ပဲပင်ပေါက်စားခြင်းဖြင့်ရရှိနိုင်သော ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးများ

လူသားတိုင်းတွင် မျှော်မှန်းချက်များရှိကြသည်။ ထိုမျှော်မှန်းချက်များက မိမိဘဝ၏ ရည်ရွယ်ချက်များကို သတ်မှတ်ပေးပြီး အနာဂတ်ကို တည်ဆောက်ရန် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုဖြစ်သည်။ မျှော်မှန်းချက်များပြည့်မီရေးသည် ရည်ရွယ်ချက်ရှင်းလင်းမှု၊ ကြိုးစားအားထုတ်မှု၊ စိတ်ရှည်မှုနှင့် ဆက်လက်သင်ယူမှုတို့အပေါ် မူတည်သည်။ ထိုအချက်များကိုလိုက်နာ၍ ကြိုးစားပါက မိမိ၏ မျှော်မှန်းချက်များကို အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ မိမိတို့၏ ကိုယ်စီဘဝမျှော်မှန်းချက်များ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် သက်တမ်းစေ့အသက်ရှည်ကျန်းမာစွာ နေထိုင်နိုင်ရေးသည် အရေးကြီးဆုံးပင်ဖြစ်ပါသည်။ လူ့သက်တမ်းသည် ခန္ဓာကိုယ်ဇီဝတည်ဆောက်ပုံအရ ယေဘုယျအားဖြင့် အနှစ်တစ်ရာဟုဆိုနိုင်သည်။ သို့တိုင်အောင် အသက်တစ်ရာအထိ နေထိုင်နိုင်သူဦးရေမှာ လွန်စွာရှားပါသည်။ နေထိုင်မှုပုံစံ၊ နေထိုင်ရာဒေသ၊ ရာသီဥတု၊ ပထဝီအနေအထားနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတို့အပေါ် မူတည်၍ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံနှင့် တစ်နိုင်ငံ၊ လူမျိုးစုတစ်စုနှင့် တစ်စုမတူကြပါ။ အထူးသဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် လူ့သက်တမ်းမှာ မြင့်မားလေ့ရှိပြီး ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင်မူ လျော့နည်းမှုများရှိပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ပျမ်းမျှလူ့သက်တမ်းမှာ ၆၇ နှစ်ခန့်ဖြစ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံမှာမူ ၈၅ နှစ်ခန့်ဟု အချက်အလက်များအရ သိရှိရပါသည်။ မျှော်မှန်းသက်တမ်း (Life Expectancy) တိုးမြင့်စေရန်အတွက် ဆေးဝါးကုသမှုတစ်ခုတည်းသာမကဘဲ လူထုအခြေပြုဆောင်ရွက်ချက်များက အလွန်အရေးကြီးသော ကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပါသည်။ မျှော်မှန်းသက်တမ်း တိုးမြင့်ရေးအတွက် အခြေခံအချက်များ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် လူထု၏ မျှော်မှန်းသက်တမ်းတိုးမြင့်ရေးသည် အစိုးရများ၊ NGO များနှင့် လူထုအတွက်အဓိက စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုအဖြစ်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ သက်တမ်းတိုးမြင့်ရေးအတွက် အခြေခံအချက်များကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆောင်ရွက်ရန်မဖြစ်မနေလိုအပ်ပါသည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ ကျေးလက်ဒေသများတွင် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းနည်းပါးမှုကြောင့် မိခင်နှင့် ကလေးသေဆုံးနှုန်းမြင့်မားလေ့ရှိသည်။ အခြေခံကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုများ တိုးချဲ့ခြင်း၊ ဆေးရုံနှင့် ဆေးခန်းများ တိုးချဲ့ခြင်း၊ ကာကွယ်ဆေးထိုးမှုအား ကျယ်ပြန့်စွာ ဆောင်ရွက်ခြင်းများသည် သက်တမ်းတိုးတက်မြင့်မားရေးအတွက် အဓိကအဆင့်များ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့နည်းတူ ရေကောင်းရေသန့်မရရှိနိုင်ခြင်းကြောင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော၊ အသည်းရောင်အသားဝါ စသည့်ရောဂါများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ဖြစ်ပွားတတ်ပါသည်။ သန့်ရှင်းသောရေကို လူထုအတွက် အလွယ်တကူရရှိနိုင်စေရန် လိုအပ်သည်။ အညစ်အကြေးစီမံခန့်ခွဲမှု တိုးတက်မှုသည်လည်း သက်တမ်းတိုးမြင့်ရေးအတွက် အရေးကြီးသည်။ ထို့အပြင် ကလေးများတွင် အာဟာရမလုံလောက်မှုကြောင့် အရပ်အမြင့် မတိုးတက်ခြင်း၊ ဉာဏ်ရည် ဖွံ့ဖြိုးမှုနည်းခြင်းများ တွေ့ရသည်။ လူထုကို အာဟာရပညာပေးခြင်းနှင့် အစားအစာသန့်ရှင်းလုံခြုံမှုအတွက် အာမခံမှုတိုးတက်စေရန် လိုအပ်ပါသည်။ အလားတူပင် ပညာတတ်မြောက်မှု တိုးတက်လာခြင်းသည် ကျန်းမာရေးအသိပညာ တိုးတက်စေပြီး လူထုကို သန့်ရှင်းရေး၊ ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း စသည်တို့အကြောင်း ပိုမိုနားလည်စေသည်။ ပညာရေးသည် လူ့သက်တမ်းတိုးမြင့်ရေးအတွက် အခြေခံအချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆင်းရဲမွဲတေမှုဒဏ်သည် ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှု၊ အာဟာရ၊ ပညာရေးရရှိနိုင်မှုကို ကန့်သတ်နေသဖြင့် အလုပ်အကိုင်ဖန်တီးခြင်းနှင့် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုသည် လူ့သက်တမ်းတိုးမြင့်မှုအတွက် အဓိကပင်ဖြစ်ပါသည်။ အဆိပ်အတောက်နှင့် လေထုညစ်ညမ်းမှုလျှော့ချခြင်း၊ သန့်ရှင်းသောပတ်ဝန်းကျင်ဖန်တီးခြင်းတို့သည် လူထုကျန်းမာရေးအတွက် အရေးကြီးသည်။ မြိုပြဖွံ့ဖြိုးမှုနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံတိုးတက်မှုက ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှု ရရှိနိုင်မှုတိုးတက်စေပါသည်။ စုပေါင်းအားဖြင့် ဆောင်ရွက် အများပြည်သူတိုးတက်ရေးအတွက် “စုပေါင်းအားဖြင့် ဆောင်ရွက်ခြင်း” သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုဖြစ်သည်။ လူတစ်ဦးတည်း၏ အင်အားသည် ကန့်သတ်ချက်များရှိသော်လည်း လူအများစုစည်း၍ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်သောအခါ အင်အားကြီးမားလာပြီး ရလဒ်ကောင်းများ ရရှိနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မည်သည့်လုပ်ငန်းမဆို အောင်မြင်စေရန် စုပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို အဓိကလိုအပ်သည်။ မျှော်မှန်းသက်တမ်းတိုးမြှင့်ရေး လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း စုပေါင်းအားဖြင့် သက်တမ်းရှည်စေရန် ဖော်ဆောင်နိုင်မည့် နည်းလမ်းများရှိပါသည်။ ကျန်းမာသော လူနေမှုပုံစံကို စုပေါင်းဖော်ဆောင်ခြင်း တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီ အားထုတ်မှုထက်လူစုလူဝေးဖြင့် ဆောင်ရွက်ခြင်းက ပိုမိုထိရောက်သော ရလဒ်များကို ရရှိစေပါသည်။ ရပ်ကွက်အတွင်းရှိ အများသုံးအားကစားကွင်းများနှင့် ပန်းခြံများတွင် လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားခြင်း ပြုလုပ်နိုင်ရန် သန့်ရှင်းဘေးကင်းသော နေရာများ ဖန်တီးပေးခြင်း၊ အဖွဲ့လိုက်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း၊ နံနက်ခင်းလမ်းလျှောက်အသင်းများ၊ ထိုက်ချိ (Tai Chi) သို့မဟုတ် ယောဂအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းပြုလုပ်ကြခြင်း စသည်အားဖြင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးမြှင့်တင်ခြင်းတို့ကို စုပေါင်းဆောင်ရွက်သင့်ပါသည်။ အာဟာရနှင့် စားသောက်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်း အာဟာရပြည့်ဝသော အစားအစာများကို လူတိုင်းလက်လှမ်းမီနိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် အခြေခံလိုအပ်ချက်ဖြစ်လာပါသည်။ လတ်ဆတ်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို မိမိတို့ရပ်ရွာအတွင်း စိုက်ပျိုးစားသောက်ခြင်းဖြင့် ဓာတုကင်းစင်သော အစာအာဟာရကို ရရှိစေပါသည်။ အသိပညာပေးဟောပြောပွဲများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် ဆား၊ သကြားနှင့် ဆီလျှော့စားရန်၊ မျှတသော အာဟာရ (Balanced Diet) စားသုံးရန် ရပ်ကွက်အလိုက် ကျန်းမာရေးပညာမျှဝေကာ လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်းအားဖြင့် နေထိုင်စားသောက်မှုပုံစံများ ပြောင်းလဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ အခြေခံကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု ဆေးရုံကြီးများသို့မရောက်မီ ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးခြင်းသည် လွန်စွာအရေးကြီးပါသည်။ အခမဲ့ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ဥပမာ- သွေးတိုး၊ ဆီးချိုနှင့် အဝလွန်ခြင်းတို့ကို ရပ်ကွက်အတွင်း ပုံမှန်စစ်ဆေးပေးခြင်းဖြင့် ရောဂါများကို စောစီးစွာသိရှိကုသနိုင်မည် ဖြစ်သလိုကလေးငယ်များနှင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများအတွက် လိုအပ်သော ကာကွယ်ဆေးများကို လူထုအခြေပြုစနစ်ဖြင့် ထိုးနှံပေးခြင်းအားဖြင့် သက်တမ်းရှည်စေနိုင်ရေးအတွက် အထောက်အပံ့ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ လူမှုဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ကျန်းမာရေး လူမှုရေးအရ အထီးကျန်ခြင်းသည် သက်တမ်းတိုစေသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ သက်ကြီးရွယ်အို စောင့်ရှောက်ရေးအသင်းများ ဖွဲ့စည်းခြင်းအားဖြင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများ အချင်းချင်းတွေ့ဆုံစကားပြောနိုင်ခြင်း၊ ဝါသနာတူရာလုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်းတို့က စိတ်ကျန်းမာရေးကို ကောင်းမွန်စေပြီး လူ့သက်တမ်းကို ရှည်စေနိုင်ပါသည်။ အပြန်အလှန်ကူညီမှုစနစ် (Support Groups)တစ်ခု လူ့အဖွဲ့အစည်းများအတွင်း တည်ရှိခြင်းအားဖြင့် နာတာရှည်ရောဂါသည်များ သို့မဟုတ် စိတ်ဖိစီးမှုခံစားနေရသူများအတွက် အချင်းချင်းအားပေးကူညီနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်သန့်ရှင်းရေးနှင့် သန့်ရှင်းသောရေရရှိရေး ရပ်ရွာအတွင်း သန့်ရှင်းသောရေ ရရှိရေးသည် ကူးစက်ရောဂါများကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။ စနစ်ကျသောအမှိုက်စွန့်ပစ်မှုသည် ပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းမှုကို လျှော့ချပေးပြီး ရောဂါဘယကင်းဝေးစေပါသည်။ မြစ်ချောင်း၊ အင်းအိုင်များအတွင်း အမှိုက်နှင့် ဓာတုဗေဒပစ္စည်းများ စွန့်ပစ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရမည်။ အမှိုက်ကို အမျိုးအစားခွဲခြား စွန့်ပစ်ခြင်းနှင့် ပလတ်စတစ်အသုံးပြုမှုကို လျှော့ချခြင်းဖြင့် မြေထုနှင့် ရေထုညစ်ညမ်းမှုကို လျှော့ချနိုင်သည်။ လက်ကိုဆပ်ပြာဖြင့် စနစ်တကျ ဆေးကြောခြင်းနှင့် တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေးအလေ့အထများသည် ရောဂါကူးစက်မှုကို အထိရောက်ဆုံးကာကွယ်နိုင်သည်။ သန့်ရှင်းသောရေ ရရှိရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်သန့်ရှင်းရေးသည် အစိုးရ သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုတည်း၏ တာဝန်မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံသားတိုင်းကိုယ်စီပါဝင်ဆောင်ရွက် ရမည့်လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်သန့်ရှင်းမှုသည် မိမိတို့ကျန်းမာရေးအတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပင်ဖြစ်ပါသည်။ အချုပ်အားဖြင့်ဆိုသော် မျှော်မှန်းသက်တမ်းတိုးမြင့်စေရန်မှာ မိမိတို့နေထိုင်ရာ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း၏ တက်ကြွစွာပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုအပေါ်တွင် များစွာမူတည်ပါသည်။ ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုကို စုပေါင်းဖန်တီးခြင်းအားဖြင့် မိမိတို့၏ သက်ရှည်ကျန်းမာရေးအတွက် သာမကဘဲ နောင်လာနောက်သားများအတွက် အကောင်းဆုံးသော အမွေအနှစ်ဖြစ်သည့် မျှော်မှန်းသက်တမ်းတိုးမြင့်ရေးအတွက်ပါ အထောက်အကူဖြစ်စေနိုင်မည်ပင်ဖြစ်ပါကြောင်း ရေးသားလိုက်ရပါသည်။       ။MDN ကြေးမုံ

ကော်ဖီသည်   နေ့စဉ်   သောက်သုံးလေ့ရှိသော လူကြိုက်များသည့် သောက်စရာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဘလက်ကော်ဖီသည်  နှစ်သက်ရာ ကော်ဖီမှုန့်ကို ရိုးရိုးရေနှင့် ဖျော်စပ်ထားသော ရေကိုအခြေခံသည့် ဖျော်ရည်ဖြစ်သည်။ ဘလက်ကော်ဖီတွင် သကြား၊ နို့ သို့မဟုတ်   နို့မှုန့်ကဲ့သို့သော အပိုပစ္စည်းများ မပါဝင်သောကြောင့် ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်နှင့် အဆီမပါဝင်ဘဲ ဖျော်စပ်ထားသော ရိုးရိုးကော်ဖီဖြစ်သည်။ ဘလက်ကော်ဖီတွင်ပါဝင်သော ကဖင်းဓာတ်သည်   ပိုမိုနိုးကြားတက်ကြွလန်းဆန်းစေသည့်အပြင် မောပန်းနွမ်းနယ်မှုကို   လျော့နည်းစေပြီး   စိတ်ခံစားချက်၊ သိမြင်နိုင်စွမ်းနှင့် အားကစားစွမ်းဆောင်ရည်တို့ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သဖြင့် ကော်ဖီကြိုက်သူများအတွက် ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော  ရွေးချယ်စရာဖြစ်သည်။ဘလက်ကော်ဖီတွင်ပါဝင်သော အာဟာရဓာတ်များဘလက်ကော်ဖီတွင် ကဖင်းဓာတ်အပြင် ပိုတက် ဆီယမ်၊  မဂ္ဂနီဆီယမ်နှင့် ဆိုဒီယမ်တို့ပါရှိသည်။ ထို့ပြင် ဗီတာမင် B2၊ B3 နှင့် B5၊ Manganese၊ Niacin နှင့် Riboflavin များပါ၀င်သည်။ ဘလက်ကော်ဖီသည် အစွမ်းထက်အင်တီအောက်စီးဒင့်များ ကြွယ်ဝသဖြင့် ရောင်ရမ်းမှုကို တိုက်ဖျက်ခြင်းနှင့် ဆဲလ်များပျက်စီး ခြင်းမှကာကွယ်ပေးနိုင်သဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ခုခံအား နှင့်ဇီဝဖြစ်စဉ်ကိုအားကောင်းစေပြီး အလုံးစုံကျန်းမာရေးကို အထောက်အကူပြုစေသည်။စိတ်ခံစားချက်ကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းဘလက်ကော်ဖီသည် အာရုံကြောစနစ်ကို နှိုးဆွ ပေးပြီး Norepinephrine နှင့် Dopamine ကဲ့သို့သော ပျော်ရွှင်စေသည့်ဓာတုပစ္စည်းများ     ထွက်ရှိမှုကို တိုးမြင့်စေပြီး စိတ်အားတက်ကြွမှုနှင့် စိတ်ကျေနပ်မှု ကိုဖြစ်စေသည်။    ဘလက်ကော်ဖီတွင်ပါရှိသော ကဖင်းဓာတ်သည်  ဦးနှောက်အတွင်းလှုံ့ဆော်မှုကိုတိုးမြင့်စေ၍ အာရုံစူးစိုက်မှု၊ တုံ့ပြန်မှုနှင့် မှတ်ဉာဏ် စွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်ပေးသည်။ဦးနှောက်ကျန်းမာရေးကိုကောင်းမွန်စေခြင်း အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ သိမြင်မှုစွမ်းရည် များလျော့နည်းလာပြီး   မှတ်ဉာဏ်ဆိုင်ရာရောဂါများ၊ အယ်လ်ဇိုင်းမားနှင့်  ပါကင်ဆန်ကဲ့သို့သော အာရုံကြောရောဂါများ ဖြစ်လာနိုင်သည်။ ကော်ဖီတွင်ပါရှိသော ကဖင်းဓာတ်နှင့် အင်တီအောက်စီးဒင့်များ က ဦးနှောက်ဆဲလ်များ ပျက်စီးခြင်းမှ ကာကွယ်ပေး သဖြင့် ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေးကျဆင်းမှုနှင့် မှတ်ဉာဏ် ကျဆင်းမှုကို လျှော့ချပေးသည်။ ဘလက်ကော်ဖီကို ပုံမှန်သောက်ခြင်းသည် အာရုံကြောများကို တက်ကြွ စေပြီး ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက်ကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းဖြင့် မှတ်ဉာဏ်ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေသည်။ ကော်ဖီ သည် အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါနှင့် ပါကင်ဆန်ရောဂါ အပါအဝင် တချို့သော အာရုံကြောဆိုင်ရာချို့ယွင်းမှုများကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ကြောင်း သုတေသနတချို့က အကြံပြုထားသည်။အမျိုးအစား-၂ သွေးချိုဆီးချိုရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်ခြင်းကဖင်းဓာတ်နှင့် Chlorogenic Acid ပါဝင်မှုသည်အင်ဆူလင်ခုခံမှုအဆင့်ကို   လျှော့ချပေးနိုင်သဖြင့်အင်ဆူလင်အာရုံခံနိုင်စွမ်းကို    မြှင့်တင်ပေးနိုင်ပြီးပန်ကရိယရှိ အင်ဆူလင်ထုတ်သော ဘီတာဆဲလ်များ ၏ ရောင်ရမ်းမှုနှင့်  ဇီဝဖြစ်ပျက်မှုကို  ထိန်းသိမ်းထား နိုင်ခြင်းကြောင့် သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို ထိန်းချုပ် နိုင်သဖြင့်  အမျိုးအစား-၂ သွေးချိုဆီးချိုရောဂါကို ကာကွယ်နိုင်ကြောင်း    တွေ့ရှိခဲ့သည်။   လူပေါင်း ၁ ဒသမ ၁ သန်းကျော်ကို  လေ့လာမှုအရ ကော်ဖီ သောက်သုံးမှုနှင့် အမျိုးအစား-၂ သွေးချိုဆီးချိုရောဂါ ဆက်စပ်မှုကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ကော်ဖီလုံးဝမသောက်သူ များသည် အမျိုးအစား-၂ သွေးချိုဆီးချိုရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေအမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် နေ့စဉ်   ကော်ဖီတစ်ခွက်ကို  ပုံမှန်သောက်သုံးခြင်း သည် ရေရှည်တွင်အမျိုးအစား- ၂ သွေးချိုဆီးချို ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ ၆ ရာခိုင်နှုန်းလျော့နည်းကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။စိတ်ဖိစီးမှုလျှော့ချပေးနိုင်ခြင်း ဦးနှောက်အတွင်းရှိ  အာရုံကြောစနစ်ကိုနှိုးဆွခြင်းဖြင့် Serotonin နှင့် Dopamine ပမာဏကိုတိုးမြင့် ပေးနိုင်သောကြောင့်  စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း၊ ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်းနှင့် အထီးကျန်မှုကို သက်သာစေသည်။ ထို့ပြင် ကော်ဖီတွင်ပါရှိသော Chlorogenic Acid၊ Ferulic Acid နှင့် Caffeic Acid တို့သည် စိတ်ဓာတ် ကျနေသူများ၏ ဦးနှောက်တွင်း အာရုံကြောဆဲလ်များ ရောင်ရမ်းခြင်းကို လျှော့ချပေးသဖြင့် စိတ်ပူပန်မှုများ ကိုသက်သာစေသည်။ အသည်းကျန်းမာရေးကို ထိန်းသိမ်းပေးခြင်းဘလက်ကော်ဖီကို ပုံမှန်သောက်ခြင်းသည် အသည်းအင်ဇိုင်းများ၏ပမာဏကို လျော့ကျစေနိုင်သည်။ ဘလက်ကော်ဖီတွင်ပါရှိသော Cafestol နှင့် Kahweol ဒြပ်ပေါင်းများသည် အသည်းကို အဆိပ် အတောက်များကြောင့် ပျက်စီးခြင်းမှကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ အသည်းရောင်ခြင်း၊ အသည်းအဆီဖုံးခြင်း၊ အသည်းခြောက်ခြင်းနှင့်    အသည်းကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားခြင်းကို လျှော့ချပေးသည်။ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို ကာကွယ်တားဆီးပေးနိုင်ခြင်းဘလက်ကော်ဖီ၏ အထင်ရှားဆုံး အကျိုးကျေးဇူးမှာ   ကင်ဆာရောဂါတချို့ကို  လျှော့ချပေးနိုင်သည့် အစွမ်းထက်အင်တီအောက်စီးဒင့်များ ကြွယ်ဝသဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင်း   ရောင်ရမ်းမှုကိုလျှော့ချပေးပြီး အကျိတ်ကြီးထွားမှုကို တားဆီးပေးသည်။ လေ့လာမှု များအရ  ဘလက်ကော်ဖီကို   ပုံမှန်သောက်သုံးခြင်း ဖြင့်  အသည်းကင်ဆာ၊ ရင်သားကင်ဆာ၊ သားအိမ်၊အူမကြီးနှင့် စအိုကင်ဆာကဲ့သို့သော ကင်ဆာအမျိုးအစား တချို့ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။အစာအိမ်ကို သန့်စင်စေခြင်းဘလက်ကော်ဖီသောက်ခြင်းသည် အစာအိမ်ထဲမှ အဆိပ်အတောက်များနှင့် အန္တရာယ်ရှိသော ဗက်တီးရီးယားများကို  ဖယ်ရှားပေးခြင်းဖြင့် အစာအိမ်ကို သန့်စင်ပေးနိုင်သည်။ အစာခြေစနစ်ကို ကောင်းမွန် စေပြီး ဝမ်းချုပ်ခြင်းကို ကာကွယ်ပေးသည်။ ကော်ဖီသည်  ဆီးရွှင်စေ၍   များများသောက်လေ ဆီးသွားသည့်အကြိမ်ရေများလေဖြစ်သည်။     မကြာခဏဆီးသွားခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ အဆိပ်အတောက်များနှင့် အညစ်အကြေးများကို ဖယ်ရှားပေးသည်။ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ချရန် အထောက်အကူပြုခြင်းဘလက်ကော်ဖီသည်  ကယ်လိုရီမပါဝင်သော ကြောင့် ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော ကိုယ်အလေးချိန်ကို ထိန်းထားနိုင်သည်။ ကဖင်းဓာတ်များစွာပါဝင် ပြီး   ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်ကို  မြှင့်တင်ပေးသောကြောင့် အဆီပိုများကို အလွယ်တကူလောင်ကျွမ်းစေနိုင်သည်။စွမ်းအင်ကိုတိုးမြင့်စေ၍ဆာလောင်မှုကို လျှော့ချ ပေးနိုင်သည်။ သုတေသနပြုချက်များအရ  ကဖင်းဓာတ်သည် သောက်ပြီးငါးမိနစ်အကြာတွင်  ခန္ဓာကိုယ်၏ အဆီလောင်ကျွမ်းမှုနှုန်းကို ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းတိုးစေသည်။ ထို့ကြောင့် ဘလက်ကော်ဖီကိုသောက်လျှင်    အဆီများကို     ချက်ချင်းလောင်ကျွမ်းစေပြီးမလိုလားအပ်သောအဆီအဖြစ် သိမ်းဆည်းထားခြင်း မရှိသောကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်အဝလွန်ခြင်းမှ ကာကွယ် နိုင်သည်။ အားကစားစွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ပေးနိုင်ခြင်းဗဟိုအာရုံကြောစနစ်ကိုလှုံ့ဆော်ပေးသည့် Caffe-ine   ဓာတ်ပါရှိသောကြောင့်  ပိုမိုနိုးကြားတက်ကြွလန်းဆန်းစေပြီး  ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကိုလျှော့ချနိုင် သည်။ Dopamine အပါအဝင် စွမ်းအင်ကိုထိန်းညှိပေးသည့်    ဦးနှောက်အတွင်းရှိ   ဓာတုပစ္စည်းများထုတ်လွှင့်မှုကို   တိုးမြင့်စေပြီး   စွမ်းအင်ပမာဏကို မြှင့်တင်ပေးသည်။ ထို့ကြောင့် လေ့ကျင့်ခန်းမစခင် ဘလက်ကော်ဖီ တစ်ခွက်သောက်ခြင်းသည် ခွန်အားနှင့်ခံနိုင်ရည်ကို တိုးမြှင့်စေပြီး လေ့ကျင့်ခန်းစွမ်းဆောင်ရည်ကို မြှင့်တင်ပေးသည်။ ခန္ဓာကိုယ်တွင် စွမ်းအင်ကို ချက်ချင်းမြှင့်တင်ပေးပြီး လေ့ကျင့်ခန်းများကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်စေသည်။ လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် ကြွက်သားနာခြင်းကိုလျှော့ချပေးပြီး လှုပ်ရှားမှုများပိုမိုပြုလုပ်သည့်အခါ ကယ်လိုရီများကို ပိုမိုလောင်ကျွမ်းစေသည်။အကြံပြုချက်ဘလက်ကော်ဖီတွင် ကျန်းမာရေး အကျိုးကျေးဇူးများစွာ ရှိသော်လည်း အလွန်အကျွံသောက်သုံးပါက ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ အိပ်စက်ခြင်းကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေပြီး နှလုံးတုန်ခြင်းနှင့် စိတ်ပူပန်မှုကိုပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သည်။ ဘေးထွက် ဆိုးကျိုးများကိုရှောင်ရှား၍ ကောင်းကျိုးများကို ခံစားနိုင်ရန်   ဘလက်ကော်ဖီကို  မျှတစွာသောက်သုံးရန် အရေးကြီးသည်။ အမေရိကန်လူမျိုးများ၏  အစား အသောက်လမ်းညွှန်ချက်များအရ   တစ်နေ့လျှင် ကော်ဖီ ၃ ခွက်မှ ၅ ခွက် သို့မဟုတ် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ကဖင်း   ၄၀၀  မီလီဂရမ်ထက်ပို၍မသောက်သင့်ပေ။  ကဖင်းဓာတ်သည် အချင်းမှတစ်ဆင့် သန္ဓေသားသို့ဖြတ်သန်းသွားပြီး  သန္ဓေသား ကိုယ်အလေးချိန်နည်းခြင်းနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆုံးရှုံးခြင်းတို့ဖြစ်ပွားနိုင်သောကြောင့် ကိုယ်ဝန်ရှိသူများတွင် နေ့စဉ် ကဖင်းဓာတ် ၂၀၀ မီလီဂရမ်ထက် လျှော့သောက်ရန် သို့မဟုတ်  ရှောင်ကြဉ်ရန် အကြံပြုထားသည်။ ဆယ်ကျော်သက်များသည်  တစ်နေ့လျှင် ကော်ဖီတစ်ခွက် သို့မဟုတ် ကဖင်းဓာတ် ၁၀၀ မီလီဂရမ်ထက် ပို၍မသောက်သင့် ဟု အကြံပြုထားသည်။အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် နံနက်ခင်းတွင် ဘလက် ကော်ဖီသောက်ခြင်းသည် လန်းဆန်းတက်ကြွစေပြီး အိပ်ရေးပျက်ခြင်းကို   ရှောင်ရှားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။   ဘလက်ကော်ဖီသည် ကယ်လိုရီနှင့် ကိုလက်စထရော ကင်းစင်သော   အကောင်းဆုံး ဖျော်ရည်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မျှတစွာ သောက်သုံးပါက စိတ်ခံစားချက်နှင့် သိမြင်မှုမှတ်ဉာဏ်ဆိုင်ရာ  လုပ်ဆောင်ချက်များကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေပြီး ရောဂါအမျိုးမျိုး၏အန္တရာယ်ကို လျှော့ချပေးနိုင်သောကြောင့် ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော တန်ဖိုးရှိသည့် အစားအသောက်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ရေးသား တင်ပြလိုက်ရပါသည်။MWD 

 နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ အနာဂတ်အင်အားသည် ထိုနိုင်ငံရှိ လူငယ်မောင်မယ်များ၏ ကာယ၊ ဉာဏ၊ စာရိတ္တ ဖွံ့ဖြိုးတက်ကြွမှုအပေါ် များစွာတည်မှီလျက်ရှိပါသည်။ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်ပြီး စွမ်းရည်ထက်မြက်သည့် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ ပေါ်ထွန်းလာစေရန်အတွက် အခြေခံပညာကျောင်းများမှစ၍ အားကစားကဏ္ဍကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းသည် အထိရောက်ဆုံးသော နည်းလမ်းကောင်းတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ကျောင်းအခြေပြု အားကစားလှုပ်ရှားမှုများသည် ကျောင်းသားလူငယ်များ၏ ကိုယ်ခန္ဓာဖွံ့ဖြိုးမှုကိုသာမက စိတ်ဓာတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကြံ့ခိုင်မှုနှင့် စည်းလုံးညီညွတ်မှုကိုပါ ပျိုးထောင်ပေးနိုင်ပါသည်။ ကျောင်းအခြေပြုအားကစားကဏ္ဍ၏ အရေးပါမှု ကျောင်းသင်ခန်းစာများအပြင် အားကစားကိုဘက်စုံပညာရေး၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ဆောင်ခြင်းဖြင့် ကျောင်းသားများ၏ပုံရိပ်ကို ပိုမိုတောက်ပစေပါသည်။ အခြေခံပညာကျောင်းများသည် အားကစားသမားကောင်းများ စတင်မွေးဖွားရာပျိုးခင်းများပင် ဖြစ်သည့်အလျောက် စနစ်ကျသော အခြေခံကောင်းများရှိမှသာ အဆင့်မြင့်အားကစားလောကသို့ တက်လှမ်းနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကျောင်းကဏ္ဍတွင် အားကစားကို အားလပ်ချိန်မှသာ ဆော့ကစားခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ ရည်မှန်းချက်ရှိရှိ မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ​အားကစားနှင့် ဗလငါးတန်ဖွံ့ဖြိုးမှု လူငယ်တို့၌ရှိအပ်သော ဗလငါးတန်တွင် ကာယဗလသည် အခြေခံအကျဆုံးဖြစ်ပြီး အားကစားလှုပ်ရှားမှုများမှတစ်ဆင့်ကျန်ရှိသော ဗလလေးတန်ကိုပါ ဟန်ချက်ညီညီ ဖွံ့ဖြိုးစေနိုင်ပါသည်။ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဦးနှောက်ဖွံ့ဖြိုးမှုကို အထောက်အကူပြုကာ ဉာဏဗလကို အားကောင်းစေသကဲ့သို့ အားကစားစည်းကမ်းများက စာရိတ္တဗလကို ခိုင်မာစေပါသည်။ ထို့အပြင် မိတ်ဆွေအပေါင်းအသင်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရခြင်းက လူမှုဗလကိုဖြစ်ထွန်းစေပြီး သက်လုံကောင်းမွန်ခြင်းက ဘောဂဗလဟုခေါ်သော အလုပ်လုပ်နိုင်စွမ်းကိုပါ ဖြစ်ထွန်းစေပါသည်။ ​ငယ်စဉ်ကတည်းက အားကစားဝါသနာကို ပျိုးထောင်ခြင်း ကလေးငယ်များ၏ ပင်ကိုဝါသနာနှင့် ထူးချွန်မှုကို စောစီးစွာဖော်ထုတ်နိုင်ရန် ကျောင်းအခြေပြုပြိုင်ပွဲများက အခွင့်အလမ်းကောင်းများ ဖန်တီးပေးနိုင်ပါသည်။ ငယ်ရွယ်စဉ်ကာလသည် ခန္ဓာကိုယ်ပျော့ပျောင်းမှုနှင့် သင်ယူနိုင်စွမ်း အမြင့်ဆုံးအချိန်ဖြစ်ရာ အခြေခံနည်းစနစ်များကို နားလည်တတ်ကျွမ်းစေရန် မျိုးစေ့ချပေးရမည့် အချိန်ဖြစ်ပါသည်။ ဝါသနာပါရာ အားကစားနည်းကို စနစ်တကျ ရွေးချယ်ကစားခွင့်ရရှိခြင်းသည် ထိုကလေးငယ်၏ အနာဂတ်ရည်မှန်းချက်ကို ခိုင်မာစေမည့် အချက်ပင်ဖြစ်ပါသည်။ ​ကျောင်းကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဟန်ချက်ညီမှု ကျောင်းသားများကျန်းမာမှသာ ပညာကို ကောင်းစွာသင်ယူနိုင်မည်ဖြစ်သကဲ့သို့ အားကစားတွင်လည်း ထူးချွန်နိုင်မည်ဖြစ်ရာ ကျောင်း ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားကို ဒွန်တွဲဖော်ဆောင်ခြင်းသည် အကျိုးကျေးဇူးများပြားလှပါသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာကြံ့ခိုင်မှုမပြည့်စုံဘဲ အားကစားစွမ်းဆောင်ရည် မမြင့်မားနိုင်သဖြင့် အာဟာရပြည့်ဝမှုနှင့် တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေးကိုပါ ကျောင်းကဏ္ဍတွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန်လိုအပ်ပါသည်။ ကျန်းမာသန်စွမ်းသော ကျောင်းသားလူငယ်များက နိုင်ငံတော်အတွက် တက်ကြွသော အားကစားမျိုးဆက်သစ်များ ဖြစ်လာပါလိမ့်မည်။ ​ကိုယ်ကာယပညာ သင်ခန်းစာများ စနစ်တကျ သင်ကြားရေး ကျောင်းသင်ရိုးညွှန်းတမ်းတွင် ကိုယ်ကာယပညာအချိန်များကို ထိရောက်စွာအသုံးချခြင်းဖြင့် အားကစားအခြေခံနည်းစနစ်များကို ကျောင်းသားတိုင်း သိရှိနားလည်အောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းမှာ များစွာထိရောက်ပါသည်။ စာတွေ့သာမက လက်တွေ့လေ့ကျင့်ခန်းများကိုပါ စနစ်တကျ သင်ကြားပေးခြင်းဖြင့် ကျောင်းသားများ၏ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုကို စည်းစနစ်ကျနစေပါသည်။ ဤသင်ခန်းစာများသည် အားကစားသမားကောင်းဖြစ်လာရန်အတွက် လိုအပ်သော ကနဦးအခြေခံမူများကို ခိုင်မာအောင်တည်ဆောက်ပေးခြင်းပင်ဖြစ်ပါသည်။ ​ကျောင်းတွင်း အားကစားကွင်း၊ အားကစားရုံများ ပြည့်စုံရေး အရည်အသွေးရှိသော အားကစားသမားများ ပေါ်ထွက်လာရန်အတွက် ခေတ်မီသော အားကစားပစ္စည်းများနှင့် လေ့ကျင့်ရေးကွင်းများ ပြည့်စုံရန်မှာ လွန်စွာအရေးကြီးသော အချက်ဖြစ်ပါသည်။ လေ့ကျင့်ရန်နေရာနှင့် ပစ္စည်းကိရိယာမပြည့်စုံပါက ကျောင်းသားများ၏ အရည်အချင်းမှာ ကန့်သတ်ချက်များ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကျောင်းတိုင်းတွင် အနည်းဆုံးကစားကွင်းတစ်ခုနှင့် လိုအပ်သော အားကစားပစ္စည်းများ စဉ်ဆက်မပြတ် ဖြည့်ဆည်းပေးခြင်းသည် ရေရှည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေပါသည်။ ​အခြေခံပညာ အားကစားပြိုင်ပွဲများအဆင့်ဆင့် ကျင်းပခြင်း ကျောင်းအဆင့်၊ မြို့နယ်အဆင့်၊ ခရိုင်အဆင့်မှသည် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအဆင့်အထိ ပြိုင်ပွဲများစနစ်တကျကျင်းပခြင်းဖြင့် အားကစားသမားကောင်းများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ပါသည်။ ဤပြိုင်ပွဲများသည် ကျောင်းသားများအတွက် မိမိတို့၏စွမ်းရည်ကို သက်သေပြနိုင်မည့် စင်မြင့်များ ဖြစ်ပါသည်။ ပြိုင်ပွဲများမှတစ်ဆင့် ပေါ်ထွက်လာသော ထူးချွန်လူငယ်များကို စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်စုဆောင်းထားခြင်းဖြင့် နိုင်ငံ့လက်ရွေးစင်လောင်းလျာများကို ထိရောက်စွာရရှိနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ ​ဆရာ၊ မိဘနှင့် ကျောင်းသား သုံးပွင့်ဆိုင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ကျောင်းသားတစ်ဦး အားကစားတွင် ထူးချွန်ရန်အတွက် မိဘ၏ အားပေးမှု၊ ဆရာ၏ လမ်းပြမှုနှင့် ကျောင်းသား၏ကြိုးစားမှုတို့ ဟန်ချက်ညီရန် လိုအပ်ပါသည်။ မိဘများအနေဖြင့် အားကစားသည် ပညာရေးကို အနှောင့်အယှက်ပေးသည်ဟု မယူဆဘဲ ကလေး၏ ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် ပံ့ပိုးပေးရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဆရာများကလည်း ထူးချွန်မှုကို စောစီးစွာ ဖော်ထုတ်ပေးခြင်းဖြင့် အားကစားသမားတစ်ဦး၏ ဘဝခရီးလမ်းကို စတင်တည်ဆောက်ပေးနိုင်ပါသည်။ ​အားကစားနည်းပြ ဆရာများ၏ကဏ္ဍနှင့် အရည်အသွေးမြှင့်တင်မှု ကျောင်းများတွင် ကျွမ်းကျင်သောအားကစား နည်းပြများရှိနေခြင်းက ကျောင်းသားများ၏ နည်းစနစ်မှန်ကန်စေရန်နှင့် အလားအလာရှိသူများကို ရွေးချယ်နိုင်ရန် အဓိကကျပါသည်။ နည်းစနစ် မမှန်ကန်ပါက ဒဏ်ရာရရှိမှုများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သဖြင့် အရည်အချင်းရှိသော ကာယဆရာများနှင့် နည်းပြ များကို အခြေခံကျောင်းများတွင် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းက များစွာထိရောက်ပါသည်။ နည်းပြများ၏ အရည်အသွေးကိုလည်း ခေတ်နှင့်အညီ မွမ်းမံသင်တန်းများ ပေးအပ်ခြင်းဖြင့် ကျောင်းသားများကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ လေ့ကျင့်ပေးနိုင်ပါသည်။ ​အားကစားစိတ်ဓာတ်နှင့် စည်းကမ်းကောင်းမွန်ရေး နိုင်ငံ့ဂုဏ်ဆောင် အားကစားသမားတစ်ဦးတွင် ရှိအပ်သော အနိုင်မောက်မာခြင်းမရှိ၊ အရှုံးကို မကြောက်သော စိတ်ဓာတ်နှင့် စည်းကမ်းလိုက်နာမှုတို့ကို ကျောင်းကတည်းက လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ စစ်မှန်သောအားကစားသမားဟူသည် စွမ်းရည်ထက်မြက်ရုံမျှမက စိတ်ဓာတ်ပိုင်းဆိုင်ရာတွင်လည်း အဆင့်အတန်းမြင့်မားရပါမည်။ ပြိုင်ဘက်အပေါ် လေးစားမှုရှိခြင်းနှင့် ဒိုင်လူကြီး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို နာခံခြင်း စသည့် အလေ့အကျင့်ကောင်းများက အားကစားလောက၏ ဂုဏ်သိက္ခာပင်ဖြစ်ပါသည်။ ​အားကစားထူးချွန်သူများအား ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခြင်း ထူးချွန်သော ကျောင်းသားအားကစားသမားများကို ဆုလာဘ်များ၊ ပညာသင်ဆုများဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းသည် နောက်ထပ်မျိုးဆက်သစ်များအတွက် အားကျအတုယူဖွယ်ဖြစ်စေပါသည်။ ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်မှုများသည် ကာယကံရှင်အတွက် စိတ်ဓာတ်ခွန်အား ဖြစ်စေရုံသာမက အားကစားကဏ္ဍတွင် ပါဝင်လိုစိတ်ကို ပိုမိုမြင့်မားစေပါသည်။ နိုင်ငံတော်အဆင့် ပြိုင်ပွဲများတွင် အောင်မြင်မှုရရှိသူများကို အခွင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးခြင်းဖြင့် အားကစားကို ဘဝတစ်ခုအဖြစ် ရွေးချယ်သူများ ပိုမိုများပြားလာပါလိမ့်မည်။ အခြေခံပညာနှင့်အားကစားသိပ္ပံချိတ်ဆက်မှု အခြေခံပညာကျောင်းများမှ ထူးချွန်သူများကို အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံကျောင်းများသို့ စနစ်တကျ လွှဲပြောင်းလေ့ကျင့်ပေးခြင်းဖြင့် အဆင့်မြင့်အားကစားသမားများ ဖြစ်လာစေနိုင်ပါသည်။ ပုံမှန်ကျောင်းများမှ ထူးချွန်မှုကိုတွေ့ရှိပါက အားကစားကဏ္ဍကို သီးသန့်အထူးပြုလေ့ကျင့်နိုင်သော ပတ်ဝန်းကျင်သို့ ပို့ဆောင်ပေးခြင်းသည် အချိန်နှင့်လုပ်အားကို ထိရောက်စွာအသုံးချရာ ရောက်ပါသည်။ ဤကဲ့သို့ စနစ်တကျ ချိတ်ဆက်မှုရှိခြင်းက နိုင်ငံ့ဂုဏ်ဆောင် အားကစားသမားများပေါ်ထွက်လာရန် တိုက်ရိုက်လမ်းကြောင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ ​အသင်းအဖွဲ့လိုက်လှုပ်ရှားမှုနှင့် စုပေါင်းစွမ်းအား ဘောလုံး၊ ဘော်လီဘော စသည့်အသင်းအဖွဲ့ လိုက်ကစားရသော အားကစားနည်းများသည် ကျောင်းသားများအကြား စုပေါင်းဆောင်ရွက်တတ်သော အလေ့အထကို ပျိုးထောင်ပေးပါသည်။ တစ်ဦးချင်းစီ၏ စွမ်းဆောင်ရည်ထက် အသင်းသားအားလုံး၏စည်းလုံးမှုက အောင်မြင်မှုအတွက် အရေးကြီးကြောင်း သင်ခန်းစာရရှိစေပါသည်။ ဤစုပေါင်းစွမ်းအားသည် နောင်တစ်ချိန်တွင် လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် နိုင်ငံတော်တည်ဆောက်ရေးကဏ္ဍများ၌လည်း များစွာအထောက်အကူပြုမည် ဖြစ်ပါသည်။ ​တိုင်းရင်းသားရိုးရာ အားကစားနည်းများ ဖော်ထုတ်ခြင်း ကျောင်းအခြေပြု လှုပ်ရှားမှုများတွင် ရိုးရာအားကစားနည်းများကို ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ကို ထိန်းသိမ်းရာရောက် သကဲ့သို့မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ကိုလည်း မြှင့်တင်ပေးပါသည်။ ခြင်းလုံး၊ မြန်မာ့သိုင်းကဲ့သို့ ရိုးရာကစားနည်းများက ကျောင်းသားလူငယ်များအကြား ခေတ်စားလာခြင်းဖြင့် အမျိုးသားရေးလက္ခဏာကို ပေါ်လွင်စေပါသည်။ ရိုးရာအားကစားနည်းများမှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာ့အဆင့်မီသော စွမ်းဆောင်ရည်များကို ဖော်ထုတ်ပြသနိုင်ရန် ကျောင်းကဏ္ဍမှ စတင်ဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ​အားကစားနှင့် နည်းပညာပေါင်းစပ်အသုံးချမှု ခေတ်မီအားကစားနည်းပညာများကို အခြေခံအဆင့်မှစ၍ မိတ်ဆက်ပေးခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတကာ အဆင့်မီ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းရှိသော အားကစားသမားများ ပေါ်ထွက်လာစေမည်ဖြစ်ပါသည်။ ဗီဒီယိုလေ့လာဆန်းစစ်မှုများ၊ ဒေတာအချက်အလက်များ အသုံးပြုခြင်းဖြင့် မိမိတို့၏ အားနည်းချက်၊ အားသာချက်များကို ပိုမိုသိရှိလာနိုင်ပါသည်။ နည်းပညာနှင့် ပေါင်းစပ်ထားသော လေ့ကျင့်မှုများသည် အချိန်တိုအတွင်း အားကစားစွမ်းရည်ကို အဆပေါင်းများစွာ မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည့် အားသာချက်ရှိပါသည်။ ​မူးယစ်ဆေးဝါးကင်းစင်သော ကျောင်းသားလူငယ်နှင့် အားကစား အားကစားတွင် ပျော်မွေ့ခြင်းဖြင့် လူငယ်များကို မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် အကျင့်စာရိတ္တပျက်ပြားမှုများမှ ကာကွယ်တားဆီးနိုင်ပါသည်။ အားကစားလှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်နေသော ကျောင်းသားများသည် အချိန်ကိုအကျိုးရှိစွာ အသုံးချတတ်လာပြီး မကောင်းသောလမ်းစဉ်များသို့ရောက်ရှိရန် အခွင့်အလမ်း နည်းပါးသွားပါသည်။ ကျန်းမာသောခန္ဓာကိုယ်တွင် ကျန်းမာသောစိတ်ဓာတ် တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် လူမှုပတ်ဝန်းကျင်အတွက် အကျိုးပြုသူများ ဖြစ်လာကြပါမည်။ ​ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍနှင့် အားကစားကဏ္ဍ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အားကစားပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပရာတွင် ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းရှင်များ၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုသည် ကျောင်းအခြေပြု အားကစားကဏ္ဍကို ပိုမိုခိုင်မာစေပါသည်။ CSR (Corporate Social Responsibility) အစီအစဉ်များဖြင့် ကျောင်းများတွင် အားကစားကွင်းများ တည်ဆောက်ပေးခြင်း၊ ပစ္စည်းများလှူဒါန်းခြင်းတို့သည် အလွန်အကျိုးရှိသော လုပ်ဆောင်ချက်များဖြစ်ပါသည်။ အစိုးရနှင့်ပုဂ္ဂလိက ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် အားကစားမြှင့်တင်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ ပိုမိုလျင်မြန်လာပါလိမ့်မည်။ ​အမျိုးသမီးအားကစားကဏ္ဍ မြှင့်တင်ရေး ကျောင်းများတွင် အမျိုးသမီးငယ်များအားကစားတွင် ပိုမိုပါဝင်လာစေရန် အားပေးခြင်း ဖြင့် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ဆောင် အမျိုးသမီးအားကစားသမားကောင်းများစွာ ပေါ်ထွက်လာနိုင်ပါသည်။ ကျား၊ မ မရွေးအားကစားကဏ္ဍတွင် တန်းတူအခွင့်အရေးရရှိခြင်းက နိုင်ငံတော်အတွက် စွမ်းအားစုတစ်ရပ်လုံးကို အသုံးချရာ ရောက်ပါသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ထူးချွန်သော စွမ်းဆောင်ရည်များကို ကျောင်းအဆင့်မှ စတင်မြှင့်တင်ပေးခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတကာတွင် အောင်မြင်မှုများ ပိုမိုရရှိလာနိုင်ပါသည်။ ​နိုင်ငံတကာ ကျောင်းသားအားကစား ပြိုင်ပွဲများသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း အာဆီယံကျောင်းသား အားကစားပြိုင်ပွဲများကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာပြိုင်ပွဲများတွင် ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းဖြင့် ကျောင်းသားများ၏ အတွေ့အကြုံနှင့်စွမ်းရည်ကို တိုးတက်စေပါသည်။ အခြားနိုင်ငံမှ ကျောင်းသား များနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ရခြင်းက မိမိတို့၏ အဆင့်အတန်းကို သိရှိစေပြီး ပိုမိုကြိုးစားလိုသော စိတ်ဓာတ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။ ဤကဲ့သို့သော အတွေ့အကြုံများသည် နောင်တစ်ချိန်တွင် ကမ္ဘာ့အဆင့်ပြိုင်ပွဲကြီးများ၌ ယုံကြည်မှုရှိရှိ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်မည့် အခြေခံကောင်းများ ဖြစ်လာပါသည်။ ​ရေရှည်စီမံကိန်းဖြင့် အားကစားသမားကောင်းများ မွေးထုတ်ခြင်း ကျောင်းအခြေပြု အားကစားလှုပ်ရှားမှုများကို ဟန်ပြမဟုတ်ဘဲ ရေရှည်တည်တံ့သော စီမံကိန်းများဖြင့် ဖော်ဆောင်ခြင်းသည်သာ နိုင်ငံ့ဂုဏ်ဆောင်များ ပေါ်ထွန်းရေးအတွက် အစစ်မှန်ဆုံးလမ်းပြမြေပုံ ဖြစ်ပါသည်။ နှစ်စဉ်၊ လစဉ်စနစ်ကျသော အားကစား ပြက္ခဒိန်များထားရှိပြီး စဉ်ဆက်မပြတ် ဆောင်ရွက်သွားရန် လိုအပ်ပါသည်။ သို့မှသာ အားကစားသမား မျိုးဆက်သစ်များပြတ်လပ်မှုမရှိဘဲ နိုင်ငံတော်အတွက် ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာအောင်မြင်မှုများကို စဉ်ဆက်မပြတ် ဆောင်ယူလာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ ​ဆိုရပါလျှင် ကျောင်းအခြေပြု အားကစားလှုပ်ရှားမှုများက နိုင်ငံတော်၏ အားကစားအဆင့်အတန်း မြင့်မားရေးအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ပင်ဖြစ်ပါသည်။ ကျောင်းသားလူငယ်များကို အားကစားကဏ္ဍတွင် ထိရောက်စွာမြှင့်တင်ပေးခြင်းဖြင့် ကျန်းမာသန်စွမ်းသော လူ့အဖွဲ့အစည်းကို တည်ဆောက်နိုင်ရုံမျှမက နိုင်ငံတကာမျက်နှာစာတွင် နိုင်ငံတော်အလံကို လွှင့်ထူနိုင်မည့်နိုင်ငံ့ဂုဏ်ဆောင် အားကစားသမားကောင်းများစွာကို စဉ်ဆက်မပြတ် မွေးထုတ်ပေးနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကျောင်းအခြေပြု အားကစားလုပ်ငန်းစဉ်များကို အမျိုးသားရေးတာဝန်တစ်ရပ်အနေဖြင့် ဝိုင်းဝန်းအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွားခြင်းဖြင့် အနာဂတ်တွင် အောင်မြင်မှုပန်းတိုင်များကို လှမ်းကိုင်နိုင်ကြမည်ဖြစ်ပါသည်။ ။MDN

      မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး သမိုင်းကြောင်းနှင့်အတူ ယှဉ်တွဲပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၉  ရက်တွင် (၇၉) နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်နေ့အခမ်းအနားကို ကျင်းပခဲ့ပါသည်။   (၇၉) နှစ် မြောက် နှစ်ပတ်လည် ဂုဏ်ထူးဆောင်အထိမ်းအမှတ်နေ့တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်က နိုင်ငံတော်နှင့် တပ်မတော်အတွက် အလွန်အရေးကြီးသော “ပညာရေးကဏ္ဍသစ်” တစ်ခုကို ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ပညာသင်နှစ်မှ စတင်အကောင်အထည် ဖော်မည်ဖြစ်ကြောင်း သမိုင်းဝင်မဟာဗျူဟာမြောက် စီမံကိန်းကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ သမိုင်းမှတ်တိုင်များမှသည် ခေတ်သစ်ပညာရေးဆီသို့     (၁၉၄၇-၂၀၂၆) တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်  စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး တပ်ဖွဲ့၏ သမိုင်းခရီးစဉ်ကို   ပြန်ပြောင်းမိန့်ကြားရာတွင် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု ကာလမှသည်  ယနေ့မျက်မှောက် ကာလတိုင်အောင် နိုင်ငံတော်၏ခရီးလမ်း အသွယ်သွယ်ကို အခြားလက်ရုံးတပ်ဖွဲ့များနည်းတူ အောက်ပါအတိုင်း  ပါဝင်ဖြတ်ကျော်ခဲ့ကြောင်း ဂုဏ်ယူစွာ ပြောကြားခဲ့သည်။      •    ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက် - လွတ်လပ်ရေးမရမီကပင် “ပညာရေးဌာနစု” အဖြစ် စတင် သန္ဓေတည်ခဲ့သည်။      •    ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက် - ခေတ်စနစ်အရ “ပညာရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး” အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။   •   ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၁ ရက် - ယနေ့လက်ရှိအမည်ဖြစ်သော “ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်  စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး” အဖြစ် အဆင့်ဆင့် တိုးတက်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ဤညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး၏ သမိုင်းကြောင်းသည် တပ်မတော်၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု သမိုင်းပင်ဖြစ်ကြောင်း၊ ဤသမိုင်းခရီးစဉ် တစ်လျှောက် ခေတ်ကာလအလိုက်အမည်နာမများ  ပြောင်းလဲခဲ့သော်လည်း မူလရည်မှန်းချက် တာဝန်များဖြစ်သည့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး၊  စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး၊ စည်းရုံးရေးနှင့် ပညာပေးရေးဟူသော မူလရည်မှန်းချက်တာဝန်(၄)ရပ်ကို အောင်မြင်စွာထမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည်မှာ အခြားလက်ရုံးတပ်ဖွဲ့များနည်းတူ    ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာပင်ဖြစ်ကြောင်း   ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် ခေတ်သစ်ပညာရေး     စိန်ခေါ်မှုတပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်က ၎င်း၏မိန့်ခွန်းတွင် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး (Public Relations) ၏ အနှစ်သာရကို  အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုနှင့်လူထုအကြား အပြန်အလှန် အကျိုးရှိစေမည့် ဆက်သွယ်ရေး    မဟာဗျူဟာအဖြစ် အနက်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။     ယနေ့ကမ္ဘာ့ဖြစ်စဉ်များအရ  နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ပညာရေးစနစ်ခိုင်မာမှုရှိ၊ မရှိသည် ထိုနိုင်ငံ၏အနာဂတ်ကို ဆုံးဖြတ်နေသည့် စိန်ခေါ်မှုကြီးဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတော်အတွက် ပညာပြည့်ဝသည့် လူသားအရင်းအမြစ်များ လိုအပ်သကဲ့သို့ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက်လည်း ပညာပြည့်ဝသည့်  တပ်မတော်သား အရင်းအမြစ်များ များစွာရှိရန်လိုအပ်ကြောင်း   အလေးပေး ညွှန်ကြားခဲ့သည်။“အ”    သုံးလုံးကျေမှသည်  တပ်မတော်ကလေးကျောင်းများအထိ     သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ပါက ၁၉၅၄ ခုနှစ် တပ်မှူးများ ညီလာခံမှ စတင်အသက်ဝင်ခဲ့သည့် တပ်မတော်သားတိုင်း အရေး၊ အဖတ်၊ အတွက် “အ” သုံးလုံးကျေပညာရပ်ကို တတ်မြောက်ရမည်ဆိုသည့်  မူဝါဒကို ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်   စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့က ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၁၉၅၂ ခုနှစ်မှစ၍ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနတို့ ပူးပေါင်းကာ “တပ်မတော်ကလေးကျောင်း” များကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ယနေ့အခါတွင် ထိုကျောင်းများကို  တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေ အသီးသီးတွင်  အဆင့်မြင့်အခြေခံပညာကျောင်းများအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်နိုင်ခဲ့ပြီး     နိုင်ငံတော်၏ ပညာရည်မြင့်မားရေးကို အားဖြည့်ကူညီပေးလျက်ရှိသည်။၂၀၂၆-၂၀၂၇ ပညာသင်နှစ် - မဟာဗျူဟာမြောက် ပညာရေးကဏ္ဍသစ်     လာမည့်  ၂၀၂၆-၂၀၂၇  ပညာသင်နှစ်တွင် တပ်မတော်သားများနှင့် မိသားစုဝင်များအတွက်  ပညာရေးကဏ္ဍသစ်တစ်ရပ်အဖြစ်   ရန်ကုန်နှင့် နေပြည်တော်တို့တွင်  “တပ်မတော်လူငယ်ပညာရေး သင်တန်းကျောင်းများ”ကို စတင်ဖွင့်လှစ်သွား မည့်အစီအစဉ်ကို ကြေညာခဲ့သည်။ရန်ကုန်နှင့် နေပြည်တော်တို့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်မည့် ဤကျောင်းများသည် -        •           စစ်မှုထမ်းဆောင်ဆဲ၊ အငြိမ်းစားနှင့် ကျဆုံးသွားသော စစ်သည်တော်တို့၏ သားသမီးများကို     စဉ်ဆက်မပြတ်တာဝန်ယူစောင့်ရှောက်ရန် ရည်ရွယ်သည်။        •           အခြေခံပညာအထက်တန်းအဆင့်မှစ၍ ထူးချွန်သူများကို   တပ်မတော်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်များနှင့်   သိပ္ပံကျောင်းများ၊ တပ်မတော်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သင်တန်းများ၊ ကွန်ပျူတာ ဒီပလိုမာတပ်ကြပ်ကြီး/စာရေး သင်တန်းများအထိ  တက်ရောက်နိုင်ရန်   တပ်မတော်က   အစအဆုံး ကူညီဖြည့်ဆည်းပေးမည်ဖြစ်သည်။    ယခုဖွင့်လှစ်မည့် သင်တန်းကျောင်းများသည် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးအတွက်   အသိပညာ၊ အတတ်ပညာနှင့်ပြည့်စုံသည့် လူငယ်မျိုးဆက်သစ် ကောင်းများကို စဉ်ဆက်မပြတ်  ထွန်းကားလာစေမည့် “ပညာရေးဗိမာန်” များ ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။အသိပညာဖြင့် တည်ဆောက်မည့်အနာဂတ်     “နိုင်ငံတော်တည်ရှိနေသရွေ့ တပ်မတော်သည် တည်ရှိနေရမည်”ဖြစ်ရာ အသိပညာ၊ အတတ်ပညာနှင့်ပြည့်စုံသည့် တပ်မတော်သား အရင်းအမြစ်ကောင်းများ  စဉ်ဆက်မပြတ်ထွန်းကားရေးသည် အရေးကြီးဆုံးဖြစ်ကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။ တပ်မတော်သည် ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံးနှင့်အတူ လက်တွဲ၍ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်သွားရမည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်နှင့်အညီ၊ အသိပညာနှင့် ပြည့်စုံသော တပ်မတော်သားများနှင့်   လူငယ်မျိုးဆက်သစ်များကို ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်းသည်   နိုင်ငံတော်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ထာဝရ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် အခိုင်မာဆုံးသော အာမခံချက်ပင်ဖြစ်သည်။ ဤစီမံကိန်းသည် တပ်မတော်မိသားစုများအတွက်သာမက  နိုင်ငံတော်၏ လူသားအရင်းအမြစ် ကဏ္ဍကို တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ အားဖြည့်ပေးခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဆိုသည်မှာ အဖွဲ့အစည်းနှင့်လူထုအကြား အပြန်အလှန် အကျိုးရှိသည့် ဆက်သွယ်ရေး မဟာဗျူဟာဖြစ်သည့်အတိုင်း ယခုကဲ့သို့ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးပေါင်း၍  အရည်အသွေးမြင့်ဉာဏ်ရည်၊ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ပညာရေးကို ဖော်ဆောင်ခြင်းသည် နိုင်ငံတော်နှင့် ပြည်သူတို့၏ အကျိုးစီးပွားကို ဦးထိပ်ပန်ဆင်ခြင်းပင်ဖြစ်ကြောင်း ရေးသားတင်ပြအပ်ပါသည်။      ။MWD 

      ကျောက်ကပ်သည်    လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲတွင်    ရှိသမျှ အဆိပ်အတောက်များကို ဆီးမှတစ်ဆင့် စွန့်ထုတ်သန့်စင်ပေးသော  အရေးပါသည့်  အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။   ကျောက်ကပ်ပုံမှန်အလုပ်မလုပ်လျှင်  အဆိပ်အတောက်များပြည့်နေပြီး ရောဂါဝေဒနာဖိစီးသည့်   ခန္ဓာကိုယ် ဖြစ်လာပါလိမ့်မည်။  ကျောက်ကပ်ကျန်းမာစေရန် ကျောက်ကပ်အားကောင်း စေသောအစားအသောက်များ    စားပေး သင့်သည်။ပန်းသီး    ပန်းသီးသည်   ကိုလက်စထရောနှင့် ဂလူးကို့စ်အပါအဝင် ပမာဏတစ်ခုအထိလျော့ကျစေနိုင်သည့်    ပျော်ဝင်အမျှင် ဓာတ်(Pectin)ပါဝင်သော အရင်းအမြစ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့သော် အခွံပါစားရန် မမေ့သင့်ပါ။   ပန်းသီး၏အခွံတွင်  ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ပစ္စည်းများ များစွာပါဝင်ရုံမျှ မက ပန်းသီးစိမ်းတွင် ဗီတာမင်-C ကြွယ်ဝစွာပါဝင်သည်။ ပန်းသီးတွင်ပါဝင်သည့် အမျှင်ဓာတ်သည် အညစ်အကြေးများကို    အစာခြေစနစ်မှ စွန့်ထုတ်ပစ်သောကြောင့် ကျောက်ကပ်အတွက် ဝန်ပေါ့သွားနိုင်သည်။ ပန်းသီးတွင်ပါဝင်သော    Quercetin က ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ပစ္စည်းရန်မှ ကာကွယ်ပေးသည်။ဘလူးဘယ်ရီ   ဘလူးဘယ်ရီသီးသည် ကယ်လိုရီ နည်းပြီး ဗီတာမင်-C နှင့် အမျှင်ဓာတ်များ ကြွယ်ဝသည်။ ကင်ဆာရောဂါနှင့် နှလုံး ရောဂါတို့ကို  ကာကွယ်ပေးပြီး  ဦးနှောက်ကို အကျိုးပြုသည်ဟု  လေ့လာမှုများအရ သိရသည်။ကန်စွန်းဥ    ကန်စွန်းဥတွင် ဗီတာမင်-A နှင့် ဗီတာ မင်-C ကြွယ်ဝစွာပါဝင်သည်။ ဗီတာမင်-B6 နှင့်  ပိုတက်ဆီယမ်လည်း ပါဝင်သကဲ့သို့ အမျှင်ဓာတ်လည်းပါဝင်သည်။ ပိုတက်ဆီယမ်အပါအဝင် ဗီတာမင်နှင့် ခန္ဓာကိုယ် ထဲမှ ဆိုဒီယမ်ပမာဏကို  ထိန်းညှိပေးပြီး ကျောက်ကပ်အပေါ်သက်ရောက်မှု လျော့ သွားရန် ကူညီသည်။  ထိုသို့သောရောဂါ ကင်းပြီး   အာဟာရကြွယ်ဝသည့်   အစား အစာများကို နေ့စဉ်စားသုံးမှုတွင် ထည့် သွင်းစားသုံးရမည်။ ကျောက်ကပ်အတွက် သာမက  ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးကို  အကျိုး ပြုနိုင်သည်။ကျောက်ကပ်ကိုသန့်စင်ပေးနိုင်သည့် အစားအစာများ ဖရဲသီး    ဖရဲသီးတွင် ရေဓာတ် ၉၂ ရာခိုင်နှုန်းပါဝင် ပြီး ကျောက်ကပ်ဝန်မပိရန် ရေဓာတ်ပြည့်ဝ နိုင်သည်။ ယင်းတွင် သဘာဝအတိုင်းပါဝင် သော  ပိုတက်ဆီယမ်၊ ဆိုဒီယမ်ညီညွတ် မျှတမှုရရှိစေပြီး  နွေရာသီတွင်  စစ်ထုတ် လုပ်ငန်းချောမွေ့ရန် ကူညီနိုင်သည်။သခွားသီး    ရေဓာတ် ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းပါဝင်ပြီး စွန့် ထုတ်လုပ်ငန်းနှင့်    ရေဓာတ်ပြည့်ဝရန် ကူညီနိုင်သည်။ ယင်းတွင်ပါဝင်သည့် ဆယ်လူလာနှင့်  သတ္တုဓာတ်များသည် ကျောက်ကပ်အတွင်း     သေးငယ်သော တည်ဆောက်ပုံအပါအဝင်   တွယ်ဆက် တစ်သျှူးများကို အထောက်အပံ့ပေးသည်။ရှောက်ရည်    ရှောက်သီးတွင်ပါဝင်သော စီးထရိတ် က ကျောက်ဖြစ်စေသည့်သတ္တုဓာတ်များကိုလျော့ကျရန် ကူညီပေးနိုင်သည်။ မနက် ခင်းတွင် ရှောက်ရည်ပူပူနွေးနွေးသောက်ခြင်းသည် အိပ်ရာထချိန်တွင်  ရေဓာတ်ပြန်လည်ပြည့်ဝရန် ကူညီပေးသည်။အုန်းရည်    အုန်းရည်တွင်ပါဝင်သည့် ဓာတ်ဆား များသည် ရေဓာတ်ပြည့်ဝရန်  အထောက် အကူပေးသည်။    အုန်းနို့တစ်ခွက်တွင် နေ့စဉ်    ပိုတက်ဆီယမ် လိုအပ်ချက်၏ ၁၃    ရာခိုင်နှုန်းပါဝင်ပြီး     အာရုံကြောနှင့်ကျောက်ကပ်ညီညွတ်မှုရှိရန်   ကူညီနိုင်သည်။ အပူဒဏ် သို့မဟုတ် လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ထားသောကြောင့် ရေဓာတ်ချို့တဲ့နေလျှင် အုန်းရည်သောက်ခြင်းက ကောင်း ပါသည်။ခရင်မ်ဘယ်ရီ     ဗက်တီးရီးယားတွယ်ကပ်မှုကို    ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းလျှော့ချပေးနိုင်သော  (pACS)ဒြပ်ပေါင်းများ ပါဝင်သည်။  လူအများစုက ဆီးမကြာခဏသွားခြင်း  သို့မဟုတ် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်းများအတွက် ခရင်မ်ဘယ်ရီ ကို စားသုံးသင့်သည်။မုန်လာဥနီ    နိုက်ထရစ်အောက်ဆိုက်ပမာဏ   များပြားစေပြီး  ကျောက်ကပ်အတွင်း   သွေးလှည့်ပတ်မှု ကောင်းမွန်စေနိုင်သည်။ကျောက်ကပ်အတွင်း သွေးရောက်ရှိမှု များပြားသောကြောင့် စစ်ထုတ်လုပ်ငန်း လွယ်ကူနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့်  အထိုင် များသူများအတွက် သင့်လျော်သည်။စပျစ်သီး    စပျစ်သီးတွင် ပေါကြွယ်ဝစွာပါဝင်သောရီဗာရက်ထရော(Resveratrol)က ဓာတ် တိုးပစ္စည်းကို ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း လျှော့ချနိုင် ကာ ဆက်စပ်မှုရှိသည်ဟု လေ့လာမှုတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ယင်းတွင် များစွာပါဝင် သောအရည်များကြောင့် ရေဓာတ်ပြည့်ဝ နိုင်သည်။တရုတ်ကြက်သွန်မြိတ်     အရည်ညီညွတ်မျှတမှု ရရှိရန်အတွက် ထိန်းသိမ်းရန်  ရေ   ၆၇-၉၅    ရာခိုင်နှုန်းနှင့်  ဆိုဒီယမ်၊ ပိုတက်ဆီယမ်တို့   ပါဝင်သည်။ပန်းဂေါ်ဖီ    ပိုတက်ဆီယမ်ပါဝင်မှုနည်းသည်။ တစ် ခွက်စာတွင်   ပိုတက်ဆီယမ်က နေ့စဉ်လိုအပ်ချက်၏  ၉ ရာခိုင်နှုန်းသာ ပါဝင် သည့်အတွက်    ကျောက်ကပ်ကြိုက်နှစ်သက်သည့်အစားအစာများနှင့်    တွဲဖက် စားသုံးနိုင်သည်။နံနံပင်     ဆီးစီးဆင်းအားနှင့် စစ်ထုတ်လုပ်ငန်းကို အထောက်အကူပေးနိုင်သောကြောင့် နံနံပင်စားသင့်သည်။    ကျောက်ကပ်၏ အဓိကတာဝန်မှာ       ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းမှ အညစ်အကြေးများကို စစ်ထုတ်ပေးသည်။သွေးတွင်း အညစ်အကြေးများကိုလည်း သန့်စင်ပေးသည်။   စစ်ထုတ်လိုက်သည့် အညစ်အကြေးများကို ဆီးအိတ်ထဲတွင် သိမ်းထားကာ ဆီးအဖြစ် ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပသို့ စွန့်ထုတ်ပေးသည်။ ကျောက်ကပ်သည် ခန္ဓာကိုယ်၏    PH   ပမာဏနှင့်    ပိုတက်ဆီယမ်ကို  ထိန်းညှိပေးသည်။  ဟော်မုန်းများထုတ်လုပ်ပေးပြီး သွေးနီဥထုတ်လုပ်မှုကိုလည်း  ထိန်းညှိပေးသည်။  အရိုးများ သန်မာစေပြီး ကြွက်သားများ အကောင်း ဆုံးလုပ်ဆောင်မှုရရှိစေရန် ကယ်လ်စီယမ် ကိုစုပ်ယူနိုင်စေရေး ဗီတာမင်-C ဖြစ်ပေါ် ရန်   လှုံ့ဆော်ပေးသည်။    ကျောက်ကပ် ကျန်းမာစေသင့်သည်။ကိုယ်လက်လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်သင့်သည်     နေ့စဉ်   နာရီဝက်မှ   တစ်နာရီကြာလေ့ကျင့်ခန်း၊  အပြေး၊ ရွရွပြေး၊   လမ်းလျှောက်၊  စက်ဘီးစီး၊ ရေကူးပြုလုပ်သင့် သည်။ နေ့စဉ် ပုံမှန်ကိုယ်လက်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်သည်က ခန္ဓာကိုယ်ကိုကျစ်လျစ် စေရုံသာမက   နာတာရှည်ကျောက်ကပ် ရောဂါမှ ကာကွယ်ပြီးသားဖြစ်နိုင်သည်။ သွေးပေါင်ချိန်ကိုလည်း   လျော့ကျစေ၍ နှလုံးကျန်းမာနိုင်သကဲ့သို့    နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါမှ   ကာကွယ်ပြီးသား ဖြစ်သည်။သွေးချိုထိန်းသိမ်းသင့်သည်     ဆီးချိုရောဂါရှိသူများနှင့်  ပုံမှန်ထက် သွေးတွင်းသကြားဓာတ်    မြင့်သူများကကျောက်ကပ်ထိခိုက်နိုင်ခြေ  များနေကြ သည်။ သွေးတွင်းသကြားဓာတ်က ခန္ဓာ ကိုယ်ဆဲလ်များ    လိုအပ်သောပမာဏ ထက်ပိုများသောအခါ     ကျောက်ကပ်မှသွေးကြောများကို     ထိခိုက်လာသည်။ထိုအခြေအနေက ရေရှည်ဖြစ်လာသည့် အခါ   ကျောက်ကပ်ကို   ဆိုးဆိုးရွားရွား ထိခိုက်စေသည်။သွေးပေါင်ချိန်ထိန်းညှိပေးသည်    မကြာခဏ သွေးတိုးသည်က ကျောက် ကပ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် သွေးမတိုးရန် ဂရုစိုက်သင့်သည်။ ရေရှည် တွင် ကျောက်ကပ်ကို ပျက်စီးနိုင်ခြေနည်း စေသည်။အဝမလွန်သင့်ပါ    အဝလွန်ခြင်းက ကျောက်ကပ်ကို ပျက်စီးစေနိုင်သောကျန်းမာရေးအခြေ အနေအမှတ်အသားဖြစ်သည်။ အဝလွန် ခြင်း၏နောက်ဆက်တွဲဖြစ်သော ဆီးချို၊ သွေးချို၊ နှလုံးနှင့် သွေးတိုးရောဂါများဖြစ် လာခဲ့သော် ကိုယ်အလေးချိန်   ထိန်းညှိသင့်သည်။ မကြာခဏသွေးတိုးသည်က ကျောက်ကပ်ကိုထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့်   သွေးမတိုးရန် ဂရုစိုက်သင့် သည်။  ရေရှည်တွင်  ကျောက်ကပ်ကို ပျက်စီးနိုင်ခြေနည်းစေသည်။ရေများများသောက်သင့်သည်     နေ့စဉ် ရေလုံလောက်စွာသောက်ခြင်းက    ကျောက်ကပ်ကျန်းမာသည်။   ရေကို လုံလောက်သည့်ပမာဏ  သောက်သုံးပေးသင့်သည်။        ရေသောက်ခြင်းဖြင့်  ကျောက်ကပ်ထဲမှ အဆိပ်အတောက်များကို အထိရောက်ဆုံးဖယ်ရှားပစ်နိုင်သည်။ နာတာရှည်ကျောက်ကပ်ရောဂါ ခံစားရ နိုင်ခြေကိုလည်း နည်းစေနိုင်သည်။ဆေးလိပ်ဖြတ်သင့်သည်     ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်မှ သွေးကြောများကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ သွေးကြောများထိခိုက်မှုက ကျောက်ကပ် နှင့်     ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းအတွက် သွေးစီးဆင်းမှု နည်းသွားစေသည်။ ဆေး လိပ်သောက်ခြင်းသည် ကျောက်ကပ်ကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေတိုးစေသောကြောင့် ကျောက်ကပ်ကျန်းမာစေလိုသော် ဆေးလိပ်ဖြတ်သင့်သကဲ့သို့ တစ်ဆင့်ခံဆေးလိပ် ငွေ့ရှောင်သင့်သည်။မလိုအပ်ဘဲဆေးမသောက်သင့်ပါ     ဆေးများကို မလိုအပ်ဘဲသောက်ပါက ကျောက်ကပ် ထိခိုက်စေနိုင်သည့် အဓိက အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။    ထို့ကြောင့် အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများကို မလိုအပ်ဘဲသောက်ခြင်းအပြင်  တချို့ဆေးဖက်ဝင် အပင်မှထွက်သည့်  ဆေးများကို ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက် မပါဘဲ မသောက် သင့်ပါ။ 

လူငယ်ဆိုသည်မှာ မိမိတို့နိုင်ငံ၏ အနာဂတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန်နှင့် နိုင်ငံတကာနှင့် ရင်ပေါင်တန်းနိုင်ရန်အတွက် ပခုံးပြောင်းတာဝန်ယူကြမည့် အဖိုးတန်ဆုံးသော လူ့စွမ်းအားအရင်း အမြစ်များဖြစ်ကြပါသည်။ နိုင်ငံတော် အစိုးရအနေဖြင့် လူငယ်များအား ကာယဗလ၊ ဉာဏဗလ၊ စာရိတ္တဗလ၊ မိတ္တဗလ၊ ဘောဂဗလဟူသည့် “ဗလငါးတန်”နှင့် ပြည့်စုံသော လူတော်လူကောင်းများဖြစ်လာစေရန် လူငယ်ကဏ္ဍကို အထူးမြှင့်တင်ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိရာ “လူရည်ချွန်စီမံကိန်း”သည် သမိုင်းအစဉ်အလာကြီးမားသော အစီအစဉ်တစ်ခုအဖြစ် ခိုင်မာစွာရပ်တည်လျက်ရှိပါသည်။လူရည်ချွန်စီမံကိန်းကို ၁၉၆၄ ခုနှစ် တွင် စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ (၂၅)ကြိမ်မြောက် ငွေရတုလူရည်ချွန်စီမံကိန်းအထိ နှစ်စဉ် မပျက် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပါသည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှစတင်ကာ ယာယီရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် “ဘက်စုံပညာထူးချွန် လူငယ်”စီမံကိန်းအမည်ဖြင့် ပြန်လည် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင်မူ “လူရည်ချွန်” ဟူသောအမည်နာမဖြင့်ပင် ပြန်လည် ပြင်ဆင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ပါသည်။ သို့ရာတွင် ၂၀၁၉-၂၀၂၀ ပညာသင်နှစ်မှ စ၍ ကိုဗစ် - ၁၉ ရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု အခြေအနေများကြောင့် ခေတ္တရပ်နား ခဲ့ရပြီး ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ပညာသင်နှစ်တွင် အောင်မြင်စွာ ပြန်လည်အကောင်အထည် ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါသည်။၂၀၂၄ - ၂၀၂၅ ပညာသင်နှစ်တွင် ထူးချွန် လူရည်ချွန်မောင်မယ်များကို အခြေခံပညာကဏ္ဍသာမက အဆင့်မြင့် ပညာကဏ္ဍ ဘာသာရပ်အထူးပြု အသီးသီးမှ ရွေးချယ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ရွေးချယ် ခံရသော လူရည်ချွန်စာရင်းများကို အတည်ပြုထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော မန္တလေးငလျင် ကြီး၏ သက်ရောက်မှု ကြီးမားခဲ့သဖြင့် လူရည်ချွန်များအတွက် စခန်းဖွင့်လှစ် ကျင်းပဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ ယခုပညာသင်နှစ် ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ၏ အခြေခံပညာကဏ္ဍ၊ အဆင့်မြင့်ပညာကဏ္ဍတို့မှ ထူးချွန်လူရည်ချွန်မောင်မယ်များဖြင့် အစိုးရသစ်ကို မင်္ဂလာရှိစွာ ကြိုဆိုဂုဏ်ပြုကျင်းပသည့်ပမာ တိုက်ဆိုင်နေပါသည်။လူရည်ချွန်ဖြစ်လာရန် စနစ်တကျပြုစု ပျိုးထောင်ခြင်းမှသည် ထူးချွန်မှုဆီသို့လူငယ်မောင်မယ်တို့သည် ပွင့်ဦးစပန်းလေးများနှင့် အလားသဏ္ဌာန်တူကြပါသည်။ ပန်းလေးတစ်ပွင့် ငွားငွားစွင့်စွင့် ပွင့်ဖူးလာစေရန်ကောင်းမွန်သော မြေ၊ သန့်ရှင်းသောလေ၊ အေးချမ်းသော ရေနှင့် နေရောင်ခြည်တို့ အချိုးကျပေါင်းစပ် ရန်လိုအပ်သကဲ့သို့ အနာဂတ်အတွက် အားထားရသည့် လူရည်ချွန်များထွက်ပေါ် လာရန်မှာလည်း ဥယျာဉ်မှူးနှင့်တူသော မိဘ၊ ဆရာတို့၏ စနစ်တကျ သင်ကြားပြသမှုနှင့် နိုင်ငံတော်၏ မြေတောင် မြှောက်ပေးမှုတို့အပေါ် များစွာမူတည်နေပါသည်။လူရည်ချွန်တစ်ဦး ဖြစ်လာရေးမှာ “အခုရေတွင်းတူး၊ အခုရေကြည်သောက်” သကဲ့သို့ ယနေ့ကြိုးစား၍ ယနေ့ချက်ချင်းရရှိလာနိုင်သည့် ကံထူးမှုမျိုးမဟုတ်ဘဲ ငယ်စဉ်ကတည်းက စနစ်တကျလေ့ကျင့် ပျိုးထောင်ပေးခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူး ရလဒ်ပင်ဖြစ်ပါသည်။ လူရည်ချွန်ဟူသည် စာတော်ရုံမျှဖြင့် မလုံလောက်ဘဲ ဉာဏဗလ၊ ကာယဗလ၊ စာရိတ္တဗလ၊ မိတ္တဗလ နှင့် ဘောဂဗလတည်းဟူသော ဗလငါးတန်နှင့်ပြည့်စုံရန် လိုအပ်လှပါသည်။အဆင့်ဆင့်သော စိစစ်ရွေးချယ်မှုနှင့်စံနှုန်းများ လူရည်ချွန်တစ်ဦးအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရရန် ကျောင်းအဆင့်တွင် အတန်းအလိုက် အမြင့်ဆုံးရမှတ်များ ရရှိထားရမည့်အပြင် အဆင့်ဆင့်​သော စစ်ဆေးမှုများကို ကျော်ဖြတ်ကြရပါသည်။ လူရည်ချွန်စီမံကိန်းတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်မည့် လူငယ်မောင်မယ်များအား စိစစ်ရွေးချယ်ရာတွင် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည်၊ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးနှင့် ကိုယ်ကာယကြံ့ခိုင်မှုတို့အား အဓိကထား၍ ဘက်စုံရှုထောင့်မှ အကဲဖြတ်စစ်ဆေးလေ့ရှိပါသည်။ ဤရွေးချယ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်သည် လူငယ်များ၏ ဗလငါးတန် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကိုအခြေခံ၍ စနစ်တကျ ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်ပြီး အောက်ပါအဓိကကဏ္ဍများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပါသည်-ပထမဦးစွာ ရေးဖြေစစ်ဆေးမှုကဏ္ဍတွင် ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ အခြေခံဗဟုသုတ များဖြစ်သည့် မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာနှင့် အထွေထွေဗဟုသုတတို့အား ဖြေဆိုကြရပါသည်။ ဤစစ်ဆေးမှုသည် ကျောင်းသားများ၏ ပညာရပ်ဆိုင်ရာနားလည်မှုနှင့် စာပေကျွမ်းကျင်မှုကို အကဲဖြတ်ခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ဉာဏစွမ်းအားကို သိရှိနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။ဒုတိယအချက်အနေဖြင့် လူတွေ့စစ်ဆေးခြင်းကဏ္ဍတွင် ဘဝတွက်တာကျွမ်းကျင်စရာများ၊ စာရိတ္တကောင်းမွန်မှု၊ ပြည်သူ့နီတိနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးစံများအပေါ် ကျောင်းသားများ၏ သဘောထားနှင့် အသိအမြင်များကို အကဲဖြတ်မေးမြန်းလေ့ရှိပါသည်။ ဤကဏ္ဍသည် လူငယ်တို့၏ စိတ်ဓာတ်နှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားကို လေ့လာနိုင်ရန် အဓိကရည်ရွယ်ပါသည်။တတိယအချက်မှာ ကိုယ်ကာယကြံ့ခိုင်မှုစစ်ဆေးခြင်းဖြစ်ပါသည်။ အပြေး၊ အလျားခုန်၊ အိပ်ထမတင်၊ ဒိုက်ထိုးနှင့် ခါးရှေ့ကုန်းထိခြင်းစသည့် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုများကို လက်တွေ့စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် လူငယ်များ၏ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှု နှင့် တက်ကြွဖျတ်လတ်မှုကို တိုင်းတာပါသည်။လူမှုရေးဆောင်ရွက်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့ခြင်းကိုလည်း အကဲဖြတ်ရာ၌ အရေးပါ သောအချက်အဖြစ် သတ်မှတ်ပါသည်။ လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းများ၊ ပရဟိတ လုပ်အားပေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့်အတွေ့အကြုံများသည် လူငယ်တို့၏ ပရဟိတစိတ်ဓာတ်နှင့် အသင်းအဖွဲ့လိုက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်တတ်သည့် “မိတ္တဗလ”ကို ထင်ဟပ်စေပါ သည်။ ဤကဲ့သို့ ဘက်စုံစိစစ်ရွေးချယ်မှုများသည် ထူးချွန်ထက်မြက်ပြီး နိုင်ငံတော်၏ အနာဂတ်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်နိုင်မည့် လူတော်လူကောင်းများကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ရန်အတွက် အခြေခံ အုတ်မြစ်များပင်ဖြစ်ပါသည်။ဤကဲ့သို့ ကျောင်းအဆင့်၊ မြို့နယ်အဆင့်မှသည် ခရိုင်အဆင့်အထိ စိတ်ဓာတ်၊ စည်းကမ်း၊ ပညာနှင့်စာရိတ္တပိုင်းဆိုင်ရာများကို စနစ်တကျ စိစစ်ရွေးချယ်ခံရခြင်းဖြစ်သဖြင့် လူရည်ချွန်မောင်မယ်များသည် မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ထိုက်ထိုက်တန်တန် ဂုဏ်ယူထိုက်သည့်အပြင် အခြားလူငယ်များအတွက်လည်း အားကျအတု ယူဖွယ်စံပြပုဂ္ဂိုလ်များပင် ဖြစ်ပါသည်။လူရည်ချွန်စခန်း အတွေ့အကြုံသစ် များမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံ့သားကောင်းများ ပျိုးထောင်ခြင်းလူရည်ချွန်စီမံကိန်း၏ ထူးခြားချက်မှာ စာတွေ့ပညာရပ်များသာမက လေ့လာ ရေးခရီးစဉ်များမှတစ်ဆင့်ရရှိလာမည့် လက်တွေ့ဘဝ အတွေ့အကြုံများပင် ဖြစ်ပါသည်။ ဤစခန်းများသည် လူငယ်များအတွက် အပန်းဖြေခြင်းသက်သက်မျှသာ မဟုတ်ဘဲ ဗဟုသုတအဖြာဖြာကိုရှာဖွေနိုင်သည့် တက္ကသိုလ်ကြီးတစ်ခု သဖွယ်ဖြစ်ပေသည်။ နေပြည်တော်ကို စုပေါင်းစခန်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး နယ်စခန်းများအဖြစ် ပြင်ဦးလွင်၊ အင်းလေး၊ ငွေဆောင်နှင့်ချောင်းသာ လူရည်ချွန် စခန်းတို့တွင် အဆင့်ဆင့်လေ့လာရေးခရီးများ သွားရောက်ကြမည်ဖြစ်ပါသည်။စခန်းအတွေ့အကြုံများနှင့်အလေ့အကျင့်ကောင်းများလူရည်ချွန် စခန်းများသည် ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသား ကျောင်းသား ကျောင်းသူများအချင်းချင်းဆုံဆည်းရာနေရာဖြစ်ပြီး ညီအစ်ကိုမောင်နှမရင်းများ သဖွယ် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှု တည်ဆောက် နိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းကောင်းများဖြစ်ပါသည်။ ဤနေရာတွင်ရရှိလာမည့် အလေ့အကျင့်ကောင်းများမှာ-အသင်းအဖွဲ့စိတ်ဓာတ်(Team Spirit)- မိသားစုစိတ်ဓာတ်ဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အများနှင့်စုပေါင်း၍ အသင်းအဖွဲ့လိုက် လှုပ်ရှားခြင်းတို့ကြောင့် လူမှုရေး စွမ်းရည်များ တိုးတက်လာပါသည်။ဒေသန္တရဗဟုသုတ-ရောက်ရှိရာဒေသ၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုများ၊ သမိုင်းဝင်နယ်မြေများ၊ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် နိုင်ငံ၏ ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးမှုအခြေအနေကို သိရှိနားလည်လာစေပါသည်။စွမ်းရည်မြှင့်တင်ခြင်း - နိုင်ငံတော်သမိုင်း၊ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု အခြေအနေများ၊ တက္ကသိုလ်ဘာသာရပ် မိတ်ဆက်ဟောပြောပွဲများ၊ ဉာဏ်စမ်းပဟေဠိပြိုင်ပွဲများ၊ ကျပန်းစကားပြောပြိုင်ပွဲများနှင့် အားကစားပြိုင်ပွဲများတွင် ပါဝင်ခြင်းဖြင့် ခေါင်းဆောင်မှု အရည်အချင်းများ ပေါ်ထွက်လာပါသည်။အနာဂတ်၏ အရင်းအမြစ်များ၁၉၆၄-၈၈ ခုနှစ်ပထမစီမံကိန်း ကာလမှသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ဒုတိယစီမံကိန်းကာလအထိ လူရည်ချွန်ပေါင်းများစွာကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ယခင်လူရည်ချွန်များသည် ဝန်ကြီးဌာန အသီးသီးတွင် အသိပညာရှင်၊ အတတ်ပညာရှင်များ၊ ပါမောက္ခများနှင့် နိုင်ငံတော်အဆင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်သူများအဖြစ် ပါဝင်လျက်ရှိကြသည်။ အထူးသဖြင့် ညွှန်ကြားရေးမှူး/ပါမောက္ခအဆင့်နှင့် အထက်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၂၆၁ ဦး ထက်မနည်း ပေါ်ထွန်းခဲ့ခြင်းသည် ဤစီမံကိန်း၏ အောင်မြင်မှုကို သက်သေ ပြနေပါသည်။မျက်မှောက်ခေတ်တွင် နိုင်ငံတော်က အခြေခံပညာမှစ၍ အခမဲ့ပညာသင်ကြားရေးကို ကျင့်သုံးနေသဖြင့် ထူးချွန်လိုစိတ် ရှိသူတိုင်းပညာရပ်များကို လွယ်ကူစွာ ရယူနိုင်ပြီဖြစ်ပါသည်။ အခြေခံပညာရေး တွင် KG မှ Grade(9)အထိ မဖြစ်မနေ သင်ယူပြီးမြောက်စေရေး(KG+9) မူဝါဒ သည် မြန်မာနိုင်ငံသားတိုင်းအတွက် အနည်းဆုံးလိုအပ်သည့် စဉ်းစားတွေးခေါ် နိုင်စွမ်းနှင့်စည်းကမ်းရှိမှုကို အာမခံပေး မည့် အုတ်မြစ်ခိုင်မာရေးကို ဦးစားပေး ထားသည်။ လူရည်ချွန်ဟောင်းများ၏ တာဝန်ကို လူရည်ချွန်သစ်များက ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ကာ နိုင်ငံတော်၏ အနာဂတ်အတွက် ဗလငါးတန်နှင့် ပြည့်စုံစွာဖြင့် တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုးအကျိုး ကို ပံ့ပိုးဆောင်ရွက်ကြရန်မှာ ဤစီမံကိန်း၏ အဓိကမျှော်မှန်းချက်ပင်ဖြစ်ပါသည်။လူရည်ချွန်စိတ်ဓာတ်နှင့် စံပြနိုင်ငံသား (စာသင်ခန်းမှသည် လူမှုဝန်းကျင်ဆီသို့)ကျွန်ုပ်တို့ငယ်စဉ် မူလတန်းကျောင်းသားဘဝ မြန်မာဖတ်စာအုပ်မှ “လူရည်ချွန်” ကဗျာငယ်နှင့် လူမွန်လူချွန်မောင်လေး၏ ပုံရိပ်သည်ကျွန်ုပ်တို့အား ရိုးရှင်းသော်လည်း နက်နဲသော အမှန် တရားတစ်ခုကို လမ်းညွှန်ပြသလျက်ရှိပါသည်။ စာသင်ခန်းဆိုသည့် စင်မြင့်ထက် တွင် ပညာဗဟုသုတများ ဆည်းပူးနေရရုံမျှဖြင့် စစ်မှန်သော “လူချွန်လူမွန်”တစ်ဦး ဖြစ်လာရန် မလုံလောက်ဘဲ၊ ထိုပုံရိပ်လေးတွင် တွေ့မြင်ရသည့် လူမွန်လူချွန် မောင်လေးကဲ့သို့ “စိတ်ဓာတ်၊ စည်းကမ်း၊ ပညာ”သုံးရပ်စလုံးကို ဟန်ချက်ညီအောင် ပျိုးထောင်ရန်လိုအပ်ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့အား သတိပေးလျက်ရှိပါသည်။စစ်မှန်သော လူရည်ချွန်တို့၏အရည်အသွေးများမြန်မာဖတ်စာပါ သရုပ်ဖော်ပုံရိပ် လေးနှင့် “လူရည်ချွန်”ကဗျာငယ်ကညွှန်ပြသည့် စံပြနိုင်ငံသားတစ်ဦး၏ အခြေခံအရည်အချင်းများကို ဖော်ညွှန်းလျက်ရှိပါသည် -ရိုးသားခြင်းနှင့် ပညာထူးချွန်ခြင်း- ကဗျာက “ရိုးသား၍ ပညာထူးချွန်သူ”ဟု ဆိုသကဲ့သို့၊ ဤလူမွန်လူချွန်မောင်လေး သည် ရိုးသားဖြောင့်မတ်သော စိတ်ဓာတ် ဖြင့် ပညာရပ်များကို အပတ်တကုတ် ဆည်းပူးနေသူတစ်ဦးကို ကိုယ်စားပြုပါသည်။ ၎င်း၏ အဝတ်အစားနှင့် ဦးထုပ် သည် ၎င်း၏ တာဝန်ကျေပွန်မှုကို ဖော်ပြ နေသကဲ့သို့၊ “စိတ်လှုပ်ရှားမှု” (Emotional Engagement)ပါဝင်သော သင်ကြားမှု အနုပညာဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ပုံဖော်နေသူလည်း ဖြစ်ပါသည်။အကျင့်ကောင်းမွန်ခြင်းနှင့် ကိုယ်ကျိုးစွန့်ခြင်း-ကဗျာတွင် “အကျင့်ကောင်းမွန်သူ၊ အများအကျိုးငှာကိုယ်ကျိုးစွန့်သူ” ဟု ဆိုသည့်အတိုင်း ဤလူမွန်လူချွန် မောင်လေးသည် တစ်ပါးသူ၏ လက်ကိုတန်ဖိုးထား ဆုပ်ကိုင်လာခြင်းနှင့် ပဋိပက္ခများကို အပြုသဘောဆောင်သော နည်းလမ်းဖြင့် ဖြေရှင်းနိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် လက်တွေ့ပြသနေသူ ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်း၏ လူရည်ချွန်အဆောင်ယောင် အထိမ်းအမှတ်လည်စည်းသည် ၎င်း၏ချိုသာယဉ်ကျေးပညာဉာဏ် ထူးချွန်သည့်ပြယုဂ်ပင်။ ညီငယ်ညီမငယ်များအတွက် အတုယူအားကျဖွယ် လူရည်ချွန် လူငယ်အဖြစ် ဝင့်ထည်လှပါသည်။တာဝန်ကျေပွန်ခြင်းနှင့် ချီးကျူးထိုက်ခြင်း-ကဗျာက “တာဝန်ကျေပွန်သူ၊ ထိုသူတို့ကို ချီးမွမ်းရမည်”ဟု ဆိုသကဲ့သို့ ကျွန်ုပ်တို့သည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အပြန် အလှန်လေးစားမှုကို အခြေခံသည့် ငြိမ်းချမ်းသော လူမှုဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤလူမွန်လူချွန် မောင်လေးကဲ့သို့ ရိုးသား၍ ပညာထူးချွန်ပြီး တာဝန်ကျေပွန်သော လူငယ်မောင်မယ်များကို ကျွန်ုပ်တို့က ချီးကျူးဂုဏ်ပြုကြရပါမည်။ အားလုံး အတွက် အကျိုးရှိစေမည့်ရလဒ်ကို ဦးတည်ရှာဖွေတတ်သော စိတ်ဓာတ်သည် စာသင်ခန်းအတွင်းရှိ “အများအကျိုးငှာ ကိုယ်ကျိုးစွန့်သူ” ဟူသော အလေ့အထမှ စတင်ပါသည်။ မြန်မာဖတ်စာပါ ဤပုံရိပ်လေးသည် ကျွန်ုပ်တို့အား မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်အသိဉာဏ်၊ ကိုယ်ပိုင်ကျွမ်းကျင်မှုများ ဖြင့် ကမ္ဘာကို အကျိုးပြုနိုင်သော Glocal Citizens များဖြစ်လာစေရန် လမ်းပြပေးလျက်ရှိပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကင်းထောက် မောင်လေးကဲ့သို့ ရိုးသား၍ ပညာထူးချွန်ပြီး တာဝန်ကျေပွန်သော လူငယ်မောင်မယ်များကို ကျွန်ုပ်တို့က ချီးကျူးဂုဏ်ပြုကြရပါမည်။ ဤကဲ့သို့ သော အပြုသဘောဆောင်သည့် သင်ကြားမှုပတ်ဝန်းကျင်မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ယူသည့် နားလည်မှုနှင့် လေးစားမှုများသည် နိုင်ငံတော်အတွက် အေးချမ်းသာယာသော လူမှုဝန်းကျင်သစ်ဆီသို့ လျှောက်လှမ်းရာတွင် အခိုင်မာဆုံးသော အုတ်မြစ်များ ဖြစ်လာမည်မှာ ဧကန်မလွဲပင်ဖြစ်ပါသည်။ထာဝရလူရည်ချွန်တို့၏ နိုင်ငံ့တာဝန်နှင့် အနာဂတ်မျှော်လင့်ချက်ယနေ့ခေတ် စနစ်သစ်ပညာရေးတွင် အဆင့်ဆင့်စိစစ်ရွေးချယ်ခံရသော လူရည်ချွန်မောင်မယ်များသည် ပညာရေးထူးချွန်မှုသာမက ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး မြင့်မားသည့် ခေါင်းဆောင်ကောင်းများအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာကြမည်ဖြစ်ပါသည်။ “လူရည်ချွန် တစ်ခါဖြစ်လျှင် ဘဝတစ်လျှောက်လုံး လူရည်ချွန်ပင်” ဟူသော ဆုံးမစကားနှင့်အညီ ယနေ့လူရည်ချွန် မောင်မယ်များသည် စာသင်ခန်းအတွင်းမှ အောင်မြင်မှုတစ်ခုတည်းကိုသာ ပိုင်ဆိုင်သူများမဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံတော်၏ အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ပေးမည့် “ထာဝရ လူမွန်လူချွန် များ”ဖြစ်လာကြပါလိမ့်မည်။ မိမိတို့၏ အတတ်ပညာများဖြင့် နိုင်ငံတော်အား အလုပ်အကျွေးပြုကြမည့် သားကောင်း သမီးကောင်းများအဖြစ် တာဝန်သိစိတ် ဖြင့် ရှေ့ဆက်ကြမည့် အနာဂတ်၏ ဗိသုကာများပင် ဖြစ်ပါတော့သည်။ခရီးစဉ်တစ်လျှောက် ရရှိခဲ့သော ချစ်ခင် ရင်းနှီးမှုများ၊ အပြန်အလှန် အားပေးကူညီ မှုများနှင့် မမေ့နိုင်စရာ အမှတ်တရများ သည် ၎င်းတို့၏ စိတ်ကူးစိတ်သန်းများကို ပိုမိုရွက်လွှင့်စေပြီး နိုင်ငံနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးအားလုံး၏ အကျိုးစီးပွားကို မြှင့်တင်ပေးကြမည့် ခေါင်းဆောင်ကောင်းများအဖြစ်သို့ အသွင်ပြောင်းလဲပေးသွား မည်မှာအသေအချာပင် ဖြစ်ပါသည်။နိုင်ငံတော်အနေဖြင့် ဤလူငယ်များကို စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးစသည့် ကဏ္ဍအသီးသီးတွင် ဟန်ချက်ညီညီ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ရည်မှန်းထားပြီး ပညာရေးသည်သာလျှင် အခြေခံကျသောအဓိကသော့ချက်ဖြစ်ကြောင်း ခိုင်မာစွာယုံကြည်ထားပါသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ လူငယ်မောင်မယ်တို့အနေဖြင့် ကျောင်းကောင်စီကတိကဝတ်ဖြစ်သော-“မိမိကိုယ်ကို ကောင်းအောင်ကြိုးစားမည်၊မိမိအတန်းကို ကောင်းအောင်ကြိုးစားမည်၊ မိမိကျောင်းကို ကောင်းအောင် ကြိုးစားမည်၊ မိမိတိုင်းပြည်အတွက် ကောင်းအောင်ကြိုးစားမည်”ဟူသည့် စိတ်ဓာတ်ဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင် သာမကမိမိပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နိုင်ငံတော်အတွက်ပါအကျိုးရှိသည့် စံပြလူငယ်များဖြစ်လာစေရန် အစဉ်တစိုက် ကြိုးပမ်း အားထုတ်ကြရမည် ဖြစ်ပါသည်။ယနေ့ လူရည်ချွန်များသည် နိုင်ငံတကာနှင့် ရင်ပေါင်တန်းနိုင်ရန်အတွက် အသိပညာ၊ အတတ်ပညာသာမက စာရိတ္တကောင်းမွန်ပြီး ရိုးသားတက်ကြွဖျတ်လတ်သည့် နိုင်ငံ့သားကောင်းများအဖြစ် ရပ်တည်ကြရမည်ဖြစ်သည်။ ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် သည့်နိုင်ငံအဖြစ် တည်ဆောက်ရာတွင် နိုင်ငံတော်၏ အဓိကစွမ်းအားစုဖြစ်သော လူငယ်တို့၏ ပခုံးပြောင်းတာဝန်ယူမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးသော အလှည့်အပြောင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။သို့ဖြစ်ပါ၍ နိုင်ငံတော်အကျိုးပြု လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် အုတ်တစ်ချပ် သဲတစ်ပွင့်ပမာ ပံ့ပိုးကူညီကြမည့် ဤလူရည်ချွန် မောင်မယ်များအားလုံး၊ မိမိတို့ရရှိထားသော အသိပညာ၊ အတတ် ပညာများကို မေ့ပျောက်မပစ်ဘဲ ဦးနှောက် ထဲတွင်စွဲစွဲမြဲမြဲ မှတ်သားထားရင်း ငြိမ်းချမ်းသာယာပြီး ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သည့် နိုင်ငံတော်ကို တည်ဆောက်ပေးနိုင် ကြပါစေကြောင်းနှင့် နိုင်ငံ့သားကောင်းမှသည် ကမ္ဘာ့သားကောင်းများအဖြစ်သို့ အောင်မြင်စွာ လျှောက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေကြောင်း လေးနက်သောယုံကြည်ချက်၊ ခိုင်မာသော ကတိကဝတ်များနှင့်အတူ ဆုမွန်ကောင်းတောင်းအပ်ပါသည်။ ။moi