွှာတွင် ရူပဂုဏ်သတ္တိ၊ ဓာတုဂုဏ်သတ္တိ၊ ဇီဝဂုဏ်သတ္တိများရှိသည်။ ကျန်းမာသောမြေဆီလွှာဖြစ်ရန်အတွက် မြေသား အနု/အကြမ်း၊ မြေစိုင်ခဲဖွဲ့စည်းမှု၊ မြေသားတည်ဆောက်မှု၊    မြေဆီလွှာသိပ်သည်းမှု၊ လေပေါက်၊ ရေပေါက်ပါဝင်မှု   စသည့် ရူပဂုဏ်သတ္တိများ ကောင်းမွန်ရန်လိုသကဲ့သို့ ဓာတုဂုဏ်သတ္တိဖြစ်သော သင့်တင့်သည့်မြေချဉ်ငန်ကိန်း၊ ဓာတ်ဖိုဖလှယ်နိုင်မှုစွမ်းရည်မြင့်ရန်နှင့် ဇီဝဂုဏ်သတ္တိဖြစ်သည့် မြေကြီးအတွင်း အဏုဇီဝပိုးမွှားများပေါများရန်လိုသည်။ ဓာတ်မြေဩဇာကို လွန်ကဲစွာသုံးစွဲပါက     မြေကြီး၏ဆားဓာတ်ကိုမြင့်တက်စေပြီး မြေသားဖွဲ့စည်းပုံကို ပျက်စီးစေနိုင်သကဲ့သို့   မြေကြီးထဲရှိအကျိုးပြုပိုးမွှားများ    ရှင်သန်နိုင်စွမ်းမရှိတော့၍ မြေဆီလွှာ၏ဇီဝဂုဏ်သတ္တိပျက်စီးပြီး မြေကြီးသေသွားနိုင်သည်။တောင်သူလယ်သမားများ၏ အခက်အခဲနှစ်စဉ်ဆက်တိုက် စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ထွန်ယက်မှုများခြင်း၊ ဓာတုမြေဩဇာများ လွန်ကဲစွာသုံးခြင်း၊ သဘာဝမြေဩဇာ သုံးစွဲမှုနည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် မြေဆီလွှာအဆင့်အတန်း  နိမ့်ကျလာလျက်ရှိသည်။ အထွက်ကောင်းမျိုးများ  အသုံးပြုလာကြ၍ အာဟာရဓာတ်လိုအပ်ချက်မြင့်မား လာသကဲ့သို့ ဈေးကွက်အတွင်း  ဓာတ်မြေဩဇာဈေးနှုန်းများမှာလည်း  ကြီးမြင့်လျက်ရှိသည်။ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် စက်ကိရိယာများ အသုံးပြုမှုများလာ၍ မြေကျပ်ခြင်းများဖြစ်လာပြီး   လေဝင်လေထွက်ညံ့ဖျင်း၍ ရေစိမ့်ဝင်နှုန်းကျလာသည်။ ၎င်းအပြင် သီးနှံစိုက်ပျိုးရာ၌ ဓာတုဆေးများ အလွန်အကျွံအသုံးပြုမှု များပြားလာသည့်အတွက် မြေဆီလွှာပျက်စီးမှုများလည်း ဖြစ်ပေါ်လာပြီး သီးနှံများကောင်းစွာမဖြစ်ထွန်းဘဲ အရည်အသွေး ညံ့ဖျင်းလာသည်။    အပင်များလိုအပ်သည့် အာဟာရဓာတ်များ အပင်များ ကျန်းမာသန်စွမ်းပြီး အထွက်နှုန်းကောင်းမွန်စေရန်အတွက် အာဟာရဓာတ်များကို စနစ်တကျစီမံခန့်ခွဲနိုင်စွမ်းရှိရန် အလွန်အရေးကြီးသည်။ သိပ္ပံနည်းကျလေ့လာမှုများအရ အပင်များအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အာဟာရဓာတ်  ၁၈ မျိုးအထိ ရှိလာပြီဖြစ်သည်။ အပင်များ ရှင်သန်ရန်အတွက် အခြေခံအကျဆုံးဖြစ်သည့် ကာဗွန်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင်တို့ကို လေနှင့်ရေထဲမှ သဘာဝအတိုင်း အလုံအလောက်ရရှိနိုင်သည်။ နိုက်ထရိုဂျင်၊ ဖော့စဖောရပ်၊ ပိုတက်စီယမ်တို့မှာ အပင်များအတွက် အဓိကအများလိုအာဟာရဓာတ်များဖြစ်ကြပြီး    မြေဆီလွှာတွင် လျော့နည်းတတ်သဖြင့် ဓာတ်မြေဩဇာများမှတစ်ဆင့် အဓိကဖြည့်တင်းပေးရသော ဓာတ်များဖြစ်သည်။ ကယ်စီယမ်၊ မဂ္ဂနီစီယမ်၊ ဆာလဖာတို့သည် ဒုတိယအများလို အာဟာရဓာတ်များဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းအပြင် အပင်များအတွက် မဂ္ဂနိ၊  ဇင့်၊ ကော့ပါး၊ ဘိုရွန်၊ မော်လဒီနမ်၊ ကလိုရိုက်၊ အိုင်းယွန်း၊ ကိုဘော့၊ နီကယ် စသည့် အနည်းလိုအာဟာရဓာတ်များလည်းလိုအပ်သည်။ သတိပြုရမည့်အချက်မှာ အနည်းလိုအာဟာရဓာတ်များသည် ပမာဏအနည်းငယ်သာ လိုအပ်သော်လည်း အပင်၏ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်များအတွက် လုံးဝ(လုံးဝ)မရှိမဖြစ်လိုအပ်သောဓာတ်များဖြစ်သည်။ အာဟာရဓာတ်စီမံခန့်ခွဲမှု၏ အရေးကြီးပုံ     သီးနှံအထွက်နှုန်းကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် အပေါများဆုံးရှိနေသော အာဟာရဓာတ်က ဆုံးဖြတ်သည်မဟုတ်ဘဲ “အပင်အတွက် အလိုအပ်ဆုံးဖြစ်နေပြီး အနည်းဆုံးဖြစ်နေသည့် အာဟာရဓာတ်”မှသာ အထွက်နှုန်းကို ကန့်သတ်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ အာဟာရဓာတ်တစ်ခုချင်းစီတွင် သီးသန့်လုပ်ဆောင်ချက်များရှိကြသောကြောင့် ဓာတ်တစ်ခုကို နောက်တစ်ခုနှင့်အစားထိုး၍မရနိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ကိုင်သူများအနေဖြင့်  မိမိတို့၏အပင်များမျှတသောအာဟာရဓာတ်ကို    ရရှိစေရန်အတွက် အများလိုဓာတ်များသာမက အနည်းလိုဓာတ်များကိုပါ စနစ်တကျထည့်သွင်းကျွေးပေးရန်လိုအပ်သည်။  အာဟာရဓာတ်များမျှတစွာရရှိမှသာလျှင် သီးနှံများအရည်အသွေးကောင်းမွန်ပြီး     အထွက်နှုန်း အမြင့်ဆုံးကိုရရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ မြေဆီလွှာ၏ မြေချဉ်ငန်ကိန်း (Soil pH) မြေဆီလွှာ၏ ချဉ်ခြင်း၊ ငန်ခြင်း အဆင့်အတန်းကို သုညမှ ၁၄ အထိ သတ်မှတ်ထားသည်။ pH 7 သည် အလယ်အလတ် မျှခြေအမှတ် (Neutral) ဖြစ်ပြီး  7 အောက် နည်းလျှင် မြေချဉ်၊ 7 ထက်များလျှင် မြေငန်ဟု သတ်မှတ်သည်။   သီးနှံအမျိုးအစား အလိုက် သင့်လျော်သည့် pH တန်ဖိုးကွာခြားကြသော်လည်း  ယေဘုယျအားဖြင့် အပင်အများစုအတွက် pH 6 မှ 7 ကြားသည် အာဟာရဓာတ်စုံလင်စွာ   စုပ်ယူနိုင်ရန် အကောင်းဆုံးအခြေအနေဖြစ်သည်။ မြေဆီလွှာ၏ မြေချဉ်ငန်ကိန်းနိမ့်လွန်းခြင်း/မြင့်လွန်းခြင်းများသည်  အပင်၏အာဟာရဓာတ်စုပ်ယူမှုကို အဓိကဟန့်တားသည်။ မြေဆီလွှာထဲတွင် အာဟာရဓာတ်များ ပြည့်စုံစွာရှိသည့်တိုင်အောင် သီးနှံပင်အတွက်သင့်လျော်သည့်  pH တန်ဖိုးမဟုတ်ခဲ့ပါက အဆိုပါဓာတ်များသည် ဓာတ်ပြောင်းလဲမှုဖြစ်ပြီး အပင်မှစုပ်ယူ၍မရသည့် ပုံစံမျိုး(Locked up)ဖြစ်သွားတတ်သည်။ စိုက်ပျိုးသူများအနေဖြင့် မိမိစိုက်ပျိုးသည့် သီးနှံနှစ်သက်သည့် မြေချဉ်ငန်ကိန်းပမာဏရရှိစေရန် မြေပြုပြင်ပေးရမည်။ မြေအလွန်ချဉ်ပါက ထုံးထည့်ပေးခြင်း၊ မြေအလွန်ငန်ပါက ဂျစ်ပဆမ် သို့မဟုတ် ဆာလဖာထည့်ပေးခြင်းတို့ဖြင့် pH တန်ဖိုးပြောင်းလဲစေရန် ပြုပြင်နိုင်သည်။ သဘာဝမြေဩဇာကို များများထည့်ပေးခြင်းသည်လည်း မြေကြီး၏ pH  ပုံမှန်ဖြစ်အောင် အလိုအလျောက် ထိန်းညှိပေးနိုင်သည်။ မြေဆီလွှာ၏ အာဟာရဓာတ်ထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်း (CEC)    ဤနေရာတွင် မြေကြီး၏ အာဟာရဓာတ်ထိန်းနိုင်စွမ်းဖြစ်သည့် ဓာတ်ဖိုဖလှယ်နိုင်စွမ်း (CEC) အကြောင်းကို  သိရှိနားလည်ရန်လိုသည်။ မြေသြဇာထည့်ပေးတိုင်း အပင်က စားရသည်မဟုတ်ပါ။ ထည့်လိုက်သည့် မြေသြဇာကို မြေကြီးက  အရင်ဆုံးထိန်း ပေးထားရသည်။ ဓာတ်ဖိုဖလှယ်နိုင်စွမ်းဆိုသည်ကို  မြင်လွယ်အောင်ပြောရမည်ဆိုပါက မြေကြီး၏သံလိုက်အင်အားဟုတင်စားနိုင်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် မြေကြီးထဲရှိ မြေစေးမှုန်များနှင့် မြေဆွေးများတွင် အမဓာတ် (Negative Charge) များစွာ ရှိသည်။ အပင်အတွက် လိုအပ်သည့် နိုက်ထရိုဂျင် (အမိုနီယမ်)၊ ပိုတက်စီယမ်၊ ကယ်စီယမ်နှင့် မဂ္ဂနီစီယမ် စသည့်အာဟာရဓာတ်အများစုသည် အဖိုဓာတ် (Positive Charge/Cations)များဖြစ်ကြသည်။  သံလိုက်သဘောအရ (မ)က(ဖို)ကို    ဆွဲကပ်ထားနိုင်သည့်အတွက်    အမဓာတ်များသောမြေစေး/မြေဆွေး စသည့်မြေများသည်ထည့်လိုက်သည့်   မြေဩဇာအဖိုဓာတ်များကို ကောင်းကောင်းဆုပ်ကိုင်ထားနိုင်သည့် အတွက် ဓာတ်ဖိုဖလှယ်နိုင်စွမ်း CEC မြင့်မားလေ့ရှိသည်။ သဲမှုန်များ၏ မျက်နှာပြင်တွင် အမဓာတ် အလွန်နည်းပါးသည်။ ထို့ကြောင့် အာဟာရဓာတ်(ဓာတ်ဖိုများ)ကို ဆွဲကပ်ထားနိုင်စွမ်း  အလွန်နည်းသည့်အတွက် သဲမြေတွင်အာဟာရဓာတ် စိမ့်ဝင်ဆုံးရှုံးမှုများသည်။CEC မြင့်မားခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူး     CEC မြင့်မားသည့်မြေများသည် အပင်အတွက်   ရိက္ခာတိုက်သဖွယ်ဖြစ်နေပြီး ဤမြေမျိုးတွင်    စိုက်ပျိုးခြင်းအားဖြင့် မြေဩဇာအလေအလွင့်နည်းခြင်း၊ အပင်မှလိုအပ်သည့်အချိန်တွင် မြေကြီးတွင်တွယ်ကပ်နေသည့် အာဟာရဓာတ်များကို ပြန်လည်ထုတ်ယူစားသုံးနိုင်ခြင်း၊ မြေချဉ်ငန်ကိန်းတန်ဖိုးကို     ထိန်းညှိပေးနိုင်ခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများရရှိနိုင်သည်။ CEC နည်းသောမြေ (သဲဆန်သည့်မြေ)တွင် ရေအလွန်အကျွံလောင်းလျှင် အာဟာရဓာတ်များ မြေအောက်ထဲစီးမျောဆုံးရှုံးမှု ပိုများနိုင်သည်ကို      သတိပြုရမည်။ ထို့ကြောင့် CEC နည်းသော သဲမြေများတွင် မြေဩဇာကို တစ်ကြိမ်တည်း အများကြီး မကျွေးဘဲ နည်းနည်းနှင့် အကြိမ်ကြိမ်အလီလီ ခွဲကျွေးသင့်သည်။ စိုက်ပျိုးသူများအနေဖြင့် မြေဩဇာကျွေးရုံဖြင့် မလုံလောက်ဘဲ မိမိမြေကြီး၏ CEC တက်လာစေရန် အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်း (သီးနှံအကြွင်းအကျန်များ)/မြေဆွေး/သစ်စိမ်းမြေဩဇာ စသည်တို့ကို  ထည့်သွင်းပေးရမည်။   မြေဆွေးဓာတ်တိုးပွားအောင်   လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် မြေကြီး၏သံလိုက်အားကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ဘက်စုံအာဟာရဓာတ်စီမံခန့်ခွဲမှု (INM)     ဘက်စုံအာဟာရဓာတ်  စီမံခန့်ခွဲမှု ဆိုသည်မှာ အပင်အတွက်လိုအပ်သော အာဟာရဓာတ်များကို ရင်းမြစ်တစ်ခုတည်း (ဥပမာ- ဓာတ်မြေဩဇာ)မှသာ ရယူခြင်းမဟုတ်ဘဲ ရရှိနိုင်သောအာဟာရ ရင်းမြစ်အားလုံးကို အချိုးအစားကျကျ ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။  ဓာတ်မြေဩဇာများသည် အပင်မှလိုအပ်သော အာဟာရကို အချိန်တိုအတွင်း အမြန်ဆုံးဖြည့်တင်းပေးနိုင်သော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ထည့်သွင်းသည့် မြေဩဇာကို အပင်မှရယူနိုင်စွမ်းကွာခြားနိုင်သည်။ ၎င်းအပြင်  ဓာတ်မြေဩဇာများကိုသာ ဆက်တိုက်အသုံးပြုခြင်းသည် ရေတိုတွင်အထွက်နှုန်း ကောင်းနိုင်သော်လည်း   ရေရှည်တွင်မြေဆီလွှာကို ပျက်စီးစေသည်။ ထို့ကြောင့် ရေရှည်တည်တံ့သည့် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုဖြစ်စေရန်  ဓာတ်မြေဩဇာ၊ သဘာဝမြေဩဇာနှင့် ဇီဝမြေဩဇာတို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြု၍ ဘက်စုံအာဟာရဓာတ်စီမံခန့်ခွဲသည့် နည်းလမ်းကိုအသုံးပြုသင့်သည်။ ဤနည်းလမ်းကိုအသုံးပြုခြင်းဖြင့် မြေဆီလွှာကျန်းမာရေးကို    ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်း၊ မြေဆီလွှာ pH ကို ထိန်းညှိပေးခြင်း၊ အာဟာရဓာတ် အလေအလွင့်နည်းခြင်း၊ ဓာတ်မြေဩဇာသုံးစွဲမှုကိုလျှော့ချနိုင်ပြီး ကုန်ကျစရိတ်သက်သာစေခြင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းမှုကိုလျှော့ချပေးခြင်း စသည့်အကျိုးကျေးဇူးများရမည်ဖြစ်သည်။“မြေဆီလွှာသည် အပင်၏အစာအိမ်ဖြစ်သည်” ဟူသော စကားအတိုင်း အစာအိမ် မကောင်းပါက မည်မျှကောင်းသော အစာ(ဓာတ်မြေဩဇာ) ကျွေးသည်ဖြစ်စေ အပင်မှစားနိုင်မည်မဟုတ်ပါ။ ထို့ကြောင့် မိမိတို့၏ မြေဆီလွှာကျန်းမာသန်စွမ်းပြီး စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းများကို    ရေရှည်တည်တံ့စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် ဓာတ်မြေဩဇာ၊ သဘာဝမြေဩဇာနှင့် ဇီဝမြေဩဇာတို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြု၍ ဘက်စုံအာဟာရဓာတ် စီမံခန့်ခွဲခြင်းကို  အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ကြပါစို့ဟု နှိုးဆော်တိုက်တွန်း တင်ပြအပ်ပါသည်။    ။MWD 
တစ်ကမ္ဘာလုံးရဲ့ စွမ်းအင်ဖူလုံရေးမူဝါဒကို ပြန်လည်ချိန်ဆရစေတဲ့ အရှေ့အလယ်ပိုင်းပဋိပက္ခ
တစ်ကမ္ဘာလုံးရဲ့ စွမ်းအင်ဖူလုံရေးမူဝါဒကို ပြန်လည်ချိန်ဆရစေတဲ့ အရှေ့အလယ်ပိုင်းပဋိပက္ခ
ဖေဖော်ဝါရီလကုန်ကတည်းက ဖြစ်ပွားလျက်ရှိတဲ့ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတင်းမာမှုတွေဟာ သာမန်ရိုးရိုးပဋိပက္ခအဆင့်ကနေ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးရဲ့ အသက်သွေးကြောအဖြစ် တည်ရှိနေတဲ့စွမ်းအင်ကဏ္ဍကို တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်လာတဲ့ အနေအထား ရောက်လာခဲ့ပါပြီ။ အထူးသဖြင့် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့အတွင်းက စွမ်းအင်အခြေခံအဆောက်အအုံတွေအနေနဲ့ ဒုံးကျည်နဲ့ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ခံရတာဟာ အမေရိကန်-အစ္စရေးပူးပေါင်းအင်အားစုနဲ့ အီရန်တို့ကြားအားပြိုင်မှုကို ကမ္ဘာ့ရေနံလမ်းကြောင်း တွေရဲ့မဏ္ဍိုင်ဆီ ဆွဲခေါ်သွားသလိုဖြစ်နေပါတယ်။ဒီအခြေအနေကြောင့်ပဲ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစွာအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ စွမ်းအင်ဖူလုံရေးမူဝါဒတွေကို အရင်ကထက် ပိုမိုတင်းကျပ်ပြီး အသစ်တစ်ဖန် ပြန်လည်ရေးဆွဲဖို့ တွန်းအားပေးခြင်း ခံနေရတာပါ။ လွန်ခဲ့တဲ့ သုံးပတ်အတွင်းမှာတင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ အခြေအနေဟာ သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပါတယ်။ အရင်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသဟာ   အန္တရာယ်ရှိနိုင်တယ်လို့ မှန်းဆထားတဲ့ ဇုန်တစ်ခုအဖြစ်သာရှိပေမယ့်လည်း အခုတော့ ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်အခြေခံအဆောက်အအုံနဲ့ ကုန်သွယ်သင်္ဘောလိုင်းတွေအတွက်  တကယ့်ကိုထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်နေရတဲ့လုံခြုံရေးအရ အစိုးရိမ်ရဆုံး ဗဟိုချက်ဖြစ်လာပါတယ်။ ဒီပြောင်းလဲမှုဟာ ရေနံဈေးနှုန်းတွေအပေါ် တင်မကဘဲ နိုင်ငံတကာရဲ့ စွမ်းအင်ဖြန့်ဖြူးမှုစနစ်တစ်ခုလုံးကိုပါ အကြီးအကျယ်ရိုက်ခတ် နေတာတွေ့ရပါတယ်။အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာ့လောင်စာစွမ်းအင်စုစုပေါင်းရဲ့ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ဖြတ်သန်းသွားလာနေရတဲ့ ဟော်မု ရေလက်ကြားဟာ အရင်ကနောက်ကွယ်ကနေ စိုးရိမ်ရုံလောက်သာရှိခဲ့ရာကနေ အခုတော့ အထင်အရှားကို   အန္တရာယ်ရှိတဲ့လမ်းကြောင်းကြီး ဖြစ်လာပါပြီ။ အာမခံကုမ္ပဏီတွေကလည်း လက်ရှိအခြေအနေတွေကို အသည်းအသန် ပြန်သုံးသပ်နေကြသလို ရေနံတင်သင်္ဘောတွေ သွားလာမှုလည်း တုံ့ဆိုင်းနှေးကွေးသွားခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုနဲ့ ဒီရေလက်ကြားဟာ ပထဝီနိုင်ငံရေး မီးပွားတွေမှတစ်ဆင့် စွမ်းအင်ဈေးကွက်ဆီသို့ ကူးစက်လောင်ကျွမ်းစေတဲ့ အဓိကအချက်အချာနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ရပါတယ်။ ပဋိပက္ခဖြစ်ပြီး တစ်ပတ်အကြာမှာ အမေရိကန်က ရေတပ်ရဲ့ အစောင့်အရှောက်တွေနဲ့ ထောက်ပံ့ရေးအစီအမံတွေ လုပ်ပေးမယ်လို့ ကတိပြုခဲ့ပေမယ့် ဥရောပမဟာမိတ်တွေဆီကနေ စစ်ရေးအရ ပါဝင်ဖို့ ထောက်ခံမှုမရခဲ့ပါဘူး။ မတ်လ ၁၉ ရက်မှာဥရောပနိုင်ငံ တော်တော်များများအပြင် ဂျပန်နိုင်ငံနဲ့ ကနေဒါနိုင်ငံတို့က ရေလက်ကြားမှာ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာသွားလာနိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်းမှုတွေမှာပါဝင်ဖို့ အသင့်ရှိကြောင်း ပြောခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဂျာမနီဝန်ကြီးချုပ် ဖရိုင်းဒရစ်မာ့ကတော့ သေနတ်သံတွေတိတ်သွားမှပဲ ဂျာမနီအနေနဲ့ ဒီဒေသမှာပါဝင်ပတ်သက်နိုင်မယ်လို့ ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။အစီရင်ခံစာအချို့ကိုကြည့်မယ်ဆိုရင် ပါကစ္စတန်၊ တရုတ်၊ အီရတ်နဲ့ မလေးရှားတို့က အီရန်နဲ့ဆွေးနွေးပြီး သင်္ဘောအချို့ ဖြတ်သန်းနိုင်နေပြီလို့ ဆိုပေမယ့် လမ်းကြောင်းတစ်ခုလုံးကတော့ အပြည့်အဝဘေးမကင်းသေးပါဘူး။ ဈေးကွက်ကလည်း သံတမန်ရေးအရ ပြောရုံနဲ့တော့ စက်သုံးဆီစီးဆင်းမှု ပြန်မှန်လာမယ်လို့ မယုံကြည်ကြပါဘူး။ ရေနံဈေးကွက်မှာလည်း ချက်ချင်းဆိုသလို တုံ့ပြန်မှုဖြစ်ပေါ်ပြီး ဘရန့်ရေနံစိမ်းဈေးဟာ  မတ်လ ၁၉ ရက်မှာ  တစ်စည်ကို ၁၁၉ ဒေါ်လာအထိ တက်သွားခဲ့ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒူဘိုင်းရေနံစိမ်းဈေးဟာ တစ်စည်ကို ၁၆၆ ဒသမ ၈၀ ဒေါ်လာအထိ စံချိန်တင်မြင့်တက်သွားတာက  ရေနံအမှန်တကယ်လိုအပ်ချက်ဟာ ကြိုတင်ရောင်းဝယ်တဲ့ဈေးကွက်ထက်တောင် ပိုမြန်နေတာကိုပြနေပါတယ်။ပင်လယ်ရေကြောင်းပိတ်ဆို့မှု လုံးဝမဖြစ်သေးရင်တောင်မှ သင်္ဘောခတွေ၊ အာမခံကြေးတွေ မြင့်တက်လာတာနဲ့ လမ်းကြောင်းလွှဲရတာတွေကြောင့် ရေနံဈေးနှုန်းမှာ စစ်ပွဲကြောင့်တက်တဲ့ အပိုဈေးနှုန်းက ကြာရှည်ကပ်ပါလာမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ OPEC+  ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍ အထူးသဖြင့် ဆော်ဒီ-ရုရှား ပူးပေါင်းမှုကို ရေနံဈေးထိန်းသူတွေတင်မဟုတ်ဘဲ ပင်လယ်ကွေ့ ရေကြောင်းလုံခြုံရေးကိုပါ စောင့်ရှောက်သူတွေအဖြစ် ပုံဖော်ပေးလိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီပဋိပက္ခမှာ ရေနံစက်ရုံတွေနဲ့သင်္ဘောတွေ တိုက်ခိုက်ခံရတာထက် ပိုဆိုးတဲ့ဈေးကွက်တုန်လှုပ်မှုကတော့ ပင်လယ်ကွေ့တစ်ခုလုံးရဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်၊ သင်္ဘောလမ်းကြောင်းတွေ၊ အာမခံဈေးကွက်နဲ့ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးတွေ ပျက်စီးသွားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ လေကြောင်းပိုင်နက်၊ ဆိပ်ကမ်း၊ သင်္ဘောအာမခံနဲ့ လမ်းကြောင်းတွေအားလုံးက ပဋိပက္ခဇုန်ထဲ တိုက်ရိုက်ဆွဲသွင်းခံလိုက်ရပါတယ်။ပဋိပက္ခစတင်ကတည်းက ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့နဲ့ဟော်မုရေလက်ကြားမှာ ရေနံတင်သင်္ဘောတွေအပါအဝင်  အရပ်ဘက်သင်္ဘော အနည်းဆုံးအစင်း ၂၀ ကျော်တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရပါတယ်။ သင်္ဘောကိုခြေရာခံအချက်အလက်တွေအရ အန္တရာယ်ရှိရေပြင်ထဲမဝင်ရဲဘဲ အပြင်မှာစောင့်နေရတဲ့သင်္ဘောတွေ ဒါဇင်နဲ့ချီရှိနေပါတယ်။ ဖေဖော်ဝါရီလနှောင်းပိုင်းကစပြီး ဟော်မုရေလက်ကြားမှာ တန်းစီစောင့်ဆိုင်းနေတဲ့ သင်္ဘောတန်းတွေ ပိုရှည်လာခဲ့ပါတယ်။ ဘေးကင်းတဲ့လမ်းကြောင်းကို ညှိနှိုင်းလို့ရသွားရင်တောင်မှ ပျက်စီးသွားတဲ့  ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးစနစ်ကို ပြန်ပြင်ဖို့က လူတွေထင်ထားတာထက်ကို ပိုကြာနိုင်ပါတယ်။အခုလို အခြေအနေမဆိုးခင်ကတည်းက ဘရန့်ရေနံစိမ်းဈေးဟာ ဒေါ်လာ ၇၀ ဝန်းကျင်ရှိနေတာပါ။ အခုပြောင်းလဲတာက လက်တွေ့ရေနံအမှန်တကယ် ပို့ဆောင်နိုင်မှုက စက္ကူပေါ်ကဈေးကွက်ထက် ပိုပြီး ကျပ်တည်းလာတာပဲဖြစ်ပါတယ်။ Petro-Logistics ရဲ့ အဆိုအရ ရေနံစိမ်းစီးဆင်းမှုက တစ်ရက်ကို စည်ပေါင်း ၁၂ သန်းလောက်လျော့ကျသွားပြီး ဒါဟာကမ္ဘာ့နေ့စဉ် လိုအပ်ချက်ရဲ့ ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ရှိပါတယ်။ ဒါဟာကမ္ဘာ့ရေနံထောက်ပံ့မှုစာရင်းဇယားနဲ့ တကယ့်လက်တွေ့ပို့ဆောင်နိုင်မှုကြားက ကွာဟချက်ကို ပိုသိသာစေပါတယ်။ စာရင်းဇယားတွေအရတော့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ ရေနံပိုလျှံမယ်လို့ ခန့်မှန်းထားကြပေမယ့်လက်တွေ့မှာတော့ အဲဒီရေနံတွေကို ဘေးကင်းကင်းနဲ့အချိန်မီပို့နိုင်ပါ့မလားဆိုတာက ပိုအရေးကြီးလာပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ရေနံရဲ့ငါးပုံတစ်ပုံဟာ ဟော်မုရေလက်ကြားကို ဖြတ်နေရဆဲဖြစ်လို့ ဒီလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့တာဟာ ပိုလျှံမယ့်ရေနံပမာဏကိုပါ ဝါးမျိုသွားနိုင်ပါတယ်။စာရင်းဇယားအရ   ဟော်မုရေလက်ကြားကို ပိတ်လိုက်ရင် တစ်ရက်ကို ရေနံစည် ၂၁ သန်းလောက် ပိတ်မိသွားမှာပါ။ ဆော်ဒီနဲ့ ယူအေအီး ရေနံပိုက်လိုင်းတွေက တစ်ရက်ကို စည် ၆ သန်းကနေ ၈ သန်းလောက်ပဲ လွှဲပို့နိုင်တာကြောင့် ကျန်တဲ့စည်ကတော့ လုံးဝပိတ်မိနေမှာဖြစ်ပါတယ်။ အရေးပေါ် ရေနံသိုလှောင်မှုတွေကို ထုတ်သုံးရင်တောင်မှ ဒီလိုအကျပ်အတည်းမျိုးမှာ တစ်ရက်ကို ရေနံစည် ၈ သန်းကနေ ၁၀ သန်းလောက်အထိ အသားတင်လျော့နည်းသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ၂၀၂၆  ခုနှစ်မှာ ပိုလျှံမယ့် ရေနံပမာဏကို အကုန်ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်ပြီး ရေနံဈေးကိုလည်း  အကြီးအကျယ် မြင့်တက်စေမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအကျပ်အတည်းဟာ OPEC+ အဖွဲ့က ဈေးနှုန်းထိန်းညှိသူအဆင့်ကနေ စုပေါင်းစီမံခန့်ခွဲသူအဆင့်ကို ပြောင်းလဲဖို့ကြိုးစားနေချိန်မှာ ဖြစ်လာတာပါ။ ဆော်ဒီအာရေဗျနဲ့ ရုရှားတို့အတွက်တော့ ဒါဟာရေနံထုတ်လုပ်မှုပမာဏကို ချိန်ညှိရုံတင်မဟုတ်ဘဲ ပထဝီနိုင်ငံရေးအရပါ ဩဇာသက်ရောက်ဖို့ ကြိုးစားတာဖြစ်ပါတယ်။ဆော်ဒီနဲ့ ယူအေအီးတို့မှာပိုလျှံနေတဲ့ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းဟာ အကျပ်အတည်းကို တည်ငြိမ်အောင် လုပ်နိုင်မယ့် အဓိကလက်နက် ဖြစ်လာပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ OPEC+ အနေနဲ့ သင်္ဘောတွေကိုအာမခံပေးတာ ဒါမှမဟုတ် စစ်ရေးခြိမ်းခြောက်မှုတွေကို ဖယ်ရှားတာမျိုးတော့ မလုပ်နိုင်ပါဘူး။ သူတို့လုပ်နိုင်တာက ရေနံထုတ်ပေးနိုင်တဲ့ပမာဏကို ချိန်ညှိပေးရုံပဲရှိပါတယ်။ ရုရှားရဲ့ ရေနံလမ်းကြောင်းတွေကတော့ ဟော်မုရေလက်ကြားနဲ့ တိုက်ရိုက်မပတ်သက်တဲ့အတွက် အိန္ဒိယလို အာရှနိုင်ငံတွေအတွက်တော့ ရုရှားရေနံကတည်ငြိမ်မှု ပေးနိုင်တဲ့နေရာမှာ ရှိနေပါတယ်။ ဆော်ဒီ၊ ယူအေအီးနဲ့ ရုရှားတို့ ဘယ်လိုညှိနှိုင်းမလဲဆိုတာက ရေနံဈေးနှုန်း တည်ငြိမ်မလား၊ မြင့်တက်နေမလားဆိုတာကိုအဆုံးအဖြတ်ပေးပါလိမ့်မယ်။ အခုလိုအခြေအနေကြောင့် ပင်လယ်ကွေ့ အကျပ်အတည်းဟာ ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်နိုင်ငံရေးမှာ ကြီးမားတဲ့အပြောင်းအလဲတစ်ခုကို ဖော်ပြနေပါတယ်။ အဓိကအချက်က ရေနံပမာဏတစ်ခုတည်းသာ မဟုတ်ဘဲ သင်္ဘောလမ်းကြောင်းတွေ တည်ငြိမ်ဖို့နဲ့ အဲဒီလမ်းကြောင်းတွေကို ဘယ်သူကအကာအကွယ် ပေးနိုင်မလဲဆိုတာ ဖြစ်လာပါတယ်။အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရရင် အခုဖြစ်ပွားနေတဲ့ ပင်လယ်ကွေ့အကျပ်အတည်းဟာ ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်နိုင်ငံရေးမှာ ကြီးမားတဲ့ အချိုးအကွေ့တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ အဓိက အချက်က ရေနံဘယ်လောက်ထွက်သလဲဆိုတာထက် ရေနံသယ်ယူပို့ဆောင်တဲ့  လမ်းကြောင်းတွေက ဘယ်လောက်တည်ငြိမ်သလဲ၊ အဲဒီလမ်းကြောင်းတွေကို ဘယ်သူကအကာအကွယ်ပေးနိုင်မလဲဆိုတာ ပိုပြီးအရေးပါလာတာဖြစ်ပါတယ်။ ရေနံစက်ရုံတွေ မပျက်စီးရင်တောင်မှ လမ်းကြောင်းတွေမှာ တင်းမာမှုရှိနေသရွေ့ ရေနံဈေးနှုန်းတွေ မြင့်တက်နေဦးမှာဖြစ်သလို စွမ်းအင်ဖူလုံရေးအတွက်လည်း စိန်ခေါ်မှုတွေရှိနေဦးမှာပါ။ ဒါကြောင့် OPEC+ လို အဖွဲ့အစည်းတွေဟာ ဈေးနှုန်းထိန်းကျောင်းတဲ့ အဆင့်ကနေ စွမ်းအင်ဖူလုံရေးကို ဝိုင်းဝန်းစီမံခန့်ခွဲတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေအဖြစ် ပြောင်းလဲလာနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း ရေနံတင်သွင်းတဲ့ အာရှနိုင်ငံတွေဟာ သူတို့ရဲ့ စွမ်းအင်မူဝါဒတွေကို ရေနံရရှိဖို့တင်မကတော့ဘဲ လမ်းကြောင်းတွေ ဘေးကင်းဖို့၊ လမ်းကြောင်းအသစ်တွေရှာဖွေဖို့နဲ့ အရေးပေါ်အရန်စနစ်တွေ ထားရှိဖို့အထိပါ အလေးပေးစဉ်းစားလာရပါတယ်။ ဒါဟာ ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်အခင်းအကျင်းအသစ်ရဲ့ အစောပိုင်း စမ်းသပ်ချက်တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာအခုရင်ဆိုင်နေရတဲ့ ပြဿနာဟာ ရေနံပြတ်လပ်တာ မဟုတ်ဘဲ ဘေးကင်းစွာ ရယူနိုင်ခွင့် ပြတ်လပ်နေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ထုတ်လုပ်သူ၊ တင်သွင်းသူနဲ့ ရေကြောင်းအင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ အားလုံးအတွက် စိန်ခေါ်မှုကရေနံကို လိုသလောက်ထုတ်လုပ်နိုင်ဖို့တင် မဟုတ်တော့ဘဲ အဲဒီရေနံတွေဖြတ်သန်းသွားမယ့် လမ်းကြောင်းတွေကို ယုံကြည်စိတ်ချမှုရှိအောင် ဘယ်လိုတည်ဆောက်မလဲဆိုတာပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ အနာဂတ်ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်ဖူလုံရေးကို အဆုံးအဖြတ်ပေးမယ့် အဓိကအချက် ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။     ။ Ref: RTMWD
နိုင်ငံ့စီးပွားဖွံ့ဖြိုးဖို့ သစ်တောများကို ထိန်းသိမ်းစို့
နိုင်ငံ့စီးပွားဖွံ့ဖြိုးဖို့ သစ်တောများကို ထိန်းသိမ်းစို့
သစ်တောသယံဇာတများ၏အရေးပါမှု     သစ်တောများသည် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော စီးပွားရေးကို အထောက်အကူပြုရန် မရှိမဖြစ် အရေးပါသောအရင်းအမြစ် တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ သစ်တောများသည် သစ်နှင့်သစ်မဟုတ်သော သစ်တောထွက်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုး၊ ပြန်လည်အသုံးချနိုင်သော ကုန်ကြမ်းအရင်းအမြစ်အမျိုးမျိုးနှင့်   ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုအမျိုးမျိုးကိုထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိပြီး ကျေးလက်ဒေသနေပြည်သူများ၏အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လုပ်ငန်းများနှင့် စားဝတ်နေရေးအတွက် အခြေခံလိုအပ်ချက်ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ရုံသာမက နိုင်ငံ၏စီးပွားဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက်လည်း ပံ့ပိုးပေးလျက်ရှိသည်။သစ်တောများမှ သစ်များ၊ ဝါး၊ ကြိမ်၊ ဆေးဖက်ဝင်ပင်၊ ပျားရည်၊ မှို၊ ငှက်သိုက် အစရှိသည့်  သစ်မဟုတ်သောသစ်တောထွက်ပစ္စည်းများ၊   အစားအစာများ၊ ရေကောင်းရေသန့်များ၊ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ စသည့်စီးပွားရေးအရ အလွန်တန်ဖိုးရှိသော ထောက်ပံ့မှုဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများ (Provisional Services) ပံ့ပိုးပေးသည်။ ထို့ပြင် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုအား ထိန်းညှိခြင်း၊ လေထုအတွင်းမှ ကာဗွန်စုပ်ယူသိုလှောင်ခြင်း၊ ရေ၊  လေသန့်စင်ခြင်း၊ မြေတိုက်စားမှု မြေပြိုမှုများမှကာကွယ်ခြင်း၊ လေမုန်တိုင်းတိုက်ခတ်ခြင်း၊ ရေကြီးခြင်း၊ မြေပြိုခြင်းအပါအဝင် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များမှ ကာကွယ်ပေးခြင်း  စသည့်ငွေကြေးဖြင့်  တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းညှိမှုဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုများ (Regulating Services) ကိုလည်း  ပံ့ပိုးပေးသည်။သစ်ပင်သစ်တောများတည်ရှိနေခြင်းဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်စိမ်းလန်း စိုပြည်သာယာစေခြင်း၊ မျက်စိပသာဒကောင်းမွန်စေခြင်း၊ အပန်းဖြေနိုင်ခြင်း၊ ယုံကြည်မှုကိုးကွယ်မှု၊ ရိုးရာဓလေ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆက်စပ်သောစိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာလိုအပ်မှုများ ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ခြင်း(Aesthetic, Cultural and Spiritual Services) စသည့် ဝန်ဆောင်မှုများကို ပံ့ပိုးပေးသည်။ သစ်တောများတည်ရှိနေခြင်းသည် “အတိတ်ကာလ၏ အမွေအနှစ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၏အကျိုးစီးပွားနှင့်   အနာဂတ်၏ဖွံ့ဖြိုးမှု” ဟုဆိုသည့်အတိုင်း သစ်တောများသည် လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ပတ်ဝန်းကျင်ဂေဟစနစ် တည်ငြိမ်ရေး၊ နိုင်ငံတော်စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ သစ်တောများ ထာဝစဉ်တည်တံ့စေရေးအတွက် စနစ်တကျစီမံအုပ်ချုပ်ခြင်းသည် နိုင်ငံ၏လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် အခြေခံအကျဆုံးနှင့်   အရေးကြီးဆုံးလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်ဟုဆိုနိုင်သည်။မြန်မာ့သစ်တောသယံဇာတများ      မြန်မာနိုင်ငံသည် သစ်တောသယံဇာတများ အလွန်ကြွယ်ဝသောနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်   သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှုဆန်းစစ်လေ့လာမှုများအရ    မြန်မာနိုင်ငံ၏ သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှုသည် နိုင်ငံဧရိယာ၏၄၂ ဒသမ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း (ဧရိယာ ဧက ၇၀ ဒသမ ၄၇ သန်း) ရှိပြီး မတူကွဲပြားသော ဂေဟစနစ်အမျိုးမျိုးတွင် သစ်တောအမျိုးအစားစုံလင်စွာ ပေါက်ရောက်လျက်ရှိသည်။    အအေးပိုင်းသစ်တောများ၊ ရွက်ပြတ်ရောနှောတောများ၊   အပူပိုင်းသစ်တောများ၊   အမြဲစိမ်းတောများ၊ တောင်ပေါ်တောများနှင့် ဒီရေတောများ၊ ရွှံ့ညွန်တောများ စသည်ဖြင့်စုံလင်စွာ ပေါက်ရောက်လျက်ရှိသည်။  အထူးသဖြင့် ကျွန်းသစ်နှင့် သစ်မာသစ်မျိုးများဖြစ်သော ပျဉ်းကတိုး၊  ပိတောက်၊ တမလန်း၊ သင်းဝင်၊ အင်၊ ကညင် စသည့်စီးပွားရေးအရ အဖိုးတန်သစ်မျိုးများကို ရွက်ပြတ်ရောနှောတောများတွင် တွေ့ရပြီး နိုင်ငံ့စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ အဆိုပါ အဖိုးတန်သစ်မျိုးများနှင့်အတူ ဝါး၊ ကြိမ်၊ မှို၊ ပျားရည်၊ ငှက်သိုက် အစရှိသည့် သစ်မဟုတ်သော သစ်တောထွက်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးလည်း   သစ်တောအမျိုးအစား အလိုက်တွေ့နိုင်သည်။ သစ်မဟုတ်သော  သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများ၊ သစ်ပင်များ၏ အစိတ်အပိုင်းအမျိုးမျိုးတို့သည် ကျွန်းနှင့်သစ်မာများကဲ့သို့ပင် နိုင်ငံ၏စီးပွား   ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုလျက်ရှိသည်။သစ်မဟုတ်သော   သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများအား   ရေရှည်တည်တံ့စေရန် စနစ်တကျစီမံ ခန့်ခွဲခြင်းနှင့် စနစ်တကျထုတ်ယူသုံးစွဲခြင်းသည်    သစ်တောပြုန်းတီးမှုမဖြစ်စေဘဲ ကျေးလက်ဒေသနေ ပြည်သူများ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများ ရရှိစေပြီး လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်စေသည်။ သစ်မဟုတ်သော သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများကို အခြေခံသော အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စားစီးပွားရေးလုပ်ငန်း(MSME) များ ဖွံ့ဖြိုးလာစေနိုင်သည်။   သစ်မဟုတ်သော  သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများကို     တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်များအဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်  ထုတ်လုပ်ဆောင်ရွက်မည်ဆိုပါက စီးပွားရေး အကျိုးအမြတ်များစွာ ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ(က)  သစ်တောများနှင့် ဇီဝစီးပွားရေး (Bioeconomy)      ၂၁  ရာစုအတွင်း  ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုသည်    ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၊ သဘာဝအရင်းအမြစ်လျော့နည်းလာမှု၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ ပိုမိုများပြားလာမှု၊   နည်းပညာနှင့် ဈေးကွက်ပြိုင်ဆိုင်မှု ပြင်းထန်လာမှုတို့နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရင်ဆိုင်ရလျက်ရှိသည်။    ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများ  အသုံးပြုမှုလျှော့ချခြင်း၊ ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုနည်းပါးသော ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် နည်းပညာများ အသုံးပြုလာခြင်း၊ ဓာတုပစ္စည်းများအခြေခံသော   ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းများ သုံးစွဲမှုလျှော့ချပြီး   ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲ သဘာဝသယံဇာတများဖြစ်သည့် သစ်နှင့်သစ်မဟုတ်သော သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများကိုအခြေခံသည့်  ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်းများနှင့် ပရိဘောဂများ၊ အော်ဂဲနစ်ထုတ်ကုန်များ၊   ဇီဝထုတ်ကုန်များ၊ လူသုံးကုန်များ၊ စားသုံးကုန်များ၊ ဆေးဝါးများနှင့် အလှကုန်ပစ္စည်းများကို ပိုမိုဦးစား ပေးရွေးချယ်သုံးစွဲလာလျက်ရှိသည်။တစ်နည်းအားဖြင့် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအများစုသည် သက်ရှိသဘာဝအရင်းအမြစ်များကို စနစ်တကျထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ပြန်လည်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ မွေးမြူခြင်း၊ စဉ်ဆက်မပြတ် ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့်  အသုံးချခြင်းကို အဓိကထားဆောင်ရွက်သည့်  ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော  ဇီဝစီးပွားရေးစနစ် (Sustainable Bioeconomy) သို့ပြောင်းလဲရန် ကြိုးပမ်းလာလျက်ရှိသည်။ သစ်သား၊  ဝါးနှင့်   ကြိမ်တို့သည် ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲ သဘာဝအရင်းအမြစ်များဖြစ်ပြီး သံမဏိ၊ ကွန်ကရစ်နှင့် ပလတ်စတစ်ကဲ့သို့ ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုများသောပစ္စည်းများကို အစားထိုးအသုံးပြု နိုင်သည့်  အရင်းအမြစ်များဖြစ်သည်။ သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများ၊ သစ်တောထုတ်ကုန်များသည်  ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုများသော ပစ္စည်းများကို အစားထိုးနိုင်ပြီး စီးပွားရေး အခွင့်အလမ်းအသစ်များကိုလည်း ဖန်တီးပေးနိုင်သည့် ဇီဝစီးပွားရေး (Bioeconomy)  ၏   အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်း    တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ သစ်တောများသည်  ထွန်းသစ်စဇီဝစီးပွားရေးစနစ်  ဗဟိုချက်တွင်ရှိပြီး အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိနေသည်။ (ခ) သစ်တောများနှင့်   အစိမ်းရောင်စီးပွားရေး (Green Economy)    သစ်တောများသည်  အစိမ်းရောင် စီးပွားရေး၏  အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်ပြီး  အရေးပါသော ပတ်ဝန်းကျင်စနစ်ဝန်ဆောင်မှုများ၊ ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်သော   သဘာဝအရင်းအမြစ်များနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းလုပ်ငန်းများကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်သည့်အပြင် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို လျှော့ချပေးရာတွင်လည်း အရေးပါသောအခန်းကဏ္ဍမှ   ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ သစ်ပင်သစ်တောများနှင့် ဂေဟစနစ်အခြေပြုသော  စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများစွာ   ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ သစ်တောများရေရှည် တည်တံ့စေရန် စနစ်တကျစီမံအုပ်ချုပ်ခြင်း (Sustainable Forest Management) ၊ သစ်တောစိုက်ခင်းများနှင့် ဝါးစိုက်ခင်းများ တည်ထောင်စိုက်ပျိုးခြင်း၊  ဝါးနှင့်ကြိမ်တို့အခြေခံသော  ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊  ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သဘာဝအခြေခံခရီးသွား လုပ်ငန်း (Ecotourism) ကို မြှင့်တင်ခြင်း၊ ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုလျှော့ချနိုင်မည့် သစ်အခြေခံစက်မှုလုပ်ငန်းများ  အသွင်ကူးပြောင်း ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ သစ်တောပြုန်းတီးခြင်းနှင့် သစ်တောအတန်းစား ကျဆင်းခြင်းမှ   ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုလျှော့ချခြင်း (Reducing Emissions from Deforestation and Forest Degradation-REDD+)၊ ဂေဟစနစ်ဝန်ဆောင်မှု တန်ဖိုးပေးချေခြင်းဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများ  (Payment for Ecosystem Services-PES)၊ ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုလျှော့ချခြင်းနှင့်  ကာဗွန်ခရက်ဒစ်ရောင်းဝယ်ခြင်း စသည့်လုပ်ငန်းများသည်   သစ်ပင်သစ်တောများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးကို အခြေခံသော  အစိမ်းရောင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများဖြစ်ပြီး    သစ်တောကြွယ်ဝသည့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများက အလေးထားဖော်ဆောင်လျက်ရှိသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများဖြစ်သည်။    အစိမ်းရောင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့်  သစ်ပင်သစ်တောများ  စိုက်ပျိုးထိန်းသိမ်းခြင်း လုပ်ငန်းများသည် စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်များ ရရှိနိုင်ရုံသာမက ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ဖြေရှင်းပေးနိုင်သည့် သဘာဝအခြေပြုဖြေရှင်းခြင်း (Nature-based Solutions) နည်းလမ်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။  သစ်တောစီမံအုပ်ချုပ်မှု   အတတ်ပညာ၊  သိပ္ပံ၊ နည်းပညာနှင့်   ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများကိုအသုံးပြု၍  အစိမ်းရောင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံ့စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။(ဂ) သစ်တောများနှင့် စက်ဝိုင်းပုံစီးပွားရေး (Circular Economy)      ယခုအခါတွင် သဘာဝအရင်းအမြစ်များ၊ သစ်တောသယံဇာတများ လျော့နည်းရှားပါးလာမှုနှင့်အတူ   သစ်နှင့်သစ်မဟုတ်သော သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများကို အခြေခံသော     စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင်  ကုန်ကြမ်းပမာဏအနည်းဆုံးကို အသုံးပြု၍    စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်အများဆုံး ရရှိစေနိုင်သော ထုတ်လုပ်မှုပုံစံများ၊ သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများကို အကြိမ်ကြိမ်၊အဆင့်ဆင့် ပြန်လည်ပြုပြင်သုံးစွဲသည့် ထုတ်လုပ်မှုပုံစံများသို့   ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်လာလျက်ရှိသည်။  စက်ဝိုင်းပုံစီးပွားရေးသည်  သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများ၊   သဘာဝအရင်းအမြစ်များကို အဆုံးစွန်အထိအသုံးချပြီး     စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများထွက်ရှိမှုကို အနည်းဆုံးသို့ လျှော့ချရန်ရည်ရွယ်သည့်   စီးပွားရေးပုံစံဖြစ်သည်။  သစ်သားနှင့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်း ထုတ်ကုန်များသည် ပလတ်စတစ်ကဲ့သို့  သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်စေမှုများမရှိသည့်အပြင် ပြန်လည်အသုံးချနိုင်စွမ်းမြင့်မားသဖြင့် စက်ဝိုင်းပုံစီးပွားရေး၏အဓိကပစ္စည်းများအဖြစ် အသုံးချမှုများတိုးပွားလာလျက်ရှိသည်။    ဥပမာအားဖြင့် တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်များ ထုတ်လုပ်ရာတွင်    ထုတ်လုပ်မှုအဆင့်ဆင့်၌ သစ်ကုန်ကြမ်းများ၊ ဝါးနှင့်ကြိမ်ကုန်ကြမ်းများကို  အလေအလွင့်မရှိစေရန်နှင့်   အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန် စနစ်တကျအသုံးပြုလာသကဲ့သို့   ဖြစ်ပေါ်လာသည့်  သစ်အတိုအစများ၊ ဝါးအတိုအစများ၊ ကြိမ်အတိုအစများ၊ ဖြတ်စများနှင့်လွှစာများကို ခေတ်မီစက်ပစ္စည်းများ၊ နည်းပညာနှင့် အရည်အသွေးမြင့်ကော်များအသုံးပြု၍ ဘုတ်ပြားများ (Particle Board) ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ကြိတ်သား၊ အထပ်သား၊ လက်ယှက်များ၊ ကြမ်းခင်းများ၊ မျက်နှာကြက်များ၊ နံရံများနှင့်ပရိဘောဂများ  ထုတ်လုပ်ခြင်း၊  လောင်စာတောင့်များ (Wood Pallet) ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ပြန်လည်ပြုပြင်သုံးစွဲလာလျက်ရှိသည်။   နည်းပညာများ၊   တီထွင်ဆန်းသစ်မှုများ၊  ခေတ်မီစက်ကိရိယာများ၊   ဆန်းသစ်သောဒီဇိုင်းပုံစံများ၊ အထောက်အကူပြုပစ္စည်းများကို အသုံးပြုပြီး    သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများအား အလေအလွင့်မရှိစေရန်နှင့် အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန်  စနစ်တကျစီမံခန့်ခွဲပြီး တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်လျက် နိုင်ငံ့စီးပွားကို ပံ့ပိုးပေးလျက်ရှိသည်။(ဃ) သစ်တောများနှင့်   အပြာရောင်     စီးပွားရေး (Blue Economy) ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာနှင့်  ကမ်းရိုးတန်းများတွင်   သဘာဝသယံဇာတများကို ကာကွယ်ခြင်း၊ ပြန်လည်တည်ထောင်ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ စဉ်ဆက်မပြတ်ဖွံ့ဖြိုးနိုင်သော  စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများစွာကို စနစ်တကျ အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းဖြင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကိုဖြစ်စေမည့် စီးပွားရေးပုံစံသည် အပြာရောင်စီးပွားရေး (Blue Economy) ဖြစ်သည်။ ကမ်းရိုးတန်းသစ်တောများနှင့် ဒီရေတော များသည်   အပြာရောင်စီးပွားရေး၏ အခြေခံအင်ဂျင်တစ်ခုဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသသည် ၂၈၀၀ ကီလိုမီတာခန့်ရှည်လျားပြီး ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ဒေသ ဂေဟစနစ်တစ်ခုလုံး၏  ငါးပုံတစ်ပုံကိုပိုင်ဆိုင်ထားသည်။  မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒီရေတောပေါက်ရောက်မှု ဧရိယာအားဖြင့် သတ္တမအဆင့်တွင်တည်ရှိပြီး အာရှတိုက်တွင် ဒီရေတောပေါက်ရောက်မှု တတိယအများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှု ဆန်းစစ်ချက်များအရ မြန်မာ့ဒီရေရောက်သစ်တောများသည်  မြန်မာနိုင်ငံဧရိယာ၏ သုည ဒသမ ၇၆  ရာခိုင်နှုန်း (ဧရိယာ ဧက ၁ ဒသမ ၂၆ သန်းကျော်)ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၊  ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသနှင့် တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းဒေသတို့သည် အပြာရောင်စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အဓိကကျသောဒေသများဖြစ်သည်။ ဒီရေတောများသည် ငါး၊ ပုစွန်၊ ကဏန်းနှင့် ရေလုပ်ငန်းအတွက် အဓိကနေရင်းဒေသများဖြစ်ပြီး  စားရေရိက္ခာဖူလုံစေရေးအတွက်   အရေးကြီးသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ဒီရေတောများသည် ကမ်းရိုးတန်းဒေသနေပြည်သူများနှင့် နိုင်ငံအတွက် ရေထွက်ကုန်ပစ္စည်းများ၊ စားရေရိက္ခာများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ၀န်ဆောင်မှုအမျိုးမျိုးကို ပံ့ပိုးထုတ်လုပ်ပေးလျက်ရှိပြီး နိုင်ငံ့စီးပွားရေးကိုပံ့ပိုးလျက်ရှိသည်။ ဒီရေတောများသည် ပင်လယ်ရွှံ့ညွန်များ၊ သစ်ဆွေးမြေများနှင့်   ဆက်စပ်နေပြီး   လေထုအတွင်းမှကာဗွန်ကို အလွန်ထိရောက်စွာ စုပ်ယူသိုလှောင်နိုင်သဖြင့်  ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုတိုက်ဖျက်ရေးတွင်  အလွန်အရေးပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဒီရေတောများက စုပ်ယူသိုလှောင်သောကာဗွန်ကို အပြာရောင်ကာဗွန်  (Blue Carbon) ဟုခေါ်ဆိုပြီး    ကာဗွန်ဈေးကွက်တွင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရောင်းဝယ်လျက်ရှိသည်။ဒီရေတောများသည် လေပြင်းမုန်တိုင်းများနှင့် ဆူနာမီရေလှိုင်းများ၏ အန္တရာယ်မှလျော့ကျစေရန် ကာကွယ်ပေးခြင်း၊  မြေပေါ်နှင့်မြေအောက် ရေချိုအရင်းအမြစ်များအတွင်း   ရေငန်ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့်  ကမ်းခြေဒေသနှင့်   မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသရှိ မြစ်ချောင်းကမ်းပါးများရေတိုက်စားပြီး   မြေပြိုခြင်း   အန္တရာယ်စသည်တို့မှလည်း   ကာကွယ်ပေးခြင်းတို့ကို ဒီရေတောများက ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ အဆိုပါ ဝန်ဆောင်မှုတန်ဖိုးများသည်  စီးပွားရေးအရ   ငွေကြေးဖြင့်တန်ဖိုးဖြတ်၍ ဈေးကွက်တွင်ရောင်းဝယ်၍မရသော်လည်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ တားဆီးကာကွယ်ပေးနိုင်ပြီး စီးပွား ရေးလုပ်ငန်းများနှင့်   ပြည်သူများ၏ အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်များအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ဘီလီယံပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးနိုင်မှုအန္တရာယ်များမှ  ကာကွယ်ပေးလျက်ရှိပြီး   နိုင်ငံ့စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုလျက်ရှိသည်။နိုင်ငံ့စီးပွားဖွံ့ဖြိုးဖို့   သစ်တောများကိုထိန်းသိမ်းစို့      ယခုနှစ်  မတ်လ  ၂၁  ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာသစ်တောများနေ့ (International Day of Forests)  ၏  အဓိကဆောင်ပုဒ်မှာ “သစ်တောများနှင့် စီးပွားရေး (Forests and Economies)” ဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို မောင်းနှင်ပေးရာတွင် သစ်တောများ၏ မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အခန်းကဏ္ဍကို အလေးထားပြီး ဂုဏ်ပြုလျက် အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း မီးမောင်းထိုးဖော်ပြထားသည်- သစ်တောများသည် ကမ္ဘာ့ကုန်းနေဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း၏ ခိုလှုံရာဖြစ်ပြီး သစ်ပင်မျိုးစိတ် ပေါင်း ခြောက်သောင်းကျော်ပါဝင်လျက်ရှိကြောင်း၊သစ်တောများသည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို မောင်းနှင်ပေးလျက်ရှိပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ  လူသန်းပေါင်းများစွာ၏ အလုပ်အကိုင်များကိုလည်း  ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိကြောင်း၊အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၄ ထရီလီယံခန့်တန်ဖိုးရှိသော   စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများသည် သစ်တောများ  အပါအဝင် သဘာဝဂေဟစနစ်များအပေါ် အားထားဆောင်ရွက်နေကြောင်း၊ကမ္ဘာ့လူဦးရေ ၁ ဒသမ ၆ ဘီလီယံခန့်သည် အစားအစာ၊ ခိုလှုံစရာ၊ စွမ်းအင်၊ ဆေးဝါးများနှင့် ဝင်ငွေအတွက်  သစ်တောများအပေါ် တိုက်ရိုက်မှီခိုလျက်ရှိပြီး လူဦးရေ  ၃၃ သန်းအတွက် အလုပ်အကိုင်ဖန်တီးပေးလျက်ရှိကြောင်း၊လက်ရှိအချိန်တွင်  ကမ္ဘာနှင့်    တစ်ဝန်း နှစ်စဉ် သစ်ထုတ်လုပ်မှုပမာဏမှာ  ခန့်မှန်းအားဖြင့် ကုဗမီတာ  ၄  ဘီလီယံခန့်ရှိ    ကြောင်းနှင့်  ၂၀၅၀  ပြည့်နှစ်အရောက်တွင် စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး သစ်လုံး (industrial roundwood) ကုဗမီတာ ၁ ဘီလီယံခန့် ထပ်မံလိုအပ်လာနိုင်ကြောင်း၊ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိလူဦးရေ ၅ ဒသမ ၈  ဘီလီယံခန့်သည် မိမိတို့၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနှင့် လူမှုဘဝဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်စေရေး အတွက်     သစ်မဟုတ်သော သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများ (Non-Timber Forest Products-NTFPs) ကို အရေးပါသောအရင်းအမြစ်အဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိကြောင်း၊အစားအစာများ၊ ဆေးဝါးများ၊   သစ်စေးများ (Resins)၊ အလှဆင်အပင်များနှင့်   တိရစ္ဆာန်အစာ (Fodder) များအပါအဝင် သစ်မဟုတ်သော   သစ်တောထွက်ပစ္စည်းထုတ်ကုန်များသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအဆင့်တွင် နှစ်စဉ်အနည်းဆုံး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉ ဒသမ ၄၁ ဘီလီယံခန့်တန်ဖိုး ရှိကြောင်း၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ  လူဦးရေ  ၂     ဘီလီယံကျော်သည်  ထင်းနှင့်မီးသွေးတို့ကို  နေ့စဉ်ချက်ပြုတ် ရေးနှင့် အပူပေးရေးဆိုင်ရာ စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်များအဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိကြောင်းနှင့်  သစ်အခြေပြု ခေတ်မီလောင်စာတောင့်(Wood Pellets)  များကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် အပူစွမ်းအင်အသုံးချရေးစသည့်စက်မှုလုပ်ငန်း  များတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုလျက်ရှိကြောင်း   ဖော်ပြထားသည်။    ယနေ့ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလမ်းကြောင်းအတွင်း သစ်တောကဏ္ဍနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု သဘောတရားအခြေခံသည့် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ဇီဝစီးပွားရေး (Bioeconomy)၊ အစိမ်းရောင်စီးပွားရေး (Green Economy)၊ စက်ဝိုင်းပုံစီးပွားရေး (Circular  Economy) နှင့် အပြာရောင်စီးပွားရေး (Blue Economy) မော်ဒယ်များသည်    သဘာဝအရင်းအမြစ်များကို အလွန်အကျွံသုံးစွဲခြင်းမှ     ရေရှည်တည်တံ့စွာ စီမံခန့်ခွဲအသုံးချနိုင်ရေးသို့ ပြောင်းလဲစေသော အဓိက လမ်းညွှန်ချက်များဖြစ်လာနေသည်။  ဤစနစ်များအားလုံး၏  အခြေခံတန်ဖိုးမှာ သဘာဝအရင်းအမြစ်များကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ခြင်း၊ တန်ဖိုးမြှင့်အသုံးချခြင်းနှင့် မျိုးဆက်သစ်များအတွက် အရင်းအမြစ်များ ဆက်လက်ကျန်ရှိစေရန် အာမခံပေးခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ သစ်တောသယံဇာတပေါကြွယ်ဝမှုနှင့်   နိုင်ငံ၏လူမှုစီးပွားဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးသည် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေသည် ဖြစ်သည့်အတွက်  သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှု  တိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှ  ဂေဟစနစ်ဝန်ဆောင်မှုများ  ပိုမိုကောင်းမွန်လာမည်ဖြစ်သည်။   သစ်တောများသည် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုအပေါ်  အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခုဖြစ်သည့်အတွက် စီးပွားရေးတည်ငြိမ်ပြီး စဉ်ဆက်မပြတ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် သစ်တောထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများကို အနာဂတ်အတွက် အရေးကြီးသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအဖြစ်သတ်မှတ်ကာ တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ကြရမည်ဖြစ်သည်။ ခေတ်မီနည်းစနစ်များ၊ တီထွင်ဆန်းသစ်မှုများဖြင့်  ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ပိုမိုတိုးမြှင့်ကာ သစ်တောသယံဇာတများ ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန်၊  သစ်တောကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်စေရန်နှင့် နိုင်ငံ၏စီးပွားရေးကို အထောက်အကူပြုနိုင်ရန်    ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ကြရမည်ဖြစ်သည်။ သစ်တောထိန်းသိမ်းရေးနှင့်  သစ်တောအခြေခံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများကို စနစ်တကျပေါင်းစပ် ဆောင်ရွက်နိုင်ပါက စီးပွားရေးတိုးတက်မှု၊ လူမှုဘဝဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးတို့ကို သဟဇာတမျှတစွာ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အောင်မြင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။တစ်နိုင်ငံလုံး သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှု ပိုမိုတိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရေးအတွက်  သဘာဝတောများကို ရေရှည်တည်တံ့စေရန် စနစ်တကျစီမံ အုပ်ချုပ်ခြင်း၊ တောနိမ့်တောကျဲပါး နေရာများတွင် သစ်ပင်များစိုက်ပျိုးခြင်း၊    ဂေဟစနစ်အမျိုးမျိုးတွင်  သစ်တောစိုက်ခင်းများ ပြန်လည်တည်ထောင်ခြင်း၊  သစ်တောနယ်မြေပြင်ပသစ်ပင်များ (Trees Outside Forests) စိုက်ပျိုးထိန်းသိမ်းခြင်း၊ သစ်ပင် သစ်တောစိုက်ပျိုး ထိန်းသိမ်းခြင်းလုပ်ငန်းများတွင်   ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊အစိုးရ၊  ပုဂ္ဂလိက၊ ဒေသခံပြည်သူများအားလုံး တက်ကြွစွာပူးပေါင်းပါဝင်ခြင်းဖြင့် သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှုများတိုးပွားလာပြီး    နိုင်ငံ့စီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို  ပိုမိုအထောက်အကူပြုလာနိုင်မည်ဖြစ်ပါကြောင်း “အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သစ်တောများနေ့” ကို ဂုဏ်ပြုအပ်ပါသည်။    ။MWD 
နိုင်ငံ့စီးပွားဖွံ့ဖြိုးဖို့ သစ်တောများကို ထိန်းသိမ်းစို့
နိုင်ငံ့စီးပွားဖွံ့ဖြိုးဖို့ သစ်တောများကို ထိန်းသိမ်းစို့
သစ်တောသယံဇာတများ၏အရေးပါမှု     သစ်တောများသည် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော စီးပွားရေးကို အထောက်အကူပြုရန် မရှိမဖြစ် အရေးပါသောအရင်းအမြစ် တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ သစ်တောများသည် သစ်နှင့်သစ်မဟုတ်သော သစ်တောထွက်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုး၊ ပြန်လည်အသုံးချနိုင်သော ကုန်ကြမ်းအရင်းအမြစ်အမျိုးမျိုးနှင့်   ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုအမျိုးမျိုးကိုထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိပြီး ကျေးလက်ဒေသနေပြည်သူများ၏အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လုပ်ငန်းများနှင့် စားဝတ်နေရေးအတွက် အခြေခံလိုအပ်ချက်ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ရုံသာမက နိုင်ငံ၏စီးပွားဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက်လည်း ပံ့ပိုးပေးလျက်ရှိသည်။သစ်တောများမှ သစ်များ၊ ဝါး၊ ကြိမ်၊ ဆေးဖက်ဝင်ပင်၊ ပျားရည်၊ မှို၊ ငှက်သိုက် အစရှိသည့်  သစ်မဟုတ်သောသစ်တောထွက်ပစ္စည်းများ၊   အစားအစာများ၊ ရေကောင်းရေသန့်များ၊ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ စသည့်စီးပွားရေးအရ အလွန်တန်ဖိုးရှိသော ထောက်ပံ့မှုဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများ (Provisional Services) ပံ့ပိုးပေးသည်။ ထို့ပြင် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုအား ထိန်းညှိခြင်း၊ လေထုအတွင်းမှ ကာဗွန်စုပ်ယူသိုလှောင်ခြင်း၊ ရေ၊  လေသန့်စင်ခြင်း၊ မြေတိုက်စားမှု မြေပြိုမှုများမှကာကွယ်ခြင်း၊ လေမုန်တိုင်းတိုက်ခတ်ခြင်း၊ ရေကြီးခြင်း၊ မြေပြိုခြင်းအပါအဝင် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များမှ ကာကွယ်ပေးခြင်း  စသည့်ငွေကြေးဖြင့်  တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းညှိမှုဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုများ (Regulating Services) ကိုလည်း  ပံ့ပိုးပေးသည်။သစ်ပင်သစ်တောများတည်ရှိနေခြင်းဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်စိမ်းလန်း စိုပြည်သာယာစေခြင်း၊ မျက်စိပသာဒကောင်းမွန်စေခြင်း၊ အပန်းဖြေနိုင်ခြင်း၊ ယုံကြည်မှုကိုးကွယ်မှု၊ ရိုးရာဓလေ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆက်စပ်သောစိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာလိုအပ်မှုများ ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ခြင်း(Aesthetic, Cultural and Spiritual Services) စသည့် ဝန်ဆောင်မှုများကို ပံ့ပိုးပေးသည်။ သစ်တောများတည်ရှိနေခြင်းသည် “အတိတ်ကာလ၏ အမွေအနှစ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၏အကျိုးစီးပွားနှင့်   အနာဂတ်၏ဖွံ့ဖြိုးမှု” ဟုဆိုသည့်အတိုင်း သစ်တောများသည် လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ပတ်ဝန်းကျင်ဂေဟစနစ် တည်ငြိမ်ရေး၊ နိုင်ငံတော်စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ သစ်တောများ ထာဝစဉ်တည်တံ့စေရေးအတွက် စနစ်တကျစီမံအုပ်ချုပ်ခြင်းသည် နိုင်ငံ၏လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် အခြေခံအကျဆုံးနှင့်   အရေးကြီးဆုံးလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်ဟုဆိုနိုင်သည်။မြန်မာ့သစ်တောသယံဇာတများ      မြန်မာနိုင်ငံသည် သစ်တောသယံဇာတများ အလွန်ကြွယ်ဝသောနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်   သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှုဆန်းစစ်လေ့လာမှုများအရ    မြန်မာနိုင်ငံ၏ သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှုသည် နိုင်ငံဧရိယာ၏၄၂ ဒသမ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း (ဧရိယာ ဧက ၇၀ ဒသမ ၄၇ သန်း) ရှိပြီး မတူကွဲပြားသော ဂေဟစနစ်အမျိုးမျိုးတွင် သစ်တောအမျိုးအစားစုံလင်စွာ ပေါက်ရောက်လျက်ရှိသည်။    အအေးပိုင်းသစ်တောများ၊ ရွက်ပြတ်ရောနှောတောများ၊   အပူပိုင်းသစ်တောများ၊   အမြဲစိမ်းတောများ၊ တောင်ပေါ်တောများနှင့် ဒီရေတောများ၊ ရွှံ့ညွန်တောများ စသည်ဖြင့်စုံလင်စွာ ပေါက်ရောက်လျက်ရှိသည်။  အထူးသဖြင့် ကျွန်းသစ်နှင့် သစ်မာသစ်မျိုးများဖြစ်သော ပျဉ်းကတိုး၊  ပိတောက်၊ တမလန်း၊ သင်းဝင်၊ အင်၊ ကညင် စသည့်စီးပွားရေးအရ အဖိုးတန်သစ်မျိုးများကို ရွက်ပြတ်ရောနှောတောများတွင် တွေ့ရပြီး နိုင်ငံ့စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ အဆိုပါ အဖိုးတန်သစ်မျိုးများနှင့်အတူ ဝါး၊ ကြိမ်၊ မှို၊ ပျားရည်၊ ငှက်သိုက် အစရှိသည့် သစ်မဟုတ်သော သစ်တောထွက်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးလည်း   သစ်တောအမျိုးအစား အလိုက်တွေ့နိုင်သည်။ သစ်မဟုတ်သော  သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများ၊ သစ်ပင်များ၏ အစိတ်အပိုင်းအမျိုးမျိုးတို့သည် ကျွန်းနှင့်သစ်မာများကဲ့သို့ပင် နိုင်ငံ၏စီးပွား   ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုလျက်ရှိသည်။သစ်မဟုတ်သော   သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများအား   ရေရှည်တည်တံ့စေရန် စနစ်တကျစီမံ ခန့်ခွဲခြင်းနှင့် စနစ်တကျထုတ်ယူသုံးစွဲခြင်းသည်    သစ်တောပြုန်းတီးမှုမဖြစ်စေဘဲ ကျေးလက်ဒေသနေ ပြည်သူများ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများ ရရှိစေပြီး လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်စေသည်။ သစ်မဟုတ်သော သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများကို အခြေခံသော အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စားစီးပွားရေးလုပ်ငန်း(MSME) များ ဖွံ့ဖြိုးလာစေနိုင်သည်။   သစ်မဟုတ်သော  သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများကို     တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်များအဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်  ထုတ်လုပ်ဆောင်ရွက်မည်ဆိုပါက စီးပွားရေး အကျိုးအမြတ်များစွာ ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ(က)  သစ်တောများနှင့် ဇီဝစီးပွားရေး (Bioeconomy)      ၂၁  ရာစုအတွင်း  ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုသည်    ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၊ သဘာဝအရင်းအမြစ်လျော့နည်းလာမှု၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ ပိုမိုများပြားလာမှု၊   နည်းပညာနှင့် ဈေးကွက်ပြိုင်ဆိုင်မှု ပြင်းထန်လာမှုတို့နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရင်ဆိုင်ရလျက်ရှိသည်။    ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများ  အသုံးပြုမှုလျှော့ချခြင်း၊ ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုနည်းပါးသော ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် နည်းပညာများ အသုံးပြုလာခြင်း၊ ဓာတုပစ္စည်းများအခြေခံသော   ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းများ သုံးစွဲမှုလျှော့ချပြီး   ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲ သဘာဝသယံဇာတများဖြစ်သည့် သစ်နှင့်သစ်မဟုတ်သော သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများကိုအခြေခံသည့်  ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်းများနှင့် ပရိဘောဂများ၊ အော်ဂဲနစ်ထုတ်ကုန်များ၊   ဇီဝထုတ်ကုန်များ၊ လူသုံးကုန်များ၊ စားသုံးကုန်များ၊ ဆေးဝါးများနှင့် အလှကုန်ပစ္စည်းများကို ပိုမိုဦးစား ပေးရွေးချယ်သုံးစွဲလာလျက်ရှိသည်။တစ်နည်းအားဖြင့် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအများစုသည် သက်ရှိသဘာဝအရင်းအမြစ်များကို စနစ်တကျထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ပြန်လည်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ မွေးမြူခြင်း၊ စဉ်ဆက်မပြတ် ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့်  အသုံးချခြင်းကို အဓိကထားဆောင်ရွက်သည့်  ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော  ဇီဝစီးပွားရေးစနစ် (Sustainable Bioeconomy) သို့ပြောင်းလဲရန် ကြိုးပမ်းလာလျက်ရှိသည်။ သစ်သား၊  ဝါးနှင့်   ကြိမ်တို့သည် ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲ သဘာဝအရင်းအမြစ်များဖြစ်ပြီး သံမဏိ၊ ကွန်ကရစ်နှင့် ပလတ်စတစ်ကဲ့သို့ ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုများသောပစ္စည်းများကို အစားထိုးအသုံးပြု နိုင်သည့်  အရင်းအမြစ်များဖြစ်သည်။ သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများ၊ သစ်တောထုတ်ကုန်များသည်  ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုများသော ပစ္စည်းများကို အစားထိုးနိုင်ပြီး စီးပွားရေး အခွင့်အလမ်းအသစ်များကိုလည်း ဖန်တီးပေးနိုင်သည့် ဇီဝစီးပွားရေး (Bioeconomy)  ၏   အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်း    တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ သစ်တောများသည်  ထွန်းသစ်စဇီဝစီးပွားရေးစနစ်  ဗဟိုချက်တွင်ရှိပြီး အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိနေသည်။ (ခ) သစ်တောများနှင့်   အစိမ်းရောင်စီးပွားရေး (Green Economy)    သစ်တောများသည်  အစိမ်းရောင် စီးပွားရေး၏  အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်ပြီး  အရေးပါသော ပတ်ဝန်းကျင်စနစ်ဝန်ဆောင်မှုများ၊ ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်သော   သဘာဝအရင်းအမြစ်များနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းလုပ်ငန်းများကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်သည့်အပြင် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို လျှော့ချပေးရာတွင်လည်း အရေးပါသောအခန်းကဏ္ဍမှ   ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ သစ်ပင်သစ်တောများနှင့် ဂေဟစနစ်အခြေပြုသော  စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများစွာ   ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ သစ်တောများရေရှည် တည်တံ့စေရန် စနစ်တကျစီမံအုပ်ချုပ်ခြင်း (Sustainable Forest Management) ၊ သစ်တောစိုက်ခင်းများနှင့် ဝါးစိုက်ခင်းများ တည်ထောင်စိုက်ပျိုးခြင်း၊  ဝါးနှင့်ကြိမ်တို့အခြေခံသော  ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊  ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သဘာဝအခြေခံခရီးသွား လုပ်ငန်း (Ecotourism) ကို မြှင့်တင်ခြင်း၊ ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုလျှော့ချနိုင်မည့် သစ်အခြေခံစက်မှုလုပ်ငန်းများ  အသွင်ကူးပြောင်း ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ သစ်တောပြုန်းတီးခြင်းနှင့် သစ်တောအတန်းစား ကျဆင်းခြင်းမှ   ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုလျှော့ချခြင်း (Reducing Emissions from Deforestation and Forest Degradation-REDD+)၊ ဂေဟစနစ်ဝန်ဆောင်မှု တန်ဖိုးပေးချေခြင်းဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများ  (Payment for Ecosystem Services-PES)၊ ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုလျှော့ချခြင်းနှင့်  ကာဗွန်ခရက်ဒစ်ရောင်းဝယ်ခြင်း စသည့်လုပ်ငန်းများသည်   သစ်ပင်သစ်တောများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးကို အခြေခံသော  အစိမ်းရောင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများဖြစ်ပြီး    သစ်တောကြွယ်ဝသည့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများက အလေးထားဖော်ဆောင်လျက်ရှိသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများဖြစ်သည်။    အစိမ်းရောင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့်  သစ်ပင်သစ်တောများ  စိုက်ပျိုးထိန်းသိမ်းခြင်း လုပ်ငန်းများသည် စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်များ ရရှိနိုင်ရုံသာမက ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ဖြေရှင်းပေးနိုင်သည့် သဘာဝအခြေပြုဖြေရှင်းခြင်း (Nature-based Solutions) နည်းလမ်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။  သစ်တောစီမံအုပ်ချုပ်မှု   အတတ်ပညာ၊  သိပ္ပံ၊ နည်းပညာနှင့်   ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများကိုအသုံးပြု၍  အစိမ်းရောင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံ့စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။(ဂ) သစ်တောများနှင့် စက်ဝိုင်းပုံစီးပွားရေး (Circular Economy)      ယခုအခါတွင် သဘာဝအရင်းအမြစ်များ၊ သစ်တောသယံဇာတများ လျော့နည်းရှားပါးလာမှုနှင့်အတူ   သစ်နှင့်သစ်မဟုတ်သော သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများကို အခြေခံသော     စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင်  ကုန်ကြမ်းပမာဏအနည်းဆုံးကို အသုံးပြု၍    စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်အများဆုံး ရရှိစေနိုင်သော ထုတ်လုပ်မှုပုံစံများ၊ သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများကို အကြိမ်ကြိမ်၊အဆင့်ဆင့် ပြန်လည်ပြုပြင်သုံးစွဲသည့် ထုတ်လုပ်မှုပုံစံများသို့   ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်လာလျက်ရှိသည်။  စက်ဝိုင်းပုံစီးပွားရေးသည်  သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများ၊   သဘာဝအရင်းအမြစ်များကို အဆုံးစွန်အထိအသုံးချပြီး     စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများထွက်ရှိမှုကို အနည်းဆုံးသို့ လျှော့ချရန်ရည်ရွယ်သည့်   စီးပွားရေးပုံစံဖြစ်သည်။  သစ်သားနှင့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်း ထုတ်ကုန်များသည် ပလတ်စတစ်ကဲ့သို့  သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်စေမှုများမရှိသည့်အပြင် ပြန်လည်အသုံးချနိုင်စွမ်းမြင့်မားသဖြင့် စက်ဝိုင်းပုံစီးပွားရေး၏အဓိကပစ္စည်းများအဖြစ် အသုံးချမှုများတိုးပွားလာလျက်ရှိသည်။    ဥပမာအားဖြင့် တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်များ ထုတ်လုပ်ရာတွင်    ထုတ်လုပ်မှုအဆင့်ဆင့်၌ သစ်ကုန်ကြမ်းများ၊ ဝါးနှင့်ကြိမ်ကုန်ကြမ်းများကို  အလေအလွင့်မရှိစေရန်နှင့်   အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန် စနစ်တကျအသုံးပြုလာသကဲ့သို့   ဖြစ်ပေါ်လာသည့်  သစ်အတိုအစများ၊ ဝါးအတိုအစများ၊ ကြိမ်အတိုအစများ၊ ဖြတ်စများနှင့်လွှစာများကို ခေတ်မီစက်ပစ္စည်းများ၊ နည်းပညာနှင့် အရည်အသွေးမြင့်ကော်များအသုံးပြု၍ ဘုတ်ပြားများ (Particle Board) ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ကြိတ်သား၊ အထပ်သား၊ လက်ယှက်များ၊ ကြမ်းခင်းများ၊ မျက်နှာကြက်များ၊ နံရံများနှင့်ပရိဘောဂများ  ထုတ်လုပ်ခြင်း၊  လောင်စာတောင့်များ (Wood Pallet) ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ပြန်လည်ပြုပြင်သုံးစွဲလာလျက်ရှိသည်။   နည်းပညာများ၊   တီထွင်ဆန်းသစ်မှုများ၊  ခေတ်မီစက်ကိရိယာများ၊   ဆန်းသစ်သောဒီဇိုင်းပုံစံများ၊ အထောက်အကူပြုပစ္စည်းများကို အသုံးပြုပြီး    သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများအား အလေအလွင့်မရှိစေရန်နှင့် အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန်  စနစ်တကျစီမံခန့်ခွဲပြီး တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်လျက် နိုင်ငံ့စီးပွားကို ပံ့ပိုးပေးလျက်ရှိသည်။(ဃ) သစ်တောများနှင့်   အပြာရောင်     စီးပွားရေး (Blue Economy) ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာနှင့်  ကမ်းရိုးတန်းများတွင်   သဘာဝသယံဇာတများကို ကာကွယ်ခြင်း၊ ပြန်လည်တည်ထောင်ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ စဉ်ဆက်မပြတ်ဖွံ့ဖြိုးနိုင်သော  စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများစွာကို စနစ်တကျ အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းဖြင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကိုဖြစ်စေမည့် စီးပွားရေးပုံစံသည် အပြာရောင်စီးပွားရေး (Blue Economy) ဖြစ်သည်။ ကမ်းရိုးတန်းသစ်တောများနှင့် ဒီရေတော များသည်   အပြာရောင်စီးပွားရေး၏ အခြေခံအင်ဂျင်တစ်ခုဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသသည် ၂၈၀၀ ကီလိုမီတာခန့်ရှည်လျားပြီး ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ဒေသ ဂေဟစနစ်တစ်ခုလုံး၏  ငါးပုံတစ်ပုံကိုပိုင်ဆိုင်ထားသည်။  မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒီရေတောပေါက်ရောက်မှု ဧရိယာအားဖြင့် သတ္တမအဆင့်တွင်တည်ရှိပြီး အာရှတိုက်တွင် ဒီရေတောပေါက်ရောက်မှု တတိယအများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှု ဆန်းစစ်ချက်များအရ မြန်မာ့ဒီရေရောက်သစ်တောများသည်  မြန်မာနိုင်ငံဧရိယာ၏ သုည ဒသမ ၇၆  ရာခိုင်နှုန်း (ဧရိယာ ဧက ၁ ဒသမ ၂၆ သန်းကျော်)ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၊  ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသနှင့် တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းဒေသတို့သည် အပြာရောင်စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အဓိကကျသောဒေသများဖြစ်သည်။ ဒီရေတောများသည် ငါး၊ ပုစွန်၊ ကဏန်းနှင့် ရေလုပ်ငန်းအတွက် အဓိကနေရင်းဒေသများဖြစ်ပြီး  စားရေရိက္ခာဖူလုံစေရေးအတွက်   အရေးကြီးသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ဒီရေတောများသည် ကမ်းရိုးတန်းဒေသနေပြည်သူများနှင့် နိုင်ငံအတွက် ရေထွက်ကုန်ပစ္စည်းများ၊ စားရေရိက္ခာများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ၀န်ဆောင်မှုအမျိုးမျိုးကို ပံ့ပိုးထုတ်လုပ်ပေးလျက်ရှိပြီး နိုင်ငံ့စီးပွားရေးကိုပံ့ပိုးလျက်ရှိသည်။ ဒီရေတောများသည် ပင်လယ်ရွှံ့ညွန်များ၊ သစ်ဆွေးမြေများနှင့်   ဆက်စပ်နေပြီး   လေထုအတွင်းမှကာဗွန်ကို အလွန်ထိရောက်စွာ စုပ်ယူသိုလှောင်နိုင်သဖြင့်  ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုတိုက်ဖျက်ရေးတွင်  အလွန်အရေးပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဒီရေတောများက စုပ်ယူသိုလှောင်သောကာဗွန်ကို အပြာရောင်ကာဗွန်  (Blue Carbon) ဟုခေါ်ဆိုပြီး    ကာဗွန်ဈေးကွက်တွင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရောင်းဝယ်လျက်ရှိသည်။ဒီရေတောများသည် လေပြင်းမုန်တိုင်းများနှင့် ဆူနာမီရေလှိုင်းများ၏ အန္တရာယ်မှလျော့ကျစေရန် ကာကွယ်ပေးခြင်း၊  မြေပေါ်နှင့်မြေအောက် ရေချိုအရင်းအမြစ်များအတွင်း   ရေငန်ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့်  ကမ်းခြေဒေသနှင့်   မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသရှိ မြစ်ချောင်းကမ်းပါးများရေတိုက်စားပြီး   မြေပြိုခြင်း   အန္တရာယ်စသည်တို့မှလည်း   ကာကွယ်ပေးခြင်းတို့ကို ဒီရေတောများက ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ အဆိုပါ ဝန်ဆောင်မှုတန်ဖိုးများသည်  စီးပွားရေးအရ   ငွေကြေးဖြင့်တန်ဖိုးဖြတ်၍ ဈေးကွက်တွင်ရောင်းဝယ်၍မရသော်လည်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ တားဆီးကာကွယ်ပေးနိုင်ပြီး စီးပွား ရေးလုပ်ငန်းများနှင့်   ပြည်သူများ၏ အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်များအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ဘီလီယံပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးနိုင်မှုအန္တရာယ်များမှ  ကာကွယ်ပေးလျက်ရှိပြီး   နိုင်ငံ့စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုလျက်ရှိသည်။နိုင်ငံ့စီးပွားဖွံ့ဖြိုးဖို့   သစ်တောများကိုထိန်းသိမ်းစို့      ယခုနှစ်  မတ်လ  ၂၁  ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာသစ်တောများနေ့ (International Day of Forests)  ၏  အဓိကဆောင်ပုဒ်မှာ “သစ်တောများနှင့် စီးပွားရေး (Forests and Economies)” ဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို မောင်းနှင်ပေးရာတွင် သစ်တောများ၏ မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အခန်းကဏ္ဍကို အလေးထားပြီး ဂုဏ်ပြုလျက် အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း မီးမောင်းထိုးဖော်ပြထားသည်- သစ်တောများသည် ကမ္ဘာ့ကုန်းနေဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း၏ ခိုလှုံရာဖြစ်ပြီး သစ်ပင်မျိုးစိတ် ပေါင်း ခြောက်သောင်းကျော်ပါဝင်လျက်ရှိကြောင်း၊သစ်တောများသည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို မောင်းနှင်ပေးလျက်ရှိပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ  လူသန်းပေါင်းများစွာ၏ အလုပ်အကိုင်များကိုလည်း  ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိကြောင်း၊အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၄ ထရီလီယံခန့်တန်ဖိုးရှိသော   စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများသည် သစ်တောများ  အပါအဝင် သဘာဝဂေဟစနစ်များအပေါ် အားထားဆောင်ရွက်နေကြောင်း၊ကမ္ဘာ့လူဦးရေ ၁ ဒသမ ၆ ဘီလီယံခန့်သည် အစားအစာ၊ ခိုလှုံစရာ၊ စွမ်းအင်၊ ဆေးဝါးများနှင့် ဝင်ငွေအတွက်  သစ်တောများအပေါ် တိုက်ရိုက်မှီခိုလျက်ရှိပြီး လူဦးရေ  ၃၃ သန်းအတွက် အလုပ်အကိုင်ဖန်တီးပေးလျက်ရှိကြောင်း၊လက်ရှိအချိန်တွင်  ကမ္ဘာနှင့်    တစ်ဝန်း နှစ်စဉ် သစ်ထုတ်လုပ်မှုပမာဏမှာ  ခန့်မှန်းအားဖြင့် ကုဗမီတာ  ၄  ဘီလီယံခန့်ရှိ    ကြောင်းနှင့်  ၂၀၅၀  ပြည့်နှစ်အရောက်တွင် စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး သစ်လုံး (industrial roundwood) ကုဗမီတာ ၁ ဘီလီယံခန့် ထပ်မံလိုအပ်လာနိုင်ကြောင်း၊ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိလူဦးရေ ၅ ဒသမ ၈  ဘီလီယံခန့်သည် မိမိတို့၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနှင့် လူမှုဘဝဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်စေရေး အတွက်     သစ်မဟုတ်သော သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများ (Non-Timber Forest Products-NTFPs) ကို အရေးပါသောအရင်းအမြစ်အဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိကြောင်း၊အစားအစာများ၊ ဆေးဝါးများ၊   သစ်စေးများ (Resins)၊ အလှဆင်အပင်များနှင့်   တိရစ္ဆာန်အစာ (Fodder) များအပါအဝင် သစ်မဟုတ်သော   သစ်တောထွက်ပစ္စည်းထုတ်ကုန်များသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအဆင့်တွင် နှစ်စဉ်အနည်းဆုံး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉ ဒသမ ၄၁ ဘီလီယံခန့်တန်ဖိုး ရှိကြောင်း၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ  လူဦးရေ  ၂     ဘီလီယံကျော်သည်  ထင်းနှင့်မီးသွေးတို့ကို  နေ့စဉ်ချက်ပြုတ် ရေးနှင့် အပူပေးရေးဆိုင်ရာ စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်များအဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိကြောင်းနှင့်  သစ်အခြေပြု ခေတ်မီလောင်စာတောင့်(Wood Pellets)  များကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် အပူစွမ်းအင်အသုံးချရေးစသည့်စက်မှုလုပ်ငန်း  များတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုလျက်ရှိကြောင်း   ဖော်ပြထားသည်။    ယနေ့ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလမ်းကြောင်းအတွင်း သစ်တောကဏ္ဍနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု သဘောတရားအခြေခံသည့် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ဇီဝစီးပွားရေး (Bioeconomy)၊ အစိမ်းရောင်စီးပွားရေး (Green Economy)၊ စက်ဝိုင်းပုံစီးပွားရေး (Circular  Economy) နှင့် အပြာရောင်စီးပွားရေး (Blue Economy) မော်ဒယ်များသည်    သဘာဝအရင်းအမြစ်များကို အလွန်အကျွံသုံးစွဲခြင်းမှ     ရေရှည်တည်တံ့စွာ စီမံခန့်ခွဲအသုံးချနိုင်ရေးသို့ ပြောင်းလဲစေသော အဓိက လမ်းညွှန်ချက်များဖြစ်လာနေသည်။  ဤစနစ်များအားလုံး၏  အခြေခံတန်ဖိုးမှာ သဘာဝအရင်းအမြစ်များကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ခြင်း၊ တန်ဖိုးမြှင့်အသုံးချခြင်းနှင့် မျိုးဆက်သစ်များအတွက် အရင်းအမြစ်များ ဆက်လက်ကျန်ရှိစေရန် အာမခံပေးခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ သစ်တောသယံဇာတပေါကြွယ်ဝမှုနှင့်   နိုင်ငံ၏လူမှုစီးပွားဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးသည် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေသည် ဖြစ်သည့်အတွက်  သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှု  တိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှ  ဂေဟစနစ်ဝန်ဆောင်မှုများ  ပိုမိုကောင်းမွန်လာမည်ဖြစ်သည်။   သစ်တောများသည် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုအပေါ်  အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခုဖြစ်သည့်အတွက် စီးပွားရေးတည်ငြိမ်ပြီး စဉ်ဆက်မပြတ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် သစ်တောထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများကို အနာဂတ်အတွက် အရေးကြီးသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအဖြစ်သတ်မှတ်ကာ တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ကြရမည်ဖြစ်သည်။ ခေတ်မီနည်းစနစ်များ၊ တီထွင်ဆန်းသစ်မှုများဖြင့်  ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ပိုမိုတိုးမြှင့်ကာ သစ်တောသယံဇာတများ ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန်၊  သစ်တောကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်စေရန်နှင့် နိုင်ငံ၏စီးပွားရေးကို အထောက်အကူပြုနိုင်ရန်    ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ကြရမည်ဖြစ်သည်။ သစ်တောထိန်းသိမ်းရေးနှင့်  သစ်တောအခြေခံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများကို စနစ်တကျပေါင်းစပ် ဆောင်ရွက်နိုင်ပါက စီးပွားရေးတိုးတက်မှု၊ လူမှုဘဝဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးတို့ကို သဟဇာတမျှတစွာ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အောင်မြင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။တစ်နိုင်ငံလုံး သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှု ပိုမိုတိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရေးအတွက်  သဘာဝတောများကို ရေရှည်တည်တံ့စေရန် စနစ်တကျစီမံ အုပ်ချုပ်ခြင်း၊ တောနိမ့်တောကျဲပါး နေရာများတွင် သစ်ပင်များစိုက်ပျိုးခြင်း၊    ဂေဟစနစ်အမျိုးမျိုးတွင်  သစ်တောစိုက်ခင်းများ ပြန်လည်တည်ထောင်ခြင်း၊  သစ်တောနယ်မြေပြင်ပသစ်ပင်များ (Trees Outside Forests) စိုက်ပျိုးထိန်းသိမ်းခြင်း၊ သစ်ပင် သစ်တောစိုက်ပျိုး ထိန်းသိမ်းခြင်းလုပ်ငန်းများတွင်   ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊အစိုးရ၊  ပုဂ္ဂလိက၊ ဒေသခံပြည်သူများအားလုံး တက်ကြွစွာပူးပေါင်းပါဝင်ခြင်းဖြင့် သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှုများတိုးပွားလာပြီး    နိုင်ငံ့စီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို  ပိုမိုအထောက်အကူပြုလာနိုင်မည်ဖြစ်ပါကြောင်း “အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သစ်တောများနေ့” ကို ဂုဏ်ပြုအပ်ပါသည်။    ။MWD 
© Copyright 2024 SAC All Rights Reserved.