ဟော်မုရေလက်ကြားနဲ့ ရေနံလောကရဲ့စနစ်ဟောင်း နိဂုံး

ဟော်မုရေလက်ကြားမှာ တင်းမာမှုတွေနဲ့အတူ ကမ္ဘာ့ရေနံလောကမှာ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ စိုးမိုးထားတဲ့ စနစ်ဟောင်းကြီးဟာ အခုဆိုရင် လက်တွေ့ကျကျ နိဂုံးချုပ်သွားပြီလို့ ပြောလို့ရပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်က ဘရန့်ရေနံစိမ်းစျေးနှုန်း တစ်စည်ကို ဒေါ်လာ ၁၂၀ အထိ ထိုးတက်သွားခဲ့တာဟာ သာမန်စျေးကွက်အတက်အကျထက် ပိုနက်ရှိုင်းတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။ ယူအေအီးနိုင်ငံက OPEC အဖွဲ့ကနေ နုတ်ထွက်လိုက်တာနဲ့ ဟော်မုရေလက်ကြားမှာ စစ်ရိပ်စစ်ငွေ့တွေ ပျံ့နှံ့လာတာဟာ ရေနံလောကကို ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုနဲ့ ထိန်းကျောင်းခဲ့တဲ့ခေတ်ကြီး ကုန်ဆုံးသွားပြီဆိုတာကို အချက်ပေးလိုက်တာပါပဲ။

အရင်တုန်းကတော့ OPEC ဟာ ရေနံထုတ်လုပ်သူတွေ စုပေါင်းပြီး ရောင်းလိုအားကို ထိန်းချုပ်မယ်၊ ကျန်တဲ့ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတွေက ပင်လယ်ရေလမ်းကြောင်းတွေ ဘေးကင်းဖို့ အာမခံပေးမယ်ဆိုတဲ့ အပေးအယူနဲ့ လည်ပတ်နေခဲ့တာပါ။ ဒါပေမဲ့ အခုအဲဒီအယူအဆဟာ အခြေအနေအပေါ်မှာပဲ မူတည်တဲ့ ယာယီသဘောတူညီချက်သက်သက် ဖြစ်ခဲ့မှန်း အားလုံးက သိလာကြပါပြီ။

OPEC အတွင်းမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အက်ကြောင်းတွေဟာ ယူအေအီးနိုင်ငံရဲ့ မဟာဗျူဟာအပြောင်းအလဲမှာ အထင်အရှား မြင်တွေ့နေရပါတယ်။ အဘူဒါဘီဟာ သူတို့ရဲ့ ရေနံထုတ်လုပ်မှုကဏ္ဍမှာ ဒေါ်လာဘီလီယံချီ အကြီးအကျယ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားပြီး ၂၀၂၇ ခုနှစ်မှာ တစ်ရက်ကို ရေနံစည် ၅ သန်းအထိ ထုတ်လုပ်သွားဖို့ ရည်မှန်းထားတာပါ။ ဒါပေမဲ့ OPEC ရဲ့ ရေနံထုတ်လုပ်မှု ပမာဏကန့်သတ်ချက်တွေအောက်မှာ ရှိနေသရွေ့ သူတို့ရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေဟာ အရာမထင်ဘဲ ဖြစ်နေပါတယ်။

ယူအေအီးအနေနဲ့ အဖွဲ့အစည်းရဲ့ စည်းကမ်းတွေကို လိုက်နာဖို့ထက် နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးလွတ်လပ်ခွင့်နဲ့ အနာဂတ်အာရှစျေးကွက်ကို ရယူဖို့က ပိုအရေးကြီးလာပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ယူအေအီးရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်ဟာ OPEC အတွင်းရှိ တခြားနိုင်ငံတွေအတွက်ပါ စံနမူနာတစ်ခုဖြစ်လာနိုင်ပြီး စုပေါင်းစည်းကမ်းထက် ကိုယ့်နိုင်ငံရဲ့ အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားကို ဦးစားပေးတဲ့ လမ်းကြောင်းဆီ ဦးတည်သွားစေပါတယ်။ အဘူဒါဘီရဲ့ ဒီခြေလှမ်းဟာ အခြားသော ရေနံထုတ်လုပ်သူတွေကိုလည်း သူတို့အတွက် ကိုယ်ပိုင်လမ်းကြောင်းကို ရှာဖွေဖို့ လှုံ့ဆော်ပေးလိုက်သလိုပါပဲ။

တစ်ဖက်မှာလည်း ကမ္ဘာ့ရေနံသွေးကြောလို့ တင်စားရတဲ့ ဟော်မုရေလက်ကြားရဲ့ အခြေအနေဟာ အရင်ကထက် ပိုမိုစိုးရိမ်စရာ ကောင်းလာပါတယ်။ အီရန်နဲ့ အနောက်နိုင်ငံတွေကြား ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ တင်းမာမှုတွေကြောင့် ဒီလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခံရနိုင်ခြေဟာ စျေးကွက်ကို အမြဲတမ်း ခြိမ်းခြောက်နေပါတယ်။ အရင်ကတော့ ဒီလိုပြတ်တောက်မှုမျိုးဟာ ခေတ္တခဏပဲလို့ ယူဆခဲ့ကြပေမယ့် အခုက အဲဒီလိုမဟုတ်တော့ပါဘူး။

ရေနံစျေးကွက်က ရေနံရှိလား၊ မရှိလားဆိုတာထက် အဲဒီရေနံကို ဘေးကင်းကင်းနဲ့ သယ်ယူနိုင်ပါ့မလားဆိုတဲ့အပေါ်မှာ စျေးနှုန်းသတ်မှတ်နေရပါပြီ။ သင်္ဘောတွေ လမ်းလွှဲရတာ၊ စစ်ဘေးအာမခံခတွေ တက်လာတာတွေက ရေနံစျေးကို အလိုအလျောက် မြင့်တက်စေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အာရှနိုင်ငံတွေက ဒီရေလက်ကြားကို အဓိကမှီခိုနေရတာကြောင့် သူ့ရဲ့တည်ငြိမ်မှုဟာ အာရှစီးပွားရေးရဲ့ အသက်ရှူပေါက်ဖြစ်လာပါတယ်။ ရေလမ်းကြောင်းတွေ စိတ်မချရမှုဟာ ရေနံတင်သင်္ဘောတွေရဲ့ ခရီးစဉ်တွေကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးစေကာ တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကွင်းဆက်တစ်ခုလုံးကို ထိခိုက်စေပါတယ်။

အနာဂတ်ရဲ့ ရေနံဝယ်လိုအားဟာ အနောက်နိုင်ငံတွေကနေ အရှေ့ဘက်ဆီကို သိသိသာသာ ရွေ့လျားလာတဲ့အတွက် ရေနံထုတ်လုပ်သူတွေရဲ့ ဗျူဟာတွေလည်း ပြောင်းလဲလာပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အိန္ဒိယဟာ ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်မှာ ကမ္ဘာ့ရေနံဝယ်လိုအား အမြင့်ဆုံးနိုင်ငံဖြစ်လာမှာဖြစ်တဲ့အတွက် ထုတ်လုပ်သူတွေဟာ အာရှစျေးကွက်မှာ နေရာရဖို့ ပြိုင်ဆိုင်နေကြပါတယ်။

ယူအေအီးလို နိုင်ငံတွေက OPEC ရဲ့ စည်းကမ်းတွေနဲ့ မပတ်သက်ဘဲ အိန္ဒိယနိုင်ငံလိုမျိုး နိုင်ငံတွေနဲ့ နှစ်နိုင်ငံကြား ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ဖို့ ပိုစိတ်ဝင်စားလာပါတယ်။ ဒါဟာ ရေနံလောကမှာ အုပ်စုလိုက် စျေးကစားတဲ့စနစ်ကနေ နှစ်နိုင်ငံချင်း လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်တဲ့စနစ်ဆီကို ကူးပြောင်းလာတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုတိုက်ရိုက်ကုန်သွယ်ခြင်းအားဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ခ သက်သာမယ်၊ စျေးနှုန်းကို လိုအပ်သလို ညှိနှိုင်းနိုင်မယ်၊ OPEC က သတ်မှတ်တဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေကိုလည်း ဂရုစိုက်စရာ မလိုတော့တဲ့ အားသာချက်တွေ ရှိလာပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ယူကရိန်းစစ်ပွဲနောက်ပိုင်း အနောက်နိုင်ငံတွေရဲ့ ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် ရုရှားနိုင်ငံမှ ရေနံတွေ အာရှကို လမ်းကြောင်းပြောင်း စီးဝင်လာတာဟာ ကမ္ဘာ့ရေနံမြေပုံကို လုံးဝပြောင်းလဲပစ်လိုက်ပါတယ်။ အမေရိကန်ကလည်း Shale ရေနံထုတ်လုပ်မှုမှာ အားကောင်းလာပြီး ကမ္ဘာ့အဓိက ရေနံတင်ပို့သူဖြစ်လာတဲ့အတွက် OPEC ရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုက တဖြည်းဖြည်း ယိုယွင်းလာတာဖြစ်ပါတယ်။

အခုခေတ်မှာ စွမ်းအင်ဖူလုံရေးဆိုတာ ရေနံတွင်းရှိရုံနဲ့ မလုံလောက်တော့ဘဲ ရေကြောင်းလုံခြုံရေး၊ အခြေခံအဆောက်အဦ၊ ရေနံချက်စက်ရုံတွေနဲ့ သိုလှောင်ကန်တွေ အလုံအလောက်ရှိဖို့အထိ ပါဝင်လာပါတယ်။ အိန္ဒိယရဲ့ အတွေ့အကြုံအရ ရေနံစျေးတက်တာနဲ့ ငွေဖောင်းပွမှု တက်လာပြီး နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးတစ်ခုလုံး ထိခိုက်တတ်တာကြောင့် အာရှနိုင်ငံတွေဟာ ရေနံတင်မကဘဲ ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်နဲ့ နျူကလီးယားစွမ်းအင်တွေကိုပါ အစားထိုးဖို့ အပြင်းအထန် ကြိုးစားလာကြတာပါ။ စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်တွေကို အမျိုးမျိုးခွဲခြားထားခြင်းဟာ အနာဂတ်မှာ ကြုံတွေ့လာရနိုင်တဲ့ ရုတ်တရက်အပြောင်းအလဲတွေကို ခံနိုင်ရည်ရှိဖို့အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်ပါတယ်။

ကမ္ဘာ့ရေနံစျေးကွက်ရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံဟာ အရင်ကလို ဗဟိုချက်တစ်ခုတည်းအပေါ်မှာ မလည်ပတ်တော့ဘဲ ပြိုကွဲနေတဲ့ ကွန်ရက်အများအပြားအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပါတယ်။ ဒီကွန်ရက်တွေဟာ အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်ထားပေမယ့် တစ်ခုနဲ့တစ်ခု သီးခြားရပ်တည်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေကြပါတယ်။ ရေနံထုတ်လုပ်သူတွေရော ဝယ်ယူသူတွေပါ ကိုယ့်ရဲ့အမျိုးသားလုံခြုံရေးနဲ့ စီးပွားရေးအကျိုးစီးပွားကို ရှေ့တန်းတင်လာတဲ့အတွက် စုပေါင်းစည်းကမ်းတွေဟာ အားနည်းလာတာပါ။

OPEC အနေနဲ့ သူ့ရဲ့ဩဇာကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေပေမယ့် အခြေခံအုတ်မြစ်တွေဖြစ်တဲ့ ခန့်မှန်းလို့ရတဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကဲ့သို့သော မက်လုံးတွေဟာ ပျက်စီးနေပါပြီ။ ရေနံစျေးကွက်ရဲ့ အနာဂတ်ဟာ အခုဆိုရင် ပထဝီနိုင်ငံရေးတိုက်ပွဲတွေ၊ နည်းပညာတိုးတက်မှုတွေနဲ့ စွမ်းအင်ကူးပြောင်းမှုဖြစ်စဉ်တွေကြားမှာ ရုန်းကန်နေရပါတယ်။

အနှစ်ချုပ်ရရင် ရေနံလောကရဲ့ စနစ်ဟောင်းဟာ နိဂုံးချုပ်သွားပါပြီ။ အရင်ကလို ဗဟိုကနေ စျေးနှုန်းကို စိတ်ကြိုက်ကစားနိုင်တဲ့ခေတ် မဟုတ်တော့ဘဲ ပထဝီနိုင်ငံရေး၊ ရေကြောင်းလုံခြုံရေးနဲ့ လွတ်လပ်တဲ့ နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုတွေကသာ အဆုံးအဖြတ်ပေးမယ့်ခေတ်ကို ရောက်ရှိလာပြီဖြစ်ပါတယ်။ မရေရာတဲ့ ကမ္ဘာကြီးမှာ ဘယ်သူက ရေနံစီးဆင်းမှုကို အဟန့်အတားမရှိစေဖို့ စီမံနိုင်မလဲ၊ ဘယ်သူက အာရှရဲ့တိုးတက်လာတဲ့ ဝယ်လိုအားကို လိုက်လျောညီထွေရှိတဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့ ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်မလဲဆိုတာကသာ အနာဂတ်ရဲ့ အဓိကသော့ချက်ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။

OPEC အဖွဲ့ကြီး ပြိုလဲမသွားသေးပေမယ့် သူ့ရဲ့ခေတ်ဟောင်းအယူအဆတွေကတော့ သမိုင်းစာမျက်နှာထဲမှာ ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်အခင်းအကျင်းသစ်မှာ တည်ငြိမ်မှုဆိုတာဟာ အရင်ကလို ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားတဲ့ စနစ်တစ်ခုကနေ လာတာမဟုတ်တော့ဘဲ အပြောင်းအလဲတွေကို ဘယ်လောက်မြန်မြန် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြင်ဆင်နိုင်သလဲဆိုတဲ့အပေါ်မှာပဲ မူတည်နေပါတော့တယ်။

Ref: SCMP

MWD