ဟော်မုရေလက်ကြားရဲ့ မရေရာတဲ့ အနာဂတ်နဲ့ အာရှအပေါ် ရိုက်ခတ်မှုများ

      မေလ ၁  ရက်နေ့သည်  ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးရှိ အလုပ်သမားကြီးများကို ဂုဏ်ပြုသည့် အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားနေ့ နေ့ထူးနေ့မြတ်ဖြစ်သည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်နေ့ကို    အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားနေ့ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၁ ရက်နေ့မှစတင်၍ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားနေ့ အခမ်းအနားများ ကျင်းပခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ၁၉၃၈ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်နေ့မှစတင်၍    နှစ်စဉ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအလုပ်သမားနေ့ အခမ်းအနားများ ကျင်းပခဲ့သည်။ထိုနေ့သည်   အလုပ်သမားများ၏ ရပိုင်ခွင့်များ၊ လူမှုရေးနှင့်   စီးပွားရေးတန်းတူညီမျှမှုအတွက် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည့် သမိုင်းကြောင်းကို အမှတ်ရသောနေ့ဖြစ်သည့်အပြင် ကမ္ဘာ့အလုပ်သမားလူတန်းစားများအဖို့ နိုင်ငံရေး သဘောတရားအရ လွန်စွာအရေးပါသောနေ့ဖြစ်သည်။ ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာက အလုပ်သမား ပစ္စည်းမဲ့လူတန်းစားအား ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်ခဲ့သော အရင်းရှင်စနစ်ကိုတော်လှန်၍ အလုပ်သမားတို့၏ ဘဝသစ် တည်ဆောက်ရန် အလုပ်သမားများ သွေးစည်းလိုက်သည့်နေ့ပင်ဖြစ်ပေသည်။အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအလုပ်သမားနေ့ပေါ်ပေါက်လာအောင် ဖန်တီးလိုက်သော အလုပ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမားတို့၏ ပဋိပက္ခသည် ၁၉ ရာစုဆန်းမှစ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် နိဒါန်းပျိုးခဲ့သည်။ ထိုခေတ်က အလုပ်သမားများမှာ နေထွက်မှနေဝင် တစ်နေ့လျှင် ၁၆ နာရီမှ နာရီ ၂၀ အထိ ပင်ပန်းကြီးစွာ အလုပ်ရုံ၊ စက်ရုံများတွင် အလုပ်ဆင်းကြရသည်။ မည်မျှပင်ပန်းကြီးစွာ လုပ်ကိုင်စေကာမူ အလုပ်သမားတို့၏ဘဝမှာ အဆင်ပြေလာခြင်းမရှိသည့်အပြင် နေရေး၊ ထိုင်ရေးနှင့် ကျန်းမာရေးလည်း များစွာဆိုးရွားနိမ့်ကျခဲ့သည်။ထိုကဲ့သို့ အလုပ်သမားတို့၏ ဘဝဆိုးကို မျက်ဝါးထင်ထင် ကြုံတွေ့ရင်ဆိုင်ရသော အလုပ်သမားခေါင်းဆောင်များသည် အလုပ်သမားများ သက်သာချောင်ချိစေရန် အလုပ်ရှင်များထံ တင်ပြတောင်းဆိုကြသည်။ ၁၈၂၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၈၄၀ ပြည့်နှစ်ခန့်အထိ အလုပ်သမားခေါင်းဆောင်များသည် တစ်နေ့လျှင် အလုပ်ချိန် ၁၀ နာရီသာ ကန့်သတ်ထားရန် တောင်းဆိုကြသည်။ သို့သော် အလုပ်ရှင်များက အလွယ်တကူ မလိုက်လျောခဲ့ပေ။ အလုပ်ချိန်လျှော့ပေါ့ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်သော အလုပ်သမားများ ဖမ်းဆီးနှိပ်ကွပ်ခြင်းခံရလေသည်။ အလုပ်သမား အင်အားစုများကလည်း အလျှော့မပေးဘဲ  ဆက်လက်ကြိုးပမ်းကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍   အလုပ်သမားတို့၏တိုက်ပွဲသည် အင်္ဂလန်၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်နှင့် ဩစတြေးလျတိုက်တို့ထိ ကူးစက်သွားခဲ့သည်။၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်အလုပ်သမားများအဖွဲ့ချုပ်ညီလာခံ၌ ၁၈၈၆ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ တစ်နေ့လျှင် ၈ နာရီသာအလုပ်လုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်၏။ အလုပ်သမားအဖွဲ့ခွဲများသို့လည်း ထိုဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း အောင်မြင်သည်အထိ တိုက်ပွဲဝင်ကြရန် ညွှန်ကြားချက်များပေးပို့လိုက်သည်။  အလုပ်သမားပေါင်းများစွာတို့သည်    ဤညွှန်ကြားချက်အတိုင်းဆောင်ရွက်ကြရာ တစ်ဖက်မှ အစွမ်းကုန်ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်ခြင်းကို ခံရသည်။ အချို့မှာ အလုပ်မှထုတ်ပစ်ခြင်းခံရပြီး အချို့မှာထောင်ကျ၍ သေကျေပျက်စီးကြရသည်။သို့‌သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် အလုပ်သမားများ၏အရေးမှာ အောင်မြင်သွားခဲ့ကာ ၁၈၈၉ ခုနှစ် ပါရီမြို့၌ကျင်းပသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆိုရှယ်လစ်တို့၏ ဒုတိယညီလာခံက မေလ ၁ ရက်နေ့ကို ကမ္ဘာ့အလုပ်သမားနေ့ဟု သတ်မှတ်ပေးလိုက်သည်။ အဆိုပါ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ နှစ်စဉ် မေလ ၁ ရက်နေ့တိုင်းတွင် အလုပ်သမားခေါင်းဆောင်အသီးသီးတို့က အလုပ်သမားအရေးများကို ဟောပြောခြင်း  စသည့်အထိမ်းအမှတ်ပွဲများ ကျင်းပကြသည်။   ကမ္ဘာ့အလုပ်သမားနေ့တွင် အလုပ်သမားများ အားလုံးသည် လုပ်ခပြည့်နှင့် အားလပ်ခွင့်ရကြသည်။   ထို့ပြင် အစိုးရရုံးများ၊ အလုပ်ရုံများ၊ ဈေးဆိုင်များပိတ်၍ အလုပ်သမားများ၏ အင်အားပြပွဲများ၊ စီတန်းလမ်းလျှောက်ပွဲများ     စသည့်အလုပ်သမားနေ့ အထိမ်းအမှတ်ပွဲများကို ကျင်းပလေ့ရှိသည်။မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ၁၉၃၈ ခုနှစ် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ် ရေနံမြေအလုပ်သမားသပိတ်ကြီးတွင် အလုပ်သမားများသာမက ကျောင်းသားများနှင့် တောင်သူလယ်သမားများပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရေနံလုပ်ငန်းကိုလက်ဝါးကြီးအုပ် သွေးစုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသော ဘီအိုစီသည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ဘီအိုစီကုမ္ပဏီသည် အလုပ်သမားများကို ထိုက်တန်သည့် အခွင့်အရေးများမပေးသဖြင့်   မကျေမနပ်ဖြစ်ကြရသည်။ ထိုအချိန်တွင် ချောက်မြို့ ဘီအိုစီကုမ္ပဏီမှ သခင်ခင်အား အလုပ်တစ်ရက် ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်မှုဖြင့် အလုပ်မှထုတ်ပစ်ရာ မကျေမနပ်မှုများပေါက်ကွဲပြီး ရေနံမြေအလုပ်သမားသပိတ်ကြီးသည် ၁၉၃၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုသပိတ်ကြီးသည် ရေနံချောင်း လမ်းရွာရေနံချက်စက်ရုံမှ အလုပ်သမားများထံ ကူးစက်သွားပြီး သန်လျင်ရေနံချက်စက်ရုံများသို့ပါ ကူးစက်ကာ ထပ်ဆင့်သပိတ်များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ထိုစဉ်က     မြန်မာအလုပ်သမားထုသည် စစ်မှန်သောအလုပ်သမား အခွင့်အရေးများကို     မခံစားခဲ့ရချေ။  အလုပ်သမားထုကြီး၏ဘဝမှာ    တရားမျှတသောအသီးအပွင့်  အကျိုးတရားများနှင့် ဝေးကွာခဲ့ရပြီး အရင်းရှင်လောင်းရိပ်အောက်တွင်  ညှိုးနွမ်းခဲ့ရသည်။ ထိုအရေးတော်ပုံသည်   မြန်မာနိုင်ငံရှိ အလုပ်သမားလူတန်းစားများ၏ သမိုင်းဝင်သောတိုက်ပွဲဖြစ်သည်။အလုပ်သမား လူတန်းစားတစ်ရပ်တည်းသာမဟုတ် တောင်သူလယ်သမားများ၊ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ၊ တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင်များ၊ ပြည်သူများက ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ကြသဖြင့်    ထင်ရှားအောင်မြင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရခဲ့ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမား အဖွဲ့ချုပ်ဝင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဖဆပလအစိုးရ နှစ်ခြမ်းကွဲသွားသောကြောင့် အလုပ်သမားအစည်းအရုံး နှစ်ခြမ်းကွဲသွားခဲ့သည်။  ၁၉၆၂   ခုနှစ် မတ်လ၂ ရက်တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီတက်လာပြီး အလုပ်သမားရေးရာများကို အထူးကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့အလုပ်သမားကောင်စီကိုဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။  မြန်မာနိုင်ငံတွင် အလုပ်သမားဥပဒေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန်နှင့်   အလုပ်သမားအခွင့်အရေးရရန်၊ လုပ်အားနှင့်ညီမျှသည့်   လုပ်ခရရန်နှင့် ဝန်နှင့်အား    မျှတသည့်အလုပ်များ  လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက်     ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။   အလုပ်သမားနေ့ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည့် ကမ္ဘာ့သမိုင်းကြောင်းကို ပြန်ကြည့်လျှင်  အခက်အခဲပေါင်းများစွာနှင့်  တိုက်ပွဲအဆင့်ဆင့်ကို ဖြတ်ကျော်လာခဲ့ရသည်ကို တွေ့ကြရမည်ဖြစ်သည်။ အလုပ်သမားများစွာ၏ အသက်ပေါင်းများစွာဖြင့် ရင်း၍ရခဲ့သော နေ့တစ်နေ့ဖြစ်သည်ကို တွေ့ကြရမည်ဖြစ်ပြီး  ကမ္ဘာ့အလုပ်သမားလူတန်းစားများအတွက် အရေးပါသော၊ တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော   နေ့တစ်နေ့ဖြစ်ခဲ့သည်။မြန်မာအဘိဓာန်တွင်  အလုပ်သမားဟူသည်    မိမိအသက်မွေးမှုအတွက် ကာယအား၊  ဉာဏအားကို အသုံးပြု၍ အလုပ်လုပ်သူဟူ၍   ဖွင့်ဆိုထားသည်။ အလုပ်သမားများကို အမျိုးအစားခွဲခြားကြည့်လျှင်     ကာယအလုပ်သမားနှင့် ဉာဏအလုပ်သမားဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စား ခွဲခြားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ အလုပ်လုပ်ရာ၌ မိမိအသက်မွေးမှုအတွက် မိမိအလုပ်ကို ကိုယ်တိုင်လုပ်ခြင်းနှင့် သူတစ်ပါး၏အလုပ်ကို လုပ်အားခယူ၍ လုပ်ခြင်းဟူ၍ အလုပ်နှစ်မျိုးရှိသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ကာယ၊ ဉာဏအလုပ်သမားများသည် မိမိတို့ဘဝရပ်တည်ရှင်သန်ရေးအတွက် ကာယအား၊ ဉာဏအားများကိုရင်းကာ ဇွဲ၊ လုံ့လ၊ ဝီရိယ၊ စေတနာတို့ဖြင့် ပေးဆပ်နေကြသူများဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။နိုင်ငံတော်အစိုးရသည် နိုင်ငံတော်၏ အခြေခံလူတန်းစားနှစ်ရပ်ဖြစ်သော တောင်သူလယ်သမားနှင့် အလုပ်သမားတို့၏လုပ်အားကို တန်ဖိုးထားဖော်ထုတ်လျက်ရှိသည်။ အလုပ်သမားများကိုလည်း ကုန်ထုတ်လုပ်မှုတိုးတက်ရေး၊ လုပ်ငန်းခွင်စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေး အလုပ်လုပ်သလောက် အကျိုးခံစားခွင့်ရရှိရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။နိုင်ငံတော်အတွင်းရှိ သဘာဝအရင်းအမြစ်များကိုအခြေပြုလျက်  လူသယံဇာတ၊ မြေသယံဇာတ၊   ရေသယံဇာတများကို ထိထိရောက်ရောက် အသုံးချပြီး အသိပညာနှင့် အတတ်ပညာရှင်များ၏ စွမ်းအားဖြင့် ခေတ်မီစက်မှုနိုင်ငံထူထောင်ရေးတွင်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော်တွင် အထူးစီမံကိန်းကြီးများ ချမှတ်၍လည်းကောင်း အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် အစိုးရသစ် တာဝန်ယူသည့်နေ့မှစ၍ ရက်ပေါင်း ၁၀၀ အတွင်း ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် တောင်သူလယ်သမားများကို ချေးငွေနှုန်းထားတိုးမြှင့်ရေးစီမံချက်အနေဖြင့် ချေးငွေများ တိုးမြှင့်ထုတ်ပေးသွားရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။တောင်သူလယ်သမားများကို ချေးငွေနှုန်းထားတိုးမြှင့်ရေး စီမံချက်အနေဖြင့် စပါး၊ ဂျုံ၊ ချည်မျှင်ရှည်ဝါတို့နှင့်ပတ်သက်၍ သုံးသိန်းအထိလည်းကောင်း၊ အခြားသီးနှံ ၁၈ မျိုးကို နှစ်သိန်းခွဲအထိလည်းကောင်း၊ ပန်းနှမ်း၊ ဆီမုန်ညင်း၊ ဂုန်လျှော်တို့နှင့်ပတ်သက်၍ တစ်သိန်းခွဲအထိလည်းကောင်း   တိုးမြှင့်ချေးပေးသွားမည်ဖြစ်ပြီး လယ်ယာသုံးစက်ကိရိယာချေးငွေနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ကျပ်သိန်း ၃၀၀၀ အထိ တစ်ကဏ္ဍ၊ ကျပ်သိန်း    ၃၀၀၀  အထက်ဖြစ်ပါက တစ်ကဏ္ဍပေးမည်ဖြစ်သည်။အလားတူ ကျေးလက်ရေရရှိရေးလုပ်ငန်း၊ ဆိုလာရေတင်စနစ်ဖြင့် သောက်သုံးရေနှင့် စိုက်ပျိုးရေရရှိရေးလုပ်ငန်းနှင့် လာမည့်ပညာသင်နှစ်မှစ၍ အလယ်တန်းပညာအဆင့်တွင် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးပညာရပ်များကို ထည့်သွင်းသင်ကြား ပေးသွားမည်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သဘာဝကပေးထားသည့် အခွင့်အလမ်းကောင်းများစွာရှိပြီးဖြစ်သည့်အတွက် ယင်းအခွင့်အလမ်းကောင်းများကိုထိရောက်အကျိုးရှိစွာအသုံးချ၍   ပြည်တွင်းစီးပွားရေးနှင့်   ပြည်တွင်းကုန်ထုတ်လုပ်မှုနှစ်ဆတိုးတက်ရေး၊ ပြည်ပမှ    ကုန်ပစ္စည်းများ ဝယ်ယူတင်သွင်းသည့်နိုင်ငံအဖြစ်မှ ပြည်ပသို့ပို့ကုန်တင်ပို့သည့်နိုင်ငံဖြစ်လာရေး  နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ အဘက်ဘက်က ကြိုးစားဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။ အလုပ်သမားကြီးများကလည်း နိုင်ငံတော်နှင့် ပြည်သူလူထုအကျိုးစီးပွားအတွက် ကိုယ်အား၊ ဉာဏ်အားရှိသရွေ့ အစွမ်းကုန်အားထုတ်ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။   နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေဖြင့် ကျေးဇူးရှင် အလုပ်သမားကြီးများ၏ လူမှုဘဝဖူလုံရေး၊ ထိုက်သင့်သော လုပ်ခလစာရရှိရေးတို့ကို နှစ်အလိုက် ဆက်လက်တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ အလုပ်သမားများကလည်း ထုတ်ကုန်နှစ်ဆတိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်ရေးတို့တွင် အားသွန်ခွန်စိုက်ကြိုးပမ်းကြခြင်းဖြင့်   နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးကဏ္ဍ    ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရေးတို့ကို   တက်ညီလက်ညီဆောင်ရွက် သွားရမည်ဖြစ်ကြောင်း အကြံပြု ရေးသားလိုက်ရပါသည်။    ။MWD 

ယနေ့ခေတ်ကာလတွင်     လူသားတို့အသက်ရှင်သန်ရန်    နေ့စဉ်ရှူရှိုက်နေရသည့်လေထုမှာ သန့်စင်မှုနည်းပါးသွားပြီး အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် လေထုညစ်ညမ်းမှုမှာ တစ်နေ့တခြား  ပိုမိုဆိုးဝါးလာသည်။ ဖုန်မှုန့်၊ မီးခိုးငွေ့နှင့်ဓာတုဓာတ်ငွေ့များကြောင့် လူနေထူထပ်သည့်မြို့ပြများတွင်သာမက ကျေးလက်ဒေသများတွင် လေထုညစ်ညမ်းမှုများ ကြုံတွေ့လာသည်။  အထူးသဖြင့် မီးလောင်ခြင်း၊ မီးရှို့ခြင်းများမှဖြစ်ပေါ်လာသည့်မီးခိုးမြူငွေ့များကြောင့် လေထုညစ်ညမ်းမှုပိုမိုဆိုးဝါးလာသည်။ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါအပြီးတွင် အဆုတ်နှင့်အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေးအတွက်     အဓိကစိန်ခေါ်မှုတစ်ခုမှာ  မီးခိုးမြူငွေ့ညစ်ညမ်းမှုပြဿနာဖြစ်သည်။ မီးခိုးမြူငွေ့တွင်ပါဝင်သော အမှုန်အမွှားများ(PM2.5)သည် လူသားတို့၏အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို   ဆိုးဝါးစွာထိခိုက်စေသည်။    အထူးသဖြင့် ကလေးငယ်များနှင့်    သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါများ ပိုမိုဖြစ်ပွားစေသည်။   မီးခိုးမြူငွေ့များကြောင့်   လူသားအားလုံး၏ကျန်းမာရေးကိုသာမက   ရာသီဥတုဖောက်ပြန်မှုများအပြင် လူမှုစီးပွားဘဝများကိုပါ ထိခိုက်လျက်ရှိသဖြင့် အာဆီယံဒေသတွင်းနိုင်ငံများသည်    မီးခိုးမြူငွေ့ညစ်ညမ်းမှုကိုဖြေရှင်းနိုင်ရန် နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့်လည်း ဤပြဿနာကိုဖြေရှင်းနိုင်ရန်   ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဦးစီးဌာနမှဦးဆောင်၍    သက်ဆိုင်ရာဆက်စပ်ဌာနများနှင့် ပူးပေါင်းအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံအချင်းချင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအနေဖြင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်  မီးခိုးမြူငွေ့ညစ်ညမ်းမှုဆိုင်ရာ အာဆီယံသဘောတူညီချက်တွင်  ၂၀၀၃  ခုနှစ်၌  အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ်ပါဝင်ခဲ့ပြီး   နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်  မီးခိုးမြူငွေ့ညစ်ညမ်းမှုထိန်းချုပ်ရေးဆိုင်ရာ  အာဆီယံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးလမ်းပြမြေပုံ  (၂၀၂၄-၂၀၃၀) ကိုလည်းကောင်း၊  ၂၀၁၇ ချင်းရိုင်လုပ်ငန်းစီမံချက်ကိုလည်းကောင်း၊ အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့်အတူ  ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည့်အပြင်   လာအို၊   မြန်မာနှင့်ထိုင်းနိုင်ငံတို့ ပူးပေါင်း၍ ချမှတ်ထားသည့် Clear Sky Strategy (၂၀၂၄-၂၀၃၀) ကိုလည်း လာအို၊ ထိုင်းနိုင်ငံတို့နှင့် ပူးပေါင်းအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။မီးခိုးမြူငွေ့ဖြစ်ပေါ်မှု၏အဓိကအရင်းအမြစ်မှာ သဘာဝတောမီးလောင်ကျွမ်းမှုများထက် လူသားတို့၏ မဆင်မခြင်လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့်ဖြစ်သည်ကိုတွေ့ရှိရသည်။ လူ့ပယောဂကြောင့် တောမီးလောင်ခြင်း၊ စွန့်ပစ်အမှိုက်မီးရှို့ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ဆောင်ရန် တောင်ယာခုတ်ထွင်မီးရှို့ခြင်း၊ ရိုးပြတ်များအား မီးရှို့ရှင်းလင်းခြင်းနှင့်စိုက်ပျိုးရေးဘေးထွက်ပစ္စည်းများကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်း၊ မော်တော်ယာဉ်များ၊ စက်ရုံအလုပ်ရုံများမှထွက်သောမီးခိုးများ စသည်တို့ကြောင့်   မီးခိုးမြူငွေ့များဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းဖြစ်သည်။ သဘာဝအတိုင်းဖြစ်ပေါ်သည့် တောမီးလောင်ကျွမ်းမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်ခက်ခဲသော်လည်း လူသားတို့၏   မဆင်မခြင်မီးရှို့မှုများကိုလျှော့ချနိုင်မည်ဆိုပါက မီးခိုးမြူငွေ့ဖြစ်ပေါ်မှုများလျော့နည်းလာမည်ဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာနအနေဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတွင်  မီးရှို့မှုများ လျော့နည်းပပျောက်စေရေးအတွက်  တောင်သူလယ်သမားများအား အသိပညာပေးခြင်း၊ အစားထိုးဆောင်ရွက်သင့်သည့် စိုက်ပျိုးရေးနည်းလမ်းများအား စံပြကွက်၊ စမ်းသပ်ကွက်များပြုလုပ်ပြသခြင်း၊ သင်တန်းများပေးခြင်း၊ မီဒီယာများမှပညာပေးခြင်း စသည့်နည်းလမ်းများဖြင့် အထူးအလေးထားဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ မီးရှို့ခြင်းကြောင့် တောင်သူလယ်သမားများကြုံတွေ့လာနိုင်သည့်ဆိုးကျိုးများရိုးပြတ်နှင့်အမှိုက်သရိုက်များကို  မီးရှို့ခြင်းအားဖြင့်  ပိုးမွှားရောဂါကျရောက်မှုနည်းပါးစေခြင်းနှင့်  ထယ်ထိုးမြေပြင်လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရန်လွယ်ကူစေပြီး ပြာမှုန့်များမှနေ၍  မြေဆီဩဇာရသည်ဟု တောင်သူလယ်သမားအများစုက      ယူဆလေ့ရှိကြသည်။ လက်တွေ့မှာမူ စိုက်ပျိုးရေးမြေများတွင် မီးရှို့ခြင်းကြောင့်     ရေရှည်တွင် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရာ၌ အောက်ပါဆိုးကျိုးများစွာကို မုချဧကန်ကြုံတွေ့လာနိုင်သည်။၁။ မြေဆီလွှာကျန်းမာရေးတောင်သူလယ်သမားများစိုက်ပျိုးနေသည့် မြေဆီလွှာတွင်  ရုပ်ဂုဏ်သတ္တိ၊  ဓာတုဂုဏ်သတ္တိ၊  ဇီဝဂုဏ်သတ္တိများရှိသည်။      တောင်သူများအနေဖြင့် မြေကြီးကို သက်မဲ့ကြားခံနယ်(Medium)ဟုမမြင်ဘဲ သက်ရှိစနစ်(Living System)တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်တတ်ရန်လိုသည်။ ကျန်းမာသောမြေဆီလွှာဖြစ်ရန်အတွက်    ရုပ်ဂုဏ်သတ္တိ၊   ဓာတုဂုဏ်သတ္တိများကောင်းမွန်နေရုံမျှသာမက ဇီဝဂုဏ်သတ္တိဖြစ်သည့် မြေကြီးအတွင်းအဏုဇီဝပိုးမွှားများပေါများရန်လည်းလိုသည်။  အဏုဇီဝပိုးမွှားများသည် သဘာဝမြေဩဇာများဖြစ်ပေါ်စေရန်နှင့်မြေဆီလွှာအတွင်း အာဟာရဓာတ်များလည်ပတ်နိုင်စေရန် ဆောင်ရွက်ပေးသူများဖြစ်သဖြင့်  ၎င်းတို့မရှိပါက မြေဆီလွှာသည် သက်မဲ့မြေကဲ့သို့ဖြစ်သွားနိုင်သည်။  စိုက်ခင်းမြေများကို မီးရှို့လိုက်ခြင်းကြောင့်  မြေတွင်းရှိ သက်ရှိအဏုဇီဝများသေဆုံးခြင်း၊   မြေဆီလွှာအတွင်း   သဘာဝမြေဆွေးဓာတ်ဖြစ်သည့် အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများဆုံးရှုံးခြင်း၊ မြေအစိုဓာတ်ဆုတ်ယုတ်သွားခြင်း၊ မြေဆီလွှာမာခဲလာခြင်း၊ မြေကျပ်ခြင်း၊ မြေကြီးအတွင်းသို့ ရေစိမ့်ဝင်မှုနည်းသွားခြင်း၊ မြေချဉ်ငန်ကိန်း မျှခြေပျက်သွားခြင်း၊   မြေဆီလွှာတိုက်စားမှုဖြစ်ပေါ်စေခြင်း စသည့်ဆိုးကျိုးများစွာဖြစ်စေ၍ မြေဆီလွှာ၏ဇီဝဂုဏ် သတ္တိသာမက ရုပ်ဂုဏ်သတ္တိ၊ ဓာတုဂုဏ်သတ္တိများပါပျက်စီးသွားပြီး မြေဆီလွှာကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေသည်။ ၂။ စိုက်ပျိုးစရိတ်ပိုမိုမြင့်မားလာခြင်းမြေဆီလွှာတွင်    သဘာဝအာဟာရဓာတ်များ (မြေဆွေးဓာတ်ထုတ်ပေးသည့် အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများ) လျော့နည်းသွားသဖြင့် သီးနှံအထွက်နှုန်းကောင်းစေရန် ဓာတ်မြေသြဇာများကို ယခင်ကထက်ပိုမိုဝယ်ယူသုံးစွဲရန်လိုအပ်လာမည်။    မီးရှို့ခြင်းသည် ဖျက်ပိုးများကိုသာမက အကျိုးပြုမိတ်ဆွေပိုးမွှားများ (ဥပမာ- ပင့်ကူ၊ နကျယ်ကောင်)ကိုပါသေစေသောကြောင့် နောက်ပိုင်းတွင် ဖျက်ပိုးများ ပိုမိုကျရောက်လာနိုင်သည့်အန္တရာယ်ရှိပြီး    ပိုးသတ်ဆေးပိုမိုသုံးစွဲရန်လိုအပ်လာမည်။၃။ ဈေးကွက်မီးရှို့စိုက်ခင်းမှထွက်ကုန်များမှာ စျေးကွက်ပျက်ပြီး ဝယ်လက်မရှိခြင်း၊   ဈေးနှိမ်ခံရခြင်းများကြုံတွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။  လက်ရှိကာလတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြောင်းသီးနှံကိုရောင်းချသည့်အခါတွင်  “မီးခိုးမြူကင်းစင်ကြောင်းထောက်ခံချက်(စိုက်ခင်းကိုမီးရှို့ထားခြင်းမရှိကြောင်း)”တင်ပြနိုင်မှသာ ထိုင်းနိုင်ငံဘက်မှဝယ်ယူလျက်ရှိသည်။ ပြောင်းလဲကျင့်သုံးသင့်သည့်စိုက်နည်းစနစ်များစိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍမှ   မီးရှို့မှုများပပျောက်စေပြီး  ရေရှည်တည်တံ့သော    စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုကို ဖော်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် တောင်သူလယ်သမားများအနေဖြင့် အောက်ပါနည်းလမ်းများကို အစားထိုးကျင့်သုံးသင့်သည်။၁။ ကုန်းမြင့်လယ်ယာဖော်ထုတ်စိုက်ပျိုးခြင်းတောင်တန်းဒေသများတွင် ရွှေ့ပြောင်းတောင်ယာစိုက်မည့်အစား ကုန်းမြင့်လယ်ယာများဖော်ထုတ်၍ ကုန်းမြင့်လှေကားထစ်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊    စပါးအခြေခံနှစ်သီးစား သီးနှံပုံစံပြောင်းလဲစိုက်ပျိုးခြင်းများဆောင်ရွက်သင့်သည်။    ကုန်းမြင့်လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းအားဖြင့်     မြေဆီလွှာအာဟာရကို ရေရှည်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်း၊ ရေအရင်းအမြစ်ကိုစနစ်တကျစီမံနိုင်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးစရိတ်သက်သာပြီး အထွက်နှုန်းတည်ငြိမ်ခြင်း၊ တရားဝင်မြေပိုင်ဆိုင်မှုအခွင့်အရေးရခြင်း၊   ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်ပျက်စီးမှုမရှိခြင်းနှင့် ဈေးကွက်ခိုင်မာသဖြင့် ရေရှည်အကျိုးစီးပွားဖြစ်ထွန်းစေခြင်း စသည့်အကျိုးကျေးဇူးများရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၂။ မြေဆွေးပြုလုပ်၍   သဘာဝမြေဩဇာအဖြစ်အသုံးပြုခြင်းရှေ့သီးနှံရိတ်သိမ်းပြီးသည့်အခါ ကျန်ရှိနေသည့်ရိုးပြတ်များနှင့် စိုက်ပျိုးရေးဘေးထွက်ပစ္စည်းများကို မီးမရှို့ဘဲ စနစ်တကျမြေဆွေးပြုလုပ်၍ စိုက်ခင်းထဲသို့ထည့်ပေးခြင်းသည် တောင်သူများအတွက် “အမှိုက်ကနေ ရွှေဖြစ်အောင်”ပြုလုပ်နိုင်သည့် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်သည်။ မြေဆွေးပြုလုပ်၍ သဘာဝမြေဩဇာအဖြစ်အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများကြွယ်ဝစေခြင်း၊ မြေဆီလွှာကျန်းမာစေခြင်း၊    ရေထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်းကို  မြှင့်တင်ပေးခြင်း၊ မြေဆီလွှာ၏တည်ဆောက်ပုံကိုကောင်းမွန်စေပြီး လေဝင်လေထွက်ကောင်းစေခြင်း၊   မြေအတွင်းရှိ အကျိုးပြုအဏုဇီဝပိုးမွှားများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေခြင်း၊ ဓာတ်မြေဩဇာဖိုးကုန်ကျစရိတ်သက်သာခြင်း စသည့်အကျိုးကျေးဇူးများရရှိမည်ဖြစ်သည်။၃။ ဘိုင်အိုချာပြုလုပ်၍ သဘာဝမြေဩဇာအဖြစ်အသုံးပြုခြင်းဘိုင်အိုချာဆိုသည်မှာ  သီးနှံအကြွင်းအကျန်များအား     အောက်ဆီဂျင်လုံးဝမရှိသည့်အခြေအနေ သို့မဟုတ် အနည်းငယ်သာရှိသည့်အခြေအနေတွင် မီးပြင်းပြင်းဖြင့် ပြာအဆင့်သို့မရောက်စေဘဲ မီးရှို့ခြင်းဖြစ်သည်။ စိုက်ခင်းအတွင်းသို့ ဘိုင်အိုချာထည့်ပေးခြင်းအားဖြင့် မြေဆီလွှာအတွင်း ကာဗွန်ပါဝင်မှုကို ထိန်းပေးနိုင်ခြင်း၊ မြေချဉ်ငန်ဓာတ်ကိုထိန်းညှိပေးခြင်း၊ လေထုကိုအဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေသည့်ဓာတ်ငွေ့များကို ဘိုင်အိုချာကစုပ်ယူထားနိုင်ခြင်း၊ ပေါင်းသတ်ဆေး၊ ပိုးသတ်ဆေးများ၏ဓာတ်ကြွင်းအာနိသင်ကို စုပ်ယူထားနိုင်ခြင်း စသည့်အကျိုးကျေးဇူးများရရှိမည်ဖြစ်သည်။၄။ တောင်စောင်းစိုက်ပျိုးနည်းစနစ်ဖြင့် စိုက်ပျိုးခြင်း တောင်စောင်းစိုက်ပျိုးနည်းစနစ်ဆိုသည်မှာ  ကြီးထွားမှုမြန်ပြီး နိုက်ထရိုဂျင်ဖမ်းယူပေးနိုင်သည့် ပဲမျိုးရင်းဝင်အပင်များ သို့မဟုတ် ချုံပုတ်ပင်များအား  စည်းရိုးကန့်ပင်များအဖြစ် ကွန်တိုလိုင်း (ရေပြင်ညီလိုင်း)အလိုက် ထူထပ်စွာစိုက်ပျိုးကာရံထားပြီး ၎င်းကွန်တိုခြံစည်းရိုး ကန့်ပင်လိုင်းများကြားတွင် သီးနှံပင်များကို အကန့်လိုက်စိုက်ပျိုးခြင်းဖြစ်သည်။ တောင်စောင်းအပေါ်ပိုင်းမှ  တိုက်စားစီးဆင်းလာသည့် အနည်အနှစ်များအား  စည်းရိုးကန့်ပင်များမှတားဆီး၍  ကွန်တိုမြောင်းထဲတွင် ဖမ်းယူပိတ်ဆို့ထားသဖြင့် မြေဆီလွှာတိုက်စားဆုံးရှုံးမှုသက်သာစေသည်။ ဤစနစ်စိုက်ပျိုးခြင်းကြောင့် မြေဆီလွှာကောင်းမွန်လာပြီး တစ်နေရာတည်းတွင် နှစ်ရှည်လများစိုက်ပျိုးနိုင်မည်ဖြစ်သည့်အတွက် ရွှေ့ပြောင်းတောင်ယာမြေအသစ်များ ထပ်မံရှာဖွေမီးရှို့စိုက်ပျိုးရန်မလိုတော့ဘဲ တစ်နေရာတည်းတွင် အတည်တကျ အမြဲတမ်းတောင်ယာသဖွယ် စိုက်ပျိုးလာနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ရွှေ့ပြောင်းတောင်ယာစနစ်မှ တောင်စောင်းစိုက်ပျိုးရေးစနစ်ကို   ကူးပြောင်းခြင်းအားဖြင့်   သစ်တောပြုန်းတီးမှုကိုလျှော့ချနိုင်ပြီး ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကို ကာကွယ်နိုင်ခြင်း၊ ရေတိုက်စားမှုနှင့်မြေဆီလွှာပျက်စီးမှုကိုလျှော့ချနိုင်ခြင်း၊ တစ်နေရာတည်းတွင် အတည်တကျနေထိုင်စိုက်ပျိုးလာနိုင်ခြင်း၊ သီးနှံအထွက်နှုန်း တိုးတက်ခြင်း၊ ဈေးကွက်ခိုင်မာခြင်း၊ တောင်သူဝင်ငွေတိုးပြီး လူနေမှုအဆင့်အတန်းမြင့်မားလာနိုင်ခြင်း၊ မီးခိုးမြူငွေ့လေထုညစ်ညမ်းမှုကို လျော့ကျစေခြင်း၊   သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်ပျက်စီးမှုမရှိခြင်း စသည့်အကျိုးကျေးဇူးများစွာရရှိနိုင်သည်။၅။ သီးနှံသစ်တောရောနှောစိုက်ပျိုးခြင်းသီးနှံသစ်တောရောနှောစိုက်ပျိုးခြင်းဆိုသည်မှာ သစ်တောပင်များ၊ နှစ်ရှည်ပင်များနှင့် ရာသီသီးနှံများ သို့မဟုတ်    စားကျက်သီးနှံများကိုရောနှော၍  စနစ်တကျစိုက်ပျိုးခြင်းကိုဆိုလိုသည်။ ဤစနစ်သည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းရုံသာမက တောင်သူများအတွက် စီးပွားရေးအရ အကျိုးအမြတ်ပိုမိုရရှိစေရန်ရည်ရွယ်သည်။  သီးနှံသစ်တောရောနှောစိုက်ခြင်းဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းတောင်ယာနေရာတွင် အမြဲတမ်းစိုက်ပျိုးရေးကို အစားထိုးသင့်သည်။ နှစ်ရှည်ပင် (သစ်သီးပင်၊  ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်၊  ရော်ဘာ)  စိုက်ထားသည့်အတွက်   ယာမြေနေရာရရှိဖို့ နှစ်စဉ်မီးရှို့ဖို့မလိုတော့ပါ။   သီးနှံသစ်တောရောနှောစိုက်ခင်းများသည် များသောအားဖြင့်  တစ်နှစ်ပတ်လုံး  စိမ်းလန်းနေသောနှစ်ရှည်ပင်များရှိနေသည့်အတွက်   ခြောက်သွေ့သည့် ရွှေ့ပြောင်းတောင်ယာများထက်    တောမီးကူးစက်လောင်ကျွမ်းဖို့ပိုခက်ခဲစေသည်။သီးနှံသစ်တောရောနှောစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့်   သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းရာရောက်ခြင်း၊ မြေဆီလွှာတိုက်စားမှုကို ကာကွယ်ပေးခြင်း၊ ရာသီဥတုမျှတစေပြီး   ရာသီဥတုဒဏ်ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်း၊   အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများပေါများစေခြင်း၊ မြေဆီလွှာဖွံ့ဖြိုးခြင်း၊ ဝင်ငွေလမ်းကြောင်းမျိုးစုံရရှိခြင်းနှင့်ဝင်ငွေတိုးတက်ခြင်း စသည့်အကျိုးကျေးဇူးများစွာရရှိနိုင်သည်။၆။ ရိုးပြတ်များကို စိုက်ခင်းအတွင်း ထယ်ထိုးမြေမြှုပ်ပြန်လည်ထည့်သွင်းခြင်း မြေဆီဩဇာထက်သန်သည့်မြေဖြစ်ရန်အတွက် မြေကြီးအတွင်းသို့ သဘာဝမြေဆွေးဓာတ်ပေးနိုင်သည့် အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများထည့်ပေးရန်လိုသည်။ ရိုးပြတ်များကိုမီးမရှို့ဘဲ ထယ်မှောက်ခြင်းနှင့်ခုတ်ဖုံးစနစ်ကျင့်သုံးခြင်းသည် မြေကြီးအတွင်း အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများထည့်ပေးနေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ရိုးပြတ်များဆွေးမြည့်မှုမြန်ဆန်စေရန် အဏုဇီဝဖျော်ရည်အီးအမ်ဖျန်းပေးခြင်း၊ ယူရီးယားအနည်းငယ်ထည့်ပေးခြင်း၊    သင့်တော်သောထွန်ယက်ရေးကိရိယာများအသုံးပြုခြင်း စသည်တို့ကိုဆောင်ရွက်သင့်သည်။ ဤကဲ့သို့ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းဖြင့် မြေဆီလွှာအာဟာရနှင့်အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းတိုးပွားလာခြင်း၊ မြေဆီလွှာ၏ရုပ်ဂုဏ်သတ္တိများကောင်းမွန်လာခြင်း၊ အကျိုးပြုအဏုဇီဝပိုးများပွားများလာခြင်း၊ ရေရှည်တွင်  ဓာတ်မြေဩဇာသုံးစွဲမှု လျော့ကျလာနိုင်စေခြင်း စသည့်အကျိုးကျေးဇူးများစွာရရှိနိုင်သည်။၇။ သီးနှံအကြွင်းအကျန်များအား မြေဖုံးပစ္စည်းအဖြစ်အသုံးပြုခြင်းဤနည်းလမ်းသည် သီးနှံရိတ်သိမ်းပြီး ကျန်ရှိသော ကောက်ရိုး၊ ပြောင်းရိုး၊ ပဲမှော်နှင့်အခြားအပင်အပိုင်းအစများကိုမီးမရှို့ဘဲ စိုက်ခင်းမြေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် မြေဖုံးပစ္စည်းအဖြစ် ဖုံးအုပ်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသို့ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် မြေဆီလွှာအစိုဓာတ်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်း၊ ပေါင်းပေါက်ရောက်မှုကို နှိမ်နင်းနိုင်ခြင်း၊ မြေဆီလွှာအပူချိန်ကိုထိန်းညှိခြင်း၊ မြေဆီလွှာတိုက်စားမှုကိုကာကွယ်ခြင်း၊ ရေရှည်တွင် မြေဆီဩဇာတိုးတက်လာခြင်း စသည့်အကျိုးကျေးဇူးများစွာရရှိနိုင်သည်။၈။ တိရစ္ဆာန်အစာပြုလုပ်ခြင်းသီးနှံအကြွင်းအကျန်များကိုမီးမရှို့ဘဲ တိရစ္ဆာန်အစာအဖြစ်ပြုလုပ်အသုံးပြုခြင်းသည် စိုက်ခင်းမှထွက်သမျှပစ္စည်းများကို အကျိုးရှိရှိအသုံးချနိုင်သည့်အတွက်  “လုံးဝအလေအလွင့်မရှိသော စိုက်ပျိုးရေးစနစ်” (Zero Waste Farming)ကို ဖော်ဆောင်ရာရောက်သည်။ မိမိတို့မွေးမြူထားသည့်တိရစ္ဆာန်များအတွက် အစာဖိုးသက်သာစေသည့်အပြင် စိုက်ပျိုးရေးနှင့်မွေးမြူရေးကို  အကျိုးရှိရှိပေါင်းစပ်လုပ်ကိုင်လာနိုင်သည်။ ဤသို့လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့်   တောင်သူများအနေဖြင့် သဘာဝမြေဩဇာ  (တိရစ္ဆာန်စွန့်ပစ်ပစ္စည်း)ပြန်လည်ရရှိခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်အစာဝယ်ယူစရိတ်သက်သာခြင်း  စသည့်အကျိုးကျေးဇူးများရရှိနိုင်ပြီး “စိုက်ပျိုးရေးကလည်းအောင်မြင်၊ မွေးမြူရေးကလည်းအဆင်ပြေ”  ဖြစ်၍  စီးပွားရေးတွက်ခြေကိုက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် မီးခိုးမြူငွေ့ကင်းစင်သော     ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုရရှိရန်အတွက် တောင်သူလယ်သမားများအနေဖြင့်  ဖော်ပြပါစိုက်ပျိုးနည်းစနစ်များအနက် မိမိတို့နှင့်လိုက်လျောညီထွေရှိမည့် စိုက်ပျိုးနည်းစနစ်များကို မဖြစ်မနေပြောင်းလဲကျင့်သုံးသင့်သည်။ ဤနည်းစနစ်များသည် မြေဆီဩဇာကောင်းမွန်ရေး၊ သီးနှံအထွက်နှုန်းတည်ငြိမ်ရေး၊ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် စီးပွားရေးအရ အကျိုးကျေးဇူးများစွာရရှိနိုင်သော ရေရှည်တည်တံ့စေမည့်စိုက်ပျိုးရေးနည်းလမ်းများဖြစ်သည်။ ဤနည်းလမ်းများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ကျင့်သုံးခြင်းဖြင့်  စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးတို့ကို  တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖော်ဆောင်နိုင်မည်ဖြစ်ပါသဖြင့် တောင်သူလယ်သမားများလိုက်နာကျင့်သုံးနိုင်စေရေးအတွက်   တင်ပြလိုက်ရပါသည်။   ။MWD 

ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာကြီးရဲ့အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသမှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ အခြေအနေတွေကို ကြည့်ရင် တိုက်ပွဲတွေဟာခဏတဖြုတ်တော့ ငြိမ်သက်သွားတာမျိုး ရှိနိုင်ပေမယ့် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသကြီးကတော့ အရင်လိုမျိုးအေးအေးဆေးဆေးနဲ့ ပုံမှန်အခြေအနေဆီ ပြန်ရောက်ဖို့ တော်တော်ကြီး မဖြစ်နိုင်တော့ဘူးလို့ ဆိုရမှာပါ။ အရင်ကတော့ ပဋိပက္ခတစ်ခု ဖြစ်လာရင် စစ်ပွဲပြီးတာနဲ့ အရာအားလုံးပုံမှန်ပြန် ဖြစ်သွားမယ်လို့ မျှော်လင့်လို့ ရနိုင်ခဲ့ပေမယ့် အခုအခြေအနေတွေက အလှည့်အပြောင်းကြီး တစ်ခုဆီရောက်နေပါပြီ။အထူးသဖြင့် အာရှနိုင်ငံတွေအတွက် အသက်သွေးကြောလို့တင်စားရတဲ့ ဟော်မုရေလက်ကြားအနာဂတ်က အတော်လေးကို စိုးရိမ်စရာကောင်း လာပါတယ်။ အရင်ကတော့ ကျွန်တော်တို့က ဒီရေလက်ကြားကြီး ပိတ်သွားမလား၊ ပွင့်နေမလားဆိုတဲ့အချက်ကို အဓိကထားပြီး စောင့်ကြည့်ခဲ့ကြတာပါ။ ဒါပေမဲ့ အခုတော့ အခြေအနေက အဲဒါထက်ပိုပြီး နက်နဲရှုပ်ထွေးလာပါပြီ။ အခု အဓိကစိန်ခေါ်မှုက ဒီရေလမ်းကြောင်းဟာ အရင်လို စိတ်ချရမှုရှိသေးရဲ့လား၊ ကြိုတင်ခန့်မှန်းလို့ ရနိုင်ဦးမလား၊ ပြီးတော့ နိုင်ငံရေးအရ အကျပ်ကိုင်တဲ့နေရာမှာ အသုံးချခံနေရပြီလားဆိုတဲ့ အချက်တွေက ပိုပြီးအရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းတွေ ဖြစ်လာပါတယ်။ ဟော်မုရေလက်ကြားရဲ့ လက်ရှိအခြေအနေကို သေချာသုံးသပ်ကြည့်ရင် ဒါဟာ မရေရာတဲ့ ဆိုင်းငံ့မှုတစ်ခုလို့တောင် ပြောလို့ရပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း ပဋိပက္ခတွေကရှိနေတုန်းဖြစ်သလို၊ အခြားတစ်ဖက်မှာလည်း အပြောင်းအလဲတွေက ဘယ်အချိန်ဖြစ်လာမလဲမသိနိုင်တဲ့ အနေအထားမျိုးပါ။ အမေရိကန်နဲ့ အီရန်ကြားက သံတမန်ရေးဆွေးနွေးမှုတွေဟာလည်း တစ်ခါတလေ ရှေ့တိုးလိုက်၊ တစ်ခါတလေ ပြန်ရပ်သွားလိုက်နဲ့ ယုံကြည်မှုကင်းမဲ့နေတာကြောင့် တိကျတဲ့ ဖြေရှင်းချက်တစ်ခုဆီ ဦးတည်နေတာမျိုးမရှိပါဘူး။ အာရှနိုင်ငံတွေအတွက်တော့ ဒီလိုမျိုးသံတမန်ရေးအခြေအနေတွေထက် လက်တွေ့ရေကြောင်း သွားလာမှု ပမာဏက ပိုအရေးကြီးပါတယ်။ လက်ရှိမှာရေလက်ကြားဟာ စာရွက်ပေါ်မှာတော့ သွားလို့ရနေတုန်းပါပဲ၊ ဒါပေမဲ့ သင်္ဘောဖြတ်သန်းသွားလာမှုနှုန်းက ပုံမှန်အောက်ကို အများကြီးလျော့နည်းနေတာ တွေ့ရပါတယ်။ ပြဿနာက ဥပဒေအရ ဖြတ်သန်းခွင့်ရရှိရေးတင်မဟုတ်တော့ဘဲ စီးပွားရေးဆိုင်ရာယုံကြည်မှုပျက်ပြားနေတာပါ။ ရေလမ်းကြောင်းတစ်ခုဟာ စာရွက်ပေါ်မှာပွင့်နေပေမယ့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးအတွက်တည်ငြိမ်တဲ့ သွေးကြောတစ်ခုအဖြစ် မဆောင်ရွက်နိုင်တော့ရင် အဲဒီလမ်းကြောင်းဟာ အနှစ်သာရအားဖြင့် မအောင်မြင်တော့ဘူးလို့ ဆိုရမှာပါ။မိမိတို့ရင်ဆိုင်နေရတဲ့အန္တရာယ်က ရေကြောင်းသွားလာမှုကြီး ရုတ်တရက်ရပ်တန့်သွားတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ ရေလက်ကြားက တရားဝင်တော့ပွင့်နေပေမယ့် မဟာဗျူဟာမြောက်မရေရာမှုတွေ ရေရှည်တည်ရှိနေတာမျိုးဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ ကုန်သွယ်မှုတွေကတော့ ဆက်ရှိနေဦးမှာဖြစ်ပေမယ့် ယုံကြည်မှုတွေ နည်းပါးလာတာ၊ အာမခံကြေးတွေ အဆမတန်မြင့်တက်လာတာနဲ့ နိုင်ငံရေးအရစွန့်စားရမှုတွေ ပိုများလာတာကြောင့် အစိုးရတိုင်းဟာ အနှောင့်အယှက်တွေ ထပ်ဖြစ်လာရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲဆိုတာကိုအမြဲတမ်း ပူပန်နေရပါတော့တယ်။ ဒါဟာ စစ်ပွဲကြီးမဟုတ်သလို ပုံမှန်ကုန်သွယ်မှု အခြေအနေလည်း မဟုတ်တဲ့ ကြားညပ်အခြေအနေမျိုးပါ။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ ရေလက်ကြားကြီး အကြီးအကျယ်ပိတ်ဆို့မသွားရင်တောင်မှ မရေရာမှုတွေ ရှည်လျားနေတာက အာရှဒေသစီးပွားရေးအတွက် တော်တော်လေးကို ထိခိုက်စေပါတယ်။နောက်ထပ်အရေးကြီးတဲ့အချက်က တိုက်ပွဲတွေအပြီးမှာ အီရန်ရဲ့နိုင်ငံရေးအပြုအမူပဲဖြစ်ပါတယ်။ အီရန်ဟာ ဒီအခြေအနေမှာ အင်အားတောင့်တင်းစွာ ထွက်ပေါ်လာခြင်းမရှိနိုင်ပေမယ့် အားနည်းနေတာကလည်း သူတို့ကိုဘေးကင်းတယ်လို့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။ အားနည်းနေတဲ့ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းဟာ သူတို့မှာ သြဇာရှိသေးတယ်ဆိုတာပြသဖို့ ဖိအားပေးနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းကို ပိုပြီးအသုံးချ လာနိုင်ပါတယ်။ သူတို့က ရေလမ်းကြောင်းကြီးတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်ဖို့မလိုပါဘူး။ ပုံမှန်သွားလာမှုကို နှောင့်ယှက်နိုင်ရုံနဲ့တင် ကမ္ဘာကြီးကို ကုန်ကျစရိတ်တွေအဆမတန်မြင့်တက်အောင် လုပ်နိုင်စွမ်း ရှိနေတာကိုပြသပြီး သူတို့ရဲ့ အရှိန်အဝါထိန်းသိမ်းဖို့ ကြိုးစားလာမှာဖြစ်ပါတယ်။ အီရန်အနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ သမားရိုးကျစစ်ရေးနည်းလမ်းတွေမှာ အကန့်အသတ် ရှိလာရင်တောင် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို နာကျင်အောင်လုပ်နိုင်တဲ့ ဒီလိုရေလက်ကြားကနေတစ်ဆင့် အကျပ်ကိုင်နိုင်တဲ့ စွမ်းရည်ကိုတော့ အဆုံးရှုံးခံမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ဒီနေရာမှာ အမေရိကန်အတွက်လည်း အကျပ်ရိုက်စရာဖြစ်လာပါတယ်။ အီရန်ကို ဆက်ပြီး ဖိအားပေးဖို့ လိုအပ်ပေမယ့် အဲဒီဖိအားတွေကပဲ အာရှနိုင်ငံတွေကလိုလားတဲ့ တည်ငြိမ်မှုကို ပျက်ပြားစေသလိုဖြစ်နေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အီရန်ရေနံနဲ့ ပတ်သက်နေတဲ့ တရုတ်ကုမ္ပဏီတွေအပေါ် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေကဒါကိုသက်သေပြနေတာပါ။ တရုတ်အတွက်တော့ ဟော်မုရေလက်ကြားဟာ စွမ်းအင်ကိစ္စတင်မဟုတ်တော့ဘဲ အမေရိကန်ရဲ့ ထိန်းချုပ်မှု၊ ပိတ်ဆို့မှုတွေနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ပိုမိုကျယ်ပြန့်တဲ့ အားပြိုင်မှုကြီးတစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။ တရုတ်ဟာ ပင်လယ်ကွေ့ဒေသမှ စွမ်းအင်အပေါ်မှီခိုနေရပေမယ့် သူတို့သွားလာနေရတဲ့ ရေကြောင်းနဲ့ ဘဏ္ဍာရေးစနစ်တွေက အမေရိကန်ရဲ့ ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှာရှိနေပါတယ်။ ဒီတော့ တရုတ်ရဲ့ တွက်ချက်မှုက တခြားသူတွေနဲ့ မတူနိုင်တော့ပါဘူး။ တရုတ်က ဒေသတွင်းတည်ငြိမ်မှုကို လိုလားသော်ငြားအဲဒီတည်ငြိမ်မှုဟာ အမေရိကန်ရဲ့ ရေတပ်အင်အားနဲ့သြဇာအောက်မှာ ရှိနေမှာကိုတော့ လုံးဝမလိုလားပါဘူး။ တရုတ်ဟာ ဟော်မုရေလက်ကြားမှာတင်မကဘဲ အမေရိကန်ရဲ့ ပိတ်ဆို့မှုနဲ့ သံတမန်ရေးဖိအားတွေ ကြားမှာပါ အကျပ်ရိုက်နေတာဖြစ်ပါတယ်။ဂျပန်နဲ့ တောင်ကိုရီးယားလို ထိပ်တန်းစက်မှုနိုင်ငံတွေအတွက်ကတော့ အဓိကဦးစားပေးက စွမ်းအင်စီးဆင်းမှုတည်ငြိမ်ဖို့၊ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ထိန်းနိုင်ဖို့နဲ့ သင်္ဘောလမ်းကြောင်းတွေအပေါ် ဖိအားလျော့ကျဖို့ပါပဲ။ တစ်ဖက်မှာလည်း အိန္ဒိယနဲ့ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံတွေက အခြေအနေကိုစောင့်ကြည့်ရင်း သူတို့ရဲ့ စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်တွေကို တခြားနေရာတွေဆီကနေရယူဖို့နဲ့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုတွေလုပ်ဖို့ တိတ်တဆိတ်ကြိုးပမ်းလာကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် အာရှနိုင်ငံတွေအားလုံးဟာ ဟော်မုရေလက်ကြားကို အရင်လို အမြဲတမ်းစိတ်ချရတဲ့လမ်းကြောင်းအဖြစ် ယူဆလို့ မရတော့တဲ့ခေတ်သစ်ထဲကို ရောက်လာနေပါပြီ။ ဘေးကင်းလုံခြုံတဲ့ ဖြတ်သန်းခွင့်ဆိုတာဟာ ယာယီနားလည်မှုတွေ၊ ရေတပ်ရဲ့ဖိအားပေးမှုတွေနဲ့ နိုင်ငံရေး အပေးအယူတွေ အပေါ်မှာသာ မူတည်နေမယ်ဆိုရင်အာရှရဲ့ စွမ်းအင်စီမံကိန်းတွေအပေါ် အခြေခံထားတဲ့ စီးပွားရေးအုတ်မြစ်ဟာ အင်မတန်ယိုင်နဲ့လာနေပြီလို့ ဆိုရမှာပါ။နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ပြန်ကြည့်မယ်ဆိုရင် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသဟာ စစ်ပွဲကနေ ပုံမှန်အခြေအနေဆီကို ဦးတည်သွားနေတာမဟုတ်ဘဲ ပိုပြီးမရေရာတဲ့ ထိန်းချုပ်မှုအောက်ရှိ မတည်ငြိမ်မှုစနစ်ထဲကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ရောက်သွားတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ မျက်မြင်ဖြစ်ပွားနေတဲ့စစ်ပွဲကြီးတစ်ခုထက်စာရင် ပိုပြီးမမြင်သာသလို ခံစားရနိုင်ပေမယ့် တကယ်တမ်းမှာတော့ စျေးကွက်တွေ၊ အစိုးရတွေနဲ့ စီးပွားရေးကုမ္ပဏီတွေအတွက် ပိုပြီးရေရှည်ဖြစ်စေမယ့်၊ ပိုပြီး နာကျင်စေမယ့် အန္တရာယ်တစ်ခုဖြစ်နေပါတယ်။ အာရှနိုင်ငံတွေက ဟော်မုရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းခွင့်ရနေဦးမှာ ဖြစ်ပေမယ့်အဲဒီဖြတ်သန်းခွင့်ကို အမြဲတမ်းရနိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး လို့မယူဆနိုင်တော့တဲ့ ခေတ်ရောက်နေပါပြီ။ အာရှရဲ့ စွမ်းအင်စီမံကိန်းတွေဟာ ဒီလိုထိန်းချုပ်မှုအောက်က မတည်ငြိမ်မှုတွေကြား ဘယ်လိုရှင်သန်မလဲဆိုတာတကယ့်ကို ကြီးမားတဲ့ ပဟေဠိတစ်ခုပါ။ အခြေအနေတွေက တရားဝင်စစ်ပွဲမဖြစ်ခင်မှာတင် စီးပွားရေးအရ ထိခိုက်မှုတွေစတင်နေပြီဖြစ်လို့ အာရှနိုင်ငံတွေအနေနဲ့ ကိုယ့်နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ စွမ်းအင်ဖူလုံရေးကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ဖို့အတွက် အရင်ထက်ပိုမိုခိုင်မာတဲ့ ပြင်ဆင်မှုတွေ၊ မဟာဗျူဟာအသစ်တွေကို ဖော်ဆောင်ကြဖို့ လိုအပ်နေပြီပဲဖြစ်ပါတယ်။Ref: SCMPMWD

ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဝါစိုက်ပျိုးသောနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် ၇၅ နိုင်ငံ​ရှိကြောင်း သိရသည်။ ဝါသီးနှံသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရာတွင်ပါဝင်သော စိုက်ပျိုးထုတ်ကုန်တစ်မျိုးလည်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဝါကိုပျူခေတ်ဝန်းကျင်ကတည်းက စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီး အပြာရောင်ရှိသည့် အဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်ကြကြောင်း မှတ်သားရဖူးသည်။ကိုလိုနီခေတ်တွင်လည်း ဝါစိုက်ပျိုးခဲ့ပြီး စိုက်ပျိုးဧရိယာ သိသိသာသာတိုးတက်ခဲ့ကာ ပြည်ပသို့ပင် တင်ပို့နိုင်ခဲ့သည်။ ဝါသီးနှံသည် စက်မှုကုန်ကြမ်းသီးနှံတစ်မျိုးဖြစ်သည့်အတွက် ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်များအတွက် ဝါသီးနှံကို တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးလျက်ရှိသည်။ဝါမျိုးစိတ်နှင့် မူရင်းဒေသဝါသီးနှံသည် အဓိကအားဖြင့် ချည်မျှင်ရှည်ဝါနှင့် ချည်မျှင်တိုဝါဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ မြန်မာအမည်မှာ ဝါ ဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်အမည်မှာ Cotton ဖြစ်သည်။ မျိုးရင်းအမည်မှာ Malvaceae ဖြစ်ပြီး မျိုးစုက Gossypium ဖြစ်သည်။ မျိုးစိတ်အနေဖြင့် ၅၀ ရှိသည်။ ဝါကို ​အကြမ်းအားဖြင့် ချည်မျှင်တိုဝါနှင့် ချည်မျှင်ရှည်ဝါဟု ခွဲထားသော်လည်း စီးပွားဖြစ်စိုက်ပျိုးသော ဝါမျိုးစိတ်များလည်းရှိသည်။ အထွက်နှုန်းပေါ်မူတည်၍ စိုက်ပျိုးသော ဝါမျိုးစိတ်လေးမျိုးရှိသည်။ထိုမျိုးစိတ်များမှာ-(၁) Gossypium arboreum မျိုးစိတ်။ အဆိုပါမျိုးစိတ်သည် ချည်မျှင်တိုဝါမျိုးစိတ်ဖြစ်ပြီး မူရင်းဒေသမှာ အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်ဖြစ်ကာ ကမ္ဘာ့စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု၏ နှစ်ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။(၂) Gossypium herbaceum ။ ထိုဝါသည် ချည်မျှင်တိုဝါဖြစ်ပြီး မူရင်းဒေသမှာ အာဖရိကတောင်ပိုင်း အာရေဘီယံကျွန်းဆွယ်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဝါစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ် မှု၏ နှစ်ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။(၃) Gossypium hirsutum ။ ၎င်းသည် ချည်မျှင် ရှည်ဝါဖြစ်သည်။ သီးနှံမျိုး၏မူရင်းဒေသ မှာ အမေရိကန်အလယ်ပိုင်း၊ မက္ကဆီကို၊ ကာရစ်ဘီယံ၊ ဖလော်ရီဒါတောင်ပိုင်းဒေသတို့ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ဝါသီးနှံထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း နီးပါးခန့်ရှိသည်။(၄) Gossypium barbadense ။ ချည်မျှင်ရှည်ဝါမျိုးဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ မူရင်းဒေသမှာ တောင်အမေရိကတိုက်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဝါသီးနှံထုတ်လုပ်မှု၏ ရှစ်ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။မြန်မာ့ဝါမျိုးများမြန်မာနိုင်ငံတွင် ဝါသီးနှံကို မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြသည်။ ချည်မျှင်တိုဝါ စိုက်ပျိုးသောဒေသများတွင် ဒေသမျိုးဖြစ်သည့် မလှိုင် ၅ နှင့် ဝါကြီးမျိုးများကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ အထွက်နှုန်းကောင်ပြီး ရောဂါဒဏ်ခံနိုင်သောကြောင့် ထုတ်လုပ်ဖြန့်ဖြူးပေးခဲ့သည်။ အဆိုပါဝါသီးနှံမျိုးကို ၂၀၀၆-၂၀၀၇ ခုနှစ်ဝန်းကျင်က ဖြန့်ဖြူးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး “ငွေချည် ၆ ချည်မျှင်ရှည်ဝါ” ဟု သိရသည်။ ထို့ပြင် သီးလုံးဖောက်ပိုးဒဏ်ကိုခံနိုင်ရည်ရှိပြီး စုပ်စားပိုးဒဏ်ကိုလည်း အသင့်အတင့်ခံနိုင်ရည်ရှိသော ငွေတောင် ၈ နှင့် ငွေချည် ၉ ချည်မျှင်ရှည်ဝါ မျိုးကောင်းမျိုးသန့်နှစ်မျိုးကို ၂၀၁၃-၂၀၁၄ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၄-၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အထွက်နှုန်းဂွမ်းမွေးနှင့် ချည်အရည်အသွေးကောင်းမွန်ပြီး သီးလုံးဖောက်ပိုး ဒဏ်ခံနိုင်သော ရွှေတောင် ၁၀ နှင့် ငွေချည် ၁၁ ချည်မျှင်ရှည်ဝါ မျိုးသစ်နှစ်မျိုးကိုလည်း ထပ်မံထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ဝါးသီးနှံမျိုးစေ့ကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးရေးဆောင်ရွက်ချက်စိုက်ပျိုးရေးအတွက် မျိုး၊ မြေ၊ ရေသည် အဓိကဖြစ်ပြီး မြေဆီနှင့်ရေ မည်မျှပင်လုံလောက် ကောင်းမွန်စေကာမူ မျိုးစေ့မကောင်းလျှင် စိုက်သမျှဖြစ်ထွန်းမည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် ဝါသီးနှံ စိုက်ပျိုးမည်ဆိုလျှင်လည်း မျိုးစေ့ကောင်းနှင့် အထွက်နှုန်းမြင့်မျိုးကို အသုံးပြုစိုက်ပျိုးကြရပါမည်။ စိုက်ပျိုးမည့် ဝါမျိုး၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် ဝါအထွက်နှုန်းအပေါ် ၅၀-၆၀ ရာခိုင်နှုန်းအကျိုးပြုသောကြောင့် ဗီဇကောင်းသောမျိုး၊ အထွက်နှုန်းမြင့်မျိုးဗီဇရှိသည့်မျိုးများကို ရွေးချယ်စိုက်ပျိုးကြရမည်ဖြစ်ရာ ဝါမျိုးစေ့စနစ် ဖွံ့ဖြိုးစေရန်အတွက် မျိုးကောင်းမျိုးသန့်မျိုးစေ့များကို အသုံးပြုခြင်း၊ သန်စွမ်းကျန်းမာသော မျိုးစေ့များကို အသုံးပြုခြင်း၊ ဂွမ်းမွေးတိုချွတ်ထားသော ဝါမျိုးစေ့များကို အသုံးပြုခြင်း၊ တစ်ဧကလျှင် ဝင်ဆံ့အပင်ဦးရေ မြင့်မားမှုကိုခံနိုင်ရည်ရှိသောမျိုးကို ရွေးချယ်အသုံးပြုခြင်း စသည်တို့ကို စနစ်တကျအသုံးပြုကြရမည်ဖြစ်ပါသည်။ ထိုကဲ့သို့ကောင်းမွန်သော မျိုးကောင်းမျိုးသန့်များရရှိစေရန် ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ဘဏ္ဍာနှစ်မှစ၍ ဝါစိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာန၊ ဝါသုတေသနနှင့်နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးရေးခြံ၊ ဝါမျိုးစေ့ သီးနှံခြံများမှ သုတေသနပြု၍ မျိုးစေ့စီးဆင်းမှုစနစ်နှင့်အညီ ဖြန့်ဖြူးလျက်ရှိသော ချည်မျှင်ရှည်ဝါမျိုး ငါးမျိုးကို အက်စစ်ဖြင့် ဂွမ်းမွေးတိုချွတ်ခြင်း၊ ဆေးလူးနယ်ခြင်း၊ အခြောက်ခံ၍ စနစ်တကျထုပ်ပိုးခြင်းများ ဆောင်ရွက်ပြီး တောင်သူများထံ ဖြန့်ဖြူးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ဝါမျိုးစေ့ ထုတ်လုပ်ဖြန့်ဖြူးသည့်ခြံများ၊ ဝါကြိတ်စက်များအနေဖြင့် ဝါမျိုးစေ့ဂွမ်းမွေးတိုချွတ် သည့်လုပ်ငန်းစဉ်များကို စနစ်တကျလုပ်ဆောင်နိုင်သည့် နည်းပညာပေးခြင်းလုပ်ငန်းအပါအဝင် လိုအပ်သော ပစ္စည်းကိရိယာများကိုလည်း ပံ့ပိုးပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ထို့ပြင် မျိုးကောင်းမျိုးသန့်များ၊ မျိုးသစ်များထုတ်လုပ်ဖြန့်ဖြူးရန်နှင့် အထွက်တိုးစိုက်ပျိုးနည်းစနစ်များကို ဖော်ထုတ်သတ်မှတ် ရန်အတွက် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို စဉ်ဆက်မပြတ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ အဆိုပါ သုတေသနရလဒ်များကို တောင်သူများထံ နည်းပညာဖြန့်ဝေပေးလျက်ရှိသည်။အထွက်နှုန်းမြင့်ဝါစိုက်ပျိုးနည်းဝါစိုက်ပျိုးရန်အတွက် အကောင်းဆုံးမြေမှာ သဲမြေ၊ နုန်းမြေ၊ နုန်းစနယ်မြေ၊ သဲစနယ်မြေ၊ စနယ်မြေမျိုးဖြစ်သည်။ အကောင်းဆုံးမြေချဉ်ငန်ကိန်းမှာ ၆ ဒသမ ၀ မှ ၆ ဒသမ ၅ ရှိရန် လိုအပ်ပြီး ဆား၊ ဆပ်ပြာ၊ ယမ်းစိမ်းမပေါက်သောမြေမျိုးဖြစ်ရပါမည်။ ထို့ပြင် ရာသီဥတုနှင့်သင့်လျော်သော စိုက်ချိန်အမီ စိုက်ပျိုးရန်လည်း လိုအပ်ပါသည်။ မိုးရာသီတွင် မိုးအုံ့၍ အလင်းရောင်အားနည်းနေချိန် စိုက်ပျိုးမိပါက အသီးကင်းများကြွေတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် မိုးကြိုဝါကို စိုက်ပျိုးမည်ဆိုလျှင် ဖေဖော်ဝါရီလလယ်မှ မတ်လလယ်အတွင်း စိုက်ပျိုးသင့်သလို မိုးဝါကိုမေလလယ်မှ ဇွန်လအတွင်းစိုက်ပျိုးသင့်ပါသည်။ မိုးနှောင်းဝါကို ဇူလိုင်လလယ်မှ သြဂုတ်လလယ်အတွင်း စိုက်ပျိုးသင့်သည်။ ဝါစိုက်ရန်အတွက် မြေပြင်ရာတွင် ထယ်နှစ်စပ်ထိုးပြီး စက်ထွန်နှစ်စပ် သို့မဟုတ် နွားထွန်လေးစပ်မွှေပေးရသည်။ ထို့နောက် မြေတွင်းအစိုဓာတ်မပျက်စေရန် ကြမ်းတုံးဖြင့် မြေကိုဖုံး၍ ညီညာအောင်ပြုလုပ်ပေး ရမည်။ အထွက်နှုန်းမြင့် ဝါစိုက်ခင်းဖြစ်ရန် ဝါစိုက်မြေကို စနစ်တကျထွန်ယက်စိုက်ပျိုးရမည်ဖြစ်သည်။ မြေကို စနစ်တကျထွန်ယက်စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် - မြေတွင်းအစိုဓာတ်ကို ကောင်းစွာထိန်းပေးထားနိုင်ခြင်း၊- မြေတွင်းသို့ လေဝင်လေထွက် ပိုမိုကောင်းစေခြင်း၊- မြေဆီလွှာအတွင်းရှိ အကျိုးပြုပိုးများ လှုပ်ရှားနိုင်ပြီး အပင်အတွက် အာဟာရဓာတ်ကို ပိုမိုရရှိစေခြင်း၊- စိုက်ပျိုးပင်၏ အာဟာရဓာတ်များ စုပ်ယူမည့် ပေါင်းမြက်များကို သေစေနိုင်ခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိစေပါသည်။ထို့ပြင် အထွက်နှုန်းမြင့်ဝါစိုက်ခင်းဖြစ်ရန်အတွက် စနစ်တကျမြေပြင်ခြင်းအပြင် တစ်ဧကအတွင်း သတ်မှတ်ထားသော အပင်ရေပြည့်အောင် စိုက်ပျိုးရန်လည်းလိုအပ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် စိုက်ကျင်းတစ်ကျင်းလျှင် မျိုးကောင်းမျိုးသန့်ဝါ သုံးစေ့သာထည့်သွင်းစိုက်ပျိုးရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် စိုက်တန်းနှင့် စိုက်ကျင်းမှန်အောင်စိုက်ပျိုးရမည်။ ဝါကောက်ချိန်တွင် သတ်မှတ်အပင်ရေ၏ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ဝါကောက်သိမ်းနိုင်ရေးအတွက် စိုက်ပျိုးပြီးသော ဝါပင်များအသေအပျောက်နည်းအောင် ဂရုစိုက်ပေးရမည်။ ဝါကို စိုက်ကျင်းအတွင်း သုံးစေ့ထည့်စိုက်ပျိုးပြီး အပင်ပေါက်၍ ရွက်ဆစ် ၃-၄ ရွက်ထွက်ချိန်တွင် စိုက်ကျင်းအတွင်း နှစ်ပင်သာချန်၍ သားတက်ခွဲရပါမည်။ ဤကဲ့သို့ အချိန်မီသားတက်ခွဲခြင်းဖြင့် အောက်ပါအကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိစေပါသည်။- အပင်ပုံမှန်ဖြစ်ထွန်းခြင်း၊- သီးကိုင်းများ ပုံမှန်ကြီးထွားခြင်း၊- ဂွမ်း၊ ဝါစေ့အရည်အသွေးကောင်းမွန်ခြင်း၊- အထွက်နှုန်းကောင်းခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ထို့ပြင် ဝါစိုက်ခင်းရှိ ပေါင်းမြက်များကို ရှင်းလင်းပေးရန်လည်း လိုအပ်ပါသည်။ ပေါင်းမြက်များကို စနစ်တကျရှင်းလင်းပေးခြင်းဖြင့် ဝါအထွက်နှုန်း ၃၄ ဒသမ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းတိုးလာနိုင်ကြောင်း သိရသည်။ ရေပေးသွင်းရာတွင် အပိမ့်စတင်ချိန်၊ ပန်းစပွင့်ချိန်၊ ပန်းပွင့်ဖြိုင်ချိန်နှင့် ဝါသီးကြီးထွားချိန်တို့အတွက် အစိုဓာတ်လုံလောက်စွာရ​အောင် ဆောင်ရွက်ပေးရမည်။ ရေသွင်းရာတွင် ရေသွင်း၊ ရေထုတ်မြောင်းများ ကို စနစ်တကျလုပ်ဆောင်ရမည်ဖြစ်ပြီး ရေဝပ်ခြင်း၊ ရေစိမ့်ဝင်ခြင်းမဖြစ်စေရန် ဂရုစိုက်ပေးရန်လိုပါသည်။ လိုအပ်သောအာဟာရအတွက် သဘာဝမြေသြဇာ သို့မဟုတ် သဘာဝမြေသြဇာနှင့် ဓာတ်မြေသြဇာကို လိုအပ်သောအာဟာရအလိုက် အချိုးကျကျွေးပေးရပါမည်။ ပိုးမွှားရောဂါများကိုလည်း စနစ်တကျ ကာကွယ်နှိမ်နင်းပေးရမည်။မျိုးကောင်းမျိုးသန့်ရွေးချယ်အသုံးပြုခြင်း- မြေဆီသြဇာနှင့် ဝါသီးနှံ ကြိုက်နှစ်သက်သောမြေအမျိုးအစားကို ရွေးချယ်ရခြင်း။- စိုက်ချိန်မှန်စေခြင်း၊ ထယ်ရေးနက်နက်နှင့် ထယ်ရေးညက်စေခြင်း၊ အချိန်မှန်အပင်သားခွဲခြင်း။- တစ်ဧကကို သတ်မှတ်အပင်အရေအတွက် ပြည့်မီအောင် ဆောင်ရွက်ခြင်း။- အပင်အတွက် လိုအပ်သော အာဟာရဓာတ်ကို ပြည့်မီအောင်ကျွေးပေးခြင်း။- ပေါင်းမြက်နှိမ်နင်းပေးခြင်းနှင့် အချိန်မှန် ရေပေးသွင်းခြင်း။- ပိုးမွှားရောဂါ ကာကွယ်နှိမ်နင်းခြင်းနှင့် အလေအလွင့်နည်းပါးအောင် ဝါကောက်သိမ်းခြင်း စသည့်အချက်များကို စနစ်တကျလိုက်နာဆောင်ရွက်ပါက ပန်းတိုင်အထွက်နှုန်း ပြည့်မီအောင်ရရှိမည်​ဖြစ်ပါသည်။ဝါသီးနှံထွက်ရှိမှုနှင့် ဝါသီးနှံထုတ်ကုန်မှ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးရေးဆီသို့ဝါသီးနှံကိုစာရေးသူတို့နိုင်ငံတွင် စိုက်ပျိုးမှုများလာသည်ဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။ နှစ်အလိုက် စိုက်ဧကတိုးလာပြီး အထွက်နှုန်းလည်းများလာသည်ကို တွေ့ရပါသည်။ ဝါသီးနှံသည်ကမ္ဘာ့စျေးကွက်တွင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီး၏စီးပွားရေးကို အထောက်အကူပြုနေပြီး စာရေးသူတို့လို ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအတွက် အဓိကဝင်ငွေအရင်းအမြစ်ဖြစ်သည်။ ဝါသီးနှံသည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေသန်း ၁၀၀ ခန့်အတွက် အထောက်အပံ့ပေးနိုင်ကြောင်း သိရသည်။ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ အမေရိကန်နှင့် အာဖရိကနိုင်ငံများ၌ ဝါဂွမ်း သည် အဓိကပို့ကုန်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကြီးမားသောဝင်ငွေကို ရရှိစေသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ဝါဂွမ်းထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းသည် လယ်သမားခြောက်သန်းကျော်နှင့် ဝါထုတ်ကုန်ကို အခြေခံသော လုပ်ငန်းများတွင် လူသန်းပေါင်းများစွာအတွက် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများကို ဖန်တီးပေးသည်။ ထို့ပြင် ဝါစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ဝါကောက်ခြင်းမှစ၍ ဝါကုန်ချောလုပ်ငန်းစဉ်များဖြစ်သည့် ချည်ချောထုတ်လုပ်ခြင်း၊ အထည် အလိပ်ရက်လုပ်ခြင်း စသည့်လုပ်ငန်းများ၏ လုပ်ငန်းစဉ်အဆင့်ဆင့်တွင် အမျိုးသမီးများ ပါဝင်လုပ်ကိုင် နေကြရသဖြင့် အမျိုးသမီးများပါဝင်ငွေရရှိသကဲ့သို့ အလုပ်အကိုင်ကိုလည်းရရှိစေပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဝါသီးနှံသည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဘက်သို့ ဦးတည်နေသော စိုက်ပျိုးသီးနှံ ထုတ်ကုန်တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။လူသားတို့နေ့စဉ်လိုအပ်နေသော စား၊ ဝတ်၊ နေရေးအချက်သုံးချက်ကို ဝါသီးနှံက ဖြည့်ဆည်းပေးလျက်ရှိသည်။ ဝါသီးနှံမှ တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်အဖြစ် ဝါဂွမ်း၊ ဝါစေ့၊ ဝါစေ့ဆီ၊ ကြိတ်ဖတ်များ ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။ ရင့်မှည့်သောဝါသီးမှ ဝါစေ့နှင့် ဝါဂွမ်းကို ခွဲခြား ထုတ်ယူရပါသည်။ ဝါဂွမ်းမှာ ဖော်ပြပါထုတ်ကုန်များ အပြင်မျက်နှာသုတ်ပဝါ၊ အိပ်ရာနှင့်အထည်အလိပ်များအပါအဝင် ထုတ်ကုန်အမျိုးမျိုးကို ပြုလုပ်နိုင်သည့် သဘာဝအမျှင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ တာယာ၊ ဆန်ခါများနှင့် စက္ကူကဲ့သို့သော စက်မှုထုတ်ကုန်များတွင် အသုံးပြုသည်။ အိမ်တွင်းအလှဆင်ပစ္စည်းများအဖြစ် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းအသုံးပြုကြပြီး ငါးရာခိုင်နှုန်း စစ်ထုတ်ခြင်းနှင့် စုပ်ယူခြင်းအတွက် ထုတ်လုပ်သည့် ပစ္စည်းများတွင် အသုံးပြုကြသည်။ အရည်အသွေးကောင်းပြီး သန့်စင်သောဝါစေ့မှ အဆီ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း မှ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိပါဝင်ပြီး မပြည့်ဝဆီ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိပါဝင်သည်။ သန့်စင်ထားသော ဝါစေ့ဆီသည် အရသာရှိပြီး ရွှေရောင်ရှိသည်။ ပရိုတင်းဓာတ်ကြွယ်ဝပြီး လူတို့စားသုံးရန်သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်အစာအတွက် အသုံးပြုသည်။ ဝါစေ့ကိုဆီကြိတ်၍ ဆပ်ပြာ၊ ဖယောင်းတိုင်၊ အလှကုန်ပစ္စည်းများကဲ့သို့ အဆီကို အခြေခံသောအလှကုန်ပစ္စည်း ထုတ်ကုန်များထုတ်လုပ်နိုင်သည်။ ဝါစေ့ဖတ်ကို တိရစ္ဆာန်အစားအစာအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။စာရေးသူတို့နိုင်ငံ၏ ရေ၊ မြေသဘာဝနှင့် ဝါ သီးနှံစိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းမှု အလားအလာကောင်းများ ရှိသည့်အတွက် ဝါသီးနှံကို တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရန် လိုအပ်ပေသည်။ ဝါသီးနှံ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ခြင်းဖြင့် ပြည်တွင်းအလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများရရှိပြီး စားသုံးဆီဖူလုံရေးကိုပါ အထောက်အကူပြုသည်။ ပြည်တွင်း အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများရှိပါက လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဝင်ငွေစီးဆင်းမှုကောင်းပြီး နိုင်ငံ၏စီးပွားရေးအခြေအနေသည်လည်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဝါသီးနှံသည် နိုင်ငံတော်၏ အရေးပါသော သီးနှံစိုက်ပျိုး ထုတ်လုပ်မှု ၁၀ မျိုးစာရင်းတွင် တစ်မျိုးအဖြစ် ထည့်သွင်းထားရာ နိုင်ငံ၏စီးပွားရေးတိုးတက်ရေးအတွက် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုတိုးတက်မြင့်မားရေးကို တွန်းအားပေးလျက်လည်းရှိသည်။ စာရေးသူ တို့နိုင်ငံတွင် အရည်အသွေးမြင့်ချည်များကို ပြည်ပနိုင်ငံများမှ တင်သွင်းလျက်ရှိသောကြောင့် အရည်အသွေးမြင့် ချည်မျှင်ရှည်ဝါမျိုးများကို တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးပြီး အဆင့်မြင့်ချည်ထည်များ ထုတ်လုပ်နိုင်သည်အထိ ဆောင်ရွက်ကြရန် လိုအပ်ပါသည်။ ထို့နည်းတူ စွာပင် ဝါကိုအခြေခံသော ထုတ်ကုန်များထုတ်လုပ်ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံ့စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမည့်အပြင် ဝါသီးနှံစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုမှ အသေးစားနှင့် အလတ်စားစီးပွားရေး (Micro, Small and Medium Enterprises -MSME) လုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာပြီး နိုင်ငံ့စီးပွားဖွံ့ဖြိုးရေးဆီးသို့ ဦးတည်နိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။ ပြည်တွင်းကုန်ကြမ်း လိုအပ်ချက်အပြင် ပြည်ပမှ ဝါအခြေခံထုတ်ကုန်ဖြစ်သောချည်ထည်တင်သွင်းမှုကိုလည်း လျှော့ချနိုင်မည့်အပြင် ပြည်ပဝယ်လိုအားကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန်နှင့် ဝါအခြေခံပြည်တွင်း MSME လုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်လာ​ပြီး နိုင်ငံ့စီးပွားရေးကောင်းမွန်လာမည်ဖြစ်သည်။ထိုကဲ့သို့ နိုင်ငံ့စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးရေးဆီသို့ ဦးတည်နိုင်စေရန်အတွက် နိုင်ငံတော်အနေဖြင့် ရက် ၁၀၀ အတွင်း Quick Win ရရှိစေမည့် အစီအစဉ်များ ချမှတ်ထားသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ထိုရက် ၁၀၀ Quick Win အစီအစဉ်တွင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာနက စိုက်ပျိုးတောင်သူများသို့ အားလုံးစိုက်ပျိုးနိုင်စေရန်နှင့် စိုက်ပျိုးစရိတ်လောက်ငစေရန်အတွက် စိုက်ပျိုးစရိတ်ချေးငွေ တိုးမြှင့်မည့်အစီအစဉ်လည်း ပါဝင်သည်။ အတိုးနှုန်းပြောင်းလဲမှုမရှိဘဲ ယခင်အတိုင်းပင်တစ်နှစ်လျှင် ငါးရာခိုင်နှုန်းဖြင့်ပင် သီးနှံအမျိုးအစားအလိုက် စပါး၊ ဂျုံ၊ ချည်မျှင်ရှည်ဝါတို့အတွက် ယခင်တစ်ဧကလျှင် ကျပ်တစ်သိန်းခွဲမှ ယခု ကျပ်သုံးသိန်းအထိ တိုးမြှင့်ထုတ်ချေးပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများတွင် ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ သီးနှံအမျိုးအစားအလိုက် ထုတ်ချေးရာတွင် ဝါသီးနှံစိုက်ပျိုးသူများလည်းပါဝင်နေသည်ကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် နိုင်ငံတော်အနေဖြင့် ဝါသီးနှံစိုက်ပျိုးနိုင်စေရေးနှင့် ဝါသီးနှံထုတ်ကုန်ကိုအခြေခံပြီး နိုင်ငံ့စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် အကောင်အထည်ဖော် လုပ်ဆောင်လိုကြောင်း ထင်ရှားပေသည်။မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ရှိစိုက်ပျိုးထားသော ဝါသီးနှံငါးသိန်းကျော်မှ တစ်ဧက ဝါပိဿာ ၇၀၀ ထွက်ပါက ဧကငါးသိန်းအတွက် စုစုပေါင်းဝါပိဿာ သန်း ၃၅၀ ထွက်မည်။ အဆိုပါ ဝါပိဿာ သန်း ၃၅၀ က ချည် ပိတ်ကိုက် ၁၃၇၀ ဒသမ ၆ သန်းထွက်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူဦးရေ သန်း ၅၀ ဖြင့် တွက်ချက်ကြည့်ပါက တစ်ဦးလျှင် ချည်ပိတ် ၂၇ ဒသမ ၄၁ ကိုက် အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ဝါပိဿာ သန်း ၃၅၀ မှ ဝါစေ့ပိဿာ သန်း ၂၁၀ ထွက်မည်။ ယင်းတို့ကို အဆင့်ဆင့် ကြိတ်ခွဲသန့်စင်ပြီး စားသုံးရန်အတွက် ဝါစေ့ဆီပိဿာ ၁၈ ဒသမ ၁၉ သန်းခန့်(၂၉၇၀၅ တန်) ထွက်နိုင်ကြောင်း သိရသည်။ထို့ကြောင့် ဝါသီးနှံသည် ပြည်တွင်းစီးပွားရေး အတွက်မျှော်လင့်ချက်ရှိသည့်အတွက် အထွက်နှုန်း မြင့်ဝါစိုက်ပျိုးရေးကို စနစ်တကျလုပ်ဆောင်ပါက နိုင်ငံအနေဖြင့်လည်း နိုင်ငံခြားငွေသုံးစွဲမှုကို လျှော့ချ နိုင်ပြီး ပြည်တွင်းအနေဖြင့်လည်း အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများ ရရှိလာမည်ဖြစ်သည်။ သို့ပါ၍ နိုင်ငံတော်မှ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူများကို ပံ့ပိုးကူညီမှုများ ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိရာ ဝါစိုက်တောင်သူများအနေဖြင့်လည်း မိမိတို့၏ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၊ ဝါသီးနှံကို အခြေခံထုတ်လုပ်သော MSME လုပ်ငန်းများကို အားသွန်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ကြခြင်းဖြင့် နိုင်ငံ့စီးပွားဖွံ့ဖြိုးရေးဆီသို့ ဦးတည်ချီတက်ကြပါစေကြောင်း တိုက်တွန်းရေးသားလိုက်ရပါသည်။ ။moi

နေ့စဉ်လှုပ်ရှားရုန်းကန်ရတဲ့ ပြည်သူအများစုအတွက် နံနက်ခင်းအိပ်ရာနိုးနိုးချင်း နွားနို့တစ်ခွက် သောက်ဖြစ်ဖို့ဆိုတာ သိပ်တော့မလွယ်ကူလှပါဘူး။ မြို့ကြီးပြကြီးတွေမှာတောင် သန့်သန့်ရှင်းရှင်းနဲ့ အာဟာရပြည့် နွားနို့တစ်ခွက်ရဖို့ ခက်ပါတယ်။ ရံဖန်ရံခါ ဒါမှမဟုတ် အားနည်းနေတယ်လို့ ခံစားရ တဲ့အချိန်တွေမှာ အာဟာရအတွက် နွားနို့တစ်ခွက် သောက်ကြည့်ဖို့ လူတိုင်းကြိုးစားဖူးကြပါလိမ့်မယ်။ နွားနို့သောက်ရင်း တစ်ခါတလေတော့ မေးခွန်းတစ်ခုလည်း ပေါ်လာနိုင်ပါသေးတယ်။ ဒီနွားနို့က ဘာတွေကောင်းကျိုးပေးသလဲ၊ ဘယ်လိုနွားတွေကနေ နွားနို့ရသလဲ။နွားနို့ဟာ လူ့အာဟာရအတွက်အရေးကြီးတဲ့ အစားအစာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကယ်ဆီယမ်၊ ပရိုတင်း၊ ဗီတာမင် B12 စတဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေကြောင့် အရိုးခိုင်မာရေးနဲ့ ကိုယ်ခံအားဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေလို့ လူ့ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အပြည့်စုံဆုံး သဘာဝအစားအစာ (Natural Food) တစ်ခုလို့တောင် ခေါ်နိုင်ပါတယ်။ နို့ထဲက ကယ်ဆီယမ်က အရိုးနဲ့သွားတွေကို ခိုင်မာစေသလို ပရိုတင်း က ကြွက်သားဖွံ့ဖြိုးမှုကို ထောက်ပံ့ပေးတယ်။ ဗီတာမင် B12 လို အာဟာရဓာတ်တွေကလည်း အာရုံကြောစနစ်နဲ့ စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုအတွက် အရေးကြီးတယ်။ အထူးသဖြင့် ကလေးငယ်တွေ ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးရာမှာ နို့ဟာ အခြေခံအာဟာရတစ်ခုဖြစ်ပြီး လူကြီးပိုင်းမှာလည်း အရိုးပျော့ခြင်း (Osteoporosis) လို ပြဿနာတွေကို လျော့နည်းစေရာမှာ အထောက်အကူဖြစ်တယ်လို့ WHO နဲ့ FAO ရဲ့ Nutrition Reports တွေမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။နို့စားနွားမွေးမြူရေးကဏ္ဍ နည်းပါးနေဆဲဖြစ်နို့စားနွားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကို အများအားဖြင့် နွားမွေးတာ၊ နို့ထုတ်ယူပြီး ရောင်းတာလို့ ရိုးရိုး ရှင်းရှင်းမြင်ကြပေမယ့် အမှန်တကယ်တော့ နို့စား နွားမွေးမြူတာဟာ အစာထောက်ပံ့မှု(Feed) ကနေ စပြီး တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု (Animal Health)၊ နို့ထုတ်လုပ်မှု (Milk Production)၊ ပြုပြင် ထုတ်လုပ်မှု (Processing)နဲ့ ဖြန့်ချိရေး(Distribu-tion )တွေအထိ ချိတ်ဆက်နေတဲ့ လုပ်ငန်းကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ မိမိတို့နိုင်ငံမှာ နို့စားနွားမွေးမြူရေးကဏ္ဍဟာ ရှိသင့်တဲ့ ထုတ်လုပ်နိုင်မှုထက် နည်းပါးနေဆဲ ဖြစ်သလို ၂၀၂၃ ခုနှစ် အချက်အလက်များအရ နို့ထုတ်လုပ်မှု စုစုပေါင်းတန် ၄၂၀၀၀၀ ခန့်သာရှိပြီး နို့စားနွားကောင်ရေ ၇၂၂၄၄ ကောင်သာရှိပါတယ်။ ရန်ကုန်နဲ့ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတို့မှာ တစ်နိုင်ငံလုံးရဲ့ ၅၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို မွေးမြူထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ နွားနို့အတွက် နို့စားနွားမွေးမြူတဲ့ခြံတွေ အများအပြားရှိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကျေးလက်ဒေသတွေမှာ နို့စားနွားကို လယ်ယာမြေထွန်ယက်ဖို့ အသုံးပြုတဲ့နွားတွေနဲ့ အတူတူ မွေးမြူတတ်ကြပါတယ်။ စီးပွားဖြစ် မွေးမြူမှု အများအပြားကိုတော့ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး မိတ္ထီလာ၊ ကျောက်ဆည်၊ တံတားဦး၊ အမရပူရနဲ့ ပြင်ဦးလွင်တို့လို မြို့တွေမှာတွေ့ရပြီး နေပြည်တော် နဲ့ ရန်ကုန်မြို့အနီးတစ်ဝိုက်မှာလည်း တစ်ပိုင်တစ်နိုင် စီးပွားဖြစ်မွေးမြူမှုတွေ အတော်လေး များပြားလာပါတယ်။ဒီဒေသတွေကတော့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ နို့စားနွား မွေးမြူရေးရှည်ကြာခဲ့တဲ့ ဒေသတွေလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ၁၉၇၈ ခုနှစ်ကတည်းက ကမ္ဘာ့ဘဏ်ရဲ့ အကူအညီနဲ့ ပြင်သစ်၊ နယ်သာလန်၊ သြစတြေးလျနိုင်ငံတွေကနေ ဖရေရှန်၊ ဂျာစီ၊ ဂွမ်စီ၊ အေးရှားရား၊ နော်ဝေဂျင်ရွက်အပါအဝင် နို့စားနွား ခုနစ်မျိုးကို စတင်မွေးမြူခဲ့တယ်လို့ မှတ်တမ်းတွေအရ သိရှိရပါတယ်။ အခုအခါမှာတော့ အဓိကအားဖြင့် ဖရေရှန်နဲ့ ဂျာစီနို့စားနွားတွေကို အများဆုံးမွေးမြူလျက်ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အကောင်ရေအနည်းငယ်သာမွေးတဲ့ မွေးမြူရေး သမားတွေကတော့ နို့စားနွားဆိုတာ နိုင်ငံတကာက သိကြတဲ့ ဖရေရှန်လို နို့အထွက်များတဲ့ မျိုးစစ်စစ် တွေ မဟုတ်ဘဲ ဒေသခံ Zebu နွားမျိုးတွေနဲ့ စပ်ထားပြီးမျိုးတွေကို အများဆုံးမြင်တွေ့ရမှာပါ။ မွေးမြူတဲ့ အခါမှာလည်း သမားရိုးကျ လွှတ်ကျောင်းစနစ်နဲ့ အဓိက မွေးမြူတဲ့ပုံစံမျိုးပါ။ဖရေရှန်နဲ့ ဂျာစီ နို့စားနွားနှစ်မျိုးကို ဥပမာပြရရင် ဖရေရှန်တစ်ကောင်ဟာ တစ်နေ့ကို ပျမ်းမျှ နို့ ၁၀ ပိဿာ (၁၆ လီတာလောက်) ထွက်တယ်။ ဒါပေမဲ့ သူ့နို့မှာ အဆီဓာတ်က ၃ ဒသမ ၅ ရာခိုင် နှုန်းလောက်ပဲပါပြီး ဂျာစီကတော့ တစ်နေ့ကို နို့ ရှစ်ပိဿာ (၁၃ လီတာလောက်) ပဲထွက်ပေမယ့် အဆီဓာတ်က ငါးရာခိုင်နှုန်းအထိ ပါဝင်တယ်။ နို့စားနွားတစ်ကောင်ကို တစ်နှစ်မှာ ရက် ၃၀၀ လောက် နို့ညှစ်လေ့ရှိပြီး တစ်ရက်ကို အနိမ့်ဆုံး ငါးပိဿာကနေ အမြင့်ဆုံး ၁၃ ပိဿာ (၂၁ လီတာ လောက်)အထိ ထွက်တတ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။အစာကျွေးပုံချင်းအတူတူပဲဆိုရင်တောင် မျိုးရိုးဗီဇချင်းမတူတဲ့အတွက် နို့ထွက်နှုန်းနဲ့ အရည်အသွေး ကွာသွားတာပါ။ ဒါကြောင့် နို့စားနွားမွေးမြူရေး ဖွံ့ဖြိုးဖို့အတွက် မျိုးဗီဇကောင်းတဲ့ နွားတွေကို မွေးမြူထုတ်လုပ်ဖို့ သိပ်ကိုအရေးကြီးပါတယ်။ နယူးဇီလန်နိုင်ငံမှာ ဖရေရှန်နဲ့ ဂျာစီကို မျိုးစပ်ပြီး “ကီဝီ ခရော့စ်” မျိုးစိတ်သစ်ကို ဖန်တီးခဲ့ရာ နို့ထွက်နှုန်းရော အရည်အသွေးပါ ကောင်းလာတယ်လို့ သိရ ပါတယ်။ကမ္ဘာတစ်ဝန်း နို့ထုတ်လုပ်မှုကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ နို့ထုတ်လုပ်မှုကို လေ့လာကြည့်ရင် FAO ရဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ် စာရင်းအရ အိန္ဒိယ နိုင်ငံဟာ တစ်နှစ်ကို တန်ချိန် သန်း ၂၃၀ ကျော်နဲ့ နံပါတ်တစ်နေရာမှာ ရပ်တည်နေပါတယ်။ အမေ ရိကန်ပြည်ထောင်စုက တန်ချိန် သန်း ၁၀၀ ဝန်းကျင်၊ ဥရောပသမဂ္ဂက တန်ချိန် သန်း ၁၅၀ ဝန်းကျင် ထုတ်လုပ်တယ်။ လူဦးရေသုံးသန်းလောက်ပဲရှိတဲ့ နယူးဇီလန်နိုင်ငံက နို့ထွက်ပစ္စည်း တင်ပို့မှုမှာ ကမ္ဘာ့အဆင့်ရှိတယ်။ ဒါတွေကို ကြည့်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နို့စားနွားမွေးမြူရေးအခြေအနေကို နှိုင်းယှဉ် ကြည့်ရင် မြန်မာနိုင်ငံက ဘယ်လောက်အထိ နောက်ကျနေတယ်ဆိုတာ သိသာပါလိမ့်မယ်။ဒီနေရာမှာ တကယ့်လက်တွေ့ဘဝ နေပြည်တော် ဇေယျာသီရိမြို့နယ်က မွေးမြူရေးသမား ကိုသန်းဌေးရဲ့ အတွေ့အကြုံကို မျှဝေလိုပါတယ်။ သူဟာ နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော် နို့စားနွားမွေးမြူခဲ့သူတစ်ယောက်ပါ။ သူ့မှာ နွားကိုးကောင်ရှိတယ်။ အစပိုင်းမှာ သူက နွားတွေကို မြက်ခင်းတွေမှာ လွှတ်ကျောင်းပြီး ကောက်ရိုးနဲ့ တစ်ခါတလေ ဖွဲနုကျွေးတယ်။ နွားတစ်ကောင်က တစ်နေ့ကို နို့သုံးလီတာလောက်ပဲရတယ်။ ပြောရရင် ရေသန့်ပုလင်း သုံးပုလင်းစာပဲ။ နောက်ပိုင်းမှာတော့ တောင်သူပညာပေးအစီအစဉ် တစ်ခုကနေ သင်ယူလိုက်ရတဲ့ နည်းလမ်းတွေ ရှိတယ်။ သူကနေဗီယာမြက်ကို သီးသန့်စိုက်ပျိုးပြီး နွားတွေကို တင်းကုပ်ထဲမှာပဲ ထိန်းကျွေးတဲ့စနစ်ကို ပြောင်းလဲကျင့်သုံးတယ်။ နွားတွေအတွက် သန့်ရှင်းတဲ့ရေကိုလည်း ပုံမှန်ဖြည့်ဆည်းပေးတယ်။ ရလဒ်အနေနဲ့ သူ့နွားတွေရဲ့ နို့ထွက်နှုန်းဟာ တစ်နေ့ကို ငါးလီတာလောက်ကနေ ၁၀ လီတာလောက်အထိ တက်လာတယ်။ သူ့ဝင်ငွေကလည်း နှစ်ဆနီးပါး တိုးလာတယ်။ ဒါပေမဲ့ တစ်ပိုင်တစ်နိုင်မွေးသူတွေထဲမှာ ကိုသန်းဌေးလို သေသေချာချာစနစ်တကျနဲ့ လိုက်လုပ်တဲ့သူကတော့ အတော်လေးရှားမယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နို့စားနွားမွေးမြူရေးကဏ္ဍဟာ စိန်ခေါ်မှုတွေ အများကြီးရှိနေပါသေးတယ်။ မွေးမြူ တဲ့နွားရဲ့ မျိုးဗီဇက မကောင်းတာ၊ အစာကျွေးမွေးမှု အားနည်းတာနဲ့ နည်းပညာအသုံးပြုမှုကလည်း အလွန်နည်းပါးနေသေးတယ်လို့ သိရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် နို့စားနွားတစ်ကောင်အတွက် အစာ ကုန်ကျစရိတ်က နွားတန်ဖိုးရဲ့ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် နို့ဈေးနှုန်းတည်ငြိမ်ဖို့ ဆိုတာ အစာစရိတ်ပေါ်မှာ အဓိကမူတည်နေတယ်လို့ ဆိုရမှာပါ။ ဒါ့အပြင် ရောဂါကျရောက်မှုကလည်း ကြီးမားတဲ့ပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ နမူနာပြရရင် နို့အုံရောင်ရောဂါ (Mastitis) တစ်ခုတည်းကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နွားမွေးမြူရေးမှာ နှစ်စဉ် ကျပ်သန်း ၅၀၀ ခန့် ဆုံးရှုံးနေရတယ်လို့ သိရှိရပါတယ်။ဒါတင်မကသေးပါဘူး၊ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နို့ထွက် ပစ္စည်းစားသုံးမှုပမာဏဟာ အလွန်နည်းပါးနေပါ သေးတယ်။ FAO ရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ မြန်မာလူမျိုးတစ်ဦးဟာ တစ်နှစ်ကို နို့နဲ့ နို့ထွက်ပစ္စည်း ကီလိုဂရမ် ၂၀ ကနေ ၂၅ ကီလိုဂရမ်အထိပဲ စားသုံးမယ်လို့ ခန့်မှန်းထားတာကို တွေ့ရှိရပါတယ်။ ဒါဟာ အာရှ နိုင်ငံတွေရဲ့ ပျမ်းမျှအောက်၊ ဥရောပနဲ့ အမေရိကနိုင်ငံတွေရဲ့ ဆယ်ပုံတစ်ပုံလောက်ပဲ ရှိတဲ့အနေအထားဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မြို့ပြတွေမှာတော့ လူလတ်တန်းစား တိုးပွားလာတာနဲ့အမျှ နို့နဲ့ ဒိန်ချဉ်၊ ရေခဲမုန့် စတာတွေရဲ့ စားသုံးမှုဟာ တဖြည်းဖြည်းတိုးလာနေတယ်။ ဒီလိုတိုးလာတဲ့ လိုအပ်ချက်ဟာ ပြည်တွင်း နို့လုပ်ငန်းအတွက် အခွင့်အလမ်းတစ်ခုဖြစ်သလို ပြည်ပကနေ နို့ထွက်ပစ္စည်းတွေ တင်သွင်းနေရမှုကိုလည်း လျှော့ချနိုင်တဲ့ အခွင့်အရေးတစ်ခုလို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။လက်ရှိမှာ မြန်မာနိုင်ငံဟာ နှစ်စဉ် အမေရိကန် ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀ ခန့် ကုန်ကျပြီး နို့ထွက်ပစ္စည်း တွေ ပြည်ပကနေ တင်သွင်းနေရတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြည်တွင်းမှာ နွားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းတွေ ဆောင်ရွက်နိုင်တဲ့ ရေခံမြေခံနဲ့ တိရစ္ဆာန်အစာတွေ လုံလောက်စွာ ရှိနေပြီးသားဆိုတာကို သတိပြုဖို့လိုပါ တယ်။ အဓိကကတော့ နည်းပညာအားဖြင့် မြင့်မားခြင်းမရှိသေးတဲ့ နို့ဆီနဲ့ နို့စိမ်းလိုမျိုး ထုတ်ကုန်တွေကို ပြည်တွင်းမှာ လုံလောက်အောင် ထုတ်နိုင်ရေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ဒီပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့အတွက် ဖြေရှင်းနည်းတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ ပထမဆုံးအနေနဲ့ တောင်သူတွေ သမဝါယမအသင်း ဖွဲ့စည်းပြီး အစာ၊ တိရစ္ဆာန်ဆေးဝါး၊ သွင်းအားစုတွေကို အစုလိုက် ဝယ်ယူတဲ့ အလေ့အထကို ပြုစုပျိုးထောင်သင့်ပါ တယ်။ ဒီလိုလုပ်ရင် ကုန်ကျစရိတ် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ သက်သာသွားနိုင်မယ်လို့ သမဝါ ယမဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူတွေကဆိုပါတယ်။ ဒုတိယ အနေနဲ့ မေထုန်မဲ့သားစပ် (Artificial Insemination) နည်းပညာကို ပိုမိုကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုပြီး အပူပိုင်းဒေသတွေအတွက် သင့်တော်တဲ့ နို့စားနွား မျိုးတွေ ဖန်တီးပေးဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ တတိယအနေနဲ့ နို့ကို ဒိန်ချဉ်၊ ဒိန်ခဲ၊ နို့ဆီ၊ နို့စိမ်း၊ ထောပတ်အဖြစ် ပြုပြင်ပြီး တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်တွေ ပိုမိုတိုးတက် ထုတ်လုပ်လာနိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်းကြရမှာဖြစ်ပြီး နွားနို့သာမက ကျွဲနို့ကိုလည်း နို့ထွက်ပစ္စည်းအဖြစ် ထုတ်လုပ်နိုင်တယ်ဆိုတာကို သတိပြုသင့်ပါတယ်။ထို့အတူ နည်းပညာအသုံးပြုမှုလည်း အရေးကြီး ပါတယ်။ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးစစ်တမ်းတစ်ခုအရ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းက လယ်သမား ၅၀၀ ကို စစ်တမ်းကောက်ကြည့်ရာမှာ မိုဘိုင်းဖုန်း ကနေ နို့စျေးနှုန်း၊ ရာသီဥတုနဲ့ မွေးမြူရေးဆိုင်ရာ အကြံပြုချက်တွေကို ရယူသုံးစွဲနိုင်တဲ့သူတွေဟာ ဒီလိုမလုပ်တဲ့သူတွေထက် ဝင်ငွေ ၃၀ ရာနှုန်းခန့် ပိုရတယ်လို့ တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။ အခုနောက်ပိုင်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အက်ပလီကေးရှင်းတွေ၊ သတင်းဌာနတွေ များပြားလာတာမို့ ဒါတွေကို မျက်ခြည်မပြတ်စောင့်ကြည့်လေ့လာပြီး မျိုးပွားခြင်း၊ အစာကျွေးခြင်း၊ ဇီဝလုံခြုံရေးစနစ်တွေကို လေ့လာကြတာမျိုးနဲ့ နို့စားနွား မွေးမြူရေးကို တစ်ပိုင်တစ်နိုင် အဆင့်မြှင့်တင်နိုင်ပါတယ်။ဒေသနဲ့ကိုက်ညီတဲ့ နွားမျိုးတွေကိုလည်း ရွေးချယ်မွေးမြူဖို့လိုရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကလည်း စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုပါ။ အပူချိန် ၃၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထက်ကို ရောက်သွားရင် နွားတွေရဲ့ နို့ထွက်နှုန်းဟာ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ကျဆင်းနိုင်တယ်လို့ နွား မွေးမြူရေး ကျွမ်းကျင်သူတွေက ဆိုကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် နွားတင်းကုပ်တွေကို ရေစီးရေလာကောင်း တဲ့ မြေမြင့်တွေမှာ ဆောက်လုပ်ပြီး သဘာဝလေဝင် လေထွက်စနစ်တွေ ထည့်သွင်းသင့်တယ်။ မွေးမြူ မယ့်ဒေသနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ နွားမျိုးတွေကိုလည်း ရွေးချယ်မွေးမြူဖို့ လိုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် နို့ကို ထုတ်လုပ်ပြီး ချက်ချင်းမထိန်းသိမ်းနိုင်ရင် အရည်အသွေး မြန်မြန်ကျဆင်းတတ်တာကြောင့် အေးခဲ စနစ်တွေကလည်း အလွန်အရေးကြီးတာမို့ အရည်အသွေးထိန်းသိမ်းမှု မြှင့်တင်ပေးဖို့လည်း လိုအပ် ပါတယ်။ယနေ့ကမ္ဘာမှာလည်း နို့စားနွားလုပ်ငန်းက စိန်ခေါ်မှုတွေ ကြုံနေရပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် နွားကထွက်ရှိတဲ့ မီသိန်းဓာတ်ငွေ့က ဖန်လုံအိမ် ဓာတ်ငွေ့တွေထဲကတစ်ခုဖြစ်တာကြောင့် ကမ္ဘာကြီး ရဲ့ အပူချိန်မြင့်တက်မှုကို အားပေးတယ်လို့ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးပညာရှင်တွေက ဆိုကြ ပါတယ်။ ဒါကြောင့် နို့နဲ့ နို့ထွက်ပစ္စည်းအများအပြား ထုတ်လုပ်တဲ့ နိုင်ငံတွေဟာ Sustainable Dairy Farming နဲ့ Precision Dairy Farming လို နည်း ပညာအသစ်တွေကို အသုံးပြုပြီး ထုတ်လုပ်မှုတိုးမြှင့် တာနဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှုကို တစ်ပြိုင်နက် လျှော့ချတာမျိုး ရှာဖွေကြံဆနေကြရပါတယ်။ဒါတွေအားလုံးကို အောင်မြင်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်စေဖို့ အစိုးရ၊ ပုဂ္ဂလိကအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ တောင်သူတွေ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ လိုအပ်တယ်။ သမဝါယမ အသင်းတွေ ဖွဲ့စည်းပြီး စုပေါင်းမွေးမြူနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်မယ်ဆိုရင် အရင်းအနှီးနည်းတဲ့ တောင်သူတွေပါ ပါဝင်လာနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ လက်တွေ့မှာ နိုင်ငံတော်က စတင်လုပ်ဆောင်ပေး နေတာကိုလည်း မြင်တွေ့ရပါတယ်။ နိုင်ငံခြား အကူအညီတွေကိုလည်း မဟာဗျူဟာကျကျ အသုံးချနိုင်ကြဖို့ ကြိုးပမ်းကြရမှာဖြစ်ပြီး အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံတွေရဲ့ အတွေ့အကြုံကိုလည်း သင်ယူနိုင်တယ်။ ဥပမာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ Amul ရဲ့ သမဝါယမစနစ်ဟာ သန်းနဲ့ချီတဲ့ နို့စားနွားမွေးမြူရေးသမားတွေရဲ့ ဘဝကို ပြောင်းလဲပေးနိုင်ခဲ့လို့ လေ့လာကြည့်နိုင်ပါ တယ်။ နွားမွေးမြူရေးနဲ့ ကျွဲမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းတွေကို အောင်မြင်အောင် ဆောင်ရွက်ပြီး နို့ထွက် ပစ္စည်းထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ စက်ရုံတွေ တိုးချဲ့တည်ဆောက်နိုင်မယ်ဆိုရင် ပြည်တွင်းမှာ နို့ထွက်ပစ္စည်းတွေ ဖူလုံလာနိုင်ပြီး ပြည်ပငွေသုံးစွဲမှုကို သိသိသာသာ လျှော့ချနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။အနာဂတ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နို့စားနွားမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းဘယ်လိုပုံစံရှိလာနိုင်မလဲဆိုတာကို စိတ်ကူးကြည့်ရင် ကျေးလက်ဒေသမှာ မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းဟာ သားသမီးတွေကို ပညာသင်ပေးနိုင်တဲ့ ဝင်ငွေဖြစ်လာနိုင်တယ်။ တစ်နိုင်ငံလုံးမှာ နို့နဲ့နို့ထွက် ပစ္စည်းတွေ ပေါများလာနိုင်တယ်။ ပြည်ပက တင်သွင်းနေရတာတွေ လျော့ကျလာနိုင်တယ်။ ကလေးငယ်တွေရဲ့ အာဟာရဖွံ့ဖြိုးမှု ပိုမို အားကောင်းလာနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအိပ်မက်တွေ အကောင်အထည်ပေါ်ဖို့ဆိုရင် ဒီကနေ့ကစပြီး လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။နို့တစ်ခွက်ရဲ့နောက်ကွယ်က တန်ဖိုးကွင်းဆက် ဟာ ကြီးမားကျယ်ပြန့်ပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာ နို့စားနွား တစ်ကောင်ရဲ့တန်ဖိုး၊ တောင်သူတစ်ယောက်ရဲ့ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ ကလေးငယ်တွေရဲ့ အပြုံးတွေ ပါဝင်နိုင်သလို အာဟာရလိုအပ်နေသူတွေအတွက် ခွန်အားတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် နောက်တစ်ခါ နို့တစ်ခွက်သောက်တဲ့အခါ ဒီအကြောင်းတွေကို သတိရပြီး သောက်ဖြစ်ဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။         ။MDN

 မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း ကြီးများအနက် လယ်ယာကဏ္ဍသည် အခြေခံအကျဆုံးလုပ်ငန်းကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးကဏ္ဍများနှင့် အခြေခံကျစွာ အထောက်အပံ့ ပြုလျက်ရှိသည်မှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍ ဖြစ်ပါသည်။  နိုင်ငံသာယာဝပြောရေးနှင့် စားရေရိက္ခာ ပေါများစေရေးမှာ နိုင်ငံအတွက် လိုအပ်ချက် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုပန်းတိုင်နှစ်ရပ် အောင်မြင်ရန်အတွက် ပြည်သူတစ်ရပ်လုံးက မိမိတို့ကျရာအခန်းကဏ္ဍမှ ပိုမိုပါဝင်ကြိုးစားဆောင်ရွက်ကြရပါမည်။ ထိုသို့ ဆောင်ရွက်ရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ဖြစ်သည့် ကျေးလက်နေပြည်သူများဖြစ်ပြီး လယ်ယာလုပ်ငန်းဖြင့် တိုင်းကျိုးပြည်ပြု ဆောင်ရွက်နေကြသည့် တောင်သူဦးကြီးများ၏ အခန်းကဏ္ဍက လွန်စွာအရေးကြီးလှသည်။  မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဆန်စပါးကို နေ့စဉ်စားသုံးမှုအတွက် မရှိမဖြစ် အခြေခံထား၍ စားသောက်နေကြဆဲ ဖြစ်ပါသည်။ နောင်တွင် ဂျုံကို အစားထိုး ပြောင်းလဲစားသောက်ကြရန်လည်း လိုအပ်ပါသည်။ လက်ရှိတွင် တောင်သူလယ်သမားဦးကြီးများ၏ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးပေးမှုကြောင့် ပြည်သူများ စားရေရိက္ခာပြည့်ဝစွာ နေထိုင်ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် တောင်သူလယ်သမားများသည် အဓိကကျေးဇူးရှင်များ ဖြစ်ပါသည်။ မိမိတို့နိုင်ငံတွင် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်နေသည့် သီးနှံများမှာ ပြည်တွင်း၌ အဓိကစားသုံးသည့် သီးနှံဖြစ်သော စပါးနှင့် ဆီထွက်သီးနှံများဖြစ်သည့် မြေပဲ၊ နှမ်း၊ နေကြာ၊ ပြည်ပပို့ကုန် ပဲအမျိုးမျိုး၊ ပြောင်း၊ စက်မှုကုန်ကြမ်းသီးနှံများဖြစ်သော ဝါ၊ ကြံနှင့် နှစ်ရှည်ပင်များဖြစ်သည့် ကော်ဖီ၊ ရော်ဘာ၊ မီးဖို ချောင်သုံးသီးနှံ ငရုတ်၊ ကြက်သွန်၊ အာလူးနှင့် သစ်သီးဝလံများ၊ နှစ်ရှည်သီးနှံများ ဖြစ်ပါသည်။  စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတွင် သီးနှံများဖြစ်ထွန်း အောင်မြင်ပြီး အထွက်နှုန်းကောင်းမွန်စေရန် အတွက် မျိုး၊ မြေ၊ ရေ၊ နည်းဟူသည့် နည်းလမ်းလေးမျိုးဖြင့် ဆောင်ရွက်သွားရန် လိုအပ်သည်။ သီးနှံအလိုက် ရေမြေဒေသနှင့်ကိုက်ညီသည့် မျိုးကောင်းမျိုးသန့်များ သုံးစွဲစိုက်ပျိုးခြင်း၊ စိုက်ပျိုး မြေများ၏ မြေဆီလွှာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ဓာတ်မြေဩဇာ သို့မဟုတ် သဘာဝမြေဩဇာများကို အသုံးပြုရန်လည်း လိုအပ်သည်။ ဓာတ်မြေဩဇာများ ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်ချိန်တွင် ဒေသအလိုက်ရရှိနိုင်သည့် သဘာဝမြေဩဇာကို ပြည့်စုံကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်ထုတ်လုပ်သုံးစွဲသွားနိုင်ရန် နည်းလမ်းများနှင့် ပညာပေးမှုများရှိပြီးဖြစ်သည့်အလျောက် အဆိုပါနည်းလမ်းများ ပိုမိုအသုံးပြုနိုင်ရေး အားထုတ်ကြရန်လည်း လိုအပ်ပါသည်။  ပိုက်ဆံလျှော်ကဲ့သို့ သစ်စိမ်းမြေသြဇာများ စိုက်ပျိုး၍ ထည့်သွင်းအသုံးပြုခြင်း၊ မြေဆွေးများ ပြုလုပ်သုံးစွဲခြင်း၊ ဓာတ်မြေသြဇာနှင့် ဇီဝမြေသြဇာတို့ကို သဘာဝမြေသြဇာများနှင့်တွဲဖက်၍ အသုံးပြုခြင်း၊ အပင်ကြီးထွားမှုအတွက် လိုအပ်သော သွင်းအားစုများ လုံလုံလောက်လောက် ထည့်သွင်းပေးခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေများကို စနစ်တကျသုံးစွဲခြင်း၊ ဒေသနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေသည့် စိုက်နည်းစနစ်များ ပြောင်းလဲစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ခေတ်မီစိုက်ပျိုး နည်းစနစ်များဖြင့် စိုက်ပျိုးခြင်းစသည်တို့ကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ကြရမည်ဖြစ်သည်။  လယ်ယာလုပ်ငန်းခွင်များတွင် လယ်ယာလုပ်သားရှားပါးမှုများနှင့်စပ်လျဉ်း၍လည်း ခေတ်မီစက်ကိရိယာများ အသုံးပြုဆောင်ရွက်ခြင်းအားဖြင့် အချိန်နှင့် လုပ်အားတို့ လျော့နည်းသက်သာစေမည့်အပြင် လေလွင့်ဆုံးရှုံးမှုများကိုလည်း လျော့နည်းစေမည်ဖြစ်ပါသည်။ တောင်သူဦးကြီးများအနေဖြင့် မျိုး၊ မြေ၊ ရေ၊ နည်း စသည့်နည်းလမ်းလေးသွယ်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်းအားဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည့် ပန်းတိုင်အထွက်နှုန်းများရရှိပြီး ဝင်ငွေပိုမိုရရှိလာမည်ဖြစ်သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံအတွက် ဝင်ငွေများရရှိပြီး နိုင်ငံ့စီးပွားရေးကို များစွာအထောက်အကူပြုမည် ဖြစ်ပါသည်။ သီးနှံများ ပန်းတိုင်အထွက်နှုန်းရရှိရေးနှင့်အတူ သီးနှံစိုက်စွမ်းအား မြှင့်တင်နိုင်ရေးအတွက်လည်း ဆောင်ရွက်ကြရမည်ဖြစ်ရာ မိုးစပါးတစ်သီးသာ စိုက်ပျိုးကြသော မြေယာများအပေါ်တွင် ဒေသ၊ ရေ၊ မြေ အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး သီးထပ်သီးနှံ အပြည့်အဝ စိုက်ပျိုးနိုင်ရေးနှင့် သီးညှပ်စိုက်ပျိုးနိုင်ရေးတို့ကိုလည်း ပိုမိုဆောင်ရွက်ကြရမည် ဖြစ်ပါ သည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်ရာတွင် စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာနမှ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်အလိုက် ဒေသနှင့်ကိုက်ညီသည့် သီးနှံပုံစံ စိုက်ပျိုးနည်းစနစ်များကို နည်းပညာပေး ဆောင်ရွက်ထားပြီးဖြစ်ရာ တောင်သူများအနေဖြင့် မိမိဒေသနှင့် ကိုက်ညီသည့် သီးထပ်သီးညှပ်စိုက်ပျိုးနည်းစနစ်များကို ရွေးချယ်စိုက်ပျိုးသွားရန် လိုအပ်ပါသည်။  တောင်သူဦးကြီးများအနေဖြင့် သီးနှံများ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရာတွင် နိုင်ငံတကာဈေးကွက် လိုအပ်ချက်နှင့်အညီ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်သို့ ပိုမိုတိုးတက် တင်ပို့ရောင်းချနိုင်ရေးအတွက် ဈေးကွက်လိုအပ်ချက်နှင့်ကိုက်ညီသော သီးနှံစိုက်ပျိုး ထုတ်လုပ်မှုများကို အရှိန်အဟုန်မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ သီးနှံများ၏ အထွက်နှုန်းတိုးတက်စေရေး ဆောင်ရွက်မှုအပြင် စိုက်ပျိုးသမျှ သီးနှံတိုင်း၏ အရည်အသွေးကောင်းမွန်ရေးကို လည်း ဂရုပြုကြရန် လိုအပ်ပါသည်။ ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန်များ အဆင့်မီမီထုတ်လုပ်နိုင်လျှင် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပဈေးကွက်တွင် မျက်နှာပန်းလှလှ ဈေးကွက်ဝင်စွာ တင်ပို့ရောင်းချနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ မိမိတို့ထုတ်လုပ်လိုက်သည့် ထုတ်ကုန်ပစ္စည်း အရည်အသွေးကောင်းမွန်နေသမျှ ဈေးကွက်သည်လည်း ကျယ်ပြန့်နေမည်သာဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်အနေဖြင့် လယ်ယာသီးနှံများ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုတိုးတက်ရေးနှင့် ပြည်တွင်းပို့ကုန် များ တင်ပို့နိုင်ရေးအတွက် တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်များ တိုးတက်ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် MSME လုပ်ငန်းများ တိုးတက်လာအောင် အားပေးဆောင်ရွက်လျက် ရှိပါသည်။ နည်းပညာလိုအပ်ချက်များနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလုပ်ငန်းများအတွက် လိုအပ်သည့် ငွေကြေးအရင်းအနှီးများ ရရှိရေးကိုလည်း ဆောင်ရွက်ပေးနေပါသည်။  အလားတူ ခေတ်မီစိုက်ပျိုးနည်းပညာများနှင့် ဈေးကွက်ဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်များကို တောင်သူလယ်သမားကြီးများ အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ သိရှိအသုံးချနိုင်ရေးအတွက် တောင်သူလယ်သမား ကဏ္ဍရုပ်သံလိုင်း (Farmer Channel) အစီအစဉ်များ၊ လယ်ယာစီးပွားသတင်းများ ထုတ်ပြန်ပေးလျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် စိုက်ပျိုးနည်းပညာများ လွယ်လင့်တကူရရှိနိုင်ရန် မိုဘိုင်းဖုန်းများမှ Mobile Appli-cation ဖြင့် မိုးလေဝသသတင်းများ၊ လယ်ယာကဏ္ဍနှင့် ဈေးကွက်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ၊ စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ နည်းပညာများကိုလည်း စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာနနှင့် သက်ဆိုင်ရာဌာနများက ထုတ်ပြန်ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည့်အတွက် တောင်သူလယ်သမားများ သိရှိလိုသည့် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်နှင့် နည်းပညာများကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ လေ့လာသိရှိနိုင်ပြီ ဖြစ်ပါသည်။ တောင်သူလယ်သမားဦးကြီးများ လူမှုဘဝမြင့်မားရေးအတွက် နိုင်ငံတော်အနေဖြင့် ဘက်‌ပေါင်းစုံမှ ဖြည့်ဆည်းဆောင်ရွက်မှုပြုနေသကဲ့သို့ တောင်သူ လယ်သမားကြီးများကလည်း ဥစ္စာရင်လိုဥစ္စာရင်ခဲ ပိုမိုကြိုးပမ်းလုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်ကို တွေ့မြင်ရပါသည်။ တောင်သူလယ်သမားဦးကြီးများ၏ စွမ်းအားဖြင့် နိုင်ငံအတွက် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးကို အခြေခံသည့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုများကို အောင်မြင်စွာဖော်ဆောင်နိုင်ပြီး တိုင်းပြည်၏ စီးပွားရေးကို တိုးတက်စေနိုင်မည်ဖြစ်ပါကြောင်း ရေးသားတင်ပြလိုက်ရပါသည်။     ။MDN