အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်း စစ်ရေးတင်းမာမှုနှင့် အားပြိုင်မှု ပိုမို ပြင်းထန်လာ။ မြန်မာမှာ ရှောင်လွှဲမရနိုင်သည့် ကြားခံနယ်မြေဖြစ်နေ

သတင်းဆောင်းပါး ဘာသာပြန်သူ။ ။ Htay Oung
တရုတ်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ် PLA ရဲ့ရေတပ်မ‌တော်ဟာ လျင်မြန်စွာ အင်အားတိုးချဲ့လာနေပြီး အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်းကိုလည်း ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားလာနေတယ်။ အဲဒီရေပြင်တွေမှာ တရုတ်စစ်သင်္ဘောတွေနဲ့ ရေငုပ်သင်္ဘောတွေ ရောက်ရှိနေကြတာ အတော်ကြာပါပြီ။ သူတို့တွေဟာ သီရိလင်္ကာနဲ့ ကမ္ဘောဒီးယားတို့လို အနီးအနားနိုင်ငံများရဲ့ ဆိပ်ကမ်းတွေကို အသုံးပြုနေကြပါတယ်။ နယူးဒေလီဟာ သူ့ရဲ့လုံခြုံရေးအတွက် စိုးရိမ်လာပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကာကွယ်မယ့် စစ်ရေးအစီအစဉ်များကို ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်နေရတယ်လို့ အိန္ဒိယအမျိုးသားထောက်လှမ်းရေးရဲ့ လက်ရုန်းတပ်ဆွယ်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ အိန္ဒိယကာကွယ်သုတေသနတပ် IDRW (24 May 2026) က ရေးတယ်။

လောလောဆယ် အိန္ဒိယဟာ ပင်လယ်ပြင်ကို စောင့်ကြည့်ထိန်းချုပ်ဖို့အတွက် သူပိုင်ကျွန်းတွေကို အသုံးပြုလာတယ်။ အရှေ့ဘက် (မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ဘက်အောက်တည့်တည့်) အက်ဒမန်ကျွန်းနဲ့ နီကိုဘာကျွန်းများ၊ အနောက်ဘက်ရှိ လက်ရှက်ဝိဒ်ကျွန်းတွေဟာ အလွန်အရေးကြီးလာတယ်။ အဲ့ဒီကျွန်းတွေဟာ အသွားအလာများပြားတဲ့ ရေကြောင်းလမ်းများနဲ့ မလက္ကာရေလက်ကြားတို့လို ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ ရေလမ်းများအနီး တည်ရှိနေတယ်။ အဲ့ဒီလိုနေရာများမှာ စစ်အခြေစိုက်စခန်းတွေ တည်ဆောက်ခြင်းအားဖြင့် အိန္ဒိယဟာ နိုင်ငံတကာရေ ကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို စောင့်ကြည့်နိုင်ပြီး စစ်မက်ဖြစ်ပွားလာမယ်ဆိုရင် ရန်သူသင်္ဘောများကို ဟန့်တားနိုင်ဖွယ် ရှိပါတယ်။

အဲ့ဒီကျွန်းများနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အိန္ဒိယက “dual-use” “နှစ်မျိုးသုံး”အစီအစဉ်ကို အကောင်အထည် ဖော်လိုတယ်။ စစ်ရေးအခြေစိုက်စခန်းများနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးဆိပ်ကမ်းကြီးများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်တယ်၊ ဥပမာ အိန္ဒိယဟာ ဂရိတ်နီကိုဘာကျွန်းနဲ့ မီနီကွိုင်ကျွန်းများရှိ လေယာဉ်ပြေးလမ်းများနဲ့ ဆိပ်ကမ်းများကို အဆင့်မြှင့်တင်နေတယ်။ အဲ့ဒီနေရာများမှတစ်ဆင့် အိန္ဒိယရဲ့ကင်းလှည့်လေယာဉ်များ ပျံသန်းနိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ဒရုန်းများ အသုံးပြုနိုင်မှာဖြစ်ပြီး ဒုံးကျည်စနစ်များကိုလည်း တပ်ဆင်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ဒီလိုနဲ့ အာရေဗျပင်လယ်မှ အရှေ့တောင်အာရှအထိ လှုပ်ရှားမှုများကို စောင့်ကြည့်နိုင်မှာဖြစ်ပြီး တရုတ်ကိုသွားလာနေတဲ့ ရေနံတင်ပို့မှုများကိုလည်း တားဆီးနိုင်ပါလိမ့်မယ်။

ဒါပေမဲ့ အိန္ဒိယရဲ့ ကျွန်းဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းတွေဟာ နှေးကွေးလွန်းနေတယ်။ အစိုးရစာရွက်စာတမ်းလုပ်ငန်းစဉ်များ၊ စစ်တပ်ဌာနခွဲအသီးသီးတို့ရဲ့ စားပွဲတစ်ခုနဲ့ တစ်ခုအကြား သဘောမတူညီမှုများ၊ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်း သိမ်းရေးပြဿနာတွေဟာ တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းတွေကို နှစ်ပေါင်းများစွာ နှောင့်နှေးစေခဲ့တယ်၊ လူအတော်များများက အဲ့ဒီကျွန်းတွေရဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးသွားမှာ စိုးရိမ်ကြပေမယ့် စီမံကိန်းများနှောင့်နှေးနေခြင်းက အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ အမျိုးသားလုံခြုံရေးကို ပျက်စီးစေကြောင်း အသိပေးလိုပါတယ်။

တစ်ဖက်မှာလည်း အိန္ဒိယအနေနဲ့ ကိုယ့်ဖာသာရပ်တည်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေရတယ်။ ရေတပ်အင်အားကောင်းမွန်စေဖို့ ကိုယ်ပိုင်နျူကလီယားရေငုပ်သင်္ဘောများကို တည်ဆောက်နေတယ်။ အဲ့ဒီရေငုပ်သင်္ဘောများအနက် (၃) စီးမှာ လက်ရှိ အသုံးပြုနေပြီး စတုတ္ထမြောက်တစ်စင်းကလည်း မကြာမီ တပ်တော်ဝင်ပါလိမ့်မယ်။ နောက်ဆုံး အဲဒီကျွန်းတွေဟာ အိန္ဒိယရဲ့ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနဲ့ နယ်စပ်လုံခြုံရေးကို အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှာ တရုတ်က အင်အားအလွန်အကျွံ ခြေကုပ်မရမီ အဲ့ဒါတွေအားလုံး အမြန်ပြီးစီးအောင် တည်ဆောက်နိုင်ရေးဟာ နယူးဒေလီအတွက် အဓိကစိန်ခေါ်ချက်ဖြစ်နေတယ်လို့ IDRW က ဆိုတယ်။

((IDRW ရဲ့ သတင်းဆောင်းပါးမှာ မြန်မာနိုင်ငံအကြောင်း တိုက်ရိုက်အမည်တပ်ပြီး စာတစ်လုံးမှ ဖော်ပြထား ခြင်း မရှိပါဘူး၊ ဒါပေမဲ့ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာဒေသအတွင်း တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယတို့ရဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် ပြိုင်ဆိုင်မှု အခင်းအကျင်းမှာ မြန်မာဟာ နှစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍမှာ တည်ရှိကြောင်း ညွှန်ပြနေ တယ်))

နယူးဒေလီက မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက်တည့်တည့် သူပိုင်ကျွန်းများမှာ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံများကို တိုးမြှင့်ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ တရုတ်ကို သွားမယ့် ရေနံတင်သင်္ဘောများကို (Sea-denial) ဖယ်ထုတ်ရန်၊ အထူးသဖြင့် မလက္ကာရေလက်ကြားကို ထိန်းချုပ်ရန် ပြင်ဆင်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီလိုဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် ဖြတ်သန်းသွားတဲ့ တရုတ်-မြန်မာ ရေနံ-ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းနဲ့ ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်းတို့က ပေကျင်းအတွက် ပိုမိုအရေးပါလာတယ်။ တရုတ်ဟာ အိန္ဒိယထိန်းချုပ်ထားတဲ့ မလက္ကာရေလက်ကြားကို ရှောင်ကွင်းပြီး အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှ ရေနံနဲ့ ကုန်စည်တွေကို မြန်မာပြည်မှတစ်ဆင့် တိုက်ရိုက်တင်သွင်းနိုင်ရေး တိုတိုပြောရရင် တရုတ်မြန်မာကုန်သွယ်ရေးစင်္ကြံ CMEC အမြန်အကောင်အထည်ဖော်ရေးဟာ အရေးကြီးလာပါတယ်။

အိန္ဒိယဟာ အက်ဒမန်ကျွန်းစုမြောက်ပိုင်း “အိုင်အင်အက်စ် ကိုဟက်ဆာ စစ်အခြေစိုက်စခန်း” မှတစ်ဆင့် ကင်းလှည့်ခြင်း၊ ဒရုန်းအသုံးပြုခြင်းနဲ့ ရေဒါစောင့်ကြည့်နိုင်တဲ့နယ်မြေကို အရှေ့တောင်အာရှအထိ တိုးချဲ့နေတယ်။ အဲ့ဒီနေရာဟာ မြန်မာပိုင် ကိုကိုးကျွန်းနဲ့ နီးကပ်စွာ တည်ရှိပါတယ်။ အိန္ဒိယရဲ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ စောင့်ကြည့်မှုဧရိယာဟာ မြန်မာ့ရေပိုင်နက်နဲ့ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများကိုပါ တိုက်ရိုက်လွှမ်းခြုံသွားမှာဖြစ်ပြီး သွားလာလှုပ်ရှားမှုအားလုံးကို နယူးဒေလီက မျက်ခြေမပြတ် ပိုမိုစောင့်ကြည့်လာမယ့် သဘောဖြစ်တယ်။

တရုတ်က ကမ္ဘောဒီးယား၊ သီရိလင်္ကာ၊ မော်လ်ဒိုက်တို့မှာ ခြေကုပ်ယူရန် ကြိုးပမ်းနေသလို အိန္ဒိယကလည်း ၎င်းကိုယ်တိုင် အင်အားတိုးချဲ့ပြီး ကာကွယ်ရန် ပြင်ဆင်နေတယ်။ မြန်မာဟာ တရုတ် အိန္ဒိယနှစ်နိုင်ငံစလုံးနဲ့ နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီး ပေကျင်းအတွက် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ (ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်) ကို ထွက်ပေါက်ပေး နိုင်တယ်။

အလားတူ နယူးဒေလီအတွက် ဝေးလံခေါင်ဖျား အရှေ့မြောက်ဖျား ပြည်နယ် ၇ ခုနဲ့ ပို့ဆောင်ဆက် သွယ်ရေး “ကုလားတန်ဘက်စုံစီမံကိန်း” နဲ့ “အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်း အာဆီယံအဝေးပြေးလမ်းမကြီး” အရှေ့ မျှော်မူဝါဒကို မြန်မာက ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်တယ်။ ကမ္ဘာ့လူဦးရေအများဆုံး နျူကလီးယားလက်နက်ပိုင် အာရှအင်အားကြီး နှစ်နိုင်ငံရဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် ပြိုင်ဆိုင်မှုမှာ မြန်မာဟာ ဗဟိုချက်မ ဖြစ်လာတယ်။ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယနှစ်နိုင်ငံလုံးက မြန်မာအပေါ် လွှမ်းမိုးရန် ကြိုးပမ်းလာနိုင်ပါတယ်။

တရုတ်က မြန်မာဆိပ်ကမ်းများနဲ့ စီမံကိန်းများကို သူ့ရဲ့ စစ်ဘက်/အရပ်ဘက် မဟာဗျူဟာအတွက် အသုံးချရန် ပိုမိုဖိအားပေးလာနိုင်သလို၊ အိန္ဒိယကလည်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ တရုတ်ရဲ့ဩဇာ ကြီးထွားမလာစေရန် တန်ပြန်စောင့်ကြည့်မှုများ၊ သံတမန်ရေး၊ စစ်ရေးအရ အပြန်အလှန် လွှမ်းမိုးရန် ကြိုးပမ်းမှုများ ပိုမိုပြုလုပ်လာနိုင်တယ်။

မြန်မာအတွက် ဝမ်းနည်းစရာကောင်းတာက နိုင်ငံသမိုင်းတလျောက် အဆိုးရွားဆုံး သွေးစည်းညီညွတ်မှု ပြိုကွဲခြင်းနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ နှစ် ၇၀ ကျော်ကြာပြည်တွင်းပဋိပက္ခဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှာ ပိုမိုပြင်းထန်လာပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များအပါအဝင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (၂၀၀ )ကျော်က နေပြည်တော်ကို ဆန့်ကျင်ပုန်ကန်နေကြတယ်။ တော်လှန်ရေးသမားတို့ လက်တွင်းမှ မြို့ပေါင်း (၁၅)မြို့ခန့်ကို တပ်မတော်က ပြန်လည်သိမ်း ယူနိုင်ပေမယ့် မြို့ကြီးငယ်ပေါင်း (၇၀) ကျော်ကို လက်လွတ်ထားရဆဲဖြစ်တယ်။
တရုတ်-အိန္ဒိယပြိုင်ဆိုင်မှုမှာ အရေးပါနယ်မြေတစ်ခုဟာ ရခိုင်ပြည်နယ်ဖြစ်တယ်။ မေလ ပထမပတ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဟာ အမေရိကန်စစ်သင်္ဘောတွေ ဝင်ထွက်ခွင့်ရရှိစေမယ့် မဟာဗျူဟာမြောက်ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်ကို ဝါရှင်တန်နဲ့ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တယ်။ ဒီကိစ္စဟာ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် တရုတ်-အိန္ဒိယ ပြိုင်ဆိုင်မှုအတွင်း အမေရိကန် ဝင်ရောက်လာကြောင်း၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာတင်းမာမှုများနဲ့ စစ်အေးတိုက်ပွဲ အချက်အချာနယ်မြေအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်တယ်လို့ India.com (14 May 2026) က ရေးတယ်။

ဒါကာ-ဝါရှင်တန်သဘောတူညီချက်ဟာ ဒီလောက်နဲ့ ရပ်တန့်သွားခြင်းမရှိပဲ နှစ်နိုင်ငံစစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အထွေထွေလုံခြုံရေးသဘောတူစာချုပ် (GSOMIA) နဲ့ အပြန်အလှန် သိုမှီး-ထောက်ပံ့ရေးသဘောတူစာချုပ် (ACSA) တို့ကို ဆက်လက်ချုပ်ဆိုရန် ကျန်ရှိနေတယ်။ အမေရိကန်ရေတပ်သင်္ဘောများနဲ့ လေယာဉ်တွေဟာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဆိပ်ကမ်းများနဲ့ လေဆိပ်များမှာ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး၊ လောင်စာဆီဖြည့်တင်းရေးနဲ့ ရိက္ခာအထောက်အပံ့ကိစ္စများအတွက် ဝင်ရောက်ခွင့်ရရှိမှာဖြစ်ပြီး စစ်တကောင်းနဲ့ကော့ခ်ဘဇားရှိ မာတာဘာရီရေနက်ဆိပ်ကမ်းတို့ဟာ အဓိကနေရာများဖြစ်တယ်။

အမေရိကန်နဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အကြား ကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု (ACSA နှင့် GSOMIA) တိုးမြှင့်လာခြင်းဟာ အိမ်နီးချင်း မြန်မာနိုင်ငံအတွက် (အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် နယ်စပ်ဒေသများအတွက်) အလွန်ကြီးမားတဲ့ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး အကောင်းအဆိုး ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာစေတယ်။

ဝါရှင်တန်နဲ့ ဒါကာအစိုးရတို့ဟာ မြန်မာအစိုးရအပေါ် ဖိအားပေးရန် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ အာရက္ခတပ်တော် (AA) အပါအဝင် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF) တို့လို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနဲ့ ဆက်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်လိုကြောင်း အရိပ်အယောင် မြင်ရတယ်။

လောလောဆယ် ရခိုင် ပြည်နယ်အတွင်း သန်းနဲ့ချီတဲ့ စစ်ဘေးရှောင် ပြည်သူတွေဟာ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှု ဘေးအန္တရာယ်နဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်မှတစ်ဆင့် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အမေရိကန်ကျောထောက်နောက်ခံနဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ စင်္ကြံလမ်းကြောင်း (Humanitarian Corridor) ဖွင့်လှစ်ပြီး အစားအသောက်နဲ့ ဆေးဝါးများကို တိုက်ရိုက်ကူညီပေးဖွယ်ရှိပါတယ်။

ဘင်္ဂါလီအရေး ပိုမိုစနစ်ကျလာနိုင်ပြီး ရခိုင်မြောက်ပိုင်းမှာ မြန်မာ့တပ်မတော် လေယာဉ်များ ပျံသန်းခွင့်မရှိတဲ့ Save Zone လည်း ပေါ်ပေါက်လာဖွယ်ရှိတယ်။

အဲ့ဒီလိုအချိန်မှာ ရခိုင်လက်နက်ကိုင် ULA/AA က စစ်သွေးကြွများကို ကာကွယ်ရန် အကြောင်းပြပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လိုကြောင်း ၂၀၂၆-ခုနှစ် မေ ၂၆ ရက်နေ့မှာ သတင်းထုတ်ပြန်တယ်။ လူလက်နက်အင်အား ပြုန်းတီးပြီး စစ်ပန်းနေတဲ့ AA ဟာ ပြည်မကြီး ဝင်ထွက်ပေါက်များမှာ တပ်မတော်ရဲ့ ထိုးစစ်ခြိမ်းခြောက်မှုများနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ ဒီအတွက် အမေရိကန်+ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စစ်ရေးထီးရိပ်အောက်မှာ ခိုလှုံလိုကြောင်း ပြသရန်မှတစ်ပါး အခြားရွေးချယ်စရာ မရှိပါ။

အဲ့ဒါကို လက်မခံနိုင်တဲ့ အိန္ဒိယ တရုတ် အထူးသဖြင့် မြန်မာက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကို ဖိအားပေးလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်ကို မတားဆီးနိုင်ပါ။ အမေရိကန်အနေနဲ့ သူ့ဖာသာ နောက်ဆုတ်သွားခြင်းမှတစ်ပါး တားဆီးနိုင်သူ မရှိသေးပါ။

Np news