နိုင်ငံတကာမှ မသိကျိုးကျွန်ပြုထားသော မြန်မာနိုင်ငံ၏အနောက်တံခါးဝက ARSA အဖွဲ့၏ အကြမ်း ဖက်လုပ်ရပ်များ

dpWEB1234

Article_Author

အမည်မသိ

Posted_Date

MM-Article-Category
လုံခြုံရေးကဏ္ဍဆောင်းပါး
လုံခြုံရေး-ပြည်တွင်း

Image

နိုင်ငံတကာမှ မသိကျိုးကျွန်ပြုထားသော မြန်မာနိုင်ငံ၏အနောက်တံခါးဝက ARSA အဖွဲ့၏ အကြမ်း ဖက်လုပ်ရပ်များ

Body

နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလို့ ဆိုလိုက်တာနဲ့  အဲဒီနိုင်ငံရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာ (Sovereignty) နဲ့ နယ်မြေလုံခြုံရေးဆိုတာ အသက်တမျှအရေးကြီးပါတယ်။ ကမ္ဘာ့မြေပုံပေါ်က ဘယ်နိုင်ငံရဲ့ အစိုးရမဆို သူတို့ရဲ့လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ၊ ရဲစခန်းတွေနဲ့ အပြစ်မဲ့ပြည်သူတွေကို အကြမ်းဖက်သမားတွေက ဝင်ရောက်စီးနင်းတိုက်ခိုက်လာရင် လက်ပိုက်ကြည့်နေမှာမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ နိုင်ငံတကာဥပဒေအရရော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ ခုခံပိုင်ခွင့်အရပါ တရားဝင်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုဖြစ်ပါတယ်။ 

ဒီနေ့ ဆွေးနွေးချင်တာကတော့ ကမ္ဘာ့မီဒီယာတွေ မှာ ဝေဝေဆာဆာဖော်ပြနေကြတဲ့ လူ့အခွင့်အရေး ခေါင်းစဉ်အောက်က ဖုံးကွယ်ခံထားရတဲ့ ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ အမှန်တရားတစ်ခုအကြောင်းပါ။ အဲဒါကတော့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အနောက်ဘက်တံခါးပေါက်ဖြစ်တဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ် မောင်တောဒေသမှာ အမြစ်တွယ်နေတဲ့ ARSA (Arakan Rohingya Salvation Army) အကြမ်းဖက်အဖွဲ့ရဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေ၊ သူတို့နောက်ကွယ်က နိုင်ငံရေးကစားကွက်နဲ့ မျောက်ပြဆန်တောင်းလုပ်ရပ်တွေအကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ARSA အဖွဲ့ကို မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအဖွဲ့က ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့ကတည်းက အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အဖြစ် ဥပဒေနဲ့အညီ ထုတ်ပြန်ထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ယခုတစ်ကမ္ဘာလုံးက စိတ်ဝင်တစား စောင့်ကြည့်နေကြတဲ့ ICJ မှာ မြန်မာနဲ့ ဂမ်ဘီယာအမှုရဲ့ ပြဿနာအစ၊ အဓိကအရင်းအမြစ်ကတော့ ARSA ပဲဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်တွေကို တပ်မတော်က ROE နဲ့အညီ တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်ရာကနေ ဒီအမှုဟာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်ကတည်းက စတင်ခဲ့တာပါ။

အခုဆိုရင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်ကို ရောက်ရှိလာပြီဖြစ်ပေမယ့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) မှာ မြန်မာနိုင်ငံကို စွပ်စွဲထားတဲ့ အမှုတွေက မပြီးပြတ်သေးပါဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံက Genocide(လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှု)ကျူးလွန်တယ်ဆိုပြီး ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက တရားစွဲထားတာကို ရင်ဆိုင်နေရဆဲဖြစ်ပါတယ်။ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက တရားစွဲထားတဲ့ဒီအမှုမှာ နိုင်ငံတကာက မြန်မာနိုင်ငံကို လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်သူအဖြစ် လက်ခံလာအောင်ပုံဖော်နေကြပေမယ့်တကယ့်လက်တွေ့မြေပြင်မှာ  အကြမ်းဖက်ခံရသူတွေ၊ သတ်ဖြတ်ခံရသူတွေနဲ့ နေရပ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးနေရတာတွေရဲ့လက်သည်တရားခံဖြစ်တဲ့ ARSA (Arakan Rohingya Salvation Army) အစွန်းရောက် အကြမ်းဖက်အဖွဲ့ကြီးအကြောင်းကိုတော့တမင်သက်သက်မေ့လျော့ထားကြသလိုပါပဲ။ အထူးသဖြင့်ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံ လျှောက်လဲချက်တွေမှာ ARSA အဖွဲ့ကိုမသိတဲ့ပုံစံမျိုးအထိ ဖုံးကွယ်နေတာ အံ့ဩဖွယ်ရာကြားသိရပါတယ်။

ARSA အဖွဲ့ဟာရိုးရိုးရှင်းရှင်းဒေသခံတွေ မကျေနပ်လို့ထကြွတဲ့အဖွဲ့လေးလို့ ထင်နေရင်တော့ အကြီးအကျယ်မှားသွားပါလိမ့်မယ်။သူတို့ရဲ့နောက်ကွယ်မှာ ခိုင်မာတဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ၊  နိုင်ငံတကာအစွန်းရောက်အဖွဲ့တွေရဲ့ အထောက်အပံ့နဲ့ ကြီးမားတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တွေရှိနေပါတယ်။ နိုင်ငံတကာမီဒီယာအများစုက ARSA ကို “လွတ်မြောက်ရေး လှုပ်ရှားသူများ” အဖြစ် ပုံဖော်ချင်ကြပေမယ့် သူတို့ရဲ့ဇာစ်မြစ်ကိုလေ့လာကြည့်ရင် အစွန်းရောက်အကြမ်းဖက်ဝါဒနဲ့ဆက်နွှယ်နေတာကို တွေ့ရမှာပါ။ ARSA အဖွဲ့ (ယခင် Aqa Mul Mujahidin)ကို ဦးဆောင်နေသူ ကတော့ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ ကရာချီမြို့မှာ မွေးဖွားကာ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ မက္ကာမြို့မှာ ကြီးပြင်းခဲ့ပြီးမြန်မာနိုင်ငံ မောင်တောမြို့နယ် ကျောက်ပြင်ဆိပ်ကျေးရွာကို ပြောင်းရွှေ့နေခဲ့တဲ့ အသက် ၄၅ နှစ်အရွယ်အာတာအူလ္လာ (ခ) ဟာဘစ်တူဟာရ် (Hafiz Tohar) ဆိုသူဖြစ်ပါတယ်။ 

ဟာဘစ်တူဟာရ်ဟာ  ပါကစ္စတန်အခြေစိုက် တာလီဘန်အကြမ်းဖက်အဖွဲ့မှာ   ခြောက်လကြာ စစ်သင်တန်းတက်ခဲ့ဖူးသူတစ်ဦးပါ။  သူဟာ တစ်ဦးတည်းလှုပ်ရှားသူမဟုတ်ဘဲ  ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသား ခါလစ်၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ကူတာပါလောင်ဒုက္ခသည်စခန်းနေ အီဗရာဟိန်း၊ အဇာနှင့် အာရပ်တူလာ အပါအဝင် အမာခံ ၁၂ ဦးနဲ့ အုပ်စုဖွဲ့လှုပ်ရှားခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ဟာ RSO အကြမ်းဖက်အဖွဲ့နဲ့ဆက်နွှယ်ပြီး Aqa Mul Mujahidin အမည်နဲ့ မောင်တောဒေသမှာ အကြမ်းဖက်မှုတွေကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့တာပါ။ သူတို့အဖွဲ့ကို ဆော်ဒီအာရေဗျက ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်တချို့က    ငွေကြေးထောက်ပံ့ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာအကြမ်းဖက်ကွန်ရက်တွေနဲ့လည်း  ချိတ်ဆက်ထားပါတယ်။

ARSA အဖွဲ့ဟာ ရုတ်တရက်ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ အဖွဲ့မဟုတ်ပါဘူး။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် မူဂျာဟစ်သောင်းကျန်းသူတွေကနေ  အစပြုလို့ RLP၊  RPF၊  RSO စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့်အသွင်ပြောင်းလာခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာ Aqa Mul Mujahidin (AMM) အမည်နဲ့ စတင်လှုပ်ရှားခဲ့ကာ နောက်ပိုင်းမှာ ARSA အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ ရည်မှန်းချက်က ရှင်းလင်းပါတယ်။ ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း မောင်တော၊ ဘူးသီးတောင်နဲ့ ရသေ့တောင်ဒေသတွေကို မြန်မာ့မြေပုံပေါ်ကနေ ဖဲ့ထုတ်ပြီး အာကစ္စတန် (Arkistan) ဆိုတဲ့ နိုင်ငံသစ်ထူထောင်ဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီရည်ရွယ်ချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့အတွက် သူတို့ဟာ ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ စတဲ့နိုင်ငံတွေက အစွန်းရောက်အဖွဲ့အစည်းတွေဆီက ငွေကြေးနဲ့နည်းပညာအထောက်အပံ့တွေ ရယူခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီရည်ရွယ်ချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ သူတို့မှာ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်တဲ့ အဆင့် (၄) ဆင့်ပါ စီမံကိန်းကြီးရှိခဲ့ပါတယ်။

ပထမအဆင့်အနေနဲ့ အစိုးရဌာနဆိုင်ရာနဲ့ဆက်နွှယ်နေတဲ့ ဘင်္ဂါလီတွေကို သစ္စာဖောက်အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မယ်။ ဒုတိယအဆင့်ကတော့ ARSA အဖွဲ့ရဲ့ အမိန့်ကိုမနာခံတဲ့ ဘင်္ဂါလီတွေကို သတ်ဖြတ်မယ်။   တတိယအဆင့်အဖြစ်  ဒေသခံတိုင်းရင်းသား (ရခိုင်၊ မြို၊ ဒိုင်းနက်) တွေကို သတ်ဖြတ်ပြီး နေရပ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးအောင်လုပ်မယ်။ နောက်ဆုံး စတုတ္ထအဆင့်မှာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေနဲ့ စခန်းတွေကို ဝင်တိုက်ပြီး နယ်မြေသိမ်းပိုက်မယ်။ ဒါဟာ နိုင်ငံရေးအရတောင်းဆိုမှု မဟုတ်ပါဘူး။ အကြမ်းဖက်ဝါဒ (Terrorism) သက်သက်ဖြစ်တယ်ဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းမြင်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

ARSA က ဘာတွေလုပ်ခဲ့သလဲဆိုတာကြည့်မယ်ဆိုရင် ARSA အဖွဲ့ဟာ သာမန်ဘင်္ဂါလီအရပ်သားတွေမဟုတ်ပါဘူး။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့ နံနက် ၁ နာရီ ၃၀ မိနစ်အချိန်က ဟာဘစ်တူဟာရ် ဦးစီးတဲ့ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့ဟာ မောင်တောဒေသမှာရှိတဲ့ အမှတ်(၁) နယ်ခြားစောင့်ရဲကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (ကျီးကန်းပြင်)၊ ကိုးတန်ကောက်ရဲစခန်းနဲ့ ငါးခူရနယ်မြေရုံးတွေကို အလစ်အငိုက်တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ကိုးဦးကျဆုံးခဲ့ရပြီး ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်ခြောက်ဦးနဲ့ အရပ်သား တစ်ဦးတို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပါတယ်။ အစိုးရ ရဲတပ်ဖွဲ့ဘက်က လက်နက်မျိုးစုံ ၆၇ လက်၊ ကျည်မျိုးစုံ ၆၆၂၄ တောင့်၊ လှံစွပ် ၄၇ ချောင်းနဲ့ ကျည်အိမ် ၁၆၄ ခုအထိ အကြမ်းဖက်သမားတွေလက်ထဲသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့ရပါတယ်။

၂၀၁၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့အထိ စာရင်းတွေအရ  ARSA  အကြမ်းဖက်သမားတွေအနေနဲ့  အစိုးရသတင်းပေးလို့စွပ်စွဲပြီး  အပြစ်မဲ့ပြည်သူတွေကို သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ နေအိမ်တွေကို မီးရှို့ခြင်းတွေပြုလုပ်ခဲ့လို့ ကျေးရွာပေါင်း ၁၇ ရွာက အဆောက်အအုံ ၉၆၃ လုံး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီကာလအတွင်းမှာပဲ သူတို့ရဲ့ လက်ချက်ကြောင့် အပြစ်မဲ့ပြည်သူ ၁၈ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး ခြောက်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့တယ်။ ဒီအချက်တွေကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် ARSA အဖွဲ့ဟာ လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားတာမဟုတ်ဘဲ အပြစ်မဲ့ပြည်သူတွေကို ဒုက္ခပေးနေတဲ့ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့သက်သက်ဖြစ်တယ်ဆိုတာ   ထင်ရှားစေပါတယ်။

ဒါက အစပျိုးရုံပဲ ရှိပါသေးတယ်။ ပိုပြီးကြီးမားတဲ့ စစ်ဆင်ရေးကို ၂၀၁၇ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့မှာ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ မနက် ၁ နာရီလောက်အချိန်မှာ ARSA အစွန်းရောက် အင်အား ၄၀၀၀ ကျော်ကနေ ၁၀၀၀၀ လောက်အထိ စုရုံးပြီး မောင်တော၊ ဘူးသီးတောင်ဒေသတွေမှာရှိတဲ့ ရဲကင်းစခန်းပေါင်း ၃၀ နဲ့ တပ်ရင်းဌာနချုပ်တစ်ခုကို တစ်ချိန်တည်း၊ တစ်ပြိုင်တည်း (Simultaneous   Attacks)  ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပါတယ်။ 

ဒါဟာ ရိုးရိုးတိုက်ခိုက်မှုမဟုတ်ပါဘူး။ အင်အားရာနဲ့ချီအသုံးပြုပြီး စနစ်တကျစီစဉ်ထားတဲ့ စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုပါ။  အဲဒီအချိန်ကတည်းက   သူတို့ဟာ ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးကို ဖျက်ဆီးပြီး အကြမ်းဖက်ဝါဒကို အစပျိုးနေပြီဆိုတာ ထင်ရှားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနေ့ တစ်ရက်တည်းမှာတင် တိုက်ပွဲ ၃၈ ကြိမ်  ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၂ ဦး ကျဆုံးခဲ့ရသလို လက်နက်ခြောက်လက် ဆုံးရှုံးခဲ့ရပါတယ်။ ဒါ့အပြင် သူတို့ဟာ ကားလမ်းတွေမှာမိုင်းထောင်တာ၊ တံတားတွေကို ဖောက်ခွဲတာတွေကိုပါလုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပါတယ်။ နိုင်ငံတကာအနေနဲ့စဉ်းစားကြည့်စေချင်ပါတယ်။ကိုယ့်နိုင်ငံရဲ့ရဲစခန်း ၃၀ ကို လက်နက်ကိုင် အင်အားထောင်ချီကတစ်ပြိုင်နက်တည်း ဝင်တိုက်ရင်ဘယ်အစိုးရကငြိမ်နေမှာပါလဲ။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာမြန်မာအစိုးရအနေနဲ့ Counter-Terrorism Operation မလုပ်ဘဲလက်ပိုက်ကြည့်နေလို့ရပါ့မလား။ဒါဟာလူ့အခွင့်အရေးတောင်းဆိုမှုလား၊ ဒါမှမဟုတ်အကြမ်းဖက်ကျူးကျော်မှုလားဆိုတာ ကွဲကွဲ ပြားပြားသိမြင်ဖို့လိုပါတယ်။

ဟာဘစ်တူဟာရ်အဖွဲ့ဟာ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြုလုပ်ရုံမကပါဘူး။  လူမှုကွန်ရက်တွေကတစ်ဆင့် ဝါဒဖြန့်ဗီဒီယိုဖိုင် ၁၀ ကြိမ်လောက်ထုတ်လွှင့်ပြီး အစွန်းရောက်လှုံ့ဆော်မှုတွေပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ 

သူ့ရဲ့ဗီဒီယိုဖိုင်တွေမှာဆိုရင်  “အာရကန်ဒေသမှာ အစ္စလာမ်ဘာသာတစ်မျိုးတည်းသာရှိရမယ်”လို့  ကြွေးကြော်ခဲ့သလို “ဘာသာခြားတွေကို  လာသတ်ကြ၊ ဂျီဟတ်လုပ်ကြ၊  အားလုံးထွက်လာကြ”လို့ အတိအလင်းလှုံ့ဆော်ခဲ့ပါတယ်။ သူတို့ကိုယ်တိုင်  ရခိုင်ကျေးရွာတွေကိုမီးရှို့ဖျက်ဆီးပြီး  ဘင်္ဂါလီဘာသာစကားနဲ့ပြောဆိုအမိန့်ပေးနေတဲ့ ဗီဒီယိုဖိုင်တွေ လူမှုကွန်ရက်တွေမှာ မြန်မာလို၊ အင်္ဂလိပ်လို ဘာသာစကား တွေနဲ့ပျံ့နှံ့နေတာဟာ ငြင်းလို့မရတဲ့  သူတို့ရဲ့အကြမ်း ဖက်လုပ်ရပ်တွေပဲဖြစ်ပါတယ်။ 

ARSA ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေမှာ အဆိုးရွားဆုံးကတော့ လူမျိုးရေးမုန်းတီးမှုအပေါ်အခြေခံတဲ့ သတ်ဖြတ်မှုတွေပါပဲ။ ARSA ဟာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေကိုသာ တိုက်ခိုက်တာမဟုတ်ဘဲ ဒေသခံတိုင်းရင်းသားတွေနဲ့ ဟိန္ဒူဘာသာဝင်တွေကိုပါ ပစ်မှတ်ထား သတ်ဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့ မနက်ပိုင်းမှာ ARSA အကြမ်းဖက်သမားတွေဟာ ရဲဘောက်ကျ ကျေးရွာက ဟိန္ဒူဘာသာဝင် ၅၂ ဦးနဲ့  ခမောင်းဆိပ် (တောင်) ရွာက ၅၃ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၁၀၅ ဦးကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအထဲက  ဟိန္ဒူဘာသာဝင် ၄၅ ဦးကို ရက်ရက်စက်စက် လည်လှီးသတ်ဖြတ်ပြီး  ကျင်းတစ်ခုထဲမှာ  မြှုပ်နှံခဲ့တာကို ပြန်လည်တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။

ဒါတင်မကသေးပါဘူး။ ARSA  ဟာ  ဒေသခံ မြိုတိုင်းရင်းသားတွေ၊ ဒိုင်းနက်လူမျိုးတွေကိုလည်း ရက်ရက်စက်စက်   သတ်ဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။   ပိုပြီးထိတ်လန့်စရာကောင်းတာကတော့  ARSA  ဟာ သူတို့ရဲ့အကြမ်းဖက်လမ်းစဉ်ကို လက်မခံတဲ့၊ အစိုးရနဲ့ ပူးပေါင်းတယ်လို့ယူဆရတဲ့ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် အချင်းချင်းကိုပါ သစ္စာဖောက်ဆိုပြီး ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့တာတွေရှိပါသေးတယ်။ ဒီအချက်တွေက ဘာကိုပြနေသလဲဆိုတော့  ARSA ဟာ လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူတွေ  မဟုတ်ဘဲ၊ ISIS  လိုမျိုး အစွန်းရောက် အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်း (Terrorist Group)သာဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေပါတယ်။ 

နိုင်ငံတော်အစိုးရဟာ ARSA ရဲ့  အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုတွေကို တုံ့ပြန်တဲ့အနေနဲ့ အကြမ်းဖက်ချေမှုန်းမှုစစ်ဆင်ရေး(Counter-Terrorism Operation) ကို ဆင်နွှဲခဲ့ခြင်းသာဖြစ်ပါတယ်။ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံနဲ့ OIC တို့က ICJ မှာစွပ်စွဲနေသလို မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဘင်္ဂါလီလူမျိုးတွေကို မျိုးဖြုတ်သတ်ဖြတ်နေတာမျိုး လုံးဝမရှိပါဘူး။                           

ကမ္ဘာ့ဘယ်နိုင်ငံမှာမဆို အကြမ်းဖက် သမားတွေက  နယ်မြေလုံခြုံရေးကို   ထိပါးလာရင်၊ အပြစ်မဲ့ပြည်သူတွေကို  သတ်ဖြတ်လာရင် အစိုးရအနေနဲ့ နိုင်ငံသားတွေကိုကာကွယ်ပေးဖို့ တာဝန်ရှိပါတယ်။ မြန်မာ့တပ်မတော်နဲ့ရဲတပ်ဖွဲ့ဟာ ARSA အကြမ်းဖက်သမားတွေကိုသာ ပစ်မှတ်ထားရှင်းလင်းခဲ့တာဖြစ်ပြီး၊   အပြစ်မဲ့ပြည်သူတွေကို  ထိခိုက်မှုမရှိအောင် Rules of Engagement (ROE) နဲ့အညီ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း   စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး  အစီရင်ခံစာများက ဖော်ပြထားပါတယ်။ 

နိုင်ငံတကာကပြောနေကြတဲ့ သိန်းနဲ့ချီတဲ့ဒုက္ခသည်တွေ ထွက်ပြေးနေရတယ်ဆိုတဲ့ ကိစ္စရဲ့နောက်ကွယ်မှာလည်း ARSA ရဲ့နိုင်ငံရေးကစားကွက် (Political Trap)ကြီးတစ်ခုရှိနေပါတယ်။ ARSA အဖွဲ့ဟာ ဘင်္ဂါလီလူမျိုးတွေကိုလူသားဒိုင်း(Human Shields) အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သလို၊ သူတို့ရဲ့တိုက်ခိုက်မှုမအောင်မြင်တဲ့အခါမှာ ကျေးရွာတွေကို  သူတို့ကိုယ်တိုင် မီးရှို့ပြီး ထွက်ပြေးကြပါတယ်။ ပြီးတော့  သာမန်ဘင်္ဂါလီရွာသားတွေကို  ခြိမ်းခြောက်ပါတယ်။  “မင်းတို့ ထွက်မပြေးရင် အစိုးရစစ်တပ်က လာသတ်လိမ့်မယ်”၊ “မလိုက်ရင် မင်းတို့ကိုသစ္စာဖောက်အဖြစ် သတ်မယ်” ဆိုပြီးခြိမ်းခြောက်ပြီး  တစ်ဖက်နိုင်ငံကို  ထွက်ပြေးအောင်   တွန်းအားပေးမောင်းထုတ်ခဲ့ကြတာပါ။ 

တစ်ဖက်မှာလည်း“ဟိုဘက်နိုင်ငံရောက်ရင် နိုင်ငံတကာအထောက်အပံ့တွေနဲ့ ကောင်းကောင်းနေရမယ်၊ တတိယနိုင်ငံသွားရမယ်”ဆိုပြီး မက်လုံးပေးစည်းရုံးခဲ့ကြပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ရည်ရွယ်ချက်က ဒုက္ခသည်အကြပ်အတည်း(RefugeeCrisis)ကိုဖန်တီးပြီးနိုင်ငံတကာဖိအားမြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ကျရောက်လာအောင်  လုပ်ဆောင်ခြင်းသာဖြစ်ပါတယ်။

အခု ၂၀၂၆ ခုနှစ် ICJ မှာ အမှုရင်ဆိုင်နေရချိန်အထိ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံဘက်က ရှေ့နေတွေဟာ  ARSA ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို  လုံးဝထည့်သွင်းပြောဆိုခြင်းမရှိသလောက်ပါပဲ။ ဒါ့အပြင် အကြမ်းဖက်သမား ၆,၀၀၀ ကျော်၊ ၁၀,၀၀၀ လောက်ကလက်နက်တွေ၊ မိုင်းတွေနဲ့ တိုက်ခိုက်နေတာကို ထုတ်ပြောခဲ့တာမရှိသလို၊ ဒါတွေအတွက် ဘယ်လိုဖြေရှင်းကုစားပေးမှာလဲလို့ ပြန်ပြီး မေးခွန်းထုတ်လိုက်ရင်လည်း သူတို့အဖြေမပေးနိုင်ပါဘူး။

BBC အင်တာဗျူးတစ်ခုမှာ ဂမ်ဘီယာဘက်က ရှေ့နေ Mr. Suleman ပြောကြားချက်တွေကိုကြည့်ရင် သူတို့ရဲ့ရည်ရွယ်ချက်က တရားမျှတမှုထက် မြန်မာနိုင်ငံဆီက လျော်ကြေးငွေ(Compensation)ရလိုမှုက ပိုများနေတာကိုတွေ့ရပါတယ်။ သူတို့ဟာ ARSA ရဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေကိုမျက်ကွယ်ပြုပြီး တစ်ဖက်သတ် FFM (Fact-Finding Mission) အစီရင်ခံစာတွေကိုပဲ ကိုးကားနေကြပါတယ်။  အဲဒီအစီရင်ခံစာတွေက မြေပြင်အခြေအနေမှန်ကို မထင်ဟပ်ဘဲ နိုင်ငံရေးအရ ဘက်လိုက်မှုတွေရှိနေပါတယ်။ ကုလသမဂ္ဂနဲ့ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေအနေနဲ့  ARSA  ကို အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုဖို့ ဝန်လေးနေတာဟာ   အလွန်အန္တရာယ်ကြီးမားပါတယ်။ ဒါဟာ အကြမ်းဖက်ဝါဒကို သွယ်ဝိုက်ပြီး အားပေးရာရောက်နေပါတယ်။ 

၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ ARSA ဟာ ပျောက်ကွယ်သွားခြင်းမရှိဘဲ နယ်စပ်ဒေသမှာ ခိုအောင်းပြီးအကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်တွေကိုနည်းမျိုးစုံနဲ့ ဆက်လက်ကျူးလွန်နေဆဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒုက္ခသည် စခန်းတွေမှာ လူသစ်စုဆောင်းတာ၊  ပြန်လည်ဝင်ရောက်ဖို့  ကြိုးစားတဲ့သူတွေကိုခြိမ်းခြောက်သတ်ဖြတ်တာတွေ လုပ်ဆောင်နေဆဲပါ။ ICJ မှာ တရားရင်ဆိုင်နေရတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ကတော့ ဥပဒေကြောင်းအရ  ခိုင်ခိုင်မာမာ ဆက်လက်ဖြေရှင်းနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံဟာ ဘင်္ဂါလီလူမျိုးတွေကို မုန်းတီးလို့တိုက်ခိုက်နေတာမဟုတ်ပဲ နိုင်ငံတော်ကို ရန်ပြုလာတဲ့  ARSA အကြမ်းဖက်အဖွဲ့ကို   နှိမ်နင်းနေခြင်း(Counter-Terrorism Operation)သာဖြစ်တယ်ဆိုတာကို နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအနေနဲ့လည်း မျက်လုံးဖွင့်ပြီး အမှန်တရားကို ကြည့်စေချင်ပါတယ်။ 

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့အနောက်တံခါးဝကို ခြိမ်းခြောက်နေတဲ့ ARSA အန္တရာယ်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတည်းရဲ့ပြဿနာမဟုတ်ပါဘူး။ အကြမ်းဖက်ဝါဒကို ဆန့်ကျင်တဲ့ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတိုင်း လက်ခံအသိအမှတ်ပြုပြီး ဝိုင်းဝန်းတိုက်ဖျက်ရမယ့် ဘုံရန်သူဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာအနေနဲ့  ဘင်္ဂါလီတိုင်းကို ဒုက္ခသည်လို့ သတ်မှတ်နေသလို ARSA အဖွဲ့ဝင်တိုင်းကလဲ ဘင်္ဂါလီဖြစ်နေတယ်ဆိုတာကို မမေ့စေချင်ပါဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့  ARSA  အကြမ်းဖက်အဖွဲ့ရဲ့ဒေသခံဘင်္ဂါလီများနဲ့ရခိုင်တိုင်းရင်းသားတွေအပေါ် အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ခဲ့လို့   ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ရတဲ့ဖြစ်ရပ်မှန်တွေကိုဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိ ဥပဒေကြောင်းအရ ခိုင်မာတဲ့အချက်အလက်များနဲ့ တုံ့ပြန် နေခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ 

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့တရားမျှတတဲ့ခုခံပိုင်ခွင့်ကို လေးစားကြဖို့အချိန်တန်ပြီဖြစ်ကြောင်း သတိမူ ဂူမြင်စေဖို့အသိပေးတင်ပြလိုက်ရပါတယ်။  ။

ဆက်စပ်ဆောင်းပါးများ

GIUK Gap သို့မဟုတ် မြောက်အတ္တလန္တိတ် လုံခြုံရေး၏ ကျောရိုးမကြီး
GIUK Gap သို့မဟုတ် မြောက်အတ္တလန္တိတ် လုံခြုံရေး၏ ကျောရိုးမကြီး
မြောက်အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း ဂရင်းလန်း၊ အိုက်စလန်နှင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတို့ ကြား GIUK (Greenland, Iceland, and the United Kingdom) သည် ကမ္ဘာ့အရေးအပါဆုံး ရေကြောင်းပိတ်ဆို့မှု အချက်အချာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်နေပါသည်။ထိုနေရာသည် အာတိတ်သမုဒ္ဒရာကို အတ္တလန်တိတ်နှင့် ဆက်သွယ်ပေးကာ မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပကြား အဓိကရေကြောင်းသွားလာရေးလမ်းကြောင်းအဖြစ် တည်ရှိခြင်းကြောင့် ရာစုနှစ်တစ်ခုကျော်ကြာ ရေတပ် မဟာဗျူဟာရေးဆွဲသူများ၏ အာရုံစိုက်မှုကို အမြဲတစေ ခံခဲ့ရပါသည်။ ယနေ့အချိန်တွင် ရုရှား၏ ရေတပ် လှုပ်ရှားမှုများ မြင့်တက်လာခြင်း၊ အာတိတ်ဒေသချဲ့ထွင်လာမှုနှင့် တစ်နေ့တစ်ခြား ပေါက်ပေါက်လာသော ခေတ်သစ်ခြိမ်းခြောက်မှုအသစ်များ ကြားတွင် GIUK သည် မဟာဗျူဟာအရ ပို၍ အရေးပါလာပါသည်။ကမ္ဘာစစ်များအတွင်း မဟာဗျူဟာအရေးပါမှုကမ္ဘာစစ်နှစ်ခုစလုံးတွင် GIUK အဓိကအရေးပါပုံမှာ မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပကြား ထရန်စ် အတ္တလန္တိတ် ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပါသည်။ ထိုလမ်းကြောင်းသည် မဟာမိတ်နိုင်ငံ များ၏ စစ်တပ်အင်အားထောက်ပံ့မှုအတွက် အသက်သွေးကြောလမ်းကြောင်း ဟု ပြောရလောက်အောင် အရေးပါ ခဲ့ပါသည်။ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ မဟာမိတ်များသို့ စစ်လက်နက်ပစ္စည်း၊ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ လုံခြုံစွာပို့ဆောင်ရေးအတွက် ထိုလမ်းကြောင်းမှာ အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ပါသည်။ မဟာမိတ်ရေတပ်က ဂျာမန်ရေငုပ်သင်္ဘောများ၏ တိုက်ခိုက်မှုမှ ကာကွယ်ရန် အဆိုပါဒေသတွင် ကင်းလှည့်တပ်များ အလှည့်ကျ ချထားခဲ့ရပါသည်။ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မဟာမိတ်တပ်များသည် GIUK ၏ အားနည်းချက်ကို သိရှိသွားသဖြင့် အိုက်စလန် နှင့် ဂရင်းလန်းကို သိမ်းပိုက်ကာ စောင့်ကြည့်ရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးစခန်းများ တည်ထောင်ခဲ့ကြပြန်ပါသည်။ ၎င်းမှာ ဂျာမန်ရေတပ်၏ လှုပ်ရှားမှုကို ဟန့်တားရန် ရည်ရွယ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ကမ္ဘာစစ်အတွင်း GIUK အရေးပါမှုကို အထင်ရှားဆုံး သက်သေပြနိုင်သည့် ဖြစ်ရပ်မှာ ၁၉၄၁ ခုနှစ်က ဂျာမန်စစ်သင်္ဘော ဘစ်စမတ်က် ဖြစ်ရပ် ( Bismarck Incident) ကို ပြရပါမည်။ ဘစ်စမတ်က် စစ်သင်္ဘောသည် မြောက်အတ္တလန္တိတ်အတွင်းရှိ မဟာမိတ်များ၏ ကုန်တင်ရေကြောင်းလမ်းများကို တိုက်ခိုက်ရန် ဂရင်းလန်းနှင့် အိုက်စလန်ကြားရှိ ဒိန်းမတ်ရေလက်ကြားကိုဖြတ်၍ အတ္တလန္တိတ်အတွင်းသို့ ဖောက်ဝင်လာခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါ ဖြစ်ရပ်သည် GIUK ကို အသုံးချ၍  မဟာမိတ်တို့၏ အသက်သွေးကြောကို မည်သို့ခြိမ်းခြောက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည့် သာဓကတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပါသည်။  ဗြိတိသျှရေတပ်သည် ဘစ်စမတ်က်ကို လိုက်လံဖမ်းဆီးကာ နောက်ဆုံးတွင် နစ်မြှုပ်ပစ်နိုင်ခဲ့ပါသည်။စစ်အေးတိုက်ပွဲကာလနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ပြိုင်ဆိုင်မှုစစ်အေးတိုက်ပွဲကာလတွင် GIUK အရေးပါမှုသည် ပိုမိုကြီးထွားလာခဲ့ပါသည်။  နေတိုးအဖွဲ့၏ ကာကွယ်ရေးဗျူဟာ ရှေ့တန်းနေရာတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့ပါသည်။ ၎င်းသည် ကိုလာကျွန်းဆွယ်ရှိ အခြေစိုက်စခန်းများမှ အတ္တလန္တိတ်သို့ ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် ဆိုဗီယက် ရေငုပ်သင်္ဘောများကို ထောက်လှမ်းရန် အဓိက ပိတ်ဆို့မှု အချက်အချာနေရာဖြစ်လာပြန်ပါသည်။ ထိုနေရာတွင် နေတိုးက  ရေငုပ်သင်္ဘောဖြိုခွင်းရေး (ASW) တွင် အသာစီးရရှိရန် ရေအောက် အသံဖမ်းကိရိယာများ ကွန်ရက်ဖြစ်သော Sound Surveillance System (SOSUS) နှင့် P-3 Orion ကဲ့သို့သော ရေကြောင်းကင်းလှည့်လေယာဉ်များကို ဖြန့်ကြက်ခဲ့ပါသည်။ SOSUS စနစ်သည် ဆိုဗီယက် ရေငုပ်သင်္ဘောများ၏ လှုပ်ရှားမှုကို ကြိုတင်သတိပေးနိုင်ခဲ့ပြီး နေတိုး၏ စောင့်ကြည့်ရေးစွမ်းရည်ကိုပါ သိသိသာသာ မြှင့်တင်ပေးနိုင်ခဲ့ပါသည်။ဆိုဗီယက်ဒုံးကျည်နည်းပညာ တိုးတက်လာကာ ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည် ရေငုပ်သင်္ဘောများ အာတိတ်ခံတပ်များမှ လည်ပတ်နိုင်စေခဲ့သည့်တိုင် နေတိုး၏ ထရန်စ်အတ္တလန္တိတ် အားဖြည့်လမ်းကြောင်းများကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်သည့် တိုက်ခိုက်ရေး ရေငုပ်သင်္ဘောများကို ခြေရာခံရန်အတွက် GIUK သည် အရေးပါနေဆဲဖြစ်ပါသည်။ ထိုအချက်မှာ GIUK က အတားအဆီးနှင့် ဝင်ပေါက်နှစ်မျိုးလုံးတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍကို ထင်ရှားစေခဲ့ပါသည်။ ဆိုဗီယက်ယူနီယံပြိုကွဲပြီးနောက် ရေတပ်ဆိုင်ရာ ခြိမ်းခြောက်မှုလျော့နည်းသွားသည်ဟု ထင်မြင်ခဲ့ကြပြီး နေတိုးသည် ၎င်း၏အာရုံစိုက်မှုကို အခြားဒေသများသို့ ပြောင်းလဲခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါအပြောင်းအရွှေ့ကြောင့် ASW စွမ်းရည်များတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ လျှော့ချခဲ့ပြီး ရေငုပ်သင်္ဘောချေမှုန်းရေးဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည်များပါ ကျဆင်းလာခဲ့ပါသည်။ရုရှား ပြန်လည်နိုးထလာမှုနှင့် ခေတ်သစ်စိန်ခေါ်မှုများ၂၁ ရာစုအလှည့်တွင် ရုရှားသည် ၎င်း၏ မြောက်ပိုင်းရေယာဉ်စုကို ခေတ်မီရန်ပြုလုပ်ရင်း ရေတပ် စွမ်းရည်များကို သိသိသာသာ ပြန်လည်မြှင့်တင်ခဲ့ပါသည်။ ကိုလာကျွန်းဆွယ် အခြေစိုက် အဆိုပါရေယာဉ်စုသည် GIUK မှတစ်ဆင့် မြောက်အတ္တလန္တိတ်သို့ တစ်နှစ်ပတ်လုံး ဝင်ရောက်နိုင်မှုရှိပြီး ရုရှား၏ ဟန့်တားရေး မဟာ ဗျူဟာ၏ အဓိကကျသော အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်လာပါသည်။ Yasen- နှင့် Borei အမျိုးအစား ရေငုပ်သင်္ဘောများက ရုရှား၏ ရေတပ် သာလွန်မှု ပြန်လည်ရယူရန် ကြိုးပမ်းလုပ်ဆောင်နေမှုကို ထင်ရှားပေါ်လွင်နေပါသည်။ ထိုရေငုပ် သင်္ဘောများတွင် သမားရိုးကျထောက်လှမ်းရေးစနစ်များကို ရှောင်တိမ်းနိုင်သည့် ကိုယ်ပျောက် နည်းပညာများနှင့် Kalibr ခရုဇ်ဒုံးကျည်များ၊ Zircon အသံထက်မြန်ဒုံးကျည်များ တပ်ဆင်ထားပါသည်။ စစ်အေး တိုက်ပွဲနောက်ပိုင်း မမြင်တွေ့ရသည့်အဆင့်အထိ GIUK တစ်ဝိုက်တွင် ရုရှားရေငုပ်သင်္ဘောကင်းလှည့်မှုများ တိုးမြှင့်လာခြင်းမှာလည်း နေတိုး၏ ရေတပ်လွှမ်းမိုးမှုကို စိန်ခေါ်ရန် ရည်ရွယ်နေသည်ကို ဖော်ပြနေပါသည်။ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကြောင့် အာတိတ်ဒေသ ရေခဲများ အရည်ပျော်လာခြင်းသည် ရုရှားအတွက် အခွင့်အလမ်းနှင့် စိန်ခေါ်မှု နှစ်မျိုးလုံးဖန်တီးပေးနိုင်ခဲ့ပါသည်။ တစ်ဖက်တွင် ရေကြောင်းသွားလာနိုင်မှု တိုးလာကာ မြောက်ပင်လယ်ရေကြောင်း (NSR) အသုံးချမှု ပိုမိုလွယ်ကူလာသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်တွင် နေတိုးအတွက် အာတိတ်ဒေသအတွင်း စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုနှင့် တပ်ဖြန့်မှုများ ပိုမိုပြုလုပ်နိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းကိုလည်း ဖန်တီးပေးခဲ့ပါသည်။ပေါင်းစပ်ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့် ရေအောက်အခြေခံအဆောက်အအုံ အားနည်းချက်ရုရှားသည် သမားရိုးကျ ရေတပ်စစ်ဆင်ရေးများအပြင် ပေါင်းစပ်စစ်ဆင်ရေးများကိုပါ အာရုံစိုက်လာခဲ့ပါသည်။ Yantar ကဲ့သို့သော အထူးထုတ်လုပ်ထားသော သင်္ဘောများတွင် ရေအောက် အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ဝင်ရောက်နှောင့်ယှက်နိုင်သည့် အဆင့်မြင့်နည်းပညာများကို တပ်ဆင်ထားပါသည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အင်တာနက်အသွားအလာ၏ ၉၅% ကျော်ကို သယ်ဆောင်နေသည့် ရေအောက်ဆက်သွယ်ရေးကြိုးများနှင့် ကမ်းလွန် စွမ်းအင်အခြေခံ အဆောက်အအုံများသည် ထိုခြိမ်းခြောက်မှုများ၏ ပစ်မှတ်များဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။အဆိုပါ အခြေခံအဆောက်အအုံများ ပျက်စီးခြင်းက အစိုးရဆက်သွယ်ရေးများ ချို့ယွင်းခြင်း၊ ဘဏ္ဍာရေး ဈေးကွက်များ မတည်ငြိမ်ခြင်းနှင့် နေတိုးအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေးတည်ငြိမ်မှုကိုပါ ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် GIUK တွင် နေတိုး၏ စောင့်ကြည့်ရေးနှင့် ကာကွယ်ရေး စွမ်းရည်များ အားကောင်းရန် လိုအပ်လာပါသည်။နေတိုး၏ တန်ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများနှင့် အနာဂတ်အလားအလာအဆိုပါခြိမ်းခြောက်မှုများကို တုံ့ပြန်နိုင်ရန် နေတိုးသည် ASW စွမ်းရည်များ ပြန်လည် ရှင်သန်လာစေရေး သိသာထင်ရှားသော ခြေလှမ်းများ လှမ်းခဲ့ပါသည်။ အမေရိကန်၊ ဗြိတိန်၊ နော်ဝေး အပါအဝင် မဟာမိတ်နိုင်ငံများ ပြုပြင်မောင်းနှင်နေကြသော P-8 Poseidon ရေကြောင်း ကင်းလှည့်လေယာဉ်များသည် ASW စစ်ဆင်ရေး၏ အုတ်မြစ်ဖြစ်လာခဲ့ပါသည်။ အိုက်စလန်တွင် P-8 များ တိုးချဲ့တပ်ဖြန့်ခြင်းသည် GIUK အပေါ် ထိန်းချုပ်မှု ခိုင်မာ စေရန် နေတိုး၏ ကတိကဝတ် ကို ပြသနေပါသည်။ထို့ပြင် နေတိုးသည် မောင်းသူမဲ့ ရေကြောင်းစနစ်များ (UMS) တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့ပါသည်။ အမေရိကန် ရေတပ်၏ Orca Extra Large Unmanned Underwater Vehicle (XLUUV) ကဲ့သို့သော ရေအောက်ဒရုန်းများက GIUK အား စဉ်ဆက်မပြတ် စောင့်ကြည့်နိုင်ပြီး ရုရှားရေငုပ်သင်္ဘောလှုပ်ရှားမှုများကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ခြေရာခံ နိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။"Dynamic Mongoose" နှင့် "Northern Viking" ကဲ့သို့သော ကြီးမားသည့် စစ်ရေး လေ့ကျင့်မှုများသည် ရေငုပ်သင်္ဘောများ၊ ရေပြင်တိုက်သင်္ဘောများနှင့် ရေကြောင်းကင်းလှည့် လေယာဉ်များအကြား ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက် လေ့ကျင့်နိုင်စေပြီး ခြိမ်းခြောက်မှုများကို ထိရောက်စွာ ထောက်လှမ်းတုံ့ပြန်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ထားကြပါသည်။ နေတိုးသည် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား အပြန်အလှန်ဆောင်ရွက်နိုင်မှု မြှင့်တင်ရန် စံသတ်မှတ်ထားသော ASW နည်းဗျူဟာများနှင့် အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ထောက်လှမ်းရေးမျှဝေမှုစနစ်များကိုပါ တီထွင်ခဲ့ပါသည်။အမေရိကန်၏ ဒုတိယရေယာဉ်စု (US 2nd Fleet) ကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခြင်းနှင့် နေတိုး၏ နော်ဖော့ခ်ပူးတွဲတပ်ဖွဲ့ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တည်ထောင်ခြင်းတို့သည် ပေါ်ပေါက်လာသော ခြိမ်းခြောက်မှုများမှ ထရန်စ် အတ္တလန္တိတ် ပင်လယ်ဆက်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများ (SLOCs) လုံခြုံစေရန် ပြန်လည် ကတိကဝတ်ပြုမှုကို ထင်ဟပ်ဖော်ပြနေပါသည်။အချုပ်ဆိုရသော် GIUK သည် ရာစုနှစ်တစ်ခုကျော်ကြာ မြောက်အတ္တလန္တိတ်၏ မဟာဗျူဟာမြောက်ဟန်ချက်ညီမှုကို ပုံဖော်ခဲ့သည့် အဓိက ရေကြောင်းပိတ်ဆို့မှုအချက်အချာ အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ပါသည်။ ကမ္ဘာစစ်များအတွင်း မဟာမိတ်တို့၏ အသက်သွေးကြောကို ကာကွယ်ခြင်းနှင့် စစ်အေးတိုက်ပွဲအတွင်း ဆိုဗီယက် ရေငုပ်သင်္ဘောများကို ခြေရာခံခြင်းမှသည် ယနေ့ ခေတ်ရုရှား၏ စစ်ရေးချဲ့ထွင်မှုနှင့် ပေါင်းစပ်ခြိမ်းခြောက်မှုများအထိ GIUK သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ပါသည်။ အာတိတ်ဒေသ ရေခဲများ ဆက်တိုက် အရည်ပျော်လာခြင်း၊ ရုရှား၏ စစ်ရေးချဲ့ထွင်ခြင်းနှင့် နည်းပညာတိုးတက်ခြင်းတို့သည် အဆိုပါဒေသ၏ မဟာဗျူဟာအရေးပါမှုကို ပိုမိုမြင့်တက်စေမည်သာ ဖြစ်ပါသည်။ နေတိုး၏ စောင့်ကြည့်ရေးနှင့် ဟန့်တားရေးစွမ်းရည်များကို ထိန်းသိမ်း နိုင်မှုသည် မြောက်အတ္တလန္တိတ်နှင့် ယူရိုအတ္တလန္တိတ် ဒေသတစ်ခုလုံး၏ အနာဂတ် ပါဝါချိန်ခွင်လျှာကို အဆုံးအဖြတ်ပေးမည့် အဓိကအချက်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိ မည်ဖြစ်ပါသည်။ သေချာသည်မှာ GIUK သည် မြောက်အတ္တလန္တိတ် လုံခြုံရေး၏ ကျောရိုးမကြီးအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပါလိမ့်မည်။
ခုခံကာကွယ်မှုလော၊ အကြမ်းဖက်မှုလော - အနောက်ဘက်ကမ်းဒေသမှ ဂျူးအစွန်းရောက်တို့၏ စိုးရိမ်ဖွယ်ရာအခြေအနေ
ခုခံကာကွယ်မှုလော၊ အကြမ်းဖက်မှုလော - အနောက်ဘက်ကမ်းဒေသမှ ဂျူးအစွန်းရောက်တို့၏ စိုးရိမ်ဖွယ်ရာအခြေအနေ
အစ္စရေးလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ပါလက်စတိုင်းတို့၏ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုများ သိသိသာသာ လျော့နည်းကျဆင်းသွားခြင်းအပေါ် ကြိုဆိုလျက်ရှိသော်လည်း တစ်ဖက်တွင်မူ အနောက်ဘက်ကမ်း(West Bank) ဒေသ၌ ပိုမိုစိုးရိမ်ဖွယ်ကောင်းသော အခြေအနေတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာနေသည်။ ပါလက်စတိုင်းများအပေါ် ဂျူးအစွန်းရောက်များ၏ အကြမ်းဖက်မှုသည် နှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ကျေးရွာများ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရခြင်းနှင့် အရပ်သားများ ဒဏ်ရာရရှိခြင်းတို့အပြင် လုံခြုံရေးအဖွဲ့အစည်းများအတွက်လည်း ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန် ခက်ခဲသော ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။လွန်ခဲ့သော တစ်ပတ်ခန့်က ဂျူးအခြေချနေထိုင်သူ အစုအဖွဲ့တစ်ခုသည် အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ မူခါးမတ်စ် (Mukhamas) အမည်ရှိ ဘက်ဒူရင်ကျေးရွာကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ အနည်းဆုံး ပါလက်စတိုင်း ၆ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး နေအိမ်များနှင့် မော်တော်ယာဉ်များ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာမှ မှတ်တမ်းဗီဒီယိုများအရ မျက်နှာဖုံးစွပ်ထားသူများသည် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များမရောက်ရှိမီ နာရီပေါင်းများစွာကြာအောင် လွတ်လပ်စွာ သွားလာလှုပ်ရှားလျက် ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ဖျက်ဆီးခြင်းနှင့် ယာဉ်များကို မီးရှို့ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။အစ္စရေးအလယ်ပိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (Central Command) အတွက်မူ အဆိုပါဖြစ်ရပ်သည် ထူးခြားဖြစ်စဉ်တစ်ခုမဟုတ်ဘဲ စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ လားရာတစ်ခု၏ ပြယုဂ်သာဖြစ်သည်။ စစ်တပ်မှ ရက်ပိုင်းအတွင်းက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နှစ်ပတ်လည်အစီရင်ခံစာအရ ပါလက်စတိုင်းတို့၏ အကြမ်းဖက်မှုများ သိသိသာသာ လျော့နည်းသွားသော်လည်း ဂျူးအစွန်းရောက်များ၏ အကြမ်းဖက်မှုနှုန်းမှာမူ အဆမတန် မြင့်တက်လာနေကြောင်း ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်များက ညွှန်ပြနေသည်။ဂျူးအစွန်းရောက်တို့၏ အကြမ်းဖက်မှု အရှိန်အဟုန်ဖြင့် မြင့်တက်လာခြင်း အစ္စရေးအလယ်ပိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်များအရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း ပါလက်စတိုင်းများအပေါ် ဂျူးအစွန်းရောက်တို့၏ အကြမ်းဖက်မှုဟု လုံခြုံရေးအဖွဲ့အစည်းများက သတ်မှတ်ထားသည့် ပြင်းထန်သောဖြစ်စဉ်များမှာ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် မြင့်တက်လာခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်အရေအတွက်မှာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ၅၄ ခု၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ၈၃ ခု ရှိခဲ့ရာမှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ၁၂၈ ခုအထိ မြင့်တက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းဖြစ်ရပ်များသည် သာမန်ဖျက်ဆီးမှုများမဟုတ်ဘဲ နေအိမ်နှင့် ကျေးရွာများကို မီးရှို့တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်းနှင့် ကိုယ်ထိလက်ရောက် အပြင်းအထန်ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်ခြင်း စသည့် ပြင်းထန်သောရာဇဝတ်မှုများ ဖြစ်ကြသည်။ကျောက်ခဲဖြင့် ပစ်ပေါက်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များကို ဖျက်ဆီးခြင်းနှင့် ခြိမ်းခြောက်ခြင်းများ အပါအဝင် "အမျိုးသားရေးအသွင်ဆောင်သော ရာဇဝတ်မှု" (Nationalist Crime) ဟူသည့် ပိုမို ကျယ်ပြန့်သော အမျိုးအစားတွင်မူ အကြမ်းဖက်မှု မြင့်တက်လာခြင်းမှာ ပိုမိုထင်ရှားသည်။ အဆိုပါ ဘောင်အတွင်း၌ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်စဉ်ပေါင်း ၆၈၂ ခု မှတ်တမ်းတင်ထားရာမှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ၈၆၇ ခုအထိ ရှိလာခဲ့သဖြင့် တစ်နှစ်အတွင်း သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်များတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေသည့် အခြေချနေထိုင်သူအရေအတွက်နှင့်ပတ်သက်၍ ငြင်းခုံဆွေးနွေးမှုများရှိနေသည်။ ဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟုက ကျူးလွန်သူများသည် "မိသားစုပြိုကွဲနေသည့် လူငယ် ၇၀ ခန့်သာဖြစ်သည်" ဟု လူသိရှင်ကြား ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သော်လည်း အစ္စရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (IDF) ၏ အတွင်းပိုင်းသုံးသပ်ချက်များအရ ယင်းဖြစ်စဉ်မှာ ပိုမိုကျယ်ပြန့်ကြောင်း သိရသည်။ စစ်ဘက်ထောက်လှမ်းရေး၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ပြီးခဲ့သည့်လများအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အကြမ်းဖက်မှုများတွင် အဓိကအားဖြင့် “Hilltop Youth” ဟု ခေါ်ဆိုကြသည့် အဖွဲ့နှင့် ဆက်နွှယ်သူလူဦးရေ ၃၀၀ ခန့် ပါဝင်ပတ်သက်နေကြောင်း သိရှိရသည်။ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အဆိုပါ အကြမ်းဖက်မှုများသည် သတ်မှတ်ထားသော ဒေသအချို့တွင် စုပြုံဖြစ်ပွားနေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဂုရှ် အက်ဇီယွန် (Gush Etzion) နှင့် ဂျူဒီးယား (Judea) ဒေသများတွင် အကြမ်းဖက်မှုမြင့်တက်လာခြင်းမှာ အထင်ရှားဆုံးဖြစ်ပြီး အချို့နေရာများတွင် ဖြစ်စဉ်အရေအတွက်မှာ နှစ်ဆကျော်အထိ ရှိလာခဲ့သည်။ အလယ်ပိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ အဆိုအရ အကြမ်းဖက် လုပ်ရပ်များ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ စစ်တပ်နှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်နေသည့် စိုက်ပျိုးရေးခြံများမှမဟုတ်ဘဲ တရားမဝင်တိုးချဲ့အခြေချစခန်းများမှ မြစ်ဖျားခံလာခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။အကြမ်းဖက်မှုလော သို့မဟုတ် အခြားအရာတစ်ခုလော ပါလက်စတိုင်းများနှင့် အစ္စရေးလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းများအကြားတွင် အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုများကို "အကြမ်းဖက်မှု" ဟု သတ်မှတ်ရန် တုံ့ဆိုင်းခြင်းမရှိသော်လည်း အစ္စရေးလုံခြုံရေးအဖွဲ့ အစည်းအတွင်းရှိ လူတိုင်းကမူ ထိုကဲ့သို့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရန် သဘောမတူကြပေ။အစ္စရေးပြည်တွင်းလုံခြုံရေးအေဂျင်စီ (Shin Bet) ၏ အေးဂျင့်ဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သူ အာမစ်အာဆာ (Amit Assa) က ၎င်းအနေဖြင့် အဆိုပါ ဝေါဟာရအသုံးအနှုန်းအပေါ်လက်ခံရန် ခက်ခဲနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းက “၂၀၂၅ ခုနှစ်သည် (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်) စစ်ပွဲ နောက်ပိုင်း ဒုတိယမြောက်နှစ်သာ ရှိသေးသည်ဆိုသည်ကို သတိရရန်လိုပါသည်။ ဂျူဒီးယား နှင့် ဆမာရီးယား (Judea and Samaria) ဒေသမှာရှိသည့် ဂျူးနေထိုင်သူများသည် မြင့်တက်လာနေသည့် ပါလက်စတိုင်းတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုတွေကြားမှာ ပိုမိုထိခိုက်လွယ်သည့် အနေအထားမှာ ရှိနေပါသည်” ဟု ဆိုသည်။၎င်း၏ အမြင်သည် အစ္စရေးနိုင်ငံအတွင်း ဖြစ်ပွားနေသော ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် အငြင်းပွားမှုကို ထင်ဟပ်နေသည်။ ယင်းမှာ ဂျူးအစွန်းရောက်တို့၏ အကြမ်းဖက်မှုကို "အကြမ်းဖက်မှု" အဖြစ်သာ သတ်မှတ်သင့်သလား သို့မဟုတ် ရေရှည်တည်ရှိနေသော လုံခြုံရေးကင်းမဲ့မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာ သည့် အစွန်းရောက်ပြီး ဥပဒေမဲ့သော တုံ့ပြန်မှုအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သလားဟူသော မေးခွန်းပင် ဖြစ်သည်။ပါလက်စတိုင်းတို့၏ အကြမ်းဖက်မှု - ကြိုးပမ်းမှုများပြားသော်လည်း တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားနှုန်း လျော့ကျ လာခြင်းအပေါ်ယံကြည့်လျှင် ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်များသည် အာမစ်အာဆာ၏ အဆိုကို တစ်စိတ် တစ်ပိုင်းအားဖြင့် ထောက်ခံနေသည်ဟု ယူဆရသည်။အစ္စရေးပြည်တွင်းလုံခြုံရေးအေဂျင်စီ (Shin Bet) ၏ အချက်အလက်များအရ အစ္စရေးနိုင်ငံသားများအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုပြုလုပ်ရန် ပါလက်စတိုင်းတို့၏ ကြိုးပမ်းမှုများမှာ အမှန်တကယ် မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အဆိုပါအေဂျင်စီ၏ မှတ်တမ်းများအရ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ကြိုးပမ်းမှု ၁,၀၃၂ ခုနှင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် တွင် ၁,၀၄၀ ခု ရှိခဲ့ရာမှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ၁,၃၇၄ ခုအထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။သို့သော်လည်း လူသေဆုံးမှု၊ ဒဏ်ရာရရှိမှု သို့မဟုတ် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အောင်မြင်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သော တိုက်ခိုက်မှုအရေအတွက်မှာမူ သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် တွင် ထိုကဲ့သို့သော ဖြစ်စဉ် ၄၁၄ ခုနှင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ၂၃၁ ခု ရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင်မူ ၅၄ ခုသာ ရှိတော့သည်။တိုက်ခိုက်လိုသော ရည်ရွယ်ချက်နှင့် လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မှုအကြားရှိ ထိုကွာဟချက်သည် ပါလက်စတိုင်းလက်နက်ကိုင် လှုပ်ရှားမှုများကို ကိုင်တွယ်ရာတွင် အစ္စရေး၏ အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေး ယန္တရား မည်မျှထိရောက်သည်ကို ဖော်ပြနေသည်။ ထို့အပြင် မတူညီသော ခြိမ်းခြောက်မှုများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရာတွင် သိသာထင်ရှားသော တုံ့ပြန်မှုမမျှတမှု (Asymmetry) ရှိနေခြင်း ကိုလည်း ထိုအချက်က မီးမောင်းထိုးပြနေပါသည်။ရှင်ဘတ် (Shin Bet) ၏ မမျှတသော အာရုံစိုက်မှု ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်မှစ၍ အစ္စရေးပြည်တွင်းလုံခြုံရေးအေဂျင်စီ (Shin Bet) သည် ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်အများစုကို ပါလက်စတိုင်းတို့၏ အကြမ်းဖက်မှုကို တိုက်ဖျက်ရာတွင်သာ အဓိကအသုံးပြုခဲ့သည်။ ယင်းတွင် အေဂျင်စီ၏ ဘတ်ဂျက်အမြောက်အမြား၊ ထောင်နှင့်ချီသော အေးဂျင့်များ၊ စစ်ဆေးမေးမြန်းသူများ၊ ထောက်လှမ်းရေးသုတေသီများ၊ ဆိုင်ဘာယူနစ်များနှင့် ကျယ်ပြန့်သော သတင်းပေးကွန်ရက်များ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် အစ္စရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (IDF)၊ ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် ပြည်ပထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့များအကြား နေ့စဉ်ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုများကလည်း ၎င်း၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာနှင့် နယ်ပယ်ကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စေခဲ့သည်။ယင်းသို့ဆောင်ရွက်ရခြင်း၏ အကြောင်းပြချက်မှာ ရှင်းလင်းပါသည်။ ပါလက်စတိုင်းအကြမ်းဖက် အဖွဲ့အစည်းများသည် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းပုံရှိခြင်း၊ ပြည်ပမှ ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့မှုရရှိခြင်း၊ ဝါဒရေးရာ အရ တွန်းအားပေးခြင်းနှင့် လူအစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးစေနိုင်သည့် တိုက်ခိုက်မှုများကို လုပ်ဆောင် နိုင်စွမ်းရှိခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို လုံခြုံရေးအဖွဲ့အစည်းများက "မဟာဗျူဟာမြောက် ခြိမ်းခြောက်မှု" (Strategic Threat) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ နှိုင်းယှဉ်ချက်အရ ဂျူးအစွန်းရောက် တို့၏ အကြမ်းဖက်မှုကိုမူ "ဂျူးဌာန" (Jewish Department) ဟု လူသိများသည့် ရှင်ဘတ်အတွင်းရှိ သေးငယ်သော ယူနစ်တစ်ခုကသာ ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ၎င်း၏ လူအင်အားနှင့် ဘတ်ဂျက်မှာ ပါလက်စတိုင်းလက်နက်ကိုင်များကို အဓိကထားသော ဌာနခွဲများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အလွန်နည်းပါးလှသည်။ယင်းသို့ ခွဲခြားကိုင်တွယ်ရခြင်းမှာလည်း မဟာဗျူဟာမြောက် စဉ်းစားချက်များကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။ ဂျူးအစွန်းရောက်အုပ်စုများတွင် တရားဝင်အဖွဲ့အစည်း ဖွဲ့စည်းပုံ၊ ပြည်ပမှ ပံ့ပိုးကူညီမှု သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်ကို စစ်ရေးအရ မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေနိုင်သည့် စွမ်းဆောင်ရည်မျိုး မရှိကြပေ။ သို့သော်ဤနေရာတွင်ပင် တင်းမာမှုများ စတင်လာခဲ့သည်။ ဂျူးအစွန်းရောက်တို့၏ ခြိမ်းခြောက်မှုမှာ အတိုင်းအတာအရ သေးငယ်ကောင်း သေးငယ်နိုင်သော်လည်း နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေးအရမူ ပိုမိုပေါက်ကွဲလွယ်သော အနေအထားတွင် ရှိနေပါသည်။ ရှင်ဘတ် (Shin Bet) သည် လုံလောက်စွာ ဆောင်ရွက်နေခြင်း ရှိ၊ မရှိဂျူးအစွန်းရောက်မှုကို ကိုင်တွယ်ရန် ဌာနတစ်ခုတည်းသာ ရှိသည်ဟူသောအချက်ကို အာမစ် အာဆာက သဘောတူသော်လည်း ရှင်ဘတ်အနေဖြင့် ထိုကိစ္စရပ်ကို လျစ်လျူရှုထားသည်ဟူသော အယူအဆကိုမူ ၎င်းက ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ၎င်းက “ရဲတပ်ဖွဲ့၊ ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီတွေ၊ နိုင်ငံရေးသမားတွေနှင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း ခေါင်းဆောင်တွေအပါအဝင် မတူညီသည့် အဖွဲ့အစည်းအားလုံးသည် အစွန်းရောက်တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းဖို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက် နေကြသည်ဆိုသည်ကို ကျွန်တော် အာမခံနိုင်ပါသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။အာမစ်အာဆာ၏ အဆိုအရ အကြမ်းဖက်မှုများ မြင့်တက်လာခြင်းသည် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ပျက်ကွက်မှုကြောင့်ထက် စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ တွန်းအားများကြောင့် ပိုမိုဖြစ်ပွားရခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ “မျိုးဆက်သစ်လူငယ်တွေဟာ ယေဘုယျအားဖြင့် မြင့်တက်လာနေသည့် အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုတွေအပေါ်မှာရော အထူးသဖြင့် အောက်တိုဘာ ၇ ရက် ဖြစ်စဉ်အပေါ်မှာပါ လက်စားချေလိုစိတ်တွေ ရှိနေကြသည်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ ၎င်း၏အမြင်အရ ယင်းလုပ်ရပ်များသည် မဟာဗျူဟာမြောက် အကြမ်းဖက်မှုမျိုးမဟုတ်ဘဲ တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုသာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။နိုင်ငံရေးအရ နောက်ကွယ်မှ ပံ့ပိုးမှုလော သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးဖိအားလော အာမစ်အာဆာ၏ အကဲဖြတ်ချက်ကို လူတိုင်းက သဘောမတူကြပေ။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ရှင်ဘတ် (Shin Bet) အရာရှိဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်သူ အရစ်ဘာဘင်း (Arik Barbing) က ဆောင်းပါးတစ်စောင်ရေးသားခဲ့ရာ၌ ဂျူးအစွန်းရောက်အုပ်စုများ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ရှင်သန်လာရခြင်းမှာ ၎င်းတို့အနေဖြင့် နိုင်ငံရေးအရွယ် နောက်ကွယ်မှ ပံ့ပိုးမှုများကို ရရှိနေသောကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း၊ အထူးသဖြင့် အစ္စရေး အမျိုးသားလုံခြုံရေးဝန်ကြီး အီတာမာ ဘန်ဂါဗီယာ (Itamar Ben Gvir) ထံမှ ဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြ ခဲ့သည်။ဝန်ကြီး ဘန်ဂါဗီယာ ကိုယ်တိုင်သည်လည်း အနောက်ဘက်ကမ်း (West Bank) ဒေသရှိ အစွန်းရောက် လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် အတိတ်ကာလက အကြိမ်ကြိမ် ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံခဲ့ရဖူးသဖြင့် ရှင်ဘတ်နှင့် ရင်းနှီးပြီး ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်လာချိန်တွင်လည်း ပါလက်စတိုင်းများနှင့် ထိပ်တိုက် တွေ့မှုများ၌ ပါဝင်ပတ်သက်နေသည့် အခြေချနေထိုင်သူများကို ၎င်းက ထောက်ခံကြောင်း အကြိမ်ကြိမ် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်များတွင် ဖမ်းဆီးခံရမှုမှာ အလွန်နည်းပါးပြီး တရားစွဲဆို ခံရမှုမှာပို၍ပင် နည်းပါးလှသည့်အပြင် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံရခြင်းမှာမူ မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်သည်။တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အခြေချနေထိုင်သူများ၏ အကြမ်းဖက်မှုများကို မှတ်တမ်းတင်နေသည့် အစ္စရေး လူမျိုးနှင့် နိုင်ငံတကာမှ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများသည် နှောင့်ယှက်ခံရခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခံရခြင်းနှင့် ဥပဒေကြောင်းအရ ဖိအားပေးခံရခြင်းများကို ပိုမိုကြုံတွေ့လာရကြောင်း အစီရင်ခံထားကြသည်။ ယင်းလုပ်ရပ်များသည် ဘန်ဂါဗီယာ ကြီးကြပ်သည့် ဝန်ကြီးဌာနမှ ထုတ်ပြန်သော ညွှန်ကြားချက်များ အောက်တွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။သို့သော်လည်း ဂျူးအစွန်းရောက်လှုပ်ရှားမှုများကို ကိုင်တွယ်ရာတွင် ရှင်ဘတ်သည် နိုင်ငံရေးဖိအား အောက်၌ လုပ်ဆောင်နေရသည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်များကို အာမစ်အာဆာက ပြတ်ပြတ်သားသား ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ၎င်းက “မိမိ၏ ကျွမ်းကျင်မှုဆိုင်ရာ အမြင်အရတော့ ရှင်ဘတ်ဟာ လက်ဝဲယိမ်း ဖြစ်စေ၊ လက်ယာယိမ်းဖြစ်စေ ဂျူးအစွန်းရောက် လှုပ်ရှားမှုတွေကို ကိုင်တွယ်သည့်အခါမှာ မည်သည့်ဝန်ကြီးဌာန သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးသမား၏ ထိန်းချုပ်ညွှန်ကြားမှုအောက်မှာမှ ရှိမနေဘူး ဆိုတာ ပါပဲ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။အစ္စရေးတို့ နိုင်ငံတကာမျက်နှာစာတွင် ရှုံးနိမ့်နေသည့် တိုက်ပွဲ အာမစ်အာဆာ၏ အမြင်အရ အစ္စရေး၏ သိသာထင်ရှားသော ကျရှုံးမှုမှာ ထောက်လှမ်းရေး သို့မဟုတ် ဥပဒေစိုးမိုးရေးအပိုင်းတွင်မဟုတ်ဘဲ အများပြည်သူ၏ ရှုမြင်ခံရမှုအပိုင်း၌သာ ဖြစ်သည်။၎င်းက “အစ္စရေး မည်သည့်အရာများ ရင်ဆိုင်နေရသည်ဆိုသည်ကို နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက နားလည်မှု အလွန်နည်းပါးသည်ဟု ကျွန်တော် ထင်ပါသည် ၊ အဓိက ဆွေးနွေးရမယ့်အချက်ကတော့ ကျွန်တော်တို့သည် အစွန်းရောက်အစ္စလာမ်မစ် အကြမ်းဖက်သမားများ၏ အဆက်မပြတ် တိုက်ခိုက်ခြင်း ကို ခံနေရသည်ဆိုသည့် အချက်ပါပဲ ၊ ထို့ကြောင့် ကျွန်တော်တို့သည် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ခုခံ ကာကွယ်ဖို့အတွက်ပဲ အာရုံစိုက်နေရတာပါ” ဟု ဆိုသည်။အစ္စရေး၏ အကြီးမားဆုံးသော စိန်ခေါ်မှုမှာ လုံခြုံရေးထက် ဖြစ်ရပ်မှန်ကို ဖော်ပြနိုင်မှု (Narrative) ပိုင်း၌သာ ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ဆက်လက်ပြောကြားသည်။ သို့သော်လည်း မူခါးမတ်စ် (Mukhamas) ကျေးရွာသည် မီးခိုးတိတ်ခြင်း မရှိသေးဘဲ အကြမ်းဖက်မှု ကိန်းဂဏန်းများမှာလည်း ဆက်လက် မြင့်တက်နေဆဲဖြစ်ရာ အစ္စရေးသည် သတင်းစကားပါးရုံမျှဖြင့် မဖြေရှင်းနိုင်သော အကျပ်အတည်း  တစ်ခုနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီဖြစ်သည်။ ပါလက်စတိုင်းတို့၏ အကြမ်းဖက်မှုကို ထိရောက်စွာ နှိမ်နင်းနိုင် ခဲ့သော်လည်း ဂျူးအစွန်းရောက်တို့၏ အကြမ်းဖက်မှုမှာမူ နိုင်ငံရေးအရ နောက်ကွယ်မှ တွန်းအားပေးမှုများဖြင့် မရပ်မနား မြင့်တက်လာနေပြီး ပိုမိုထင်ရှားလာနေသည်။အစ္စရေးလုံခြုံရေးအဖွဲ့အစည်းများအတွက်မူ အဆိုပါအန္တရာယ်သည် တစ်ဖက်နိုင်ငံ သို့မဟုတ် နယ်ခြားမျဉ်းတစ်ဖက်ခြမ်းတွင်သာ ရှိတော့သည်မဟုတ်ဘဲ မိမိတို့အတွင်းပိုင်း၌ပင် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ အမြစ်တွယ်နေပြီဖြစ်သည်။RT တွင်ဖော်ပြထားသည့် Elizabeth Blade, RT Middle East correspondent ၏ ‘I call it self-defense’: Jewish terror surges as Palestinian attacks decline ကို ဦးဝင်းဇော်ထွန်း ၊ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး ၊ ဝန်ကြီးဌာန -၂ က ဆီလျော်အောင် ဘာသာပြန်ဆိုထားပါသည်။)
New START စာချုပ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲအလားအလာများ
New START စာချုပ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲအလားအလာများ
ဒီနှစ်ရဲ့ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်ရောက်ရင်တော့ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် တည်ငြိမ်မှုအတွက် အရေးအပါဆုံးဖြစ်တဲ့ရုရှားနိုင်ငံနဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံတို့ကြားက New STARTဆိုတဲ့နျူကလီးယားလက်နက်ထိန်းချုပ်ရေးစာချုပ်ကတရားဝင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ဒီစာချုပ်ဟာ စစ်အေးတိုက်ပွဲအပြီး ကမ္ဘာ့အင်အားကြီး နှစ်နိုင်ငံကြားရှိ နျူကလီးယားလက်နက်တိုက်တွေကို အပြန်အလှန်ထိန်းကျောင်းပေးနေတဲ့ နောက်ဆုံးလက်ကျန်ကျောက်စာတိုင်တစ်ခုလို့တောင်တင်စားလို့ရပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်အတွင်း ဒီစာချုပ်ကြောင့် ကမ္ဘာကြီးကနျူကလီးယားစစ်ပွဲဆိုတဲ့ အိပ်မက်ဆိုးကနေ အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ကင်းဝေးခဲ့ရတာပါ။ဒါပေမဲ့ အခုတော့ ဒီစာချုပ်မရှိတော့တဲ့အတွက် ကမ္ဘာကြီးဟာ ဘာဥပဒေကြောင်းအရ ဘယ်လိုစည်းနှောင်ကန့်သတ်ချက်မှမရှိဘဲ နျူကလီးယားလက်နက်တွေကို ပြိုင်ဆိုင်တိုးချဲ့လာကြမယ့်အပြင် ပိုပြီးတော့ခန့်မှန်းရခက်ခဲတဲ့ အလွန်အန္တရာယ်ကြီးအဆင့်တစ်ခုထဲကို ခြေစုံပစ်ဝင်သွားနိုင်တဲ့အခြေအနေ ဆိုက်ရောက်နေပါပြီ။ စာချုပ်ရဲ့ သက်တမ်းကုန်ဆုံးမှုဟာ သာမန်ရိုးရိုးရှင်းရှင်း စာရွက်စာတမ်းတစ်ခု ပျက်ပြယ်သွားတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံတကာလုံခြုံရေးအခင်းအကျင်းတစ်ခုလုံးကို လှုပ်ခတ်သွားစေမယ့် အလှည့်အပြောင်းတစ်ခုဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ အင်အားကြီးနိုင်ငံများကြားယုံကြည်မှုဟာ အနိမ့်ဆုံးအဆင့်ကိုရောက်နေချိန်မှာဒီလိုမျိုးစည်းကမ်းထိန်းသိမ်းထားတဲ့ စာချုပ်တစ်ခု ပျောက်ဆုံးသွားတာက မီးလောင်ရာလေပင့်ဆိုသလိုဖြစ်သွားမှာကို လူသားထုတစ်ရပ်လုံးက စိုးရိမ်နေကြရပါတယ်။ဒီစာချုပ်ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှာ ၁၀ နှစ်သက်တမ်းနဲ့ စတင်ချုပ်ဆိုခဲ့တာဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်အရောက်မှာတော့ နောက်ထပ် ၅ နှစ် သက်တမ်းထပ်တိုးဖို့ ရုရှားနိုင်ငံနဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံတို့က သဘောတူခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သဘောတူညီချက်ပါစည်းကမ်းချက်တွေအရ နောက်ထပ်တစ်ကြိမ် ထပ်ပြီးသက်တမ်းတိုးဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်တော့ပါဘူး။ ပြီးခဲ့တဲ့စက်တင်ဘာလတုန်းက ရုရှားသမ္မတပူတင်ကစာချုပ်သက်တမ်းကုန်သွားရင်တောင်မှလက်ရှိသတ်မှတ်ထားတဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေကို နောက်ထပ်တစ်နှစ်လောက်အထိ နှစ်နိုင်ငံစလုံးကဆက်ပြီးလိုက်နာကြဖို့ အမေရိကန်ကို အဆိုပြုခဲ့ဖူးပါတယ်။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ဒါဟာ စိတ်ကူးကောင်းတစ်ခုပဲလို့ မှတ်ချက်ပေးခဲ့သော်လည်း အခုအချိန်အထိတော့ အမေရိကန်အစိုးရဘက်ကနေ တရားဝင်အကြောင်းပြန်ကြားထားတာမျိုး မရှိသေးပါဘူး။စာချုပ်ပါအဓိကကန့်သတ်ချက်က နှစ်နိုင်ငံမှာ ဖြန့်ကြက်ထားတဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် နျူကလီးယားထိပ်ဖူးအရေအတွက်ကို ၁၅၅၀ ထက်မပိုဖို့၊ ပစ်လွှတ်စင် ၈၀၀ နဲ့ တိုက်ချင်းပစ်ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည် (ICBM)၊ ရေငုပ်သင်္ဘောမှပစ်ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည် (SLBM) အစရှိတာတွေကို ၇၀၀ ထက် ပိုမထားဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ စတော့ဟုမ်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေးသုတေသနဌာနရဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ အချက်အလက်တွေအရ ရုရှားမှာ နျူကလီးယားထိပ်ဖူး စုစုပေါင်း ၄၃၀၉ လုံးရှိပြီး အမေရိကန်မှာ ၃၇၀၀ ရှိတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ကျွမ်းကျင်သူတွေကတော့ ချက်ချင်းကြီးလက်နက်အပြိုင်တပ်ဆင်မှုတွေဖြစ်မလာနိုင်ပေမဲ့ ရေရှည်မှာတော့ ဒါဟာကြီးမားတဲ့လုံခြုံရေးဟာကွက်ကြီးတစ်ခုဖြစ်လာမယ်လို့ သုံးသပ်ကြပါတယ်။ အထူးသဖြင့် စာချုပ်ရဲ့ အကာအကွယ်မရှိတော့တဲ့အခါမှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဟာ အခြားနိုင်ငံထက် သာလွန်ဖို့အတွက် လက်နက်တွေကို ပမာဏသာမက အရည်အသွေးပါ တိုးမြှင့်လာဖို့ တွန်းအားတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။စာချုပ်သက်တမ်းကုန်သွားတဲ့အခါ အကြီးမားဆုံး ဆုံးရှုံးမှုကတော့ နိုင်ငံကြီးတွေကြားမှာထားရှိသင့်တဲ့“ပွင့်လင်းမြင်သာမှု” နဲ့ “ယုံကြည်မှု” ပါပဲ။ ဒီစာချုပ်အရ အရင်ကဆိုရင် တစ်ဖက်နိုင်ငံရဲ့ နျူကလီးယားစခန်းတွေကို သွားရောက်စစ်ဆေးတာ၊ အချက်အလက်တွေ အပြန်အလှန်ဖလှယ်တာ၊ လက်နက်စနစ်အသစ်တွေအကြောင်း အသိပေးတာတွေကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ “ယုံကြည်ပေမယ့် စစ်ဆေးပါ” ဆိုတဲ့မူဝါဒကို အကောင်အထည်ဖော်နေတာပါ။ ဒါပေမဲ့ ရုရှားနဲ့ အနောက်အုပ်စုတို့ကြားမှာ တင်းမာမှုတွေ မြင့်တက်လာပြီးနောက် တစ်နိုင်ငံကစာချုပ်မှာပါဝင်မှုကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ကြတဲ့အတွက် ဒီပွင့်လင်းမြင်သာမှုတွေဟာ  စာချုပ်မကုန်ခင်ကတည်းက စတင်ပျက်ပြားနေခဲ့တာပါ။  ဒီလိုအပြန်အလှန်စောင့်ကြည့်လို့မရတော့တာက နောင်တစ်ချိန်မှာ ကိုယ့်ရဲ့ နျူကလီးယားအင်အားကို ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ ဘယ်လောက်အထိ တိုးချဲ့ရမလဲဆိုတာကို ခန့်မှန်းရခက်စေပြီး အမှားအယွင်းဖြစ်နိုင်ခြေတွေကို ပိုများလာစေပါတယ်။ပွင့်လင်းမြင်သာမှု မရှိတော့တဲ့အခါ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဟာတခြားနိုင်ငံရဲ့ လက်နက်အင်အားကို အဆိုးဆုံး အခြေအနေအဖြစ်ပဲ ကြိုတင်တွက်ဆထားကြရပါတော့တယ်။ အဲဒီအခါမှာ မလိုအပ်ဘဲ လက်နက်တွေ အပြိုင်အဆိုင်ထုတ်လုပ်တာ၊ စိုးရိမ်စိတ်လွန်ကဲပြီး တုံ့ပြန်မှုလုပ်တာမျိုးတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ ကမ္ဘာ့တည်ငြိမ်ရေးအတွက် အလွန်အန္တရာယ်များတဲ့ လမ်းကြောင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး   သံတမန်ရေးရာအရ ဆွေးနွေးမှုတွေကိုလည်း အလှမ်းဝေးသွားစေပါတယ်။စာချုပ်အသစ်တစ်ရပ်ဖြစ်ပေါ်လာဖို့ ခက်ခဲနေတဲ့နောက်ထပ်အကြောင်းရင်းကတော့ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ နျူကလီးယားအင်အားဟာ တစ်ဟုန်ထိုးတိုးတက်လာနေလို့ပါပဲ။ စတော့ဟုမ်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေးသုတေသနဌာနရဲ့အဆိုအရ တရုတ်နိုင်ငံဟာ၂၀၂၃ ခုနှစ်ကစလို့ တစ်နှစ်ကို ထိပ်ဖူး ၁၀၀ ခန့်နှုန်းနဲ့ တိုးမြှင့်နေပြီး ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ် အစောပိုင်းမှာ ရုရှားနဲ့ အမေရိကန်ကို အမီလိုက်နိုင်မယ်လို့ ခန့်မှန်းရပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း ထရမ့်က စာချုပ်အသစ်ချုပ်တဲ့အခါတရုတ်နိုင်ငံကိုပါ ထည့်သွင်းချင်နေတာပါ။ ဒါပေမဲ့ တရုတ်ကတော့ သူတို့ရဲ့ နျူကလီးယားလက်နက်အရေအတွက်ဟာ ရုရှားနဲ့ အမေရိကန်ထက် အများကြီးနည်းနေသေးတဲ့အတွက် ဒီလိုဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ ပါဝင်ဖို့ စိတ်ဝင်စားမှုမရှိသေးပါဘူး။တစ်ဖက်မှာလည်း ရုရှားက ဗြိတိန်နဲ့ ပြင်သစ်တို့ရဲ့ နျူကလီးယားလက်နက်တွေကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားပေးဖို့ တောင်းဆိုနေပါတယ်။ ရုရှားအစိုးရရဲ့ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဒီမီထရီပက်စကော့က ဥရောပနိုင်ငံတွေရဲ့ လက်နက်တိုက်တွေကို ထည့်မတွက်ဘဲ စာချုပ်အသစ်ကိုဆွေးနွေးဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ အတိအလင်း ပြောထားပါတယ်။ ဥရောပနိုင်ငံတွေကလည်း NATO တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေဖြစ်တဲ့အတွက် သူတို့ရဲ့ အင်အားဟာ အမေရိကန်ရဲ့အင်အားနဲ့ ပေါင်းစပ်နေတယ်ဆိုပြီး ရုရှားက ယူဆထားတာပါ။ ဒီလိုနည်းနဲ့နိုင်ငံစုံပါဝင်ပတ်သက်နေတဲ့ နျူကလီးယားနိုင်ငံရေးဟာ အရင်ကထက်ကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာပြီး စာချုပ်အသစ်တစ်ရပ်ထွက်ပေါ်လာဖို့အတွက် နှစ်ပေါင်းများစွာ အချိန်ယူရနိုင်ခြေ ရှိနေပါတယ်။နျူကလီးယားလက်နက်မရှိတဲ့နိုင်ငံတွေကလည်း နိုင်ငံကြီးတွေရဲ့လုပ်ရပ်တွေအပေါ် အလွန်စိုးရိမ်နေကြပါတယ်။ သူတို့အတွက်ကတော့ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဟာ နျူကလီးယားလက်နက်မပြန့်ပွားရေးစာချုပ်(NPT) ပါ အချက်တွေကို ချိုးဖောက်နေတယ်လို့ မြင်ကြပါတယ်။ အထူးသဖြင့် လက်နက်ဖျက်သိမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်တွေ ရပ်တန့်သွားခြင်းဟာ တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်နေတာပါ။ လာမယ့်ဧပြီလမှာ နယူးယောက်မြို့မှာကျင်းပသွားမယ့် NPT ပြန်လည်သုံးသပ်ရေး ညီလာခံမှာလည်း ဒီအရေးဟာအဓိက ဆွေးနွေးစရာ ဖြစ်လာမှာပါ။နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းကတော့ ရုရှားနိုင်ငံနဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံတို့ကို အနည်းဆုံး စာချုပ်ပါအချက်အချို့ကို ဖြစ်ဖြစ် ဆက်လက်လိုက်နာဖို့ တိုက်တွန်းနေကြပါတယ်။ ဒါမှသာ ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်းဟာ လုံးဝ ပရမ်းပတာ ဖြစ်မသွားမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ လက်ရှိ ယူကရိန်းပဋိပက္ခနဲ့ တခြားသော ပထဝီနိုင်ငံရေး တင်းမာမှုတွေကြောင့် ဒီလိုသဘောတူညီမှုမျိုးရဖို့ကတော့ တော်တော်လေးကို ခဲယဉ်းနေပါတယ်။အချုပ်အားဖြင့် ဆိုရရင်တော့ New START စာချုပ် သက်တမ်းကုန်သွားတာဟာ ကမ္ဘာ့လက်နက်ထိန်းချုပ်ရေး သမိုင်းမှာ အမှောင်ဆုံးနေ့ရက်တွေထဲက တစ်ရက် ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ နျူကလီးယားလက်နက် မရှိတဲ့နိုင်ငံတွေကလည်း နိုင်ငံကြီးတွေရဲ့ ဒီလိုမျိုးလုပ်ရပ်တွေအပေါ် အလွန်စိုးရိမ်နေကြပြီး ဒါဟာတစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လက်နက်ဖျက်သိမ်းရေးရည်မှန်းချက်တွေကို နောက်ပြန်ဆွဲလိုက်တာလို့ ယူဆနေကြပါတယ်။ စာချုပ်မရှိတော့တဲ့နောက်ပိုင်း ကမ္ဘာကြီးဟာ တိုက်စစ်လက်နက်တွေထက် ခံစစ်လက်နက်နဲ့ဒုံးကျည်ကာကွယ်ရေးစနစ်တွေဘက်ကို ပိုပြီးအာရုံစိုက်လာကြမယ့် သဘောရှိနေပါတယ်။အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကလည်း ရွှေကွန်ချာလို့ခေါ်တဲ့ ဒုံးကျည်ကာကွယ်ရေးစနစ်တည်ဆောက်မယ့် အစီအစဉ်တွေကို ကြေညာထားသလိုရုရှားဘက်ကလည်း သူတို့ရဲ့အချုပ်အခြာအာဏာခိုင်မြဲရေးအတွက် လိုအပ်တာတွေ ဆက်လုပ်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုနဲ့အတူ အပြန်အလှန်ယုံကြည်မှုတွေ ပျောက်ဆုံးသွားတဲ့ ဒီကနေ့ခေတ်မှာ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဟာ ကိုယ့်ရဲ့ လုံခြုံရေးအတွက် လက်နက်စွမ်းအားကိုသာ အဓိကအားကိုးပြီး ရှေ့ဆက်နေကြမှာပါ။နျူကလီးယားအဟန့်ဆိုတာဟာ အပြန်အလှန် ဖျက်ဆီးနိုင်စွမ်းအပေါ်မှာ အခြေခံထားတာဖြစ်လို့ ဒီစနစ်သာပျက်စီးသွားရင် လူသားမျိုးနွယ် တစ်ရပ်လုံးအတွက် အန္တရာယ်ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ နောင်လာမယ့်မျိုးဆက်တွေအတွက် ဘေးကင်းလုံခြုံတဲ့ ကမ္ဘာကြီးဖြစ်လာမလား၊ဒါမှမဟုတ်ပိုပြီးထိတ်လန့်စရာကောင်းတဲ့ လက်နက်ပြိုင်ဆိုင်မှုတွေဆီ ဦးတည်သွားမလားဆိုတာကတော့ ရုရှားနဲ့အမေရိကန်တို့အနေနဲ့ရှေ့ဆက်လျှောက်မယ့်ခြေလှမ်းတွေအပေါ်မှာသာမူတည်နေပါတယ်။ မျှော်လင့်ချက်ကတော့ နည်းပါးနေပေမယ့် နိုင်ငံတကာ သံတမန်ရေးရာ နည်းလမ်းတွေနဲ့ နောက်ထပ် “ကြီးကျယ်တဲ့ သဘောတူညီချက်” တစ်ခုခုကို အချိန်မတိုင်မီဖော်ဆောင်နိုင်ပါစေလို့သာဆုတောင်းရမှာဖြစ်ပါတယ်။    ။   Ref: RTMWD
လှေခွက်ချည်းကျန် အလံမလှဲသည့်စိတ်ဓာတ်ဖြင့် . . .
လှေခွက်ချည်းကျန် အလံမလှဲသည့်စိတ်ဓာတ်ဖြင့် . . .
မြန်မာနိုင်ငံ၏   ဖြတ်သန်းခဲ့ရသောသမိုင်းကြောင်းအရ   တပ်မတော်သည် နိုင်ငံတော်အား  လွတ်လပ်ရေးရရှိအောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သလို  ရရှိထားသော လွတ်လပ်ရေးကို တည်တံ့ခိုင်မြဲအောင်လည်း ယနေ့တိုင် စောင့်ရှောက်ကာကွယ်လျက်ရှိသည်။ ကာကွယ်ရေး မောင်းနှင်အား အမြဲရှင်သန်နေပါလျှင်   နိုင်ငံတော်၏ လွတ်လပ်ရေးနှင့် အချုပ်အခြာအာဏာသည်လည်း  တည်တံ့ခိုင်မြဲနေမည်သာဖြစ်သည်။ကာကွယ်ရေး မောင်းနှင်အားဆိုသည်မှာ     အခိုက်အတန့် တစ်ခုအတွင်းသာ ရှင်သန်နေခြင်းမျိုးမဟုတ်ပေ။  လူသားမျိုးနွယ် အဆက်ဆက်တို့   လက်ဆင့်ကမ်းထမ်းဆောင်နေရမည့် တာဝန်ဖြစ်သည်။   တပ်မတော်သည် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးအတွက် အဓိကအကျဆုံးသော လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်ဟု နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈ ခုနှစ်) ပုဒ်မ ၃၃၇   တွင်  ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် အတိုင်း တပ်မတော်အနေဖြင့် နိုင်ငံတော်အား ပြည်တွင်း၊    ပြည်ပအန္တရာယ်များမှ ကာကွယ်ရေးအတွက် ဦးစီးဦးဆောင်ပြု ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ တပ်မတော်ဆိုသည်မှာ ကြည်းတပ်၊ ရေတပ်၊ လေတပ် ပါဝင်သော နိုင်ငံတော်၏ကာကွယ်ရေးတပ်ပေါင်းစုဖြစ်သည်။ ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေးဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတော်ကို အပြည့်အဝ ကာကွယ်နိုင်ကြရမည် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ကာကွယ်ပေးနိုင်ရန်အတွက် လေ့ကျင့်ရေးသည်   အဓိကဖြစ်သည်။ တပ်မတော်၏ အဓိက တာဝန်ကြီးသုံးရပ်တွင်လည်း   နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတာဝန်၊ လေ့ကျင့်ရေးတာဝန်နှင့် ပြည်သူ့အကျိုးပြုလုပ်ငန်း တာဝန်ဟူ၍ ရှိပေရာ အဆိုပါ လုပ်ငန်းကြီးသုံးရပ် ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် လေ့ကျင့်သားပြည့်ဝနေရန် လိုပေသည်။ထိုသို့လေ့ကျင့်သားပြည့်ဝနေစေရန် တပ်မတော်သားတို့ အစဉ်တစိုက်ကြိုးစားဆောင်ရွက်လျက်ရှိပေရာ သင်တန်းများ တက်ရောက်ခြင်း၊ သင်တန်းပြီးမြောက်ခြင်းတို့ဖြင့် စစ်စွမ်းအင်၊ စစ်စွမ်းအားကြီးမား  ရေးကို ဦးတည်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြသည်။ တပ်မတော်(ရေ)အနေဖြင့်လည်း တပ်မတော်(ရေ)ကို   တိုက်ပွဲဝင်အသင့်ဖြစ်စေရေးအတွက် စစ်ရေယာဉ်အသင့်ဖြစ်မှု၊ လက်နက်နှင့် လက်နက်စနစ်အသင့်ဖြစ်မှု၊ ရေတပ်သားအသင့်ဖြစ်မှုဟူသည့် အသင့်ဖြစ်မှု(၃)ရပ်နှင့်   ပြည့်စုံအောင် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။တပ်မတော်(ရေ)မှအရာရှိ၊ စစ်သည်များ  လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်   အလေးအနက်ထားဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ ခေတ်မီသင်ထောက်ကူပစ္စည်းများ၊ ဗဟုသုတတိုးတက်ရေးဟောပြောပွဲများ၊ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဟောပြောပွဲများ၊ အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲများ၊ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲများဖြင့် ဘက်စုံထောင့်စုံ အရှိန်အဟုန်မြှင့်တင်လျက်ရှိသည်။  အရာရှိ၊  စစ်သည်များအနေဖြင့်    လေ့လာမှတ်သားမှုများ၊ ကျွမ်းကျင်ရန်လေ့ကျင့်မှုများ၊ လုပ်ငန်းခွင်တွင် လက်တွေ့လိုက်နာ ကျင့်သုံးမှုများဖြင့် အောင်မြင်မှုအသီးအပွင့်များ ဖွံ့ဖြိုးဝေစည်စေခဲ့ပြီး အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးအရာရှိ၊ စစ်သည်များအားလုံး လူ့စွမ်းအား အရင်းအမြစ် ဟန်ချက်ညီတိုးတက်စေရေးကို အရှိန်အဟုန်မြှင့်တင် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ယခုအခါ တပ်မတော်(ရေ)အရာရှိငယ် (စီမံခန့်ခွဲရေး) သင်တန်းအမှတ်စဉ်(၈၅)၊ တပ်မတော်(ရေ)အရာရှိငယ်(အင်ဂျင်နီယာ)  သင်တန်းအမှတ်စဉ်(၅၉)နှင့် တပ်မတော်(ရေ) အမျိုးသမီးအရာရှိငယ်သင်တန်းအမှတ်စဉ်(၁၀)တို့သည် သင်တန်းအောင်မြင် ပြီးမြောက်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ အဆိုပါအရာရှိငယ်များမှာ စစ်တက္ကသိုလ်၊  တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်နှင့် ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း(မှော်ဘီ)တို့မှ စာပေပညာ၊ စစ်ပညာများ သင်ယူတတ်မြောက်ခဲ့ကြပြီး ရေတပ်ဆိုင်ရာအခြေခံပညာရပ်များကို ဆက်လက်သင်ယူကြရခြင်းဖြစ်ရာ   သင်တန်းကာလအတွင်း နိုင်ငံတကာရေတပ်စံနှုန်းများနှင့်အညီ ရေကြောင်းဆိုင်ရာပညာရပ်များ၊ ရေတပ်လက်နက်နှင့် လက်နက်စနစ် ပညာရပ်များ၊ ရေတပ်ဆက်သွယ်ရေးနှင့် အီလက်ထရောနစ်ပညာရပ်များ၊ ရေတပ်စစ်ဆင်မှုပညာရပ်များ၊ ရေတပ်အုပ်ချုပ် ထောက်ပံ့မှုပညာရပ်များ၊ ရေကြောင်းစက်မှုလက်မှုပညာရပ်များ၊ ရေကြောင်းလျှပ်စစ်ပညာရပ်များ၊ ရေကြောင်း အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်များနှင့် ရေယာဉ်တည်ဆောက်မှုပညာရပ်များကို စာတွေ့လက်တွေ့သင်ကြားခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည်။ဆက်လက်၍ စစ်ရေယာဉ်ကြီးများတွင် တွဲဖက်ပဲ့စင်တာဝန်ကျအရာရှိနှင့် တွဲဖက်စက်မှုလက်မှု တာဝန်ကျအရာရှိများအဖြစ် လက်တွေ့လုပ်ငန်းခွင်တွင် ထပ်မံလေ့လာဆည်းပူးကြရမည်ဖြစ်သည်။ လုပ်ငန်းခွင်တွင် လက်တွေ့လေ့ကျင့်မှုများ ပြီးဆုံးသွားသည့်အခါ အရည်အချင်းပြည့်မီသူများကိုသာ စစ်ရေယာဉ်များတွင် တာဝန်ပေးသွားမည်ဖြစ်သည်။  ထိုမှတစ်ဆင့် ထိုက်သင့်သည့် ပညာရပ်များဖြင့် လုပ်ငန်းအတွေ့အကြုံရရှိပြီးချိန်တွင် အထူးပြုဘာသာရပ်ဆိုင်ရာပညာရပ်များကို ထပ်မံတက်ရောက် သင်ကြားကြရမည်ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်(ရေ)ဆိုသည်မှာလည်း နိုင်ငံအတွက်အစဉ်အလာကြီးမားသည့် သမိုင်းကြောင်းရှိထားပြီး မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရပြီးစ ရန်ကုန်အစိုးရဟု အထင်သေးခံနေရချိန်တွင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတိုက်ပွဲများ၊   ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်း တိုက်ပွဲများ၌ ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ တပ်မတော်(ရေ)မှ စစ်ရေယာဉ်များအပြင် တံမြက်စည်း၊ ရေဘီလူး၊ ရေသူရဲ၊ ရေသဘက် အမည်တွင်သော ဘီးတပ်အမြောက်များသည် အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူတို့ ၏  ထိုးစစ်မှန်သမျှကို  ရိုက်ချိုးနိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ရေယာဉ်(မေယု)မှ  အမြောက်ကြီး၏ တိကျထိရောက်သောပစ်ကူပေးမှုသည်    နာမည်ကျော်ခဲ့သည်။အင်းစိန်၊ သန်လျင်ကျိုက်ခေါက်၊ ပုသိမ်၊ ကျောက်ဖြူနှင့် မော်လမြိုင်တိုက်ပွဲတို့တွင် သောင်းကျန်းသူများအား  ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်စေခဲ့သည့်   သမိုင်းကောင်းများစွာရှိသည်။အဆိုပါသမိုင်းကောင်းများ အမြဲတမ်းရှင်သန်နေစေရန်     စစ်ရေယာဉ်နှင့် စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ အသုံးပြုနိုင်ရေးအတွက် အမြဲမပြတ်လေ့ကျင့်နေရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တပ်မတော်(ရေ)အနေဖြင့် သင်တန်းများကို  စဉ်ဆက်မပြတ်ဖွင့်လှစ်ပေးနေခြင်းဖြစ်သည်။ လေ့ကျင့်ရေးသည် စစ်ဆင်ရေးအောင်မြင်မှုအတွက် အခြေခံမဏ္ဍိုင်ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်(ရေ)သည်  ရေမိုင်ပေါင်း ၁၂၆၀ ရှည်လျားသော ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၄၀၀၀၀ ကျော် ကျယ်ဝန်းသော မြန်မာ့ပင်လယ်ပြင်ကို ကာကွယ်လျက်ရှိပြီး ယခုအခါ ဒေသတွင်းရေတပ်များက  ခံ့ညားလေးစားပြီး နိုင်ငံတကာနှင့်ရင်ပေါင်တန်းနိုင်သည့် တပ်မတော်(ရေ)အဖြစ်သို့ တက်လှမ်းနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ရရှိထားသော အရှိန်အဟုန် ပိုမိုမြင့်မားစေရေးအတွက် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲက ချမှတ်ထားသည့် “လေ့လာ၊ လေ့ကျင့်၊ လိုက်နာ” ဆောင်ပုဒ်အတိုင်း အစဉ်သတိပြု ဆောင်ရွက်နေကြရမည် ဖြစ်သည်။   သင်တန်းမှပို့ချပေးသော သင်ခန်းစာများ၊ ပြင်ပမှလေ့လာရရှိသော ဗဟုသုတများဖြင့် ကျွမ်းကျင်ရန်လေ့ကျင့်မှုများ၊ လုပ်ငန်းခွင်တွင် လက်တွေ့လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်းများကို   လုပ်ဆောင်နေကြရမည်ဖြစ်သည်။  စစ်သည်တော်တစ်ဦးချင်းစီက အရည်အချင်း ပြည့်ဝနေအောင် ကြိုးစားခြင်းဖြင့် တပ်မတော်(ရေ)၏ အောင်မြင်တိုးတက်မှုများ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားရမည့်အပြင်   ပိုမိုတိုးတက်သော အောင်မြင်မှုများရရှိရေးအတွက် လေ့လာခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခြင်း၊ လိုက်နာခြင်းပြုနေကြရမည်ဖြစ်သည်။တပ်မတော်(ရေ)အနေဖြင့် “နိုင်ငံတော်အား ရှေ့တန်းကျကျကာကွယ်နိုင်ရမည်၊ နိုင်ငံတော်၏ ရေကြောင်းအကျိုးစီးပွားများအား ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နိုင်ရမည်၊ (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ပူးပေါင်းစစ်ဆင်နိုင်စွမ်းရှိရမည်” ဆိုသည့်ရည်မှန်းချက်တာဝန်များထားရှိကာ  အင်အားတောင့်တင်းပြီး   စွမ်းရည်ထက်မြက်သော  ခေတ်မီမျိုးချစ်တပ်မတော်ကို   တည်ဆောက်လျက်ရှိသည်။ ထိုသို့ တည်ဆောက်ရာတွင် တပ်မတော်(ရေ)၏ ရည်မှန်းချက်တာဝန်များကို အောင်မြင်စွာဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့်   နိုင်ငံတော်နှင့်တပ်မတော်အတွက် အားကိုးအားထားပြုနိုင်သည့် တပ်မတော်(ရေ)အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ရမည်ဖြစ်သည်။တပ်မတော်(ရေ)အနေဖြင့်   စစ်ရေးကဏ္ဍ၊  တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကဏ္ဍ၊ သံတမန်ရေးရာကဏ္ဍနှင့် စာနာအကူအညီပေးရေး ကဏ္ဍဟူသည့် ကဏ္ဍကြီး(၄)ရပ်ကို စနစ်တကျဖြင့် ထိရောက်အောင်မြင်စွာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်ရေး ဦးတည်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ မြန်မာ့ပင်လယ်ပြင်နှင့် နိုင်ငံတော်၏ ရေကြောင်းအကျိုးစီးပွားများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် အဓိကတာဝန်အဖြစ် ထမ်းဆောင်နေပြီး သမားရိုးကျစစ်ဆင်ရေး၊ သောင်းကျန်းသူနှိမ်နင်းရေး၊ အကြမ်းဖက်တိုက်ဖျက်မှု စစ်ဆင်ရေးတို့ကိုပါ  ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ တပ်မတော်(ရေ)သည် ယခင်က ပင်လယ်ပြင်စစ်ဆင်ရေးများကို အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ  ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည့် ရေတပ်မှ ယခုအခါ သီးသန့်စီးပွားရေးဇုန်နှင့် ပင်လယ်ပြင်နယ်နိမိတ်တစ်လျှောက် စိုးမိုးလှုပ်ရှားနိုင်သည့်   ရေတပ်အဖြစ်တက်လှမ်းလာနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်  အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်(ရေ)ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်မှု (၇၈)နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်နေ့   အခမ်းအနား၌ ဂုဏ်ပြုအမှာစကားပြောကြားစဉ် “၂၁ ရာစုတွင်   နိုင်ငံအများစုသည် သမား ရိုးကျခြိမ်းခြောက်မှု များအပြင် သမားရိုးကျမဟုတ်သော ခြိမ်းခြောက်မှုများဖြစ်သည့် ပင်လယ်ဓားပြမှု၊ လူကုန်ကူးမှု၊ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် လက်နက်မှောင်ခိုကူးမှုစသည့် ရေကြောင်းလုံခြုံရေးဆိုင်ရာပြဿနာများကို   ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနေကြရကြောင်း၊  ထိုသို့ခြိမ်းခြောက်မှုများကို  ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် ခေတ်မီပြီး အင်အားတောင့်တင်းခိုင်မာသည့် ရေတပ်ရှိရန်လိုအပ်ကြောင်း၊ သို့မှသာ မိမိတို့၏ပိုင်နက်ပင်လယ်၊  သီးသန့်စီးပွားရေးဇုန်၊   ကမ်းရိုး တန်းဒေသများနှင့် နိုင်ငံ၏ရေကြောင်းဆိုင်ရာ အကျိုးစီးပွားများကို   အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပင်လယ်ပြင်ဥပဒေများနှင့်အညီ အပြည့်အဝ ထိန်းသိမ်းကာကွယ် စောင့်ရှောက်နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း” ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေကြောင်းအကျိုးစီးပွားများသည် ပိုင်နက်ပင်လယ်ပြင်အတွင်းသာမဟုတ်ဘဲ  သီးသန့်စီးပွားရေးဇုန်ဖြစ်သည့် ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင်အထိ ကျယ်ပြန့်စွာတည်ရှိနေသည့်အတွက် တပ်မတော်(ရေ)အနေဖြင့် လွှမ်းခြုံကာကွယ်နိုင်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ကာကွယ်ရာတွင် ရေတပ်တစ်ခုတည်းဖြင့်သာမကဘဲ ကြည်းတပ်၊ လေတပ်၊ ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့တို့နှင့်ပေါင်းစပ်ပြီး ကာကွယ်ကြရမည်ဖြစ်သည်။ ရေကြောင်းစစ်ဆင်ရေးမှာ ဘက်စုံအသွင်ဆောင်သည့် သဘောသဘာဝရှိပြီး မျက်မှောက်ခေတ်ရေကြောင်း စစ်ဆင်ရေးကဏ္ဍကို ထိရောက်အောင်မြင်စွာ စစ်ဆင်နိုင်ရန် စစ်ရေယာဉ်မျိုးစုံပါဝင်ပြီး  ခေတ်မီလက်နက်နှင့် လက်နက်စနစ်များ၊   အရည်အချင်းပြည့်ဝသည့် ရေတပ်မတော်သားများနှင့် ဟန်ချက်ညီညီ ပေါင်းစပ်စစ်ဆင်ရန် လိုအပ်သည့်အပြင် ကမ်းတက်စစ်ဆင်ရေး၊ မြစ်တွင်းစစ်ဆင်ရေး၊ ခြေလျင်အသွင်တိုက်ပွဲဝင်နိုင်ရေးတို့အတွက်ပါ အမြဲစုဖွဲ့လေ့ကျင့်ထားရမည်ဖြစ်သည်။ယခုအခါ တပ်မတော်(ရေ )အရာရှိငယ်(စီမံခန့်ခွဲရေး)   သင်တန်းအမှတ်စဉ်(၈၅)၊ တပ်မတော်(ရေ) အရာရှိငယ်(အင်ဂျင်နီယာ) သင်တန်းအမှတ်စဉ် (၅၉)နှင့် တပ်မတော်(ရေ)အမျိုးသမီးအရာရှိငယ် သင်တန်းအမှတ်စဉ်(၁၀)သင်တန်းဆင်း အရာရှိများအနေဖြင့် ငါ့နိုင်ငံတော်၊ ငါ့နိုင်ငံသား၊ ငါ့တပ်မတော်အတွက်ဟူသော ယုံကြည်ချက်၊ ခံယူချက်ထားရှိကာ “လှေခွက်ချည်းကျန် အလံမလှဲသည့်စိတ်ဓာတ်ဖြင့်” တပ်မတော်(ရေ)၏ အောင်မြင်မှုများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းကြရန် ဖြစ်ပါကြောင်း ဂုဏ်ပြု ရေးသားအပ်ပါသည်။       ။MWD 
သွေးထွက်သံယို နှိမ်နင်းမှုများ၏ အမှတ်တရများက နာကျင်နေဆဲ ဖြစ်သဖြင့် တီဟီရန်သည် အမေရိကန်ဗုံးများကို စိုးရိမ်ထိတ်လန့်လျက်ရှိ
သွေးထွက်သံယို နှိမ်နင်းမှုများ၏ အမှတ်တရများက နာကျင်နေဆဲဖြစ်သဖြင့် တီဟီရန်သည် အမေရိကန်ဗုံးများကို စိုးရိမ်ထိတ်လန့်လျက်ရှိ
အစိုးရအပေါ် ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်မှုများကို ရက်စက်စွာ နှိမ်နင်းခဲ့မှုကြောင့် အီရန်နိုင်ငံသား ထောင်ပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် သီတင်းပတ်အနည်းငယ်အကြာ ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်နေ့ တွင် မြို့တော်ရှိ လူနေမှုဘဝမှာ ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်လည်လည်ပတ်နေပြီဟု ထင်ရသည်။ သို့သော် ထိုသို့ ပုံမှန်ဖြစ်နေသည့် အသွင်အပြင်၏ နောက်ကွယ်တွင် စိုးရိမ်စရာ အမှန်တရားတစ်ခု ဖုံးကွယ် နေသည်။ ၎င်းမှာ ဤနေရာရှိ လူအများစုသည် အီရန်အစိုးရ၏ ဝါဒဖြန့်ချိမှုများနှင့် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ စစ်ရေးအရ အရေးယူမည်ဆိုသည့် ခြိမ်းခြောက်မှုများအကြား ပိတ်မိနေသည်ဟု ခံစားနေရခြင်း ဖြစ်သည်။သမ္မတ ထရမ့်က အီရန်ဘက်သို့ “ရေတပ်အုပ်စု” (Armada) တစ်ခု ဦးတည်သွားနေပြီဟု သတိပေးထားသည်။ “အခြေအနေကိုကြည့်ဖို့ သင်္ဘောတွေအများကြီး အဲဒီဘက်ကိုသွားနေသည် ၊ မည်သည့် ပြဿနာမျှ မတက်စေချင်သော်လည်း ကျွန်တော်တို့ ၎င်းတို့ကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်နေပါသည်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။အဆိုပါ သင်္ဘောများထဲမှ ပထမဆုံးအသုတ်ဖြစ်သည့် USS Abraham Lincoln လေယာဉ်တင် သင်္ဘောနှင့် ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်တပ် ဖျက်သင်္ဘောအုပ်စုသည် တိုက်ခိုက်နိုင်သည့် အကွာအဝေးအတွင်း သို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။တီဟီရန်အစိုးရကလည်း မြို့တော်ရှိ အင်ဂီလပ် (Enghelab) သို့မဟုတ် တော်လှန်ရေးရင်ပြင်တွင် လေးထပ်တိုက်အမြင့်ရှိသော ပိုစတာကြီးတစ်ခုကို ချိတ်ဆွဲပြီး အမေရိကန်လေယာဉ်တင်သင်္ဘော ကို ဖျက်ဆီးပစ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။“မင်းတို့ လေပြင်းကို စိုက်ပျိုးရင် မုန်တိုင်းကို ပြန်ရိတ်သိမ်းရလိမ့်မည်” ဟု အင်္ဂလိပ်ဘာသာနှင့် ပါရှန်း ဘာသာတို့ဖြင့် ထိုပိုစတာတွင် ရေးသားထားသည်။ ပိုစတာပေါ်ရှိ ပုံတွင် လေယာဉ်တင်သင်္ဘော၏ ကုန်းပတ်ပေါ်၌ အလောင်းများ ပြန့်ကျဲနေပြီး၊ အမေရိကန်အလံရှိ အစင်းကြောင်းများနှင့် ဆင်တူ သော ပုံသဏ္ဌာန်ဖြင့် ပင်လယ်ရေထဲသို့ စီးကျနေသည့် သွေးစွန်းကြောင်းများကို သရုပ်ဖော်ထား သည်။အဆိုပါနေရာနှင့် လမ်းအနည်းငယ်အကွာတွင် အခြားအစိုးရဝါဒဖြန့် ပိုစတာတစ်ခုရှိပြီး၊ ၎င်းတွင် ၂၀၁၆ ခုနှစ်က အမေရိကန်ရေတပ်လှေတစ်စင်းကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည့်ပုံကို ဖော်ပြထားသည်။ ထိုပုံတွင် အမေရိကန်မရိန်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လက်နက်ချသည့်အနေဖြင့် ဒူးထောက်နေကြပြီး ၎င်းတို့၏ လက်များကို ဦးခေါင်းနောက်တွင် စုစည်းထားကြသည်။ယခုသီတင်းပတ်အတွင်း အစိုးရ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် တီဟီရန်မြို့သို့ သွားရောက်ခွင့်ရရှိခဲ့စဉ်အတွင်း CNN သတင်းဌာနသည် ထိုပိုစတာနှစ်ခုလုံးကို တွေ့ရှိခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော ရက်အနည်းငယ် ကမှ သွေးထွက်သံယို ပဋိပက္ခများကြောင့် ဆူပူလှုပ်ရှားခဲ့သော မြို့တော်၏ လူနေမှုဘဝကို အကန့် အသတ်ဖြင့်သာ ကြည့်ရှုခွင့်ရခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ လမ်းမများပေါ်ရှိ အီရန်နိုင်ငံသားများမှာမူ မည်သည့်ဘက်က မိမိတို့အတွက် ပိုမိုအန္တရာယ်ရှိသနည်းဆိုသည်ကို ဝေခွဲမရဖြစ်နေကြသည်။ “ကျွန်မ ဘာပြောရမှန်းတောင် မသိတော့ဘူး ၊ သူတို့အားလုံးဟာ အီရန်ပြည်သူများ၏ အကျိုး စီးပွားကို ဆန့်ကျင်ပြီး တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် ပူးပေါင်းနေကြသည်ဟု ထင်ပါသည်၊ ကျွန်မတို့ အတွက် ဘာမှကောင်းလာမှာ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု တီဟီရန်မြို့ခံ လူငယ်တစ်ဦးဖြစ်သူ မာဆန် (Mahsan) က CNN ကို ပြောကြားခဲ့သည်။အခြားမြို့ခံတစ်ဦးဖြစ်သူ မဟဒီ အက္ကဘာရီ (Mehdi Akbari) ကမူ “ထရမ့်က တိုက်ခိုက်ရဲလိမ့်မည်ဟု ကျွန်တော်မထင်ပါဘူး ၊ ၎င်းက အခြောက်တိုက် ဟန်ရေးပြနေတာပါ” ဟု ဆိုသည်။သမ္မတ ထရမ့်ကမူ ၎င်းအနေဖြင့် အီရန်ကို တိုက်ခိုက်ခြင်း အပါအဝင် ရွေးချယ်စရာ နည်းလမ်းများ စွာကို စဉ်းစားနေကြောင်း အကြိမ်ကြိမ် ပြောကြားထားသော်လည်း တစ်ဖက်တွင်လည်း တီဟီရန် အစိုးရသည် “ဆွေးနွေးချင်နေသည်” ဟု ဆိုထားရာ အမေရိကန်အနေဖြင့် အီရန်အစိုးရနှင့် ဆွေးနွေးပွဲ များ စတင်နိုင်ခြေရှိကြောင်းကိုလည်း အရိပ်အမြွက် ပြသနေပါသည်။"ကျွန်တော်တို့ဘက်ကတော့ (ဆွေးနွေးဖို့) အမြဲတမ်းတံခါးဖွင့်ထားပါသည် ၊ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့ (အီရန်) ဘက်က ဆက်သွယ်ချင်သည်၊ သတ်မှတ်ချက်တွေကိုလည်း နားလည်သည်ဆိုပါက ကျွန်တော် တို့ ဆွေးနွေးမှုတွေ လုပ်သွားမှာပါ" ဟု အိမ်ဖြူတော် အရာရှိတစ်ဦးက ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ပြောကြား ခဲ့သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ အီရန်တော်လှန်ရေး အစောင့်တပ်ဖွဲ့ (Revolutionary Guard) ၏ တပ်မှူးက ၎င်း၏တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် တုံ့ပြန်ရန်အတွက် "ဘယ်တုန်းကထက်မဆို ပိုမိုအသင့်ဖြစ်နေပြီး ခလုတ်ပေါ်လက်တင်ထားပြီ" ဟု သတိပေးထားသည်။အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အစ္စမေးလ် ဘာဂါရီ (Esmaeil Baghaei) ကလည်း တီဟီရန်အစိုးရသည် အမေရိကန်၏ မည်သည့်ကျူးကျော်မှုကိုမဆို "နောင်တရသွားစေမည့်" တုံ့ပြန်မှု မျိုးဖြင့် တုံ့ပြန်ရန် "အပြည့်အဝ စွမ်းဆောင်နိုင်သည်" ဟု သတင်းထောက်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။ "စစ်သင်္ဘော တစ်စင်း သို့မဟုတ် အနည်းငယ် ရောက်လာခြင်းသည် အီရန်၏ ခုခံကာကွယ် လိုသည့် စိတ်ပိုင်းဖြတ်မှုကို မထိခိုက်စေပါ။ ကျွန်တော်တို့၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များသည် အခြေအနေ တိုင်းကို စောင့်ကြည့်နေပြီး စွမ်းဆောင်ရည် မြှင့်တင်ဖို့အတွက် တစ်စက္ကန့်လေးတောင် အလဟဿ မဖြုန်းတီးပါ" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။အမေရိကန်က တိုက်ခိုက်လာပါက ဒေသတွင်းရှိ ဝါရှင်တန်၏ မဟာမိတ်များကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက် မည်ဟုလည်း အီရန်က သတိပေးထားသည်။ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ အမေရိကန်မဟာမိတ် အာရပ် နိုင်ငံများသည်လည်း အီရန်အား တိုက်ခိုက်ခြင်းမပြုရန် သမ္မတထရမ့်ကို တိုက်တွန်းနားချနေ ကြောင်း ဒေသတွင်းအရာရှိများက ယခုလအတွင်း CNN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ဇွန်လအတွင်း အစ္စရေးနှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ၁၂ ရက်ကြာစစ်ပွဲ နောက်ပိုင်းတွင် မိမိတို့၏ ဒုံးကျည် စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် ထိရောက်မှုမှာ သိသိသာသာ တိုးတက်လာကြောင်း အီရန်စစ်တပ်က ပြောကြား ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပဋိပက္ခအတွင်း အီရန်သည် အစ္စရေးပစ်မှတ်များကို ဒုံးကျည်နှင့် ဒရုန်းများဖြင့် အကြိမ်ပေါင်းများစွာ လှိုင်းလုံးသဏ္ဌာန် အဆက်မပြတ် တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။မြေပြင်ရှိ အီရန်ပြည်သူများအတွက်မူ သမ္မတထရမ့်နှင့် တီဟီရန်အစိုးရတို့ကြား အပြန်အလှန် တင်းမာနေမှုများသည် ခက်ခဲကြမ်းတမ်းပြီး ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်ရသော ကာလကို ပိုမို ရှည်ကြာ စေလျက်ရှိသည်။ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်နှောင်းပိုင်းက စီးပွားရေး ကျပ်တည်းမှုကြောင့် စတင်ခဲ့သည့် ဆန္ဒပြပွဲများကို ရက်စက်စွာ နှိမ်နင်းခဲ့မှုကြောင့် သေဆုံးသွားရသူ ထောင်ပေါင်းများစွာအတွက် လူအများက ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေရသည့် အချိန်လည်းဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ စီးပွားရေး အခြေ အနေမှာ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့ပြီး အီရန်ငွေကြေး (ရီရယ်လ် - Rial) တန်ဖိုးမှာလည်း စံချိန်တင် အနိမ့်ဆုံး သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ အီရန်ငွေကြေး လဲလှယ်နှုန်းကို စောင့်ကြည့်သည့် ဝက်ဘ်ဆိုက်အချို့၏ အဆိုအရ ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် ၁ ဒေါ်လာလျှင် အီရန်ရီရယ်လ် ၁,၅၀၀,၀၀၀ အထိ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။အင်တာနက် ဖြတ်တောက်မှုများ ပြန်လည်ပွင့်လင်းလာချိန်မှသာ အီရန်ပြည်သူများ ရင်ဆိုင်နေရ သည့် အခက်အခဲများ၏ ပမာဏအစစ်အမှန်မှာ စတင်ထင်ရှားလာခဲ့သည်။"ဈေးဝယ်ရန်နှင့် နေ့စဉ်ကိစ္စတွေအတွက် အိမ်ပြင်မထွက်၍ မရသော်လည်း အခြေအနေက တကယ့်ကို ဆိုးရွားခဲ့ပါသည်" ဟု အာရှမ် (Arsham) အမည်ရှိ လူငယ်တစ်ဦးက ဆန္ဒပြပွဲ ကာလအတွင်း ၎င်း ဖြတ်သန်းခဲ့ရပုံကို CNN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ "ယခု အင်တာနက် ပြန်ရမှပဲ လူတွေအများကြီး အသတ်ခံခဲ့ရသည်ဆိုသည်ကို ကျွန်တော်တို့ သိရတော့တာပါ" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။CNN တွင် Joseph Ataman ရေးသားသည့် “Tehran wary of American bombs as memories of bloody crackdown still sting” ဆောင်းပါးအား ဦးဝင်းဇော်ထွန်း၊ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၂) ကဆီလျော်အောင် ဘာသာပြန်ဆိုထားပါသည်။
အမေရိကန်၏ မဟာမိတ် ထိုင်းနိုင်ငံသည် အဘယ်ကြောင့် တရုတ်လက်နက်များကို ဝယ်ယူနေရသနည်း
အမေရိကန်၏ မဟာမိတ် ထိုင်းနိုင်ငံသည် အဘယ်ကြောင့် တရုတ်လက်နက်များကို ဝယ်ယူနေရသနည်း
အမေရိကန်၏ စာချုပ်ဝင်မဟာမိတ်ဖြစ်သော ထိုင်းနိုင်ငံသည် တရုတ်နိုင်ငံထုတ် စစ်သင်္ဘောများ၊ တင့်ကားများနှင့် အခြားတန်ဖိုးကြီး စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများကို ဝယ်ယူခြင်းဖြင့် ၎င်း၏ လက်နက် တိုက်ကို ဖြည့်တင်းလျက်ရှိသည်။ လေ့လာဆန်းစစ်သူများက ထိုအလားအလာမှာ လက်တွေ့ကျ သော စဉ်းစားချက်များကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ထိုင်းဘုရင့်ကြည်းတပ်သည် တရုတ်နိုင်ငံထုတ် VN-1 သံချပ်ကာယာဉ် အသုတ်သစ်ကို ဘတ်ငွေ ၁ ဘီလီယံဖြင့် ဝယ်ယူရန် အတည်ပြုလိုက်ပြီဖြစ်သည်။ ဒေသတွင်း မီဒီယာများ၏ အဆိုအရထိုဝယ်ယူမှုကြောင့် လက်ရှိ ရှိရင်းစွဲ VN-1 အစီးရေ ၁၀၀ ကျော်အပြင် အစီးရေ ၂၀ ခန့် ထပ်မံ တိုးပွားလာမည်ဖြစ်သည်။အဆိုပါစာချုပ်ကို ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့က အစိုးရချင်းသဘောတူညီမှု (G2G) မူဘောင်အောက် တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ပေကျင်းမြို့ရှိ China North Industries Group Corporation (Norinco) ဌာနချုပ်တွင် ပြုလုပ်သည့် လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲသို့ ထိုင်းဘုရင့်ကြည်းတပ်၏ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းဌာန အကြီးအကဲ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး Natthaporn Khwan-yam နှင့် တရုတ်အစိုးရပိုင် Norinco ကုမ္ပဏီမှ အဆင့်မြင့်အရာရှိများ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် နယ်စပ်အငြင်းပွားမှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်ရာ ထိုဝယ်ယူမှုသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ကာကွယ်ရေး ဘတ်ဂျက်အောက်တွင် ရှေ့တန်းခြေလျင်အကူ လက်နက်စနစ်များကို အားကောင်းစေရန် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အစီအစဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။လွန်ခဲ့သည့်လကလည်း ထိုင်းဘုရင့်ရေတပ် ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Nares Wongtrakul သည် ထိုင်းရေတပ်မှ မှာယူထားသည့် S26T ရေငုပ်သင်္ဘော တိုးတက်မှုအခြေအနေကို စစ်ဆေးရန် တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Nares သည် ထိုင်းရေတပ်၏ ဒုတိယဦးစီးချုပ်နှင့် ရေငုပ်သင်္ဘောစီမံကိန်း အကြီးအကဲလည်းဖြစ်ရာ ၎င်း၏ခရီးစဉ်သည် ပြန်လည်စတင်လိုက်သော ရေငုပ်သင်္ဘော သဘောတူညီချက်မှာ လမ်းကြောင်းမှန်ပေါ်တွင် ရှိနေကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။ ၁၁ ရက်ကြာ ခရီးစဉ်အတွင်း ၎င်းသည် S26T စီမံကိန်းနှင့် ပတ်သက်သည့် တရုတ်အဖွဲ့အစည်းများ၊ ဒီဇိုင်း၊ သုတေသန၊ တည်ဆောက်ရေးနှင့် ဝန်ထမ်းလေ့ကျင့်ရေး တာဝန်ခံဌာနများသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ဘတ်ငွေ ၁၃.၅ ဘီလီယံတန်ဖိုးရှိ ရေငုပ်သင်္ဘောစာချုပ်ကို ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုး ခဲ့သော်လည်း ဂျာမနီနိုင်ငံက ၎င်းတို့ထုတ် ဒီဇယ်အင်ဂျင်များအတွက် ပို့ကုန်လိုင်စင် ထုတ်ပေးရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သဖြင့် ၂၀၂၁-၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းလုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ပေကျင်းက တရုတ် ထုတ်အင်ဂျင်များကို အစားထိုးရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သော်လည်း ထိုင်းဘက်က စိတ်မချရသေးဟုဆိုကာ အစပိုင်းတွင် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ဆွေးနွေးမှုများနှင့် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုများ အချိန် ကြာမြင့်စွာ ပြုလုပ်ပြီးနောက် ပေကျင်းဘက်က အာမခံကာလ တိုးမြှင့်ပေးခြင်းနှင့် နည်းပညာပံ့ပိုး မှုများ ထပ်မံပေးခြင်းတို့ကြောင့် ထိုင်းအစိုးရအဖွဲ့သည် ဩဂုတ်လတွင် ပြင်ဆင်ထားသော စာချုပ်ကို အတည်ပြုပြီး တရုတ်အင်ဂျင်ကို လက်ခံရန် သဘောတူခဲ့သည်။အဘူဒါဘီရှိ Rabdan လုံခြုံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်မှ လက်ထောက်ပါမောက္ခ Abdul Rahman Yaacob က ဘန်ကောက်၏ VN-1 ဝယ်ယူမှုများသည် တရုတ်နှင့် ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုခိုင်မာစေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ "ထိုင်းနိုင်ငံဟာ ဘတ်ဂျက်ကန့်သတ်ချက် ရှိတာ၊ အမေရိကန်နဲ့ ကာကွယ်ရေးဆက်ဆံရေး သိပ်မနွေးထွေးတာရယ်၊ အမေရိကန်ထုတ် လက်နက် စနစ်များနှင့် ဒုံးကျည်လို ခဲယမ်းတွေ အသုံးပြုမှုအပေါ် အမေရိကန်၏ ကန့်သတ်ချက်တွေကြောင့် လက်နက်ဝယ်ယူမှုကို နည်းလမ်းမျိုးစုံနှင့် ခွဲထုတ်လုပ်ဆောင်နေခြင်းဖြစ်ပါသည်" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။အမေရိကန်နှင့် မဟာမိတ်ဖြစ်သော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေး တင်းမာလာချိန်မှစ၍ တရုတ်နိုင်ငံထံမှ လက်နက်များကို သိသိ သာသာ ဝယ်ယူလာခဲ့သည်။ တရုတ်ထံမှ ဝယ်ယူထားသော အဓိကလက်နက်များတွင် VT-4 တင့်ကား များ၊ VN-16 ကမ်းတက်တိုက်ခိုက်ရေးယာဉ်များ၊ FK-3 လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး ဒုံးကျည်များ နှင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အကြီးဆုံးစစ်သင်္ဘောဖြစ်သည့် တန် ၂၂,၀၀၀ ရှိ Type 071E ကမ်းတက် သင်္ဘောတို့ ပါဝင်သည်။ထို့အပြင် ထိုင်းနိုင်ငံသည် တရုတ်၏ နောက်ဆုံးပေါ် QBZ-191 တိုက်ခိုက်ရေးရိုင်ဖယ်ကို ပထမဆုံး ဝယ်ယူသည့် နိုင်ငံဖြစ်လာသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှစတင်ခဲ့သော Norinco ၏ VT-4 တင့်ကားများ ဝယ်ယူမှုသည် တရုတ်နိုင်ငံအတွက် ခေတ်မီလေးလံသော လက်နက်များ တင်ပို့ရာတွင် ပထမဆုံး အောင်မြင်မှုဖြစ်ပြီး VN-1 သံချပ်ကာယာဉ်များအပါအဝင် နောက်ဆက်တွဲ စာချုပ်များအတွက် လမ်းခင်းပေးခဲ့သည်။လက်ရှိတွင် ထိုင်းစစ်တပ်၌ လူတင်သံချပ်ကာယာဉ်၊ အမြောက်တင်ယာဉ်၊ လူနာတင်ယာဉ်နှင့် ကွပ်ကဲမှုယာဉ် စသည့် အမျိုးအစား ၅ မျိုးပါဝင်သော VN-1 အုပ်စုဝင် ယာဉ်အစီးရေ ၁၁၁ စီးကို အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။Southeast Asia specialist Carlyle Thayer က ထိုင်းနိုင်ငံသည် အရည်အသွေးနှင့် စျေးနှုန်း ကိုက်ညီပါက တန်ဖိုးကြီးလက်နက်များကို ဝယ်ယူရန် အဆင်သင့်ရှိနေပြီး တရုတ်နိုင်ငံထံမှ အထူး သဖြင့် စစ်သင်္ဘောများကို ဆက်လက်ဝယ်ယူဖွယ်ရှိကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် နယ်စပ် ပဋိပက္ခတွင် ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ ကြားဝင်မှု၊ အခွန်နှုန်းထားများ မြင့်မားမှုနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံသားများအတွက် ဗီဇာပိတ်ပင်မှုများကြောင့် အမေရိကန်လက်နက် ဝယ်ယူရန် အကန့်အသတ်များ ရှိနေ ကြောင်းလည်း ၎င်းက ထောက်ပြခဲ့သည်။စင်ကာပူ Nanyang နည်းပညာတက္ကသိုလ်မှ လက်ထောက်ပါမောက္ခ Kei Koga ကမူ ဘန်ကောက်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို "ပုံမှန်စီးပွားရေးအရ ဆောင်ရွက်မှု" ဟုသာ ရှုမြင်သည်။ "ထိုင်းနိုင်ငံသည် စျေးနှုန်း ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းနှင့် မြန်မြန်ဆန်ဆန် ရနိုင်ခြင်းများကြောင့် တရုတ်လက်နက်တွေကို ယခင် ကတည်းက ဝယ်ယူခဲ့တာပါ။ VN-1 တို့၏ စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် ထောက်ပံ့ရေးပိုင်းကို ထိုင်းစစ်တပ်က ရင်းနှီးပြီးသား ဖြစ်သောကြောင့် ယခုလို ဆက်ဝယ်ခြင်းသည် မဟာဗျူဟာမြောက် ပြောင်းလဲမှု ထက် စစ်တပ်ခေတ်မီအောင် လက်တွေ့ကျကျ လုပ်ဆောင်တာပဲ ဖြစ်ပါသည်" ဟု ဆိုသည်။Koga က ထိုဝယ်ယူမှုသည် ထိုင်းနိုင်ငံအနေဖြင့် အမေရိကန်နှင့်တရုတ် နှစ်နိုင်ငံလုံးနှင့် ကာကွယ်ရေး၊ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေခြင်းကြောင့် မဟာဗျူဟာမြောက် ပြောင်းလဲမှု အဖြစ် မယူဆသင့်ကြောင်း၊ သို့သော် နိုင်ငံတကာအမြင်တွင် တရုတ်နှင့် ရင်းနှီးလာသည်ဟု ထင်မြင် နိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အမေရိကန်၏ F-35 တိုက်လေယာဉ်ကို ဝယ်ယူခွင့်မရခဲ့ သကဲ့သို့ အမေရိကန်လက်နက်များမှာ စျေးကြီးပြီး ရရှိရန်ခက်ခဲလာသောကြောင့် ထိုင်းနိုင်ငံအနေဖြင့် တရုတ်လက်နက်များကိုသာ ပိုမိုအားကိုးလာဖွယ်ရှိကြောင်း ၎င်းက ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။Bangkok Post တွင် ဖော်ပြထားသည့် “Why Thailand, a US treaty ally, is stocking up on Chinese weapons” ဆောင်းပါးအား ဦးဝင်းဇော်ထွန်း၊ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ဝန်ကြီးဌာန -၂ ကဆီလျော်အောင် ဘာသာပြန်ဆိုထားပါသည်။ 
© Copyright 2024 SAC All Rights Reserved.