ရာသီစာမျှစ်နဲ့ အာဟာရ တန်ဖိုးများ

အခုလို မိုးဦးကျကာလဟာ မျှစ်များလှိုင်လှိုင်ထွက်တဲ့ကာလပါ။  အိမ်ရှင်မတွေရဲ့ ထမင်းဝိုင်းမှာ ခံတွင်းမြိန်စေမယ့်  ဟင်းတစ်ခွက်အဖြစ်  မျှစ်ကိုခပ်စိတ်စိတ် တွေ့ရမယ့်အချိန်ပေါ့။   အခုကစလို့ လာမယ့်ဇွန်လ၊   ဇူလိုင်လလောက် အထိကတော့  စာရေးသူတို့နိုင်ငံမှာ  မျှစ်တွေအပေါများဆုံး ထွက်တဲ့ အချိန်လို့တောင်ဆိုရမှာပါ။

တောင်ပေါ်တောများမှာ  အများဆုံးစားကြတဲ့ မျှစ်အမျိုးအစားကတော့ သိုက်မျှစ်၊ ကြသောင်းမျှစ်၊ မျှင်မျှစ်၊ ဝါးဖြူမျှစ်နဲ့  ဝါးပိုးမျှစ်တို့ဖြစ်ပါတယ်။ 

ဝါးပိုးဝါးမျှစ်များဟာ မျှစ်ချဉ်လုပ်ရင် အရည်အသွေးအင်မတန်ကောင်းပါတယ်။ သိုက်မျှစ်ကတော့ အရင်ဦးဆုံးပေါ်တဲ့မျှစ်ဖြစ်ပြီး ဈေးကွက်မှာ ဈေးကောင်းရလေ့ရှိပါတယ်။ အခြားမျှစ်များကလည်း သူ့နည်းနဲ့သူ့ဟန်  အရသာတစ်မူထူးတာမို့   လူကြိုက်များတဲ့ဟင်းတစ်မယ်အဖြစ် ရှိနေကြတာပါပဲ။  ကျေးလက်က မီးဖိုဆောင်ကလေးကနေ အဆင့်မြင့်ဟိုတယ်ကြီးတွေအထိ မျှစ်ကိုအမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ချက်ပြုတ်စားသောက်ကြလေ့ရှိပါတယ်။

ကြသောင်းမျှစ်ဆိုရင်  အချိုချက်စားရင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ကြော်စားရင်ဖြစ်ဖြစ်     လူကြိုက်များလှပါတယ်။

သိုက်မျှစ်နဲ့ဝါးဖြူမျှစ်တွေကိုတော့    အတို့အမြှုပ်အဖြစ်လည်း     တွဲဖက်သုံးဆောင်ကြပါသေးတယ်။

မျှင်မျှစ်ခေါ်  မျှစ်နီများကို  ဒေသတွင်းစားသုံးရုံမကနီးစပ်ရာမြို့ကြီးများဆီကို အများဆုံးတင်ပို့ကြရပါတယ်။ မျှစ်အစိုဆိုရင် ထားသိုဖို့အချိန်အကန့်အသတ်ရှိပေမယ့်မျှစ်ခြောက်၊ မျှစ်ချဉ် စသည်ဖြင့် အခြောက်လှန်း၊အချဉ်တည်ပြီး  နှစ်ပေါက်ကြာရှည်ခံအောင်ထားသိုသုံးစွဲခဲ့ကြတာ ရှေးအစဉ်အဆက်ကတည်းကပါပဲ။ 

ဝါးမျိုးနယ်ဝင်မျှစ်ကို အင်္ဂလိပ်လို(Bamboo Sprouts) လို့ခေါ်ပြီး  ရုက္ခဗေဒအရ Bambusa Vulgaris၊ Phyllostachys   Edulis လို့ခေါ်ပါတယ်။ 

ရက်သတ္တနှစ်ပတ်သားမတိုင်ခင် ဝါးပင်ပေါက်အရွယ်မှာချိုးယူပြီး     မျှစ်အဖြစ်စားသောက်နိုင်ပါတယ်။ 

မျှစ်ကို ချက်ချင်းချိုးယူပြီး စားသုံးနိုင်သလို တာရှည်ခံအောင်ပြုပြင်ထားသိုပြီးလည်း စားသုံးနိုင်ပါတယ်။ 

မြန်မာ့ဆေးကျမ်းများအလိုအရ “ဒဗ္ဗဂုဏပကာသနီ”ဆေးကျမ်းမှာ “မျှစ်နုသည် ဖန်သောအရသာ၊ ချိုသောအရသာရှိ၏။ ပူ၏။ သလိပ်ကိုနိုင်၏။” လို့ဆိုထားပါတယ်။ “ဘာဝပ္ပကာသကျမ်း” မှာ “မျှစ်သည်ချို၏။ ပူ၏။ ဖန်၏။ လေသလိပ်ကို ပျက်စေတတ်၏။” လို့ဆိုထားပါတယ်။ “သုဿုတကျမ်း” မှာ မျှစ်သည်ချို၏။ ဖန်၏။ ဝမ်းမီးချက်ပြီးနောက် ပျက်စေတတ်၏။”လို့ဆိုထားပါတယ်။

ခေတ်သစ်ဆေးပညာအလိုအရလည်း မျှစ်ဟာ အာဟာရဓာတ် ကြွယ်ဝလှပါတယ်။ ၁၀၀ ဂရမ်အလေးချိန်ရှိတဲ့ လတ်လတ်ဆတ်ဆတ် ဝါးပင်ပေါက်မျှစ်စို့တစ်ခုမှာ ၁၂ ကယ်လိုရီပါရှိပြီး ပရိုတင်းဓာတ်၊ ရေဓာတ်၊ ကြေညက်လွယ်သောအမျှင်ဓာတ်၊ အိုမီဂါ-၃ဖက်တီးအက်စစ်၊ အိုမီဂါ-၆ ဖက်တီးအက်စစ်တို့အပြင် ဗီတာမင်ဓာတ်တွေဖြစ်တဲ့ သီအာမင်၊ ရီဘိုဖလာဗင်၊ နီအာစင်၊ ဗီတာမင် ဘီ-၆၊ ဖောလစ်၊  ပန်တိုသင်းနစ်အက်စစ်တို့ပါရှိပါတယ်။  ဒါ့အပြင် သတ္တုဓာတ်တွေဖြစ်တဲ့ ကယ်လ်စီယမ်၊ သံဓာတ်၊ မဂ္ဂနီစီယမ်၊ မီးစုန်း၊ ပိုတက်စီယမ်၊ ဇင့်၊ ကော့ပါး၊ မဂ္ဂနီးစ်၊ စီလီနီယမ်တို့လည်း ပါဝင်ပါသေးတယ်။  ဒါကြောင့်  မျှစ်ကို သဘာဝရဲ့  အာဟာရသိုက်လို့တင်စား ခေါ်ဝေါ်ကြတာဖြစ်ပါတယ်။

ဝါရှင်တန်ပြည်နယ်တက္ကသိုလ်က လေ့လာမှုတစ်ခုအရဆိုရင်  အမျှင်ဓာတ်ကြွယ်ဝတဲ့မျှစ်ကို ပုံမှန်စားသုံးပေးခြင်းအားဖြင့် သွေးထဲမှာရှိတဲ့ ကောင်းကျိုးမပြုတဲ့ LDL ကိုလက်စထရောအဆီကို သိသိသာသာလျော့ကျစေနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ Phytonutrients ကြွယ်ဝတဲ့မျှစ်က  နှလုံးရဲ့စွမ်းဆောင်ချက်ကို  ကောင်းမွန်အောင် ထိန်းသိမ်းပေးပါတယ်။ ကိုလက်စထရောကို လျှော့ချပေးနိုင်ခြင်း၊ မျှစ်မှာပါတဲ့ ပိုတက်စီယမ်ဓာတ်က နှလုံးကို ပုံမှန်အလုပ်လုပ်စေခြင်း  စတဲ့အကျိုးကျေးဇူးတွေကြောင့် မျှစ်ကိုစားသုံးခြင်းအားဖြင့် နှလုံးရောဂါဖြစ်ပွားခြင်းကိုတောင် ကြိုတင်ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ 

နောက်ထပ်      သတင်းကောင်းတစ်ခုကတော့ ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းသိမ်းလိုသူတွေအတွက် မျှစ်ဟာ အကျိုးပြုအစားအစာ တစ်မျိုးပါပဲ။ မျှစ်မှာ ကယ်လိုရီနဲ့ အဆီပါဝင်မှုနည်းပြီး အမျှင်ဓာတ်ကြွယ်ဝတာကြောင့်   ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ချလိုသူတွေအနေနဲ့ စားသုံးပေးသင့်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အမျှင်ဓာတ်များတဲ့အတွက်     မျှစ်ကိုစားသုံးပေးခြင်းအားဖြင့် အစာအိမ်ကိုပြည့်တင်းစေပြီး  နောက်ထပ်  အစာစားချင်စိတ်ကိုချိုးနှိမ်ပေးတာကြောင့် ကိုယ်အလေးချိန်မတက်စေဖို့  တစ်ဖက်တစ်လမ်းကနေ  ကာကွယ်ရာလည်းရောက်ပါတယ်။ မျှစ်ထဲမှာပါဝင်တဲ့ သဘာဝ Phytonutrients တွေက  အစွမ်းထက်မြက်တဲ့ ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ပစ္စည်းအဖြစ်    စွမ်းဆောင်ပေးကြပါတယ်။

ခန္ဓာကိုယ်ကိုဆိုးကျိုးပေးတဲ့  ဖရီးရယ်ဒီကယ်လ်တွေကိုလည်း  တိုက်ထုတ်ပေးနိုင်တာကြောင့်  ကင်ဆာရောဂါများမဖြစ်ပွားစေရေး အတွက်လည်း မျှစ်ကို စားသုံးပေးခြင်းဖြင့်  ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် မျှစ်ထဲမှာပါတဲ့ Chlorophyll က ကင်ဆာဆဲလ်တွေဖြစ်မလာအောင် ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ 

ပြီးတော့ Anti-inflamatory ဂုဏ်သတ္တိတွေက ဗက်တီးရီးယားနဲ့ ကူးစက်ရောဂါပိုး အန္တရာယ်ကြောင့်ဖြစ်တတ်တဲ့  ကိုယ်တွင်းကိုယ်ပ ရောင်ရမ်းနာများကို လျှော့ချပေးနိုင်စွမ်းရှိတယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။ အမျှင်ဓာတ်ကြွယ်ဝတဲ့မျှစ်ကို    စားသုံးပေးခြင်းအားဖြင့် အစာကိုကြေညက်စေပြီး အူထဲမှာရှိတဲ့ ကောင်းကျိုးပြုဗက်တီးရီးယားတွေကို    ကြီးထွားစေပါတယ်။ အူသိမ်အူမတို့ရဲ့ လုပ်ငန်းဆောင်တာကို   ချောမွေ့စေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဝမ်းချုပ်တတ်သူများ အနေနဲ့ မျှစ်ကို မကြာခဏစားပေးသင့်လှပါတယ်။

မျှစ်ဟာ ဗီတာမင်၊ သတ္တုဓာတ်နဲ့ ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ပစ္စည်းတွေမြင့်မားစွာ ပါဝင်နေတာကြောင့်  ကိုယ်ခံစွမ်းအားကို  တိုးတက်မြင့်မားစေပါတယ်။  ရင်ကျပ်ချောင်းဆိုးခြင်းနဲ့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်းအတွက် မျှစ်ပြုတ်ရည်ကို ပျားရည်စစ်စစ်နဲ့ရောပြီး သောက်ပေးနိုင်ပါတယ်။  ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်းအတွက်လည်း မျှစ်ပြုတ်ရည်သောက်ခြင်း၊ မျှစ်စားသုံးခြင်းများပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။ 

မျှစ်ထဲမှာ ပိုတက်စီယမ်မြင့်မားစွာပါရှိတာကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာရှိတဲ့ အရည်ဓာတ်များကို ထိန်းညှိပေးနိုင်ပါတယ်။ သွေးဖိအားကို ပုံမှန်ဖြစ်အောင် ထိန်းသိမ်းပေးနိုင်ပါတယ်။ ခန္ဓာကိုယ်အရေပြားရဲ့ ဆဲလ်အသစ်များ ထုတ်လုပ်ခြင်းကိုလည်း  အားပေးတာကြောင့် အသားအရေကောင်းလိုသူများ  မျှစ်စားပေးနိုင်ပါတယ်။

တရုတ်နိုင်ငံမှာ   ရိုးရာကုထုံးဓာတ်စာအနေနဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များ ချောချောမွေ့မွေ့ မီးဖွားစေနိုင်ဖို့အတွက် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန် နောက်ဆုံးလမှာ မျှစ်ကို စားသုံးစေပါတယ်။  မျှစ်က သွေးကြောနံရံထဲမှာရှိတဲ့ ကိုလက်စထရောဖြစ်တည်မှုကို   ကာကွယ်ပေးပြီး မကောင်းတဲ့LDL ကိုလက်စထရောတွေကို လျှော့ချပေးနိုင်သောကြောင့်       နှလုံးကိုကျန်းမာစေပါတယ်။ မျှစ်ထဲမှာပါဝင်တဲ့ အမျှင်ဓာတ်များက အစာစားပြီးနောက် သွေးထဲမှာရှိတဲ့သကြားဓာတ်ကို  ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်စေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဆီးချိုဝေဒနာရှင်များအတွက်လည်း မျှစ်က အလွန်ကောင်းကျိုးပြုတယ်လို့ဆိုရမှာပါ။

နောက်ထပ် မျှစ်မှာ Ayurvedic ဆေးစွမ်းသတ္တိပါရှိပြီး အဲဒီအစွမ်းက တိရစ္ဆာန်များရဲ့ အဆိပ်အတောက်ကို ပြေစေနိုင်ပါတယ်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ  အဆိပ်ရှိမြွေနဲ့ ကင်းမြီးကောက် အဆိပ်ဖြေဆေးအတွက် မျှစ်ကို ရိုးရာကုထုံးအဖြစ် အသုံးပြုကြလေ့ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။ 

မျှစ်ထဲမှာပါတဲ့ မဂ္ဂနီးစ်ဓာတ်က ခန္ဓာကိုယ်ဇီဝဖြစ်စဉ် ပုံမှန်လုပ်ဆောင်မှုအတွက် အင်ဇိုင်းအဖြစ် အကျိုးသက်ရောက်မှုဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။      မျှစ်ထဲမှာ ကယ်လ်စီယမ်ဓာတ်အများအပြား    မပါရှိပေမယ့် ခန္ဓာကိုယ်အတွက်  လိုအပ်တဲ့ကယ်လ်စီယမ်ဓာတ်ကိုတော့ လုံလုံလောက်လောက်ပေးစွမ်းနိုင်ပါတယ်။ 

ဒါကြောင့်  မျှစ်စားသုံးပေးခြင်းအားဖြင့်  အရိုးများကိုလည်း သန်မာစေမှာဖြစ်ပါတယ်။

အခုလို မိုးဦးကျရာသီမှာ  ပေါပေါများများရရှိနိုင်တဲ့ မျှစ်မှာ စာရေးသူတင်ပြခဲ့သလို အာဟာရဓာတ်များ ပြည့်ပြည့်စုံစုံပါရှိနေပါတယ်။  “အစာလည်းဆေး၊ ဆေးလည်းအစာ” ဆိုသလို နည်းလမ်းအသွယ်သွယ်နဲ့ ချက်ပြုတ်စားသောက်နိုင်ပြီး ကျန်းမာရေးကိုများစွာ အထောက်အကူပြုစေမှာဖြစ်ပါတယ်။ဒါကြောင့် “မသိသူကျော်သွား၊ သိသူဖော်စား” ဆိုတဲ့အတိုင်း မိမိတို့လက်တစ်ကမ်းမှာရှိနေတဲ့  မျှစ်ရဲ့ကောင်းကျိုးအထွေထွေကို အကျိုးရှိရှိအသုံးချနိုင်စေဖို့ ရာသီပေါ်မျှစ်နဲ့ အာဟာရတန်ဖိုးများ အကြောင်းကို ရေးသားတင်ပြလိုက်ရပါတယ်။        ။

MWD