ရွှေဘိုပေါ်ဆန်း အရည်အသွေး ထိန်းသိမ်းခြင်းဖြင့် မြန်မာ့ပေါ်ဆန်း တစ်ခေတ်ဆန်းစေရမည်

       အမိမြန်မာနိုင်ငံတော်၏စီးပွားရေးကဏ္ဍသည် စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးကို အခြေခံသော ကုန်ထုတ်

လုပ်မှုကိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ပြီး အခြားစီးပွားရေးကဏ္ဍများကိုလည်း ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ဆန်စပါးကို အဓိကစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သောနိုင်ငံဖြစ်သည်နှင့်အမျှ  နိုင်ငံအတွင်း မှီတင်းနေထိုင်ကြသော ပြည်သူအားလုံးသည် ဆန်စပါးကိုချက်ပြုတ်၍ နေ့စဉ်အဓိကအစားအစာအဖြစ် စားသုံးကြသည်။ ဆန်စပါးသည်  မြန်မာနိုင်ငံ၏အဓိကကျသော စားသုံးကုန်သီးနှံဖြစ်သကဲ့သို့  နိုင်ငံတကာဈေးကွက်သို့ တင်ပို့နိုင်သော မဟာဗျူဟာမြောက်သည့် စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန် တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။

ဆန်စပါးကို မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ သီးနှံစိုက်ပျိုးဧရိယာအားလုံး၏ ၃၄ ရာခိုင်နှုန်း၊ စိုက်ဧကအားဖြင့် ဧက ၁၇ သန်းဝန်းကျင်၊ နှစ်စဉ်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်လျက်ရှိပြီး  စိုက်ပျိုးထွက်ရှိမှု၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းသည်   ပြည်တွင်းစားသုံးမှုနှင့်  စားသောက်ကုန်အမျိုးမျိုးထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုပြီး ကျန်ရှိသော ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ပြည်ပသို့ နှစ်စဉ်တင်ပို့နေခြင်းဖြစ်သည်။ ရွှေဘိုခရိုင်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၏ ပထမစပါးကျီအဖြစ် ရပ်တည်နေသည်နှင့်အမျှ စပါးသီးနှံကို အဓိကထားစိုက်ပျိုးလျက်ရှိပြီး မိုးစပါးကို နှစ်စဉ်ဧက သုံးသိန်းကျော် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သည်။ ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းစပါးကို နှစ်စဉ်ဧက နှစ်သိန်းကျော်စိုက်ပျိုးလျက်ရှိသည်။

ပေါ်ဆန်းစပါးမျိုး  ရွှေဘိုဒေသရောက်ရှိခဲ့သည့် နောက်ခံသမိုင်း

ပေါ်ဆန်းစပါးမျိုးကို ၁၉၉၇-၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ရွှေဘိုမြို့နယ် သီးလုံးကျေးရွာမှတောင်သူ ဦးထွန်းရီ၊ ဒေါ်ကြည်ညွန့်တို့က ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ကျောက်တန်းမြို့နယ် ဗုံလုံကျေးရွာသို့သွားရောက်၍ လေးပြည်ယူဆောင်ခဲ့ပြီး စတင်စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင်  ပေါ်ဆန်းစပါးမျိုးသည် ရေ၊ မြေဒေသနှင့်ကိုက်ညီပြီး အထွက်နှုန်းကောင်းကာ ဆန်အရည်အသွေးနှင့် စားသုံးမှုကောင်းခြင်းကြောင့် လူကြိုက်များလာခဲ့ပြီး ဒေသခံတောင်သူများအချင်းချင်းမျိုးဖလှယ်၍ တစ်စတစ်စပိုမိုများပြားစိုက်ပျိုးလာကြသည်။

၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ရွှေဘိုဒေသမှမိုးကုတ်ဒေသသို့တင်ပို့ရောင်းချခြင်းဖြင့် စျေးကွက်စတင်ဖြစ်ထွန်း လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင်  ချီပါမျိုးသန့်ခြံ၌ စိုက်ပျိုးရေးသုတေသန ဦးစီးဌာနမှ ပေါ်ဆန်းစပါးမျိုးတင်း ၆၀ ရယူမျိုးပွားခဲ့ခြင်း၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊   သရောင်းချောင်းမျိုးသန့်ခြံမှ စပါးမျိုးတင်း ၁၅၀ ရယူမျိုးပွားခဲ့ခြင်း၊ ဖျာပုံမြို့နယ် အောက်ကွင်းကြီး စိုက်ကွင်းမှ ၁၅ တင်းရယူမျိုးပွားခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် စိုက်ဧကများ တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးလာကြပြီး အကျိုးဆောင်တောင်သူများဖြင့် မျိုးသန့်ပွားများရေး ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှစတင်၍ စိုက်ပျိုးရေးသုတေသနဦးစီးဌာနမှ မျိုးများမှာယူခဲ့ပြီး  ချီပါမျိုးသန့်ခြံ၌ နှစ်စဉ်ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းစပါး မျိုးကောင်းမျိုးသန့်များ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ဖြန့်ဖြူးခဲ့သည်။ ယခုအချိန်တွင် ‌‌ရွှေဘိုခရိုင်အတွင်း ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းစပါးမျိုးကို ဧရိယာအများဆုံး တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်နေသည်ကို မြင်တွေ့နေရပြီဖြစ်သည်။

တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးလာမှုနှင့် မျိုးသန့်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ပွားများမှု

      ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းစပါးမျိုးကို ခရိုင်အတွင်းမှမျိုးသန့်ခြံများ၊ မျိုးစေ့ထုတ်လုပ်သူအသင်းများ၊ ပုဂ္ဂလိက

မျိုးစေ့ထုတ်ကုမ္ပဏီများ၊  အကျိုးဆောင်တောင်သူများမှတစ်ဆင့် နည်းလမ်းမျိုးစုံနှင့် နှစ်စဉ်မျိုးသန့် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းစပါး အရည်အသွေးကောင်းသည်နှင့်အမျှ ဈေးကွက်ခိုင်မာလာမည်ဖြစ်သည့်အတွက်ယခုအခါတောင်သူများကိုယ်တိုင်စိတ်ပါဝင်စားစွာ မျိုးသန့်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ခြင်းကို လုပ်ကိုင်လာနေကြပြီဖြစ်သောကြောင့် ရွှေဘိုတစ်ခရိုင်လုံးရှိ ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းစိုက်ဧရိယာ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းသည်  မျိုးသန့်လွှမ်းခြုံနေပြီဖြစ်သည်။

ရွှေဘိုဒေသသည် ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းစပါးကိုမစိုက်မီ ကာလများက မနော်ဟရီ၊ မနောသုခ၊  ဆင်းသိင်္ဂီစသည့်စပါးမျိုးများကိုစိုက်ပျိုးခဲ့ကြပြီး အထွက်နှုန်းကောင်းသော်လည်း ဈေးကောင်းမရရှိသည့်အတွက် တောင်သူများ၏   ဝင်ငွေအကျိုးအမြတ်ရရှိမှု နည်းပါးခဲ့သည်။  ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းစတင်စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးရာမှ တစ်စတစ်စတိုးချဲ့စိုက်ပျိုးလာသည့်အတွက်  ယခုအချိန်၌ ဆည်ရေသောက်ဧရိယာ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းစပါးကို စိုက်ပျိုးနေကြပြီဖြစ်သည်။ ‌ပေါ်ဆန်းစပါးဈေးကွက်ကောင်းရရှိနေမှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံဒေသအနှံ့အပြား၌လည်း တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးနေကြကြောင်း သိရသည်။ 

အထွက်နှုန်းကောင်းအရည်အသွေးကောင်းရရှိရန်

      ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းစပါးမျိုးသည် ရာသီစပါးဖြစ်သည့်အတွက် စိုက်ချိန်ကွာခြားသော်လည်း ရိတ်သိမ်းချိန် လွန်စွာမကွာခြားသော     စပါးမျိုးများဖြစ်သည်။

ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းစပါးအထွက်တိုးနည်းပညာများကို စနစ်တကျလိုက်နာဆောင်ရွက်ကြရန် လိုအပ်သည်။ ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းစပါးအထွက်နှုန်းကောင်း၊ အရည်အသွေးကောင်းရရှိရေးအတွက် လိုက်နာကျင့်သုံးရန်လည်း စဉ်ဆက်မပြတ် ပညာပေးဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ရွှေဘိုခရိုင်သည် မိုးစပါး၊ နွေစပါး နှစ်စဉ်ဆက်တိုက် စိုက်ပျိုးကြသည်ဖြစ်၍ စပါးဆစ်ပိုးကာကွယ်နှိမ်နင်းရေး လုပ်ငန်းများကိုလည်း စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာနနှင့် တောင်သူလယ်သမားများ ပူးပေါင်းပြီး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသဖြင့် ယနေ့ကာလ၌ ရွေဘိုပေါ်ဆန်းစပါးသည် ဆစ်ပိုးကင်းလွတ်၍ အရည်အသွေးကောင်း၊ အထွက်နှုန်းကောင်း ရရှိနေပြီဖြစ်သည်။ 

ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းစပါး   စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မည်ဆိုပါက  အထွက်တိုးနည်းလမ်းများဖြစ်သည့် မျိုးကောင်းမျိုးသန့်စပါးကို အသုံးပြုစိုက်ပျိုးခြင်း၊ သက်တမ်း   ငါးလမကျော်အောင်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ သတ်မှတ်ကောက်ကွက်ပြည့်မီအောင် အထူးဂရုပြုစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ပျိုးသက်မှန်၊ လက်ဆမှန်စိုက်ပျိုးခြင်းများအပြင် ဓာတ်မြေဩဇာ၊ သဘာဝမြေဩဇာများကို အချိန်ကိုက်၊ အချိုးကျထည့်သွင်းအသုံးပြုခြင်း စသည့်နည်းလမ်းငါးချက်ကို စနစ်တကျလိုက်နာကျင့်သုံး ဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်သည်။ ထို့ပြင် အရည်အသွေးကောင်းမွန်စေရန်အတွက် နေ့ညအပူချိန်ကွာဟချက်ဖြစ်ပေါ်ချိန်တွင် ပန်းပွင့်စေရန် စိုက်ပျိုးချိန်ကို ချိန်ညှိစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရေသွင်းရေထုတ်စနစ်တကျမှန်ကန်မြန်ဆန်စွာပြုလုပ်ခြင်းဖြင့်   မြေချဉ်ငန်ကိန်းကိုထိန်းညှိခြင်း၊   ရိတ်သိမ်းခြွေလှေ့ပြီး  စပါးများကို မွှေးရနံ့ဗီဇပျံ့လွင့်မှုမရှိစေရန် နေရောင်တွင် တိုက်ရိုက်နေလှန်းအ‌ခြောက်ခံခြင်းကို မပြုလုပ်စေဘဲ အခြောက်ခံစက်များတွင်   အခြောက်ခံပြီးမှသာ ကြိတ်ခွဲခြင်းတို့ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါမွှေးရနံ့ဗီဇကို လွှမ်းမိုးသောအချက်များသိရှိပြီး လိုက်နာဆောင်ရွက်မှုကြောင့်   ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းဆန်ချက်ပြုတ်ရာတွင် ထမင်းသည် ထမင်းအလျားရှည်သွယ်ခြင်း၊ အိုးတက်ခြင်း၊ နူးညံ့ပျော့ပျောင်းပြီးစားကောင်းခြင်း၊ အနံ့မွှေးခြင်းတို့ကြောင့် စားသုံးသူပြည်သူများ ကြိုက်နှစ်သက်မှုများပြားလာပြီး ဈေးကွက်ရရှိလာခြင်းဖြစ်သည်။

ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းဆန်အရည်အသွေးကောင်းရန်

ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းဆန် အရည်အသွေးကောင်းရရှိရန်အတွက်   ဓာတုပိုးသတ်ဆေးများ သုံးစွဲမှုကိုလျှော့ချပြီး  စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ အလေ့အကျင့်ကောင်းများ လိုက်နာဆောင်ရွက်ကြရန်လည်း လိုအပ်သည်။ ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းမျိုးကောင်းမျိုးသန့် အသုံးပြုစိုက်ပျိုးသည့်  စိုက်ခင်းများမှထွက်ရှိသည့် စပါးမျိုးများသည် အရည်အသွေးပိုမိုကောင်းမွန်ခြင်း၊ ဆန်ထွက်ရာခိုင်နှုန်းကောင်းမွန်ခြင်း၊ ဆန်ရည်ဆန်သားကောင်းမွန်ခြင်းတို့ကြောင့် ဈေးကွက်ပိုမိုရရှိသည်။ စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာန၊ တောင်သူလယ်သမားများနှင့် ဆန်စက်လုပ်ငန်းရှင်များ ပူးပေါင်း၍  ဆန်အရည်အသွေးမြှင့်တင်ရေး အတွက် မျိုးကောင်းမျိုးသန့် ပိုမိုသုံးစွဲနိုင်ရေးကိုလည်း ဆက်လက်ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ကြရန်လိုအပ်သကဲ့သို့ ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းဆန်အရည်အသွေးကောင်းရရှိရေးကိုလည်း အထူးအလေးထား ဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်သည်။

ရွှေဘိုခရိုင်အတွင်းရှိ ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းစပါးများကို ရိတ်သိမ်းခြွေလှေ့စက်များဖြင့် ရိတ်သိမ်းခြွေလှေ့ပြီး စက်ရုံများရှိ အခြောက်ခံစက်များတွင် အခြောက်ခံပြီးနောက် အဆင့်မြင့်ဆန်စက်ကြီးများတွင်  ကြိတ်ခွဲခြင်းကိုဆောင်ရွက်သည်။ အဆင့်မြင့်ဆန်စက်ကြီးများမှ   ကြိတ်ခွဲပြီးဆန်များကို  အရည်အသွေးပိုမိုကောင်းမွန်စေရန်အတွက် ဆန်ရွေးစက်(Color Sorter)တွင်ရွေးချယ်၍ အိုးဝင်ထူးထူးရှယ်၊ ဆန်လတ်ကြီး၊ ဆန်လုံး(အသေး)၊ ဆန်ကျော်၊ ဆန်လတ်(အသေး)နှင့် စွန့်သန့်ဆန်များကို ရရှိသည်။ ရရှိလာသောဆန်ထွက်ပစ္စည်းများအနက် အိုးဝင်ထူးထူးရှယ်များကို တစ်ကီလိုအိတ်၊ နှစ်ကီလိုအိတ်၊ သုံးကီလိုအိတ်၊ ခြောက်ကီလိုအိတ်၊  ၁၂ ကီလိုအိတ်၊ ၂၄ ကီလိုအိတ်နှင့် ၄၈ ကီလိုအိတ် စသည့် အရွယ်အစားအမျိုးမျိုးဖြင့်ထုပ်ပိုးပြီး   မြန်မာပြည်အနှံ့စျေးကွက်များနှင့် စူပါမားကက်များသို့  ပို့ဆောင်ဖြန့်ဖြူးရောင်းချပေးနေသည်။ ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းဆန်၏ဈေးကွက်ခိုင်မာမှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံဒေသအနှံ့အပြား၌လည်း  တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးကြရန် အလားအလာကောင်းများလည်းရှိနေသည်။

ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းစပါး လက်ရှိအခြေအနေနှင့် အရည်အသွေး ဆက်လက်ထိန်းရန်

ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းစပါးနှင့်    ဆန်များ၏ထူးခြား ကောင်းမွန်သည့်လက္ခဏာနှင့် အရည်အသွေးသည် ဒေသရေမြေရာသီဥတုနှင့်ကိုက်ညီသဖြင့် စပါးအထွက်နှုန်းကောင်းခြင်း၊  ဆန်ရည်ဆန်သားကောင်းမွန်ခြင်း၊ စပါးစေ့ကြွေကျမှုနည်းသည့်အတွက် လေလွင့်ဆုံးရှုံးမှုသက်သာခြင်း၊ ဆန်ကိုချက်ပြုတ်ရာတွင် အမြင်လှပပြီး ထမင်းအလျားရှည်သွယ်ခြင်း၊ အိုးတက်ခြင်း၊ နူးညံ့ပျော့ပျောင်းပြီး စားကောင်းခြင်း၊ အနံ့မွှေးခြင်း၊  ဈေးကွက်ခိုင်မာခြင်းများကြောင့်  ၂၀၁၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဟိုချီမင်းမြို့တွင်ကျင်းပခဲ့သည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဆန်စပါးညီလာခံတွင် “ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံးဆန်” World Best Rice  အဖြစ်  ရွေးချယ်သတ်မှတ်ခံရသည်။

ထို့အတွက် ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းဆန်သည် လူသိများဈေးကွက်ဝင်ခဲ့သည်။ စပါးစိုက်ပျိုး ထုတ်လုပ်ရာတွင်လည်း မျိုးကောင်းမျိုးသန့် မျိုးစေ့များကို အသုံးပြုပြီး မှန်ကန်သောစိုက်နည်းစနစ်များ၊  သွင်းအားစုများ   စနစ်တကျအသုံးပြု စိုက်ပျိုးသည့်အတွက် အထွက်နှုန်းကောင်းသည့်အပြင်  အရည်အသွေးပါ ကောင်းမွန်သည့်စပါးများရရှိရန် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ အလေ့အကျင့်ကောင်းများ(GAP)စနစ်ကို    ဦးတည်ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်သည်။ ရွှေဘိုခရိုင်တွင် ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ် တင်ပို့ရောင်းချသူများအသင်းကို    စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူ တောင်သူလယ်သမားများ၊    ဆန်စက်လုပ်ငန်းရှင်များ၊ ဆန်ကုန်သည်များနှင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိပြီး     ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းဆန်(ဒေသဆိုင်ရာအညွှန်း Geographical Indication -GI)ရရှိရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်နေခြင်းသည် ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ပြီးစီးနေပြီဖြစ်ပြီး GI ရရှိရန်ကိုလည်း အထူးအလေးထားဆက်လက်ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်နေသည်။

နိုင်ငံတော်အစိုးရသည် ပေါ်ဆန်းစပါး စိုက်ပျိုးရေးကို အလေးထား ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည့်အပြင် မြန်မာ့ပေါ်ဆန်းဆန်အဖြစ် နိုင်ငံတကာဈေးကွက်ကို ထိုးဖောက်တင်ပို့ ရောင်းချနိုင်ရေးအတွက်လည်းကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေသည်။  ထို့ကြောင့် ရွှေဘိုပေါ်ဆန်း စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်တင်ပို့ ရောင်းချသည့် လုပ်ငန်းကွင်းဆက်တစ်လျှောက်လုံးတွင်   ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသော   တောင်သူလယ်သမားများ၊ ဆန်စက်လုပ်ငန်းရှင်များ၊ ဆန်ကုန်သည်များ၊ ဆက်စပ်ဌာနဆိုင်ရာများအားလုံး  မြန်မာ့ပေါ်ဆန်းအဖြစ် တစ်ခေတ်ဆန်းစေရန်အတွက်  အရည်အသွေး ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရေး ဝိုင်းဝန်းပူးပေါင်းကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ကြရန် တိုက်တွန်းနှိုးဆော်လိုက်ရပါသည်။   ။

MWD