မြန်မာတို့၏ နွေဦးရာသီဖြစ်သည့် ထူးမြတ်သည့် လတပေါင်း
Posted_Date
Image
Body
တပေါင်းလသည် မြန်မာလများတွင် (၁၂)လမြောက်ဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်တာ၏ နောက်ဆုံးလဖြစ်သည်။ ပထမလဝက်မှာ ဆောင်းရာသီတွင် ကျရောက်ပြီး ဒုတိယလဝက်ကား နွေရာသီတွင် ကျရောက်သည်။ ဆောင်းကူးနွေစ သာယာလှသော ရာသီလဖြစ်သည်။ တပေါင်းလသည် ထန်းပင်နှင့်သက်ဆိုင်သော အမည်ဖြစ်သည်။ ထန်းဖိုပင်များမှခံယူရရှိသည့် ထန်းရည်ကို မီးနှင့်ကျိုချက်ပြီး ထန်းလျက်ပြုလုပ်သည့်လဖြစ်၍ ထန်းရည်များပေါင်းစပ် ကျိုချက်ကြခြင်းဖြင့် ထန်းပေါင်းဟူသော စကားမှ ရွေ့လျားလာခြင်းကြောင့် တပေါင်းလဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်သည်။ တပေါင်းလသည် ဆောင်းတစ်ဝက်၊ နွေတစ်ဝက်ဖြစ်၍ “နေ့ပူလို့ညချမ်း တပေါင်းလသရမ်း” ဟုပင် ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ ဗေဒင်အလိုကား တပေါင်းလသည် မိန်ရာသီဖြစ်သည်။ ရာသီရုပ်မှာ ငါးနှစ်ကောင်ရုပ်ဖြစ်ပြီး အင်ကြင်းပန်းနှင့်သရဖီပန်းများ ပွင့်ဖူးကြသည်။ ရာသီပွဲမှာ သဲပုံစေတီပွဲနှင့်တပေါင်းပွဲများဖြစ်သည်။
တပေါင်းလသဲပုံစေတီပွဲ
ပတ်ဝန်းကျင်သာယာလှပသော တပေါင်းလတွင် ရှေးယခင်က သဲပုံစေတီပွဲများကို ရွှေနန်းတော်ကြီးမှစ၍ ကျေးလက်တောရွာများအထိ ဆင်နွှဲကျင်းပကြသည်။ ထို့ပြင် မြစ်ရေ၊ ချောင်းရေတို့သည်လည်းကြည်လင်စိမ်းမြနေ၍ ရေလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သောကိုတံငါတို့အတွက် ငါးကျချိန်၊ ငါးမြူးချိန်လည်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကြည်လင်သောမြစ်ရေပြင်၌ လှေငယ်များဖြင့် ကိုတံငါများ ပိုက်ကွန်ချကာ ငါးဖမ်းနေပုံကိုမြင်ယောင်မိလာအောင် မဟာအတုလမင်းကြီးက “ကိုတံငါလည်း၊ ဘာသာသောင်တင်၊ ပျော်မြူးသာရွှင်တော့တယ်၊ သဘင်လခါမီကို သဲစေတီငွေဆောင်ကမ်းက၊ လွမ်းလှတယ်လေး”ဟုဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။
တပေါင်းလသို့ရောက်သောအခါ မြစ်များ၊ ချောင်းများ၌ ရေစစ်ကာ သဲခုံ၊ သောင်ခုံဖြူဖြူဖွေးဖွေးကလေးများ ပေါ်ထွန်းလာလေ့ရှိသည်။ ထိုရာသီသည် လယ်ထွက် ယာထွက်သီးနှံများကို ရောင်းချချိန်ဖြစ်သဖြင့် တောင်သူဦးကြီးတို့ငွေစရွှင်သည့် ရာသီဖြစ်သည်။ လယ်ယာလုပ်ငန်းများပြီးစီး၍ လုပ်ငန်းခွင်မှအနားယူချိန်လည်းဖြစ်သည်။ ယင်းသို့အကြောင်းညီညွတ်သောအချိန်ဖြစ်၍ မြန်မာဘုရင်များသည် ထိုလတွင် သဲပုံစေတီပွဲကို ရာသီပွဲအဖြစ်သတ်မှတ်၍ ရွှေနန်းတော်ကြီးမှသည် ကျေးလက်တောရွာများအထိ ခြိမ့်ခြိမ့်သဲဆင်နွှဲကျင်းပကြသည်။ သဲပုံစေတီပွဲသည် ဗုဒ္ဓဘာသာမှဆင်းသက်လာသည့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုပွဲတော်ဖြစ်သဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဗုဒ္ဓသာသနာ စတင်ထွန်းကားလာချိန်ကပင် ရှိခဲ့သောပွဲတော်ဖြစ်သည်။
သဲပုံစေတီတည်ထားပုံနှင့် ပွဲသဘင်ကျင်းပပုံတို့မှာထူးခြားလှပါသည်။ သဲသောင်ပြင်ပေါ်က သဲဖြူလွလွ၊ ငွေရောင်တောက်နေသောသဲများကို လူငယ်လူပျို၊ လုံမပျိုလေးများက သယ်ယူကာ သဲစေတီတည်မည့်သောင်ခုံပေါ်၌ စုပုံထားရသည်။ သဲများအလုံအလောက်ရပြီးသောအခါ စနစ်တကျသန့်ရှင်းညီညာစွာသပ်ပြီး ရစ်ခွေထားသည့် ဝါးခွေကြီးများကို တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့်တင်ကာ သဲများကိုလောင်းထည့်ရသည်။ စေတီတော်ပုံစံအတိုင်း ဖောင်းရစ်များဖြင့် အထက်ငှက်ပျောဖူးတိုင်အောင် ဝါးခွေများခံပြီး သဲများကိုထည့်ရသည်။ ဤသို့သပ်ရပ်ညီညွတ်စွာ စေတီတော်တစ်ဆူပုံသဏ္ဌာန် ပေါ်လာသောအခါ စက္ကူဖြင့်ထီးတော်ပြုလုပ်၍ ထိပ်တွင်ပန်းတိုင်ထိုးကာ တင်လှူကြသည်။ ရှေးအခါကာလမှ ယခုကာလအထိ လူတိုင်းဘုရားမတည်နိုင် စေတီပုထိုးမတည်နိုင်ကြပေ။ ငွေကြေးမတတ်နိုင်ပါက ဘုရားဒကာမဖြစ်နိုင်ပေ။ သို့သော်လည်း သဲပုံစေတီကို စနစ်တကျ တည်ထားကိုးကွယ်နိုင်ပါက ဘုရားဒကာ၊ ဒကာမများ မည်သူမဆိုဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ယနေ့ခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် သဲပုံစေတီပွဲ ကျင်းပသည့်ဓလေ့ တဖြည်းဖြည်းမှေးမှိန်သွားသည်။ တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ဘုရားပွဲတော်များကျင်းပသည့် ဓလေ့ခေတ်စားလာခဲ့ပြီး ထိုသို့ဘုရားပွဲတော်ကျင်းပခြင်းကိုပင် “တပေါင်းလပွဲတော်”ဟု ခေါ်ကြသည်။
သာသနာတော်၌ထူးခြားသော မှတ်တိုင်ကြီးတပေါင်းလသည် ရာသီဥတုသာယာသည်နှင့်အမျှ သာသနာရေးတွင်လည်း မှတ်တမ်းတင်သင့်သော ဖြစ်ရပ်ကြီးများပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်လက်ထက်တော်က ဘုရားရှင်သည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးကာ အင်္ဂတိုင်းနှင့်မဂဓတိုင်းမှ ဒကာ၊ ဒကာမများအား တရားရေအေးတိုက်ကျွေးလျက်ရှိသည်။ ထိုသတင်းကို ခမည်းတော် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး ကြားသိသောအခါ သားတော်ဘုရားကို ဖူးတွေ့ချင်နေသည်။ ထို့ကြောင့် အမတ်တစ်ယောက်ကို ဗုဒ္ဓထံစေလွှတ်ရာ အမတ်သည် ဗုဒ္ဓထံရောက်သောအခါ တရားတော်ကိုနာရ၍ ရဟန်းပြုသွားသည်။ မင်းကြီးလည်း နောက်ထပ်အမတ်တို့ကို စေလွှတ်၍ ပင့်ခိုင်းသော်လည်း အမတ်များအားလုံးသည် ရဟန်းပြု၍ နေကြပြန်သည်။ ဆယ်ကြိမ်မြောက်တွင်မူ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်နှင့်ဖွားဖက်တော်ဖြစ်သော ကာဠုဒါယီအမတ်ကိုစေလွှတ်သည်။ အမတ်သည်လည်း ရှေးကအမတ်များနည်းတူ ရဟန်းပြုပြန်သည်။ သို့ရာတွင် ခရီးလမ်းပန်းသာယာသော တပေါင်းလအချိန်သို့ရောက်သောအခါတွင်ကား လမ်းခရီးသာယာပုံတပေါင်းအလှကို ဂါထာပေါင်း(၆၀)ဖြင့်ဖွဲ့နွဲ့ကာ ကပိလဝတ်ပြည်သို့ကြွမည့်အကြောင်း ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားတောင်းပန်သည်။ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်လည်း လက်ခံကာ တပေါင်းလပြည့်နေ့၌ ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွတော်မူခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တပေါင်းလပြည့်နေ့သည် ဘုရားရှင်ပြည်တော်ဝင်ရန် စတင်ကြွလှမ်းသောနေ့ဖြစ်သည်။ ထိုနေ့ကို အကြောင်းပြု၍ “ပြည်တော်ဝင်အခါတော်နေ့”ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ သာသနာတော်၌ ထူးခြားသော မှတ်တိုင်တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။
တပေါင်းလရာသီ၏အလှသရုပ်ကို အင်းဝခေတ် ရဟန်းစာဆိုကျော် ရှင်ဥတ္တမကျော်၏ တောလားတွင် တပေါင်းလ၏တင့်တယ်ပုံကို “လေခမြေသက်၊ ဈာန်ဝိတက်သို့၊ သစ်ရွက်ရော်ရီ၊ ဣန္ဒနီဝယ်၊ သိင်္ဂီတစ်ဝက်၊ ဖက်၍ဆေးစုံ၊ ခြယ်သောပုံသို့၊ ရဂုံမြိုင်တွင်း၊ တောလုံးလင်းသား”ဟု ချီးမွမ်းဖွဲ့ဆိုထားသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်ပြဇာတ်ဆရာကြီး ဦးကြင်ဥကလည်း “ရှစ်ခွင်တိုင်း မှုန်မှိုင်းတဲ့ပတ်လည်၊ သဇင်ကြွင်းငယ်နှင့် အင်ကြင်းသန္တာညွန့်ငယ်တို့ ဖူးကွန့်ကိုက်စည်၊ ဘမရာ ရွှေပိတုန်းငယ်တို့၊ ချွေသုံးကြဝတ်ရည်၊ ဆွတ်ကြည်ဘွဲ့ဖော်ကွဲ၊ ယင်းသည့်နေ့ဆိုင်၊ ရသေ့သူတော်တိုင်မှ ဉာဏ်မခိုင် ဈာန်ယိုင်လျှောရတယ်၊ ရာသီတွင်စာညီပြောပေပ၊ ကျော၍သာမြဲ”ဟုလည်း ဖွဲ့ဆိုထားပါသေးသည်။
တပေါင်းပွဲတော်
တပေါင်းလဆန်းရောက်ပြီဆိုသည်နှင့် ရွာတိုင်းမြို့တိုင်းတွင် ဘုရားပွဲတော်အတွက် ကြိုတင်ပျော်ကြစမြဲဖြစ်သည်။ ကလေးများက ကျောင်းပိတ်ရက်တွင် ဘုရားပွဲတော်နွှဲပျော်ရန်ဖြစ်ပြီး လူကြီးများ အနေဖြင့် ဘုရားပွဲတွင် အလှူဒါနပြုလုပ်ရန်နှင့် တစ်နှစ်တာကာလပတ်လုံး သုံးစွဲရန်အတွက် ပစ္စည်း ပစ္စယများဝယ်ယူရန်ဖြစ်သည်။ တောင်သူဦးကြီးတို့ ငွေရွှင်သည့်ကာလဖြစ်၍ အညာဒေသများတွင် တစ်နှစ်ပတ်လုံးအသုံးပြုရန်ပစ္စည်းများကို တပေါင်းပွဲတော်ရှိ ဆယ့်နှစ်ပွဲစျေးသည်များထံမှ ဝယ်ယူလေ့
ရှိသည်။ ဘုရားပွဲကျင်းပရာမြို့ရွာများသို့ လှည်းပေါင်းမိုးများဖြင့် အိမ်ရှိမိသားစုအကုန် ပွဲလာကြည့်ကြသည့်ဓလေ့မှာ မြန်မာတို့၏ ချစ်စရာဓလေ့ဖြစ်သည်။ ဘုရားပွဲတော်များကို ငါးရက်မှ ဆယ်ရက်အထိ ကျင်းပလေ့ရှိပြီး ရွှေတိဂုံစေတီတပေါင်းပွဲတော်၊ သန်လျင်ကျိုက်ခေါက်စေတီဘုရားပွဲ စသည်တို့မှာ ထင်ရှားသည့်ပွဲတော်များဖြစ်ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်မှဘုရားဖူးများ လာရောက်လေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏အကြီးကျယ်ဆုံး အထင်ရှားဆုံးသော ရွှေတိဂုံစေတီတော်ကြီး၏ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော်ကြီးမှာ ဤတပေါင်းလပြည့်နေ့တွင်ပင်ဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော်ကြီးနှင့်တွဲဖက်၍ ဆွမ်းကြီးလောင်းပွဲ၊ ပဋ္ဌာန်းရွတ်ပွဲ စသည်တို့ကိုပါ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ထို့ပြင် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ ရဟန်းသံဃာများ၊ သီလရှင်ဆရာကြီးများနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများအား သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့တံဆိပ်များ ဆက်ကပ်ပူဇော်ပွဲအခမ်းအနားကိုလည်း နေပြည်တော်ရှိ ဥပ္ပါတသန္တိစေတီတော်ပရိဝုဏ် အတွင်းရှိ သာသနာ့မဟာဗိမာန်တော်ကြီး၌ နှစ်တိုင်းကျင်းပလေ့ရှိသည်မှာလည်း တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်ရာ တပေါင်းပွဲတော်သည် မြန်မာပြည်သူများအတွက် ဘုရားလည်းဖူးရင်း ကုသိုလ်လည်းယူကာ အလှူရှင်ကြီးများ၏အလှူဒါနကိုဝမ်းသာပီတိသာဓုခေါ်ဆိုနိုင်သော ကာလဖြစ်သည်။
ထူးမြတ်သည့်လတပေါင်းနှင့်တပေါင်းအောင်ပွဲ
တပေါင်းလသည် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ထူးခြားသောလတစ်လဖြစ်သည်။ တပေါင်းလအတွင်း သမိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် ဆန်စပါးကိုစိုက်ပျိုးပေးကြသော တောင်သူလယ်သမားဦးကြီးများကို မြန်မာလူမျိုးတို့က ကျေးဇူးရှင်များအဖြစ် တင်စားဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် မတ်လ ၂ ရက်ကို “တောင်သူလယ်သမားနေ့”အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မေ့မရသည့်သမိုင်းဖြစ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံကို ရွှေရည်စိမ်လွတ်လပ်ရေးသာ ပေးခဲ့သည့်အတွက် စစ်မှန်သောလွတ်လပ်ရေးကိုရယူနိုင်ရန် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်သည့် ဗမာ့တပ်မတော်သည် ၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်တွင် ဖက်ဆစ်တို့ကို တွန်းလှန်တိုက်ထုတ်ခဲ့သည့်နေ့ကို “တော်လှန်ရေးနေ့”အဖြစ်လည်းကောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၇၅ ခုနှစ်မှစ၍ တော်လှန်ရေးနေ့ကို “တပ်မတော်နေ့”အဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် လတပေါင်းသည် မြန်မာလူမျိုးတို့အတွက် ထူးခြားသောဝိသေသများကို ဖော်ဆောင်နေသည့်လတစ်လဟု ခေါ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။ “တပေါင်းသာခေါင်လများနောင်”ဟု ဆိုထားသည့်အတိုင်း သာယာကြည်နူးဖွယ်ကောင်းလှသော လတပေါင်း၏လပြည့်ဝန်းကြီးအောက်တွင် များစွာသောစေတီပုထိုးများ၏ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော်များကို တစ်ပြိုင်တည်း တစ်ချိန်တည်း ကျင်းပကြသည်မှာ တပေါင်းလ၏ထူးခြားချက်ပင်ဖြစ်သည်။
သဘာဝအလှတင်သာမက ဘာသာရေးအလှ၊ လူမှုရေးအလှဘက်တွင်လည်း တပေါင်းလသည် လတကာတို့၏နောင်တော်၊ သာယာမှုအပေါင်းတို့၏ ထိပ်ခေါင်ဖြစ်နေခြင်းဖြစ်သည်။
အချုပ်အားဖြင့် နွေဦးအစတပေါင်းလသည် ရွက်ဟောင်းညှာကြွေပြီး ရွက်သစ်ဝေချိန်ကာလဖြစ်သဖြင့် ကျေးငှက်သာရကာတို့ကလည်း တောမြိုင်တစ်ကြောတွင် ပျော်ရွှင်မြူးထူးကာ နွေရိပ်ကို ခိုလှုံကြသည်။ ထိုသို့ထူးကဲသာယာသည့် တပေါင်းလတွင် ယမ်းခိုးယမ်းငွေ့များအကြား သွေးသစ်လောင်းခဲ့သည့် မြန်မာ့အတိတ်ကာလသမိုင်းကြောင်း၌ ဖက်ဆစ်တို့ကို အမိမြေမှတွန်းလှန်ပြီး မြန်မာ့သတ္တိ၊ မြန်မာ့သွေးကိုပြသနိုင်ခဲ့ကြောင်း ဤလတပေါင်းက ပြန်ပြောင်းသတိပေးနေသလို ခံစားရပါသည်။ မည်သို့ဆိုစေ တပေါင်းလရာသီသည် မြန်မာတို့၏နွေဦးရာသီဖြစ်သည်။ နွေဦးဆိုသည်မှာ အသစ်အသစ်သောသဘောတရားများဖြစ်ပေါ်မည်ကို သိကြရမည်သာဖြစ်သည်။ သို့ပါ၍ တပေါင်းလသည် ပင်မြင့်ထက်ရှိ ရော်ရွက်ဝါများ လေအဝင့်တွင် ကြွေလွင့်ရခြင်းကို သတိသံဝေဂယူ၍ အားမာန်သစ်စေသောလဖြစ်သလို ဘုရားပွဲများ ကျင်းပလှူဒါန်းကြ၍ ကုသိုလ်ကောင်းမှုများပွားများ ရသောလဖြစ်သဖြင့် ထူးမြတ်သောလတပေါင်းဟု တင်စားချင်ပါတော့သည်။ ။
