လှေခွက်ချည်းကျန် အလံမလှဲသည့်စိတ်ဓာတ်ဖြင့် . . .

Article_Author

ဘုန်းမောင်ဝင်း(ဖျာပုံ)

Posted_Date

Wed, 01/28/2026 - 12:00

MM-Article-Category

လုံခြုံရေးကဏ္ဍဆောင်းပါး

လုံခြုံရေး-ပြည်တွင်း

Image

လှေခွက်ချည်းကျန် အလံမလှဲသည့်စိတ်ဓာတ်ဖြင့် . . .

Body

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖြတ်သန်းခဲ့ရသောသမိုင်းကြောင်းအရ တပ်မတော်သည် နိုင်ငံတော်အား လွတ်လပ်ရေးရရှိအောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သလို ရရှိထားသော လွတ်လပ်ရေးကို တည်တံ့ခိုင်မြဲအောင်လည်း ယနေ့တိုင် စောင့်ရှောက်ကာကွယ်လျက်ရှိသည်။ ကာကွယ်ရေး မောင်းနှင်အား အမြဲရှင်သန်နေပါလျှင် နိုင်ငံတော်၏ လွတ်လပ်ရေးနှင့် အချုပ်အခြာအာဏာသည်လည်း တည်တံ့ခိုင်မြဲနေမည်သာဖြစ်သည်။

ကာကွယ်ရေး မောင်းနှင်အားဆိုသည်မှာ အခိုက်အတန့် တစ်ခုအတွင်းသာ ရှင်သန်နေခြင်းမျိုးမဟုတ်ပေ။ လူသားမျိုးနွယ် အဆက်ဆက်တို့ လက်ဆင့်ကမ်းထမ်းဆောင်နေရမည့် တာဝန်ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်သည် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးအတွက် အဓိကအကျဆုံးသော လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်ဟု နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈ ခုနှစ်) ပုဒ်မ ၃၃၇ တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် အတိုင်း တပ်မတော်အနေဖြင့် နိုင်ငံတော်အား ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပအန္တရာယ်များမှ ကာကွယ်ရေးအတွက် ဦးစီးဦးဆောင်ပြု ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ တပ်မတော်ဆိုသည်မှာ ကြည်းတပ်၊ ရေတပ်၊ လေတပ် ပါဝင်သော နိုင်ငံတော်၏ကာကွယ်ရေးတပ်ပေါင်းစုဖြစ်သည်။ ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေးဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတော်ကို အပြည့်အဝ ကာကွယ်နိုင်ကြရမည် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ကာကွယ်ပေးနိုင်ရန်အတွက် လေ့ကျင့်ရေးသည် အဓိကဖြစ်သည်။ တပ်မတော်၏ အဓိက တာဝန်ကြီးသုံးရပ်တွင်လည်း နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတာဝန်၊ လေ့ကျင့်ရေးတာဝန်နှင့် ပြည်သူ့အကျိုးပြုလုပ်ငန်း တာဝန်ဟူ၍ ရှိပေရာ အဆိုပါ လုပ်ငန်းကြီးသုံးရပ် ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် လေ့ကျင့်သားပြည့်ဝနေရန် လိုပေသည်။

ထိုသို့လေ့ကျင့်သားပြည့်ဝနေစေရန် တပ်မတော်သားတို့ အစဉ်တစိုက်ကြိုးစားဆောင်ရွက်လျက်ရှိပေရာ သင်တန်းများ တက်ရောက်ခြင်း၊ သင်တန်းပြီးမြောက်ခြင်းတို့ဖြင့် စစ်စွမ်းအင်၊ စစ်စွမ်းအားကြီးမား ရေးကို ဦးတည်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြသည်။ တပ်မတော်(ရေ)အနေဖြင့်လည်း တပ်မတော်(ရေ)ကို တိုက်ပွဲဝင်အသင့်ဖြစ်စေရေးအတွက် စစ်ရေယာဉ်အသင့်ဖြစ်မှု၊ လက်နက်နှင့် လက်နက်စနစ်အသင့်ဖြစ်မှု၊ ရေတပ်သားအသင့်ဖြစ်မှုဟူသည့် အသင့်ဖြစ်မှု(၃)ရပ်နှင့် ပြည့်စုံအောင် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

တပ်မတော်(ရေ)မှအရာရှိ၊ စစ်သည်များ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် အလေးအနက်ထားဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ ခေတ်မီသင်ထောက်ကူပစ္စည်းများ၊ ဗဟုသုတတိုးတက်ရေးဟောပြောပွဲများ၊ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဟောပြောပွဲများ၊ အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲများ၊ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲများဖြင့် ဘက်စုံထောင့်စုံ အရှိန်အဟုန်မြှင့်တင်လျက်ရှိသည်။ အရာရှိ၊ စစ်သည်များအနေဖြင့် လေ့လာမှတ်သားမှုများ၊ ကျွမ်းကျင်ရန်လေ့ကျင့်မှုများ၊ လုပ်ငန်းခွင်တွင် လက်တွေ့လိုက်နာ ကျင့်သုံးမှုများဖြင့် အောင်မြင်မှုအသီးအပွင့်များ ဖွံ့ဖြိုးဝေစည်စေခဲ့ပြီး အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးအရာရှိ၊ စစ်သည်များအားလုံး လူ့စွမ်းအား အရင်းအမြစ် ဟန်ချက်ညီတိုးတက်စေရေးကို အရှိန်အဟုန်မြှင့်တင် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

အဆိုပါအရာရှိငယ်များမှာ စစ်တက္ကသိုလ်၊ တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်နှင့် ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း(မှော်ဘီ)တို့မှ စာပေပညာ၊ စစ်ပညာများ သင်ယူတတ်မြောက်ခဲ့ကြပြီး ရေတပ်ဆိုင်ရာအခြေခံပညာရပ်များကို ဆက်လက်သင်ယူကြရခြင်းဖြစ်ရာ သင်တန်းကာလအတွင်း နိုင်ငံတကာရေတပ်စံနှုန်းများနှင့်အညီ ရေကြောင်းဆိုင်ရာပညာရပ်များ၊ ရေတပ်လက်နက်နှင့် လက်နက်စနစ် ပညာရပ်များ၊ ရေတပ်ဆက်သွယ်ရေးနှင့် အီလက်ထရောနစ်ပညာရပ်များ၊ ရေတပ်စစ်ဆင်မှုပညာရပ်များ၊ ရေတပ်အုပ်ချုပ် ထောက်ပံ့မှုပညာရပ်များ၊ ရေကြောင်းစက်မှုလက်မှုပညာရပ်များ၊ ရေကြောင်းလျှပ်စစ်ပညာရပ်များ၊ ရေကြောင်း အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်များနှင့် ရေယာဉ်တည်ဆောက်မှုပညာရပ်များကို စာတွေ့လက်တွေ့သင်ကြားခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည်။

ဆက်လက်၍ စစ်ရေယာဉ်ကြီးများတွင် တွဲဖက်ပဲ့စင်တာဝန်ကျအရာရှိနှင့် တွဲဖက်စက်မှုလက်မှု တာဝန်ကျအရာရှိများအဖြစ် လက်တွေ့လုပ်ငန်းခွင်တွင် ထပ်မံလေ့လာဆည်းပူးကြရမည်ဖြစ်သည်။ လုပ်ငန်းခွင်တွင် လက်တွေ့လေ့ကျင့်မှုများ ပြီးဆုံးသွားသည့်အခါ အရည်အချင်းပြည့်မီသူများကိုသာ စစ်ရေယာဉ်များတွင် တာဝန်ပေးသွားမည်ဖြစ်သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ထိုက်သင့်သည့် ပညာရပ်များဖြင့် လုပ်ငန်းအတွေ့အကြုံရရှိပြီးချိန်တွင် အထူးပြုဘာသာရပ်ဆိုင်ရာပညာရပ်များကို ထပ်မံတက်ရောက် သင်ကြားကြရမည်ဖြစ်သည်။

တပ်မတော်(ရေ)ဆိုသည်မှာလည်း နိုင်ငံအတွက်အစဉ်အလာကြီးမားသည့် သမိုင်းကြောင်းရှိထားပြီး မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရပြီးစ ရန်ကုန်အစိုးရဟု အထင်သေးခံနေရချိန်တွင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတိုက်ပွဲများ၊ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်း တိုက်ပွဲများ၌ ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ တပ်မတော်(ရေ)မှ စစ်ရေယာဉ်များအပြင် တံမြက်စည်း၊ ရေဘီလူး၊ ရေသူရဲ၊ ရေသဘက် အမည်တွင်သော ဘီးတပ်အမြောက်များသည် အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူတို့ ၏ ထိုးစစ်မှန်သမျှကို ရိုက်ချိုးနိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ရေယာဉ်(မေယု)မှ အမြောက်ကြီး၏ တိကျထိရောက်သောပစ်ကူပေးမှုသည် နာမည်ကျော်ခဲ့သည်။

အင်းစိန်၊ သန်လျင်ကျိုက်ခေါက်၊ ပုသိမ်၊ ကျောက်ဖြူနှင့် မော်လမြိုင်တိုက်ပွဲတို့တွင် သောင်းကျန်းသူများအား ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်စေခဲ့သည့် သမိုင်းကောင်းများစွာရှိသည်။

အဆိုပါသမိုင်းကောင်းများ အမြဲတမ်းရှင်သန်နေစေရန် စစ်ရေယာဉ်နှင့် စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ အသုံးပြုနိုင်ရေးအတွက် အမြဲမပြတ်လေ့ကျင့်နေရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တပ်မတော်(ရေ)အနေဖြင့် သင်တန်းများကို စဉ်ဆက်မပြတ်ဖွင့်လှစ်ပေးနေခြင်းဖြစ်သည်။ လေ့ကျင့်ရေးသည် စစ်ဆင်ရေးအောင်မြင်မှုအတွက် အခြေခံမဏ္ဍိုင်ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်(ရေ)သည် ရေမိုင်ပေါင်း ၁၂၆၀ ရှည်လျားသော ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၄၀၀၀၀ ကျော် ကျယ်ဝန်းသော မြန်မာ့ပင်လယ်ပြင်ကို ကာကွယ်လျက်ရှိပြီး ယခုအခါ ဒေသတွင်းရေတပ်များက ခံ့ညားလေးစားပြီး နိုင်ငံတကာနှင့်ရင်ပေါင်တန်းနိုင်သည့် တပ်မတော်(ရေ)အဖြစ်သို့ တက်လှမ်းနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။

ရရှိထားသော အရှိန်အဟုန် ပိုမိုမြင့်မားစေရေးအတွက် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲက ချမှတ်ထားသည့် “လေ့လာ၊ လေ့ကျင့်၊ လိုက်နာ” ဆောင်ပုဒ်အတိုင်း အစဉ်သတိပြု ဆောင်ရွက်နေကြရမည် ဖြစ်သည်။

သင်တန်းမှပို့ချပေးသော သင်ခန်းစာများ၊ ပြင်ပမှလေ့လာရရှိသော ဗဟုသုတများဖြင့် ကျွမ်းကျင်ရန်လေ့ကျင့်မှုများ၊ လုပ်ငန်းခွင်တွင် လက်တွေ့လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်းများကို လုပ်ဆောင်နေကြရမည်ဖြစ်သည်။ စစ်သည်တော်တစ်ဦးချင်းစီက အရည်အချင်း ပြည့်ဝနေအောင် ကြိုးစားခြင်းဖြင့် တပ်မတော်(ရေ)၏ အောင်မြင်တိုးတက်မှုများ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားရမည့်အပြင် ပိုမိုတိုးတက်သော အောင်မြင်မှုများရရှိရေးအတွက် လေ့လာခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခြင်း၊ လိုက်နာခြင်းပြုနေကြရမည်ဖြစ်သည်။

တပ်မတော်(ရေ)အနေဖြင့် “နိုင်ငံတော်အား ရှေ့တန်းကျကျကာကွယ်နိုင်ရမည်၊ နိုင်ငံတော်၏ ရေကြောင်းအကျိုးစီးပွားများအား ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နိုင်ရမည်၊ (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ပူးပေါင်းစစ်ဆင်နိုင်စွမ်းရှိရမည်” ဆိုသည့်ရည်မှန်းချက်တာဝန်များထားရှိကာ အင်အားတောင့်တင်းပြီး စွမ်းရည်ထက်မြက်သော ခေတ်မီမျိုးချစ်တပ်မတော်ကို တည်ဆောက်လျက်ရှိသည်။ ထိုသို့ တည်ဆောက်ရာတွင် တပ်မတော်(ရေ)၏ ရည်မှန်းချက်တာဝန်များကို အောင်မြင်စွာဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတော်နှင့်တပ်မတော်

အတွက် အားကိုးအားထားပြုနိုင်သည့် တပ်မတော်(ရေ)အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ရမည်ဖြစ်သည်။

တပ်မတော်(ရေ)အနေဖြင့် စစ်ရေးကဏ္ဍ၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကဏ္ဍ၊ သံတမန်ရေးရာကဏ္ဍနှင့် စာနာအကူအညီပေးရေး ကဏ္ဍဟူသည့် ကဏ္ဍကြီး(၄)ရပ်ကို စနစ်တကျဖြင့် ထိရောက်အောင်မြင်စွာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်ရေး ဦးတည်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ မြန်မာ့ပင်လယ်ပြင်နှင့် နိုင်ငံတော်၏ ရေကြောင်းအကျိုးစီးပွားများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် အဓိကတာဝန်အဖြစ် ထမ်းဆောင်နေပြီး သမားရိုးကျစစ်ဆင်ရေး၊ သောင်းကျန်းသူနှိမ်နင်းရေး၊ အကြမ်းဖက်တိုက်ဖျက်မှု စစ်ဆင်ရေးတို့ကိုပါ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ တပ်မတော်(ရေ)သည် ယခင်က ပင်လယ်ပြင်စစ်ဆင်ရေးများကို အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည့် ရေတပ်မှ ယခုအခါ သီးသန့်စီးပွားရေးဇုန်နှင့် ပင်လယ်ပြင်နယ်နိမိတ်တစ်လျှောက် စိုးမိုးလှုပ်ရှားနိုင်သည့် ရေတပ်အဖြစ်တက်လှမ်းလာနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်(ရေ)ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်မှု (၇၈)နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်နေ့ အခမ်းအနား၌ ဂုဏ်ပြုအမှာစကားပြောကြားစဉ် “၂၁ ရာစုတွင် နိုင်ငံအများစုသည် သမား ရိုးကျခြိမ်းခြောက်မှု များအပြင် သမားရိုးကျမဟုတ်သော ခြိမ်းခြောက်မှုများဖြစ်သည့် ပင်လယ်ဓားပြမှု၊ လူကုန်ကူးမှု၊ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် လက်နက်မှောင်ခိုကူးမှုစသည့် ရေကြောင်းလုံခြုံရေးဆိုင်ရာပြဿနာများကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနေကြရကြောင်း၊ ထိုသို့ခြိမ်းခြောက်မှုများကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် ခေတ်မီပြီး အင်အားတောင့်တင်းခိုင်မာသည့် ရေတပ်ရှိရန်လိုအပ်ကြောင်း၊ သို့မှသာ မိမိတို့၏ပိုင်နက်ပင်လယ်၊ သီးသန့်စီးပွားရေးဇုန်၊ ကမ်းရိုး တန်းဒေသများနှင့် နိုင်ငံ၏ရေကြောင်းဆိုင်ရာ အကျိုးစီးပွားများကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပင်လယ်ပြင်ဥပဒေများနှင့်အညီ အပြည့်အဝ ထိန်းသိမ်းကာကွယ် စောင့်ရှောက်နိုင်မည်ဖြစ်

ကြောင်း” ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေကြောင်းအကျိုးစီးပွားများသည် ပိုင်နက်ပင်လယ်ပြင်အတွင်းသာမဟုတ်ဘဲ သီးသန့်စီးပွားရေးဇုန်ဖြစ်သည့် ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင်အထိ ကျယ်ပြန့်စွာတည်ရှိနေသည့်အတွက် တပ်မတော်(ရေ)အနေဖြင့် လွှမ်းခြုံကာကွယ်နိုင်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ကာကွယ်ရာတွင် ရေတပ်တစ်ခုတည်းဖြင့်သာမကဘဲ ကြည်းတပ်၊ လေတပ်၊ ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့တို့နှင့်ပေါင်းစပ်ပြီး ကာကွယ်ကြရမည်ဖြစ်သည်။ ရေကြောင်းစစ်ဆင်ရေးမှာ ဘက်စုံအသွင်ဆောင်သည့် သဘောသဘာဝရှိပြီး မျက်မှောက်ခေတ်ရေကြောင်း စစ်ဆင်ရေးကဏ္ဍကို ထိရောက်အောင်မြင်စွာ စစ်ဆင်နိုင်ရန် စစ်ရေယာဉ်မျိုးစုံပါဝင်ပြီး ခေတ်မီလက်နက်နှင့် လက်နက်စနစ်များ၊ အရည်အချင်းပြည့်ဝသည့် ရေတပ်မတော်သားများနှင့် ဟန်ချက်ညီညီ ပေါင်းစပ်စစ်ဆင်ရန် လိုအပ်သည့်အပြင် ကမ်းတက်စစ်ဆင်ရေး၊ မြစ်တွင်းစစ်ဆင်ရေး၊ ခြေလျင်အသွင်တိုက်ပွဲဝင်နိုင်ရေးတို့အတွက်ပါ အမြဲစုဖွဲ့လေ့ကျင့်ထားရမည်ဖြစ်သည်။

ယခုအခါ တပ်မတော်(ရေ )အရာရှိငယ်(စီမံခန့်ခွဲရေး) သင်တန်းအမှတ်စဉ်(၈၅)၊ တပ်မတော်(ရေ) အရာရှိငယ်(အင်ဂျင်နီယာ) သင်တန်းအမှတ်စဉ် (၅၉)နှင့် တပ်မတော်(ရေ)အမျိုးသမီးအရာရှိငယ် သင်တန်းအမှတ်စဉ်(၁၀)သင်တန်းဆင်း အရာရှိများအနေဖြင့် ငါ့နိုင်ငံတော်၊ ငါ့နိုင်ငံသား၊ ငါ့တပ်မတော်အတွက်ဟူသော ယုံကြည်ချက်၊ ခံယူချက်ထားရှိကာ “လှေခွက်ချည်းကျန် အလံမလှဲသည့်စိတ်ဓာတ်ဖြင့်” တပ်မတော်(ရေ)၏ အောင်မြင်မှုများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းကြရန် ဖြစ်ပါကြောင်း ဂုဏ်ပြု ရေးသားအပ်ပါသည်။ ။

MWD

မဖြစ်မနေဆင်နွှဲရမယ့် စစ်ပွဲဆိုတဲ့ကြွေးကြော်သံနဲ့အတူ အရှေ့အရပ်ဆီသို့ တစ်ကျော့ပြန် ချီတက်လာပြန်တဲ့ ဂျာမနီ

နာဇီဂျာမနီတို့ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ရှုံးနိမ့်မှု ၈၁ နှစ် မြောက်နှစ်ပတ်လည်နေ့မတိုင်မီ ရက်ပိုင်းအလိုမှာပဲ ဂျာမနီအစိုးရဟာ ခေတ်သစ်ဂျာမနီဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံရဲ့သမိုင်းတစ်လျှောက်မှာ မကြုံစဖူးထူးခြားတဲ့ ခြေလှမ်းအသစ်တစ်ခုကို လှမ်းလိုက်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ဥရောပအတွက်တာဝန်ယူမှု” လို့ အမည်ပေးထားတဲ့ ဂျာမနီရဲ့ ပထမဆုံးစစ်ရေးမဟာဗျူဟာကို ထုတ်ဖော် ကြေညာလိုက်ခြင်းပါပဲ။ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ထိန်းသိမ်းစောင့်စည်းခြင်းနဲ့ နောင်တရခြင်းတွေ အပေါ်မှာ အခြေခံရပ်တည်ခဲ့တဲ့ ဂျာမနီနိုင်ငံဟာ အခုဆိုရင် “ဥရောပမှာ အင်အားအကောင်းဆုံးသော သမားရိုးကျတပ်ဖွဲ့ကြီး” တည်ဆောက်ဖို့ ရည်မှန်းထားတယ်လို့ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ကြေညာလာခဲ့ပါပြီ။ဂျာမနီအစိုးရက ဒီလိုအသွင်ကူးပြောင်းမှုဟာ ခုခံကာကွယ်ဖို့သက်သက်သာဖြစ်တယ်လို့ အခိုင်အမာ ပြောဆိုနေပါတယ်။ သူတို့သတ်မှတ်တဲ့ ခြိမ်းခြောက်ရန်သူက ရုရှားဖြစ်ပြီး သူတို့ရဲ့ရည်မှန်းချက်ကတော့ ရန်သူကိုဟန့်တားဖို့ပဲဖြစ်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သမိုင်းသင်ခန်းစာတွေအရ ဂျာမနီအစိုးရဟာ “စစ်ရေးအရလိုအပ်ချက်”၊ “မဟာဗျူဟာမြောက်ဦးဆောင်မှု”၊ “ဥရောပတိုက်အပေါ်တာဝန်ယူမှု” စတဲ့ စကားလုံးတွေ စတင်သုံးနှုန်းလာပြီဆိုရင် ဥရောပသားတွေအနေနဲ့ အထူးသတိထား စောင့်ကြည့်ရတော့မှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအယူဝါဒအသစ်ဟာ စစ်ပြီးခေတ်ဂျာမနီရဲ့ မူဝါဒအဟောင်းတွေကို အတွေးအခေါ်ပိုင်းအရ မြေမြှုပ်သင်္ဂြိုဟ်လိုက်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ဂျာမနီနိုင်ငံရဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းဟာ စစ်မက်လိုလားမှုကို ဆန့်ကျင်တဲ့ ဘုံသဘောတူညီချက်ပေါ်မှာ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် တည်ဆောက်ခဲ့တာပါ။ စစ်အင်အားကို သံသယစိတ်နဲ့ကြည့်ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးဝါဒဟာ နိုင်ငံသားတွေရဲ့ ဘာသာတရားတစ်ခုလိုမျိုး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဥရောပမှာ ဂျာမနီက စစ်ရေးအရ ဦးဆောင်မယ်ဆိုတဲ့ အတွေးအခေါ်မျိုးကို နိုင်ငံရေးအရ အဆိပ်အတောက် တစ်ခုလိုမျိုး ရှောင်ကြဉ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နှစ်အနည်းငယ်အတွင်းမှာပဲ အရာအားလုံးဟာ များစွာပြောင်းလဲသွားပါပြီ။ ဂျာမနီလူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ကြီးမားတဲ့အစိတ်အပိုင်းကြီးတစ်ခုက ရုရှားရဲ့ခြိမ်းခြောက်မှုတွေ အချိန်မရွေးကျရောက်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ ပြောဆိုချက်ကို လက်ခံလာပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ်ကတည်းက စနစ်တကျမွေးမြူလာတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဝါဒကို စွန့်လွှတ်လိုက်ကြပါပြီ။ဂျာမနီနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးနဲ့ စစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွေဟာ အခုဆိုရင် “စစ်ပွဲအတွက်အသင့်ဖြစ်မှု” နဲ့ “တိုက်ပွဲဝင်နိုင်စွမ်း” အကြောင်းတွေကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောဆိုလာကြပါတယ်။ ဂျာမနီတပ်မတော် အသွင်ကူးပြောင်းရေးအဓိကပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ် ကာစတန်ဘရူအာက အာဖဂန်နစ္စတန်လိုမျိုး ပဋိပက္ခတွေဟာ “ရွေးချယ်စရာရှိတဲ့ စစ်ပွဲတွေ” ဖြစ်ခဲ့ပေမယ့်အနာဂတ်မှာ ရုရှားနဲ့ရင်ဆိုင်ရမယ့် ထိပ်တိုက်တွေ့မှုကတော့ ဥရောပအနေနဲ့ တွန့်ဆုတ်နေလို့မရနိုင်တဲ့“မဖြစ်မနေဆင်နွှဲရမည့်စစ်ပွဲ” ဖြစ်မယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ဒီလိုအမြင်အရဆိုရင် ဥရောပနိုင်ငံတွေဟာ ဥရောပတိုက်လုံးဆိုင်ရာ စစ်ပွဲတစ်ခုအတွက် ကြိုတင် ပြင်ဆင်ကြတဲ့အနေနဲ့ စစ်ရေးအရပေါင်းစည်းကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။တကယ်တော့ ပြဿနာက စစ်အင်အားကိုတိုးချဲ့တာတစ်ခုတည်းမဟုတ်ပါဘူး။ ဥရောပမှာ ပိုမိုအားကောင်းတဲ့တပ်ဖွဲ့တွေ၊ စက်မှုစွမ်းအားတွေနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ခုခံကာကွယ်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းတွေ လိုအပ်နေတာတော့ အမှန်ပါပဲ။ စစ်အေးတိုက်ပွဲအပြီး ထာဝရငြိမ်းချမ်းရေးရပြီဆိုတဲ့ စိတ်ကူးယဉ်အိပ်မက်တွေကတော့ ပြိုလဲသွားပါပြီ။ ကမ္ဘာကြီးက ပိုမိုခက်ခဲကြမ်းတမ်းပြီး အန္တရာယ် များလာချိန်မှာ ဥရောပမှာ မဟာဗျူဟာမြောက်ပေါ့ဆမှုတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဥရောပရဲ့ လက်ရှိစစ်ရေးနိုးထမှုဟာ ရုရှားနဲ့ ထိပ်တိုက်တွေ့ဖို့ကိုပဲ စွဲလမ်းနေတဲ့ အယူဝါဒပြင်းထန်လှတဲ့ လစ်ဘရယ်အထက်တန်းလွှာတွေရဲ့ လက်အောက်မှာ ပေါ်ပေါက်လာတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစွဲလမ်းမှုဟာ ဥရောပတိုက်ကို အန္တရာယ်ရှိတဲ့ ခရုပတ်လမ်းကြောင်းထဲကို တွန်းပို့နေပါတယ်။ဘာလင်နဲ့ တခြားဥရောပမြို့တော်တွေမှာရှိတဲ့ နိုင်ငံရေးအသိုင်းအဝိုင်းတွေကြားမှာ ၂၀၂၉ ခုနှစ်ခန့်မှာ ရုရှားက NATO နဲ့ ဥရောပသမဂ္ဂကို တိုက်ခိုက်လာနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ ယုံကြည်မှုတွေပျံ့နှံ့နေပါတယ်။ဒါဟာ အမှန်တကယ် ယုံကြည်တာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ နိုင်ငံရေးအရ အသုံးချတာပဲဖြစ်ဖြစ် ဒီလိုပြောဆိုချက်တွေရဲ့ အကျိုးဆက်ကတော့ ကြီးမားပါတယ်။ ရုရှားဟာ ဥရောပကို ကျူးကျော်ဖို့စိတ်ဝင်စားကြောင်း မပြသခဲ့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် စိုးရိမ်လွန်ကဲမှုတွေနဲ့ အဆိုးဆုံးကိုကြိုတင်တွေးဆမှုတွေဟာ နိမိတ်ဖတ်ထားသလို တကယ်ဖြစ်လာတတ်တယ်ဆိုတာကို သမိုင်းက ထပ်ခါတလဲလဲပြသခဲ့ပြီးပါပြီ။၂၀၂၇ ခုနှစ်မှာ အပြည့်အဝတာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်တော့မယ့် ဂျာမနီရဲ့ Panzer တပ်မဟာ ၄၅ ဟာ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွေမှာ ဂျာမနီဖက်ဒရယ်တပ်မတော်ကို တည်ထောင်ပြီးကတည်းက ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပြည်ပမှာအမြဲတမ်းအခြေစိုက်မယ့် ဂျာမနီတိုက်ခိုက်ရေးတပ်မဟာဖြစ်လာမှာပါ။ ဘယ်လာရုစ်နယ်စပ်အနီးမှာ စစ်သည်နဲ့အရပ်သားဝန်ထမ်း ၄၈၀၀ ခန့်အမြဲတမ်းအခြေစိုက်ဖို့ မျှော်မှန်းထားပါတယ်။ အဲဒီတပ်မဟာဟာ NATO ရဲ့ အရှေ့ဘက်ခြမ်းအမြဲတမ်းအင်အားစုအဖြစ်ပါဝင်ဖို့ ရည်ရွယ်တာပါ။ ဂျာမနီတပ်တွေ အရှေ့ဘက်ကိုချီတက်ခဲ့ပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၈၀ ကျော်အကြာမှာတော့ ဂျာမနီသံချပ်ကာတပ်တွေဟာ ရုရှားကိုမျက်နှာမူတဲ့ ဘောတစ်ဒေသမှာ တစ်ကျော့ပြန်အခြေစိုက်လာတာဖြစ်ပါတယ်။လက်ရှိမှာ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တုန်းက ဖျက်သိမ်းခဲ့တဲ့ စစ်မှုထမ်းစနစ်ကိုပြန်လည်ကျင့်သုံးဖို့ ဂျာမနီနိုင်ငံမှာဆွေးနွေးနေကြပါပြီ။ ဆန္ဒအလျောက်တာဝန်ထမ်းဆောင်တဲ့စစ်သည်တွေနဲ့စုဖွဲ့ထားတဲ့ တပ်မတော်တစ်ခုတည်းနဲ့ တိုင်းပြည်ကိုကာကွယ်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့အယူအဆဟာ ခေတ်မမီတော့ဘူးလို့ ဂျာမနီနိုင်ငံမှာ ရှုမြင်လာကြပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ ဇန်နဝါရီလကတည်းက ဂျာမနီမှာရှိတဲ့ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ် လူငယ်တွေဆီစစ်မှုထမ်းဆောင်လိုခြင်းရှိ၊ မရှိမေးခွန်းလွှာတွေ ပို့နေပါပြီ။ အမျိုးသားတွေအတွက်ကတော့ ဒီမေးခွန်းလွှာ ဖြည့်စွက်ဖို့က မဖြစ်မနေလိုအပ်ပါတယ်။ ၂၀၂၇ ခုနှစ်မှစပြီး အသက် ၁၈ နှစ်ပြည့် အမျိုးသားအားလုံး စစ်မှုထမ်းဖို့ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုတွေ မဖြစ်မနေခံယူရဖွယ်ရှိပါတယ်။ဂျာမနီရဲ့ ဒီလိုပြောင်းလဲမှုဟာ တစ်နိုင်ငံတည်းမှာ ဖြစ်နေတာမဟုတ်ပါဘူး။ ဂျာမနီနိုင်ငံက စစ်အင်အားဖြည့်တင်းနေချိန်မှာပဲ ပိုလန်နိုင်ငံက ဥရောပသမဂ္ဂမှာ အကြီးမားဆုံး ခြေလျင်တပ်ကြီးဖြစ်လာမယ့် တပ်ဖွဲ့တစ်ခုကိုတည်ဆောက်နေပါတယ်။ ဝါဆောအစိုးရဟာ တင့်တွေ၊ အမြောက်စနစ်တွေ၊ တိုက်လေယာဉ်တွေနဲ့ ဒုံးကျည်စနစ်တွေကို အကြီးအကျယ်ဝယ်ယူပြီး ဥရောပမှာ အပြင်းထန်ဆုံး စစ်အင်အားတိုးချဲ့မှု အစီအစဉ်ကို လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။ အကယ်၍ ဒီအခြေအနေအတိုင်း ဆက်သွားမယ်ဆိုရင် အလယ်ဥရောပဒေသမှာ ဂျာမနီနဲ့ ပိုလန်တို့ရဲ့ စုပေါင်းစစ်အင်အားက ၁ သန်းနီးပါးရှိလာတော့မှာဖြစ်ပါတယ်။ဒါ့အပြင် ပြင်သစ်ရဲ့ နျူကလီးယားလက်နက်တွေကို ဥရောပတိုက်လုံးဆိုင်ရာ ကာကွယ်ရေးအတွက် အသုံးပြုဖို့ဆွေးနွေး လာတာတွေနဲ့ ပေါင်းစပ်လိုက်မယ်ဆိုရင် ပြင်သစ်-ဂျာမနီ-ပိုလန်ဝင်ရိုးတန်းတစ်ခု ထွက်ပေါ်လာမှာဖြစ်ပြီး ယူကရိန်းရဲ့တိုက်ပွဲဝင်အတွေ့အကြုံရှိတဲ့ တပ်မတော်ကလည်း အားဖြည့်ပေးဖွယ်ရှိပါတယ်။ ရုရှားအနေနဲ့ကတော့ ဥရောပက ခုခံကာကွယ်ဖို့လို့ ဘယ်လိုပဲပြောပြော ဒါကိုခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုအဖြစ် မြင်လာမှာ အသေအချာပါပဲ။ ရုရှားကိုဆန့်ကျင်တဲ့ ယူကရိန်းနဲ့အတူ ဂျာမနီ၊ ပိုလန်၊ ပြင်သစ်တို့ လွှမ်းမိုးထားတဲ့ စစ်ရေးအင်အားစုကြီးဟာ ဥရောပတိုက်ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်ဖို့ ပိုမိုခက်ခဲစေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ရုရှားမပါဘဲ ဥရောပမှာ ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ လုံခြုံရေးမရှိနိုင်ပါဘူး။ ဒါဟာ ဒီနေ့ခေတ် ဥရောပအထက်တန်းလွှာတွေ နားလည်ဖို့ကိုငြင်းဆန်နေတဲ့ အခြေခံအကျဆုံးလက်တွေ့ဘဝဖြစ်ပါတယ်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ဥရောပလုံခြုံရေးနဲ့ ရုရှားလုံခြုံရေးဟာ ခွဲခြားလို့မရပါဘူး။ ရုရှားကို အထီးကျန်အောင်လုပ်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် အမြဲတမ်းအားနည်းသွားအောင် လုပ်ဖို့ကြိုးစားမှုတိုင်းဟာ နောက်ဆုံးမှာ ဥရောပတိုက်ကြီးတစ်ခုလုံးကို မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေပါလိမ့်မယ်။ဒါပေမဲ့ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်နဲ့ ပိုလန်မှခေါင်းဆောင်တွေဟာ ရုရှားထက် စစ်ရေးအရအသာစီးရယူခြင်းဖြင့် တည်ငြိမ်မှုရကြမယ်လို့ ထင်နေကြပါတယ်။ ဒါဟာ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ စိတ်ကူးယဉ်မှုတစ်ခုပါပဲ။ ဥရောပမှာ အားကောင်းတဲ့ တပ်မတော်တွေ၊ တိုက်ပွဲဝင်စိတ်ဓာတ်တွေနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှုတွေ လိုအပ်သလိုအားကောင်းမောင်းသန်တဲ့အပြင် ရည်မှန်းချက်ကြီးမားလှတဲ့ ဂျာမနီနိုင်ငံကိုလည်း လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဉာဏ်ပညာမပါတဲ့အင်အားဟာ အန္တရာယ်ရှိပါတယ်။ပြဿနာက ဂျာမနီအနေနဲ့ စစ်အင်အားပြန်လည်တည်ဆောက်တာမဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီလုပ်ရပ်နောက်ကွယ်ကဦးဆောင်နေတဲ့ အယူဝါဒဆိုင်ရာ မူဘောင်ပဲဖြစ်ပါတယ်။ အရှိန်အဝါကျဆင်းလာနေတဲ့ ဥရောပရဲ့ လစ်ဘရယ်အထက်တန်းလွှာတွေဟာ စစ်ရေးနိုးထမှုကို ရုရှားဆန့်ကျင်ရေး အစွန်းရောက်အမြင်တွေနဲ့ ပေါင်းစပ်လိုက်ကြပါတယ်။ ဒီအခြေအနေအောက်မှာ စစ်အင်အားတိုးချဲ့မှုဟာ တည်ငြိမ်မှုကို ပေးမယ့်အစား မီးလောင်ရာလေပင့်သလိုဖြစ်လာစေမှာပါ။ဥရောပတိုက်က အုပ်စုဖွဲ့မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှုနဲ့ တင်းမာမှုမြင့်တက်လာတဲ့ ခေတ်သစ်တစ်ခုထဲဝင်ရောက်နေပါပြီ။ ဟစ်တလာရဲ့ဂျာမနီက စစ်ရှုံးနိမ့်ပြီး ၈၁ နှစ်အကြာမှာ ဥရောပသားတွေဟာ ဂျာမနီနိုင်ငံရေးသမားတွေဆီကနေ စစ်ရေးအရဦးဆောင်မှုနဲ့ စစ်အတွက်ပြင်ဆင်မှုတွေအကြောင်း ထပ်မံကြားနေရပြန်ပါပြီ။ သူတို့ကတော့ အခုတစ်ကြိမ်မှာ သမိုင်းက သူတို့ဘက်မှာ ရှိတယ်လို့ အခိုင်အမာပြောနေကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဥရောပသားတွေအနေနဲ့ ဒီစကားမျိုးကိုလည်း အရင်ကကြားဖူးပြီးပြီ ဖြစ်ပါကြောင်း။ Ref: RTMWD

Thu, 05/14/2026 - 12:00

အီရန် စစ်ပွဲမှတစ်ဆင့် အမေရိကန်၏ စစ်ရေးစွမ်းဆောင်ရည်ကို တရုတ် နိုင်ငံက လေ့လာနေ

အီရန်စစ်ပွဲသည် သုံးလအတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာသည်နှင့်အမျှ ယင်းစစ်ပွဲသည် တရုတ်နိုင်ငံအတွက် အမေရိကန်၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်များ တိုက်ပွဲအတွင်း မည်သို့လုပ်ဆောင်နိုင်သည်ကို လေ့လာနိုင်မည့်အခွင့်အလမ်းတစ်ရပ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မည်သည့်စစ်မြေပြင်တွင်မဆို ရလဒ်အပေါ် ရန်သူ့ဘက်ကလည်း ဩဇာသက်ရောက်မှု အကြီးအကျယ်ရှိနိုင်သည်ကို သတိပေးချက်တစ်ခုဖြစ်စေခဲ့သည်။ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့အတွင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လွန်ခဲ့သော နှစ်လတာတိုက်ပွဲများသည် ပေကျင်း နှင့် ဝါရှင်တန်တို့ကြား ဖြစ်ပွားလာနိုင်သည့် ပဋိပက္ခများအတွက် မည်ကဲ့သို့သော အချက်အလက်များပေးအပ်နိုင်သည်ကို တရုတ်၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် အခြားဒေသများမှ ကျွမ်းကျင်သူများက နှိုင်းယှဉ်သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။ ကျွမ်းကျင်သူများက တရုတ်နိုင်ငံအနေဖြင့် မိမိ၏ အင်အားကို အထင်ကြီးလွန်ခြင်း၊ အတွေ့အကြုံအားနည်းခြင်းနှင့် ပဋိပက္ခ၏ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများကို အမြင်ကျဉ်းမြောင်းစွာ ရှုမြင်ခြင်းတို့အပေါ် သတိပေးခဲ့ကြသည်။ခံစစ်ပိုင်းကို အလေးထားရန် လိုအပ်မှု တရုတ်လေတပ်မှ ဗိုလ်မှူးကြီးဟောင်း ဖူးချန်ရှောင် (Fu Qianshao) က ၎င်း၏ အဓိက တွေ့ရှိချက်မှာ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLA) အနေဖြင့် ခံစစ်ပိုင်းကို မေ့ထား၍မရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန် နိုင်ငံသည် Patriot သို့မဟုတ် THAAD ကဲ့သို့သော အမေရိကန်၏ ဒုံးကျည်ကာကွယ်ရေးစနစ်များကို ရှောင်ကွင်းနိုင်မည့်နည်းလမ်းများ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်ကို ၎င်းက ထောက်ပြခဲ့သည်။"နောင်ဖြစ်လာမယ့် စစ်ပွဲတွေမှာ ရှုံးနိမ့်မှုမရှိစေဖို့အတွက် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ခံစစ်ပိုင်းက အားနည်းချက်တွေကိုဖော်ထုတ်ဖို့ သိသိသာသာ ကြိုးပမ်းရပါလိမ့်မယ်" ဟု ဖူး က CNN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။PLA သည် မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ထိုးစစ်ဆင်နိုင်စွမ်းကို လျင်မြန်စွာ မြှင့်တင်ခဲ့ပြီး ကြားဖြတ်ဟန့်တားမှုများကို ရှောင်ကွင်းနိုင်သည့် Hypersonic Glide Vehicles တပ်ဆင်ထားသော ဒုံးကျည်များကို တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဗြိတိန်အခြေစိုက် RUSI အဖွဲ့၏ အဆိုအရ တရုတ်လေတပ်သည် ပဉ္စမမျိုးဆက် လေယာဉ်များကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးမြှင့်တည်ဆောက်နေပြီး အမေရိကန် F-35 နှင့် တူညီသော J-20 တိုက်လေယာဉ် အစင်းရေ ၁,၀၀၀ ခန့်အထိ ပိုင်ဆိုင်လာတော့မည်ဖြစ်သည်။ခေတ်မီလက်နက်နှင့် သမားရိုးကျလက်နက် ပေါင်းစပ်မှု သို့သော် ခံစစ်ပိုင်းမှာမူ အီရန်နိုင်ငံသည် အမေရိကန်၏ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်များကို ရှေးကျသောနည်းပညာများ (ဥပမာ- တန်ဖိုးနည်း Shahed ဒရုန်းများနှင့် ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်များ) ဖြင့် ထိုးဖောက်နိုင်ခဲ့သည်ကို လေ့လာသူများက သတိပြုမိခဲ့ကြသည်။တစ်ဖက်တွင်လည်း အမေရိကန်သည် F-35 နှင့် B-2 ကဲ့သို့ ခေတ်မီဆန်းသစ်သော လက်နက်များသာမက B-1 ၊ B-52 နှင့် F-15 တို့မှ ကြဲချသော တန်ဖိုးနည်းလမ်းညွှန်ဗုံးများကိုပါ ပေါင်းစပ်အသုံးပြုကာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ဒုံးကျည်ပစ်စင်များမှအစ ရေတပ်သင်္ဘောများနှင့် တံတားများအထိ အရာအားလုံးကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြား အခြေအနေ အမေရိကန်-တရုတ် ပဋိပက္ခတွင် ထိုင်ဝမ်သည် အဓိက ပေါက်ကွဲနိုင်ခြေရှိသည့် နေရာဖြစ်သည်။ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီက ထိုင်ဝမ်ကို ပြန်လည်ပေါင်းစည်းမည်ဟု ကတိပြုထားပြီး ရှီကျင့်ဖျင်က စစ်အင်အားသုံးရန်လည်း ချန်လှပ်ထားခြင်း မရှိပေ။ ထိုင်ဝမ်ရှိ လေ့လာသူများက တရုတ်နိုင်ငံသည် အမေရိကန်၏ ခေတ်မီနည်းပညာမြင့် လက်နက်များကိုလည်း ယှဉ်နိုင်သကဲ့သို့ အီရန်ကဲ့သို့ တန်ဖိုးနည်းပြီး အရေအတွက် များပြားသော ဒရုန်းစစ်ပွဲကိုလည်း ဆင်နွှဲနိုင်သည့် စစ်တပ်မျိုး တည်ဆောက်ထားကြောင်း အသိအမှတ်ပြုထားကြသည်။ထိုင်ဝမ် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးသုတေသနဌာနမှ ကျဲ့ကျုန်း (Chieh Chung) က "တာဝေးပစ်ဒုံးကျည်တွေနဲ့ ဒရုန်းအုပ်စုလိုက် တိုက်ခိုက်မှုတွေက ထိုင်ဝမ်အပေါ် တရုတ်ရဲ့ စစ်ဆင်ရေးမှာ အဓိကအခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်မှာ အသေအချာပါပဲ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ထိုင်ဝမ်၏ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု တရုတ်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း ဒရုန်းထုတ်လုပ်သူဖြစ်ပြီး War on the Rocks ၏ ၂၀၂၅ အစီရင်ခံစာအရ တစ်နှစ်လျှင် လက်နက်တပ်ဆင်ထားသော ဒရုန်း အစင်းရေ ၁ ဘီလီယံအထိ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း ရှိသည်။ ထိုင်ဝမ်၏ လက်ရှိ ဒရုန်းကာကွယ်ရေးစနစ်များသည် ထိရောက်မှုမရှိသေးကြောင်းနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများအတွက် လုံခြုံရေးအရစိုးရိမ်ရကြောင်း အစိုးရအစီရင်ခံစာ တစ်ခုက ဆိုသည်။ သို့သော် ထိုင်ဝမ်သည် ငြိမ်ခံနေသည်မဟုတ်ဘဲ ဒရုန်းကာကွယ်ရေးစနစ်များ တိုးမြှင့်ရန် လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။ ထိုင်ဝမ်၏ ထိပ်တန်းဒရုန်းထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း Thunder Tiger မှ မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ ဂျင်းဆူ (Gene Su) က "ရန်သူကို တုံ့ပြန်ဖို့အတွက် ကျွန်တော်တို့ နေ့ညမပြတ် စဉ်ဆက်မပြတ် ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။အမေရိကန်၏ သင်ခန်းစာယူမှုနှင့် ဒရုန်းစစ်ပွဲ၏ ကုန်ကျစရိတ် အမေရိကန်သည်လည်း သင်ခန်းစာများရရှိနေပြီး ပစိဖိတ်ဒေသပဋိပက္ခများတွင် မိမိကိုယ်ကိုယ် တိုက်ခိုက်သူထက် ခုခံကာကွယ်သူအဖြစ် ရှိနေနိုင်ကြောင်း သုံးသပ်ထားကြသည်။ အမေရိကန် အင်ဒို-ပစိဖိတ် စစ်ဌာနချုပ်မှ ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဆင်မြူရယ် ပါပါရို (Samuel Paparo) က ဧပြီလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် လွှတ်တော်ကြားနာပွဲတစ်ခု၌ ဒရုန်းများသည် ထိုးစစ်ဆင်သည့်ဘက်အတွက် စစ်ပွဲကုန်ကျစရိတ် ကို ပိုမိုကြီးမားစေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။အကယ်၍ ထိုင်ဝမ်အရေး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပါက အမေရိကန် သို့မဟုတ် ထိုင်ဝမ်ကျွန်းသည် ဒရုန်းများကို အသုံးပြု၍ PLA စစ်သား ထောင်ပေါင်းများစွာကို တင်ဆောင်လာသည့် တရုတ်သင်္ဘောများ သို့မဟုတ် လေယာဉ်များကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်နိုင်သည်။ ထိုသင်္ဘော သို့မဟုတ် လေယာဉ်တစ်စင်းစီ၏ တန်ဖိုးသည် ၎င်းတို့ကိုဖျက်ဆီးနိုင်သည့် ဒရုန်းများထက် အဆပေါင်းများစွာ ပိုမိုတန်ဖိုးကြီးမားသည်။ ယင်းသည် အဟန့်အတားဖြစ်စေသည့် အချက်တစ်ချက်ဖြစ်ပြီး အီရန်စစ်ပွဲတွင်လည်း မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ အမေရိကန်ရေတပ်သည် အီရန်၏ အချိုးမညီသောစစ်ဆင်ရေး (Asymmetric warfare) ကို သတိထားသည့်အနေဖြင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့အတွင်းသို့ သင်္ဘောများကို စေလွှတ်ခြင်းကို ကန့်သတ်ထားခဲ့သည်။ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ပါပါရိုက ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြားကို ဝေဟင်၊ ရေပြင်နှင့် ရေအောက် ဒရုန်း ထောင်ပေါင်းများစွာဖြင့် ပိတ်ဆို့ထားရန် အဆိုပြုထားသည်ကို ပေကျင်းက သေချာပေါက် သတိပြုမိပေမည်ဟု ဆိုသည်။ရန်သူကလည်း သင်ခန်းစာယူနေသည် အီရန်စစ်ပွဲမှ သင်ခန်းစာယူနေကြသည့် စစ်တပ်အားလုံး သတိပြုရမည့်အချက်မှာ မိမိ၏ ရန်သူသည်လည်း သင်ခန်းစာယူနေသည်ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် သင်မမျှော်လင့်ထားသည့် နည်းလမ်းများဖြင့် ထိုသင်ခန်းစာများကို အသုံးချနိုင်သည်။ ဝါရှင်တန်မှ စစ်ခေါင်းဆောင်များသည် အီရန် က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်ပစ်နိုင်သည့်အခြေအနေအတွက် အဘယ်ကြောင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားခြင်းမရှိသနည်းဆိုသည်ကို အီရန်စစ်ပွဲ သုံးလအတွင်းရောက်သည်အထိ လေ့လာသူများက နားမလည်နိုင်ဖြစ်နေကြသည်။"ဗျူဟာမြောက် အောင်နိုင်မှုတွေဟာ နိုင်ငံရေးအရ ရလဒ်ထွက်ပေါ်လာခြင်းနဲ့ အမြဲမတူညီပါဘူး" ဟု Foundation for Defense of Democracies (FDD) မှ အကြီးတန်းသုတေသနအရာရှိ ခရိတ် စင်ဂယ်လ်တန် (Craig Singleton) က CNN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။"စစ်ရေးအရ ဖိအားပေးမှုတွေက ခိုင်မာတဲ့ နိုင်ငံရေးအရ ပြေလည်မှုဆီကို တိုက်ရိုက် မရောက်ရှိ နိုင်ပါဘူး၊ တရုတ်နိုင်ငံအတွက် အဓိကသင်ခန်းစာကတော့ စစ်မြေပြင်က အောင်မြင်မှုတွေဟာ သင်လိုချင်တဲ့ နောက်ဆုံးပန်းတိုင်ကို အလိုအလျောက် ရောက်မသွားစေနိုင်ဘူးဆိုတာပါပဲ" ဟု ဆိုသည်။တိုက်ပွဲဝင် အတွေ့အကြုံ ကွာခြားချက် တရုတ်စစ်တပ်တွင် မရှိသေးသည့် အရာတစ်ခုမှာ တိုက်ပွဲဝင်အတွေ့အကြုံ ဖြစ်သည်။ PLA သည် ၁၉၇၉ ခုနှစ် ဗီယက်နမ်နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ပွဲနောက်ပိုင်း မည်သည့်စစ်ပွဲကိုမျှ ရင်မဆိုင်ခဲ့ရသေးပေ။ အခြားတစ်ဖက်တွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များသည် အီရတ်၊ အာဖဂန်နစ္စတန်၊ ကိုဆိုဗို နှင့် ပနားမား စသည့် နေရာများတွင် ကျယ်ပြန့်သော စစ်ဆင်ရေးအတွေ့အကြုံများစွာ ရှိထားသည်။တရုတ်စစ်ရေးလေ့လာသူ ဆွန်ကျုံးဖိန် (Song Zongping) က "ဒါဟာ တကယ့်စစ်ပွဲ ဘယ်လို ပုံစံရှိလဲဆိုတာပါပဲ" ဟု အီရန် ပဋိပက္ခကို ရည်ညွှန်းပြောဆိုခဲ့သည်။အကယ်၍ နောင် ၁၀ စုနှစ်အတွင်း တရုတ်နှင့် အမေရိကန်တို့ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားပါက ဝါရှင်တန်တွင် ယခုပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ပဋိပက္ခ၌ တိုက်ရိုက်ပါဝင်ခဲ့သူ သို့မဟုတ် စစ်ဆင်ရေးရေးဆွဲခဲ့သူ အများအပြား ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ရဲဘော်ရဲဘက်များကို ဆုံးရှုံးခဲ့ဖူးသကဲ့သို့ အောင်မြင်မှုများကိုလည်း ရယူနိုင်ခဲ့ပြီး တိကျသောစစ်ဆင်ရေးများကို မြင့်မားသော အဆင့်အတန်းတစ်ခုဖြင့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ရှိသည်။စင်ကာပူနိုင်ငံ S. Rajaratnam School of International Studies မှ အကြီးတန်း သုတေသန အရာရှိ ဒရူး သော်မ်ဆင် (Drew Thompson) က ကိုရီးယားစစ်ပွဲကို သာဓကတစ်ခုအဖြစ် ထောက်ပြခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က တရုတ်တွင် ဆိုဗီယက်ထုတ် MiG-15 ကဲ့သို့ ပိုမိုကောင်းမွန်သော တိုက်လေယာဉ်များရှိခဲ့သော်လည်း အမေရိကန်လေယာဉ်မှူးများသည် အရည်အသွေးနိမ့်သော F-86 များဖြင့်ပင် ပိုမို စွမ်းဆောင် နိုင်ခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မှ အတွေ့အကြုံများရှိနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ "သာမန်လေယာဉ်ကို မောင်းနှင်တဲ့ ထူးချွန်တဲ့လေယာဉ်မှူးဟာ အဆင့်မြင့်လေယာဉ်ကို မောင်းနှင်တဲ့ သာမန်လေယာဉ်မှူးကို အမြဲတမ်း အနိုင်ယူနိုင်ပါတယ်" ဟု သော်မ်ဆင် က ဆိုသည်။ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခမှသည် နိုင်ငံတကာအဆင့်အထိ အီရန်မှ နောက်ထပ်ရရှိသော သင်ခန်းစာတစ်ခုမှာ အင်အားကြီးနိုင်ငံနှင့် အင်အားနည်းသော နိုင်ငံတို့ကြား ဖြစ်ပွားသည့်စစ်ပွဲများသည် ညတွင်းချင်း အဆုံးသတ်သွားမည့် သပ်ရပ်သောစစ်ဆင်ရေးမျိုး အမြဲမဖြစ်နိုင်ကြောင်းပင် ဖြစ်သည်။အီရန်က ရေလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့မှုကို အသုံးချကာ ကမ္ဘာ့ကုန်စည်စီးဆင်းမှု ကွင်းဆက်အပေါ် ခြိမ်းခြောက်နိုင်စွမ်းရှိခြင်းသည် ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခတစ်ခုက မည်မျှမြန်ဆန်စွာ နိုင်ငံတကာအဆင့်သို့ ကူးစက်သွားနိုင်ကြောင်း ပြသနေသည်။ ပေကျင်းအတွက်မူ ယင်းသည် ထိုင်ဝမ်အရေး ဖြစ်ပေါ်လာပါက ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး၊ စွမ်းအင်စီးဆင်းမှုနှင့် ပြင်ပအင်အားစုများအပေါ် စိတ်ကူးကြည့်ရန်ခက်ခဲသော နည်းလမ်းများဖြင့် ချက်ချင်းသက်ရောက်မှုရှိလာမည်ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးချက်ပင်ဖြစ်သည်။ကိုးကား- CNNဘာသာပြန်ဆိုသူ - ဦးဝင်းဇော်ထွန်း၊ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး

Mon, 05/11/2026 - 12:00

တာဝန်ကျေပွန် ရဲရင့်မွန်မြတ် ဂုဏ်ဒြပ်များဖြင့် အိမ်ပြန်ခဲ့ပြီ

လူသားတိုင်း အိမ်ပြန်ခဲ့ဖူးကြမှာပါ။ မူကြိုကနေ အိမ်ကိုပြန်ခဲ့ဖူးတယ်။ ကျောင်းကနေအိမ်ကိုပြန်ခဲ့ဖူးတယ်။ တက္ကသိုလ်ကနေ အိမ်ကိုပြန်ခဲ့ဖူးတယ်။ အလုပ်ကနေ အိမ်ကိုပြန်ခဲ့ဖူးတယ်။ ခွဲခွာချိန်ကြာမြင့်လေလေ အိမ်အပြန်ခရီးဟာ ပိုပြီးပျော်ရွှင်စရာ ကောင်းလေလေပါပဲ။ တချို့များဆို မိသားစုများနဲ့ ပြန်ဆုံတွေ့တဲ့အခါ ပျော်ရွှင်လွန်းလို့ မျက်ရည်များတောင် ကျတတ်ကြပါသေးတယ်။ အခုဆိုလည်း ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းအမှတ်စဉ်(၁)က ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်း စစ်သည်တော်ဟောင်းတွေဟာ နှလုံးသားတို့စုစည်းရာ မိသားစုတွေဆီ ပျော်ရွှင်စွာပြန်နိုင်ခဲ့ကြပါပြီ။ မိသားစုတွေနဲ့ နှစ်နှစ်တိုင်တိုင် ဝေးကွာခဲ့လို့ သူတို့အိမ်အပြန်ခရီးတချို့မှာ ပျော်ရွှင်မှုက ဖြစ်တည်လာတဲ့ မျက်ရည်စများကိုတွေ့မြင်ရပါသေးတယ်။ ဒါကတော့ လူတွေမြင်တဲ့ မျက်ရည်စတွေပါ။ သူတို့ဘဝသူတို့ခရီးမှာ လူတွေမြင်တွေ့ခွင့်မရတဲ့မျက်ရည်စတွေရှိခဲ့မှာပါ။ ဒီမျက်ရည်စတွေကိုတော့ သူတို့တစ်တွေသာ သိနိုင်ပါတယ်လို့ ကနဦးဆိုလိုချင်ပါတယ်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများရဲ့ ဘဝခရီးအစကို ပြန်အောက်မေ့ကြရအောင်ပါ။ သူတို့ရဲ့ဘဝခရီးအစဟာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်မှစတင်အတည်ပြုခဲ့တဲ့ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေနဲ့အတူ မရှေးမနှောင်း သန္ဓေတည်ခဲ့တာပါပဲ။ ဥပဒေနဲ့ အသားမကျသေးချိန်၊ နိုင်ငံတော်ရဲ့ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ အခြေအနေအရပ်ရပ်ကို ဖြတ်သန်းနေရချိန်တွေကြားမှာ သူတို့ဘဝ အမြုတေဖြစ်ခဲ့ကြတာပါပဲ။ နိုင်ငံတော်ရဲ့ ကာကွယ်ရေးအင်အား တောင့်တင်းမှုကို နည်းမျိုးစုံနဲ့နှောင့်ယှက်ဝါဒ ဖြန့်ခဲ့ကြတဲ့ ဒဏ်တွေကိုလည်း သူတို့ခံခဲ့ကြပါသေးတယ်။ မည်သို့ဆိုစေ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးနဲ့လုံခြုံရေးအတွက် သူတို့နှလုံးသားတွေ ရဲရင့်နိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။သင်တန်းကာလပြီးဆုံးတဲ့အခါမှာလည်း သက်ဆိုင်ရာ ပညာအရည်အချင်းအလိုက် သက်ဆိုင်ရာ တပ်ရင်း၊ တပ်ဖွဲ့တွေမှာ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရပါတယ်။ သတ်မှတ်စံနှုန်းများနဲ့အညီ အဆင့်တံဆိပ်များတပ်ဆင်ကာ တာဝန်ပေးခြင်းကိုလည်း ခံခဲ့ရပါတယ်။ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်အလိုက် စစ်ဆင်ရေး၊ လုံခြုံရေးတာဝန်တွေကို ဦးလည်မသုန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြပါတယ်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဆိုပေမယ့် သူတို့ရဲ့ ရဲစွမ်းသတ္တိအပြည့်နဲ့ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့တဲ့ တိုက်စွမ်းရည်တွေဟာ တိုက်ပွဲရဲ့အောင်မြင်မှုများနဲ့အတူ ပန်းသတင်းလေညင်းဆောင်သလို ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြန်တယ်။ တောင်ခမ်းတိုက်ပွဲ၊ နောင်ချိုတိုက်ပွဲ စတဲ့တိုက်ပွဲတွေအပါအဝင် အခြားသော တိုက်ပွဲနယ်မြေတွေမှာ သူတို့ရဲရဲရင့်ရင့်စွမ်းဆောင်ခဲ့ကြတယ်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းပင်ဖြစ်ပါစေ မည်သူမဆို စစ်သည်တော်ကောင်းတွေဖြစ်အောင် ကနဦး ကျင့်ကြံရတာပဲဖြစ်ပါတယ်။ စစ်သည်တော်ကောင်းတွေ အဖြစ် ယမ်းငွေ့ကြားမှာ ရဲရင့်ပျော်ရွှင်ခဲ့ကြတဲ့ သူတို့ပုံရိပ်များကို နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာ၊ မီဒီယာတွေမှာသာမက လူမှု ကွန်ရက်အသွယ်သွယ်မှာလည်း တွေ့မြင်ခဲ့ရတယ်။ တစ်ခါတစ်ရံ သူတို့ကိုယ်ပိုင်လူမှုကွန်ရက်တွေမှာလည်း စာရေးသူတွေ့မြင်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ ရဲရင့်ပျော်ရွှင်စွာစီးမျော ပါဝင်သွားနိုင်ခဲ့တဲ့ သူတို့ပုံရိပ်များဟာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ ကာကွယ်ရေး အင်အားတောင့်တင်းမှု၊ နိုင်ငံသားတို့ရဲ့ ကာကွယ်ရေးစွမ်းအား ခိုင်မာလာမှုကို သက်သေညွှန်းဆိုခဲ့ခြင်းတစ်မျိုးပါပဲ။ တိုက်ပွဲထူးချွန်မှုတွေကြောင့် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၊ တပ်မတော်အကြီးအကဲများကလည်း ချီးကျူးဂုဏ်ပြုမှုတွေ၊ အဆင့်တိုးမြှင့်ပေးခြင်းတွေ၊ စွမ်းရည်ဘွဲ့တံဆိပ်တွေ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့ကြတယ်။ ဒီကမ္ပည်းမှတ်တိုင်များဟာ သူတို့ရဲ့သားစဉ်မြေးဆက်များအတွက် အခွင့်သာတိုင်း ထုတ်ပြလှစ်ဟစရာ သမိုင်းမှတ်တိုင်များအဖြစ် ရှိနေကြမှာပဲဖြစ်ပါတယ်။ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများနဲ့ တပ်မတော်ကြားမှာ အပြန်အလှန်အကျိုးပြုတဲ့ အကြောင်းတရားလေးတွေကိုလည်း စာရေးသူတွေ့မြင်ခဲ့ရပါသေးတယ်။ ဒါတွေကတော့ သူတို့ပြင်ပနယ်ပယ်အသီးသီးမှာ တတ်မြောက်ကျွမ်းကျင်ခဲ့ကြတဲ့ အတတ်ပညာနဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာရပ်များပဲဖြစ်ပါတယ်။ စာရေးသူတွေ့ခဲ့တဲ့ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းအချို့မှာ အဲကွန်းလုပ်ငန်းမှာ ကျွမ်းကျင်သူတွေ၊ ပြည်ပဘာသာစကား သင်တန်းဖွင့်လှစ်သင်ကြားသူတွေ၊ စက်မှုပစ္စည်းများဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းနယ်ပယ်ကသူတွေ၊ ယာဉ်မောင်းကျွမ်းကျင်သူတွေ စတဲ့ကဏ္ဍစုံအတတ်ပညာများ ကျွမ်းကျင်သူတွေကို တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ အခြားသော အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာကျွမ်းကျင်သူတွေလည်း ပါဝင်နိုင်ပါသေးတယ်။အချို့သော တပ်ဖွဲ့တွေအနေနဲ့ သူတို့ကျွမ်းကျင်တဲ့ အတတ်ပညာတွေအလိုက် တပ်ဖွဲ့ရဲ့ပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဌာနများမှာ တာဝန်ပေးအပ်နိုင်ခဲ့တာကို တွေ့ရပါတယ်။ အချို့သော တပ်ဖွဲ့တွေမှာတော့ သူတို့ကျွမ်းကျင်ခဲ့ရာ အတတ်ပညာများကို ပြန်လည်အသုံးချနိုင်မှု မရှိသေးတာမျိုးကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်။ ဥပမာ စာရေးသူတွေ့ခဲ့တဲ့ ပြည်ပဘာသာစကား သင်တန်းဖွင့်လှစ် သင်ကြားသူဆိုပါစို့။ သူ့ရဲ့အတန်းပညာ အရည်အချင်းကြောင့် တပ်ဖွဲ့ကိုရောက်လာတယ်။ တပ်ဖွဲ့ရဲ့ပညာရပ်များကို သင်ကြားပေးပြီး တာဝန်ပေးအပ်နိုင်ခဲ့တယ်။ သူတတ်မြောက်ထားတဲ့ ဘာသာစကားကျွမ်းကျင်မှုကို တပ်ဖွဲ့ကပြန်လည် အသုံးမချနိုင်ခဲ့ပါဘူး။ ဒီလို ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းကို ပိုင်ဆိုင်တဲ့ တပ်ဖွဲ့အနေနဲ့ဆိုရင် တပ်တွင်းက မိသားစုဝင်ကလေးများကို နွေရာသီမှာဖြစ်ဖြစ်၊ ကျန်အချိန်ပိုင်းတွေမှာပဲဖြစ်ဖြစ် သင်တန်းဖွင့်ပြီး တာဝန်ပေးအပ်နိုင်မယ်ဆိုရင် အကျိုးရှိနိုင်ပါတယ်။ ကလေးငယ်များလည်း ဘာသာစကားတစ်မျိုး ကျွမ်းကျင်မှုရနိုင်သလို ဒီပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းအတွက်လည်း ဘာသာစကားကို စစ်မှုထမ်းဆောင်နေချိန်မှာ ပိုမိုလေ့လာခွင့်ရနိုင်ပါတယ်။နှစ်ဦးနှစ်ဖက်အကျိုးရှိတဲ့ သဘောပေါ့။ ဒါကြောင့် တပ်ဖွဲ့အလိုက် ကိုယ့်ဆီကိုတာဝန်ကျ၍ရောက်ရှိလာတဲ့ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းတွေရဲ့ မူလအရည်အချင်းအမှန်ကို စိစစ် မေးမြန်းပြီး တပ်ဖွဲ့တွင်းမှာ အကျိုးရှိရှိ ပြန်လည်အသုံးချနိုင်ဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။လက်ရှိ နှစ်ပြည့်လို့ အိမ်ပြန်သွားသူတွေကို နှစ်နှစ်တာကာလအတွင်းမှာ သူတို့ဆီက တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုတစ်ခုသာရလိုက်ပြီး တပ်ဖွဲ့အလိုက် သူတို့မူလအရည်အချင်းကို အသုံးချပြီး ကျန်တာမရလိုက်ဘူးဆိုပါစို့။ တပ်မတော်ကြီးကတော့ သူတို့ကိုလက်ဆောင်ကောင်းတွေ ပေးလိုက်နိုင်ပါတယ်။ ဒါတွေကတော့ တပ်မတော်ရဲ့ ကျောရိုးမဏ္ဍိုင်ဖြစ်တဲ့ အမိန့်နာခံတတ်မှု၊ စည်းကမ်းကောင်းမွန်မှု၊ ရဲဘော်စိတ်၊ စစ်ပညာ၊ အဖွဲ့အစည်းစိတ်ဓာတ်၊ ရဲရင့်မှု စတဲ့တပ်မတော်သားဘဝရဲ့ လှပတဲ့အမြုတေများပါပဲ။ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေတဲ့ သခိုက်မှာတော့ သူတို့နေအိမ် လွမ်းစိတ်တွေဖြစ်ခဲ့ကြမှာပါ။ နုနယ်တဲ့ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဘဝမို့ အရပ်ထဲက မိသားစုတစ်တွေကို အကြိမ်ကြိမ်လွမ်းခဲ့ကြမှာပါ။ နှစ်ပြည့်တဲ့ အိမ်ပြန်ချိန်ကို သူတို့အကြိမ်ကြိမ်တမ်းတခဲ့ကြမှာပါ။အမှတ်စဉ်(၁)တွေကတော့ နှစ်ပြည့်လို့ အိမ်ပြန်ခဲ့ကြပါပြီ။ အိမ်ပြန်ချိန်မှာလည်း ရပ်ထဲ၊ ရွာထဲက သောင်းသောင်းဖြဖြနဲ့ ကြိုဆိုကြတာကိုလည်း တွေ့မြင်ရပါတယ်။ သူတို့အိမ်ပြန်ချိန်ကို ကြိုဆိုကြပုံများက အမြဲတမ်းတပ်မတော်သားများရဲ့ ခွင့်ပြန်ချိန်မှာ ကိုယ်စားဝင်ခံစားမိစေလောက်တဲ့ စိတ်ကူးခံစားချက်တစ်ခုကိုပင် ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသေးတယ်။ တာဝန်ထမ်းဆောင်ချိန်မှာ နေအိမ်လွမ်းစိတ်ဖြစ်ခဲ့ပေမယ့် ယခုအိမ်ပြန်ပြီး မူလပြည်သူတစ်ယောက်အနေနဲ့ ပြန်နေရဖို့ဆိုရင် သူတို့တပ်လွမ်းစိတ်မဖြစ်နိုင်ဘူးလား။ စဉ်းစားကြည့်စရာပါ။ဘာကြောင့်လဲ။ တပ်ထဲမှာ သူနဲ့အတူတူ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့ ဆိုးတူကောင်းဖက် ရဲဘော်ရဲဘက်တွေ ကျန်နေခဲ့ရတယ်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဆိုပေမယ့် အားလုံးကို တပ်မတော်သားပဲဆိုတဲ့ အမြင်တစ်ခုနဲ့ အထက်အရာရှိတွေ၊ ဆရာသမားတွေ၊ သူငယ်ချင်းတွေက ဆက်ဆံခဲ့ကြတာ မဟုတ်ပါလား။ နှစ်နှစ်ပြည့်ရင် အိမ်ပြန်ကြမယ့်သူတွေဆိုတဲ့ အတွေးနဲ့ သူတို့ကိုဆက်ဆံခဲ့ကြတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါ့အပြင် တပ်မိသားစုများကပါ ပျော်ကာတစ်လှည့်၊ ဝမ်းနည်းတစ်ဖုံ၊ ကျွေးမွေးတစ်လှည့်၊ ဝိုင်းလုပ်ဝိုင်းစားတစ်ဖုံ ရသစုံနဲ့နေခဲ့ကြတဲ့ ပုံရိပ်များကလည်း ရှိခဲ့ကြတာမဟုတ်ပါလား။ သူတို့နောက်ကို မသိမသာကပ်ငြိတွယ်သွားတာကတော့ ရဲဘော်စိတ်၊ မိသားစုစိတ်ပါပဲ။ ရဲဘော်စိတ်ဆိုတာ မေတ္တာတရား၊ သံယောဇဉ်တရား၊ သစ္စာတရားတွေနဲ့ ရစ်ပတ်ထုံးဖွဲ့ထားတာပါ။ သူတို့ နှလုံးသားကို ကပ်ငြိတွယ်သွားပုံကို သူတို့သတိမထားမိလောက်ပါဘူး။ တိုက်ဆိုင်မှုရှိခဲ့ရင်တော့ သေချာပါတယ်။ “တပ်လွမ်းစိတ်” ဆိုတာ တစ်ကြိမ်မဟုတ်တစ်ကြိမ် ဖြစ်ပေါ်လာမှာပါပဲ။ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်မှာ ဟောကြားထားတာရှိပါတယ်။ သေနာသနမ္ပိ ဥပနိဿယ ပစ္စယေနပစ္စယောတဲ့။ အိမ်၊ ကျောင်း၊ အိပ်ရာ၊ နေရာတို့သည်လည်း အားကြီး၍မှီရာသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုတတ်၏တဲ့။ သူတို့ဟာ လောကီလူသားတွေဖြစ်တာမို့ အကျိုးအကြောင်း ဆက်စပ်ဖြစ်ပေါ်ရာ ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်တွေကို လွန်ဆန်လို့ရမှာမဟုတ်ပါဘူး။ နှစ်နှစ်တာနေခဲ့ဖူးတဲ့ တပ်ကလေးတွေ၊ အတူတူတိုက်ပွဲဝင်ရင်းနေခဲ့ကြတဲ့ ရှေ့တန်းစခန်းလေးတွေကအစ သူငယ်ချင်းများနဲ့ သောက်ခဲ့ကြတဲ့ လက်ဖက်ရည်ခွက်လေးတွေအဆုံး သူတို့သတိရနေကြမှာပါ။ အဲ့ဒါ စာရေးသူပြောချင်တဲ့ “တပ်လွမ်းစိတ်”ပါပဲ။ စာဖတ်သူများအနေနဲ့လည်း မိမိရော အိမ်ကနေခဏတစ်ဖြုတ်ထွက်သွားပြီး တစ်နေရာတည်းခိုခဲ့တယ် ဆိုပါစို့။ အိမ်ပြန်ရောက်တဲ့အခါ “ ဪ ငါအခုအချိန်ဆို အဲ့ဒီနေရာမှာ ဘာလုပ်နေပြီ ပျော်ခဲ့ရတယ်၊ စိတ်ချမ်းသာခဲ့ရတယ်” ဆိုတဲ့စကားမျိုးပြောမိကြမှာပါ။ ဒါဟာ လောကီလူသားတိုင်း ဖြတ်တောက်ဖို့ခက်ခဲတဲ့ ဥပနိဿယပစ္စယောပါပဲ။ ယနေ့ အိမ်ပြန် ခဲ့ကြတဲ့ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းအချို့လည်း ဒီခံစားချက်ကို မလွဲမသွေခံစားကြရမှာပါ။စိတ်ဆိုတာ အာရုံကြိုးတန်းပေါ်မှာ လျှောက်လှမ်းငြိတွယ်တတ်တဲ့ သဘာဝကိုသိသူအဖို့ “တပ်လွမ်းစိတ်”ဆိုတာ သူတို့အတွက် တစ်ချိန်တော့ဖြစ်တည်လာမယ်ဆိုတာ ကြိုတင်ခန့်မှန်းမိတဲ့သဘောပါပဲ။ ဒီလိုလွမ်းမိလို့ မိမိတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ တပ်ကို အလွမ်းပြေပြန်ကြမယ်ဆိုလည်း တပ်နဲ့ တပ်မိသားစုတွေက အမြဲနွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုနေကြဦးမှာပါ။ အမြဲတမ်းတပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ဆက်လက် ထမ်းဆောင်မယ်ဆိုလည်း တပ်မတော်ကြီးက တံခါးဖွင့်ကြိုဆိုနေမှာပဲဖြစ်ပါတယ်။ ယခုဆိုရင် ရှေ့လူတွေ အိမ်ပြန်နိုင်ကြလို့ မကြာခင် နှစ်ပြည့်မယ့်သူများကလည်း တာစူနေကြပါပြီ။ တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများကလည်း မိမိပန်းတိုင်ကို မျှော်တွေးရင်း စစ်ဆင်ရေး၊ လုံခြုံရေးနဲ့ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး တာဝန်တွေကို ကြိုးပမ်းထမ်းရွက်နေလျက်ရှိပါတယ်။ သင်တန်းတက်ရောက်နေကြသူများကလည်း ခရီးအစကို ကြိုးစားအားထုတ်မှုများနဲ့ စတင်လျှောက်လှမ်းနေပြီပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ တွေ့မြင်ရတဲ့ ရလဒ်ကတော့ နိုင်ငံတော်ရဲ့ကာကွယ်ရေးအင်အားခိုင်မာတောင့်တင်းခြင်းဆိုတဲ့အချက်ပါပဲ။စာရေးသူအနေနဲ့ ဆောင်းပါးတွေမှာရေးဖြစ်တယ်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းအချို့ကိုလည်း ပြောဖြစ်တယ်။ “တို့နိုင်ငံကို တို့လူမျိုးမှမကာကွယ်ရင် ဘယ်သူတွေက လာကာကွယ်ကြမှာလဲ၊ တို့နိုင်ငံကို တို့တပ်မတော်မှ မကာကွယ်ရင် ဘယ်တပ်မတော်က လာကာကွယ်ပေးမှာလဲ၊ ဒါဟာ ငါတို့မိသားစု အိမ်တွင်းရေးမဟုတ်ဘူးလား”ဆိုတာကို သူတို့နဲ့တွေ့တိုင်း ပြောဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုပါပဲ။ တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး အိမ်ပြန်ခဲ့ကြတဲ့ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်း စစ်သည်တော်တွေ၊ တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်း စစ်သည်တော်တွေကိုလည်း ဒီဆောင်းပါးကတစ်ဆင့် ဒီစကားကိုဆက်အမှာပါးချင်ပါတယ်။ မည်သို့ပင်ဆိုပါစေ။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းအမှတ်စဉ်(၁)တွေ သူတို့အိမ်ပြန်ခဲ့ကြပါပြီ။ တာဝန်တွေ ထမ်းဆောင်ရင်း နှစ်နှစ်တာ လွမ်းခဲ့ရတဲ့ သူတို့အိမ်လေးတွေကို သူတို့ပြန်ရောက်ခဲ့ပါပြီ။ တာဝန်ကျေပွန် ရဲရင့်မွန်မြတ် ဂုဏ်ဒြပ်များဖြင့် ပြန်ချင်စိတ်ကြောင့် ပြန်ခွင့်ရခဲ့သော်ငြား မသိမသာကပ်ငြိတွယ်ခဲ့ သံယောဇဉ်ကြောင့် အမှတ်ရရင်း တမ်းတစိတ်နဲ့ လွမ်းစိတ်ဝေဦးမည်မှာလည်း ဖြစ်မြဲဓမ္မတာပင် မဟုတ်ပါလား။ MWD

Thu, 05/07/2026 - 12:00

ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုပပျောက်ရေး အစားထိုးဖွံ့ဖြိုးရေးဆောင်ရွက်ပေး

ဘိန်းသမိုင်းအကျဉ်း ဘိန်းကိုဘိန်းပင်၏ အသီးမှခြစ်ယူရရှိပြီး ဘီစီ ၅၀၀၀ ခန့်က မြေထဲပင်လယ်ဒေသတွင် အစားအစာ၊ ဆေးဝါးနှင့်အခမ်းအနားများတွင်အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း ရှေးဟောင်းဂရိစာပေမှတ်တမ်းများအရတွေ့ရှိရပါသည်။ ဘီစီ ၃၄၀၀ ခန့်က အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ ယူဖရေးတီးနှင့် တီဂရစ်မြစ်အကြား မက်ဆိုပိုတေးမီးယားဒေသ ယခုခေတ် (အီရန်-အီရတ်-ဆီးရီးယား) ရှိ ဆူမေးရီးယန်းလူမျိုး (Sumerians) များက ဘိန်းပင် (Poppy) ကို အစောဆုံး စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီး ဆူမေးရီးယန်းများက ပျော်ရွှင်မှုအပင် (Hul-gai) ဟုခေါ်ဆိုကြပါသည်။ “ဘိန်း” ဆိုသည့်ဝေါဟာရမှာ မြန်မာမူရင်းစကားလုံးမဟုတ်ပါ။ ဘိန်းကို ဥရောပအလယ်ပိုင်းနှင့် အာရှမိုင်းနားဒေသတွင် “အိဖွန်” ဟုခေါ်ဆို၍ ပါဠိဘာသာဖြင့် “အိဟိဖန” (Ahiphena)၊ သက္ကတ-သင်္သကရိုက် (Sanskrit) ဘာသာဖြင့် “အဖေန”၊ အိန္ဒိယဘာသာစကားဖြင့် “အဖိန်း” ဟု ခေါ်ဆိုရာမှ မွန်-မြန်မာဘာသာဖြင့် “ဘိန်း” ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရပါသည်။ အေဒီ ၉ ရာစုခန့်တွင် အာရပ်လူမျိုးသမားတော်များက ဘိန်းကိုဆေးကုသရာတွင် စတင်အသုံးပြု ခဲ့ရာမှ ဆေးဝါးအဖြစ် နှစ်ပေါင်း ၄၀၀၀ ခန့် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် သုံးစွဲခဲ့ပါသည်။ ခရစ်တော်ပေါ်ပြီး နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀ အတွင်း ဘိန်းသည် မြေထဲပင်လယ်ဒေသမှ အာရှနှင့်အရှေ့ဖျားနိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံ့လာခဲ့ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသမှ ဘိန်းစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းသည် အာရပ်ကုန်သည်များ ကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရာမှ အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ၁၆ ရာစုခန့်တွင် အာရပ်နှင့်ပေါ်တူဂီကုန်သည်များ အာရှဒေသနှင့်အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ကုန်စည်ကူးသန်းရာမှ ဘိန်းမျိုးစေ့များရောက်ရှိလာပြီး အိန္ဒိယနှင့်တရုတ်နိုင်ငံတို့တွင် ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ဘိန်းရောက်ရှိလာခြင်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ ၁၅၁၅ ခုနှစ်မှ ၁၅၈၀ ပြည့်နှစ်များအတွင်း၌ ဘိန်းစတင်ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရပြီး ၁၈၂၆ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲအပြီးတွင် ကိုလိုနီအစိုးရက ဘိန်းလိုင်စင်များချထား၍ ဘိန်းခန်းများဖွင့်လှစ်ခွင့်ပြုရာမှ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဘိန်းသုံးစွဲမှုစတင်လာခဲ့ပါသည်။ ဘိန်းကုန်သွယ်မှု၊ ဘိန်းစားသုံးမှုများရှိလာသည့်အပြင် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတွင်း ကိုလိုနီနိုင်ငံများတွင်လည်း ဘိန်းစားသုံးသည့် အလေ့အထများရှိလာပြီး ဘိန်းဝယ်လိုအားများလာခြင်း၊ ဘိန်းဝယ်လိုအားများလာသည်နှင့်အမျှ မြန်မာနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ဆုံရာနယ်မြေ (နောင်တွင် ရွှေတြိဂံဒေသဟုခေါ်ဆိုလာသည့်) သို့ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများမှ ဘိန်းမျိုးစေ့များ၊ ဘိန်းစိုက်သည့်အလေ့အထများ ဝင်ရောက်လာပြီး ထိုဒေသမှ တောင်ပေါ်သားတို့သည် ဘိန်းစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်လာခြင်း၊ ဆက်စပ်လျက်ရှိသည့် မြန်မာနိုင်ငံတောင်တန်းဒေသများသို့ ဘိန်းမျိုးစေ့များ ပျံ့နှံ့လာခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်ဒေသတွင် ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုစတင်လာခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရရှိချိန်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ဘိန်းစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုမှာ အတိုင်းအတာတစ်ခုအနေဖြင့်ရှိနေပြီး အနာဂတ်တွင်ပိုမိုများပြားမည့် မူးယစ်ဆေးဝါးပြဿနာများအတွက် မျိုးစေ့ချထားပြီးသကဲ့သို့ဖြစ်နေသည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာအစိုးရက “ဘိန်းခင်းများ နှိပ်ကွပ်ရေးဥပဒေ” ကိုပြဋ္ဌာန်းပြီး ဘိန်းစားသုံးမှုကို ပိတ်ပင်တားမြစ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း သံလွင်မြစ်အရှေ့ခြမ်း ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုပြဿနာမှာကျန်ရှိနေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များ၊ သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းများ အများအပြား ပေါ်ပေါက်လာခြင်းကြောင့် မူးယစ်ဆေးဝါးတားဆီးနှိမ်နင်းရေးအတွက် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအဖွဲ့အစည်းများသည် နိုင်ငံနေရာအနှံ့သို့သွားလာနိုင်မှုမရှိခြင်းမှာလည်း ဘိန်းစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုလျှော့ချရာတွင် အဓိကအဟန့်အတားတစ်ခုအဖြစ် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုအခြေအနေ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲ၍ ဖွံ့ဖြိုးမှုနောက်ကျသည့်ဒေသများ၊ နယ်မြေ တည်ငြိမ်မှုအားနည်းသည့်နေရာများနှင့် တောတောင်ထူထပ်သည့်နေရာများတွင် ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှု များပြားကြောင်းတွေ့ရှိရပြီး ကချင်ပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်ခြမ်း) တို့တွင် ဘိန်းစိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။ ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုကိုတိုင်းတာမှုများအရ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှု ၁၆၃၀၀၀ ဟက်တာရှိပြီး နိုင်ငံတော်က မူးယစ်ဆေးဝါးပပျောက်ရေး ၁၅ နှစ်စီမံကိန်း ချမှတ်ဆောင်ရွက်မှုကြောင့် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ၂၁၅၀၀ ဟက်တာအထိ ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အနည်းငယ်ပြန်လည်မြင့်တက်လာခဲ့ပါသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များ NCA သဘောတူစာချုပ်ကိုလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး မူးယစ်ဆေးဝါးကိုကဏ္ဍတစ်ရပ်အနေဖြင့် ထည့်သွင်းဆွေးနွေးခဲ့မှုများကြောင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ၂၉၅၀၀ ဟက်တာအထိ ကျဆင်းသွားခဲ့ပါသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် လက်နက်ကိုင်သောင်းကျန်းသူများက ဒေသခံပြည်သူများအား ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုတိုးချဲ့ရန် တွန်းအားပေးစေခိုင်းခြင်း၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အဖွဲ့အစည်းများက နိုင်ငံ၏နေရာအနှံ့သို့သွားလာ၍ မူးယစ်ဆေးဝါးတားဆီးနှိမ်နင်းရေး ဆောင်ရွက်ရန် အကန့်အသတ်ရှိလာခြင်းတို့ကြောင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစတင်၍ ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှု အနည်းငယ်မြင့်တက်လာခဲ့ပါသည်။ မူးယစ်ဆေးဝါးထိန်းချုပ်ရေးမူဝါဒသစ် ဘိန်းစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုပြဿနာအပေါ် ချဉ်းကပ်ဖြေရှင်းရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် အမျိုးသားမူးယစ်ဆေးဝါးထိန်းချုပ်ရေးမူဝါဒသစ်အရ ထုတ်လုပ်မှုလျှော့ချရေးနှင့် အစားထိုးဖွံ့ဖြိုးရေး၊ သုံးစွဲမှုလျှော့ချရေးနှင့် နောက်ဆက်တွဲအန္တရာယ်လျှော့ချရေး၊ နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး၊ သုတေသနလုပ်ငန်းများတိုးမြှင့်ရေး၊ လူ့အခွင့်အရေးပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီဖြစ်စေရေးဆိုသည့် မူဝါဒများနှင့်အညီ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းလျက်ရှိပါသည်။ ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုနှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့်ဆက်နွှယ်သော လုပ်ငန်းများအပေါ် မှီခိုနေရမှုလျှော့ချနိုင်ရေးအတွက် အခြေခံအဆောက်အအုံများနှင့် လူသားအရင်းအမြစ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ရေရှည်တည်တံ့သောအသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများဖန်တီးပေးရေးအပါအဝင် အစားထိုးဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရေးဆိုသည့် အမျိုးသားမူးယစ်ဆေးဝါးထိန်းချုပ်ရေး မူဝါဒသစ်နှင့်အညီ တစ်ဖက်မှဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုသတင်းများကိုရယူဖော်ထုတ်၍ ဘိန်းခင်းဖျက်ဆီးရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသကဲ့သို့ အခြားတစ်ဖက်တွင်လည်း ဘိန်းစိုက်ဒေသများ၌ အစားထိုးဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများကိုဆောင်ရွက်၍ ဘိန်းစိုက်တောင်သူများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝမြှင့်တင်ရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိပါသည်။ ဘိန်းစိုက်တောင်သူ ဘိန်းစိုက်တောင်သူအများစုမှာ လွန်စွာဆင်းရဲနွမ်းပါးကြပါသည်။ ဘိန်းသည်လူ့အဖွဲ့အစည်းကို မည်မျှထိခိုက်စေကြောင်း၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမူးယစ်ဆေးဝါးထုတ်လုပ်မှု၊ သယ်ဆောင်ရောင်းဝယ်မှုနှင့်သုံးစွဲမှုများ အဆမတန်မြင့်တက်လာမှုကြောင့် နိုင်ငံအသီးသီး၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးတို့ကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေလျက်ရှိကြောင်း၊ အနာဂတ်လူငယ်မျိုးဆက်သစ်များအတွက် ဆိုးရွားသောအန္တရာယ်ကျရောက်စေမည့် စိန်ခေါ်မှုများဖြစ်ပေါ်စေလျက်ရှိကြောင်း၊ မူးယစ်ဆေးဝါးသယ်ဆောင်ရောင်းဝယ်မှုမှ ရရှိလာသည့် အကျိုးအမြတ်နှင့်ငွေကြေးတို့သည် အစွန်းရောက်အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှု၊ လက်နက်မှောင်ခိုမှု၊ လူကုန်ကူးမှု၊ ပင်လယ်ဓားပြမှု၊ ငွေကြေးခဝါချမှုနှင့် အကျင့်ပျက်ခြစားမှု စသည့် နိုင်ငံဖြတ်ကျော်မှုခင်းများဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း၊ မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲမှုကြောင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးကို များစွာထိခိုက်စေ၍ လူသားအရင်းအမြစ်များ ဆုံးရှုံးလာပြီး လူရာမဝင်လူစဉ်မမီသည့် မျိုးဆက်သစ်လူ့အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်လာစေနိုင်ကြောင်းကို ဘိန်းစိုက်သူများအနေဖြင့် ဗဟုသုတရှိချင်မှရှိကြမည်၊ ဘိန်းစိုက်ရာသီတွင် မိသားစုစားဝတ်နေရေးအတွက် တောင်စောင်း၌ထွန်ယက်ပြီး ဘိန်းခင်း တစ်ဧက (သို့မဟုတ်) နှစ်ဧကကိုစိုက်ပျိုးမည်၊ ဘိန်းစိုက်ရန် အရင်းအနှီးထုတ်ပေးမည့် နောက်ကွယ်မှသူတွေ အဆင်သင့်ရှိသည်၊ စျေးကွက်ရှာရန်မလို ဘိန်းပေါ်လျှင် လာရောက်သိမ်းယူမည့် သူတွေအဆင်သင့်ရှိသည်။ ဘိန်းတစ်ဧကကို အထွက်နှုန်းအပေါ်မူတည်၍ လေးပိဿာနှင့်‌ ခြောက်ပိဿာကြားရမည်ဆိုလျှင် ဘိန်းတစ်ပိဿာ ငွေကျပ် ငါးသိန်းခန့်နှင့်တွက်ပါက ဘိန်းတစ်ဧက ငွေကျပ်သိန်း ၂၀ မှ သိန်း ၃၀ ကြားရမည်၊ ရရှိသည့်ငွေဖြင့် စားဝတ်နေရေးဖြေရှင်းရသည်။ ကျွမ်းကျင်သူပညာရှင်များ၏ တွက်ချက်မှုအရ ဘိန်းစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုတွင် အဓိကအကျိုးအမြတ်ရရှိသူများမှာ လက်နက်ကိုင်သောင်းကျန်းသူများ၊ နောက်ကွယ်မှ အရင်းအနှီးထုတ်ပေးသူများ၊ မူးယစ်ဆေးဝါးဂိုဏ်းများသာဖြစ်ပြီး ဘိန်းစိုက်တောင်သူများ၏ဝင်ငွေမှာ Zero Level သာဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၈ ရက်မှ ၁၀ ရက်နေ့အထိ ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း) ဖယ်ခုံမြို့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ခုနစ်ကြိမ်မြောက် ဘိန်းစိုက်တောင်သူများညီလာခံ သဘောထားထုတ်ပြန်ချက်၏ ဖော်ပြချက်အရ ဘိန်းစိုက်တောင်သူများသည် တောင်တန်းဒေသများတွင် သီးခြားနေထိုင်ရပြီး အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းနည်းပါး၍ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက် ဘိန်းစိုက်ပျိုး၍ရရှိလာသောဝင်ငွေကို မိသားစုစားဝတ်နေရေးနှင့် ကလေးများ၏ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးအတွက် အသုံးပြုကြရကြောင်း၊ ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှု၏ အဓိကအချက်မှာ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုဖြစ်ကြောင်း၊ လူအချို့က ဘိန်းစိုက်တောင်သူများ ငွေကြေးများစွာရရှိနေသည်ဟု ယူဆနေကြသော်လည်း အမှန်တကယ်မှာ ဆင်းရဲနေကြဆဲဖြစ်ကြောင်း၊ ဘိန်းစိုက်တောင်သူများကို အပြစ်ကျူးလွန်သူများအဖြစ် မမြင်စေလိုကြောင်းနှင့် အစိုးရကို ဆန့်ကျင်ရန်၊ ကမ္ဘာကြီးကိုဆန့်ကျင်ရန် ဘိန်းစိုက်ပျိုးခြင်းမဟုတ်ဘဲ အသက်ရှင်နေထိုင်ရန်အတွက်သာ ဘိန်းစိုက်ကြခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ဘိန်းစိုက်တောင်သူများသည် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေသောနယ်မြေများ၌နေထိုင်ရပြီး လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခသည် ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုကို နောက်ကွယ်မှအဓိကတွန်းအားပေးလျက်ရှိကြောင်း၊ ငြိမ်းချမ်းမှုမရှိသမျှကာလပတ်လုံး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရှိလာမည်မဟုတ်သဖြင့် အခြေခံစားဝတ်နေရေးအတွက် ဘိန်းကိုစိုက်ပျိုးနေရကြောင်း၊ တရားမဝင်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များသည် ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုကိုတွန်းအားပေးပြီး ၎င်းတို့နှင့်အချိတ် အဆက်ရှိသည့် ကုန်သည်များကိုသာ ဘိန်းဝယ်ယူရောင်းချခွင့်ပြုခြင်းဖြင့် ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုနှင့် ဘိန်းထုတ်လုပ်မှုကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ထားကြောင်း ဖော်ပြထားသည်ကိုတွေ့ရှိရပါသည်။ ဒေသတွင်းနိုင်ငံများ၏ ဘိန်းအစားထိုးဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်း မဲခေါင်ဒေသတွင်းနိုင်ငံဖြစ်သည့် ထိုင်းနိုင်ငံသည် ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ဘိန်းစိုက်ပျိုးခြင်းကိုပိတ်ပင်ခဲ့သော်လည်း အရင်းအမြစ်မလုံလောက်မှု၊ ဒေသနေပြည်သူများ နားလည်မှုနည်းပါးခြင်းကြောင့် အောင်မြင်သင့်သလောက် မအောင်မြင်ခဲ့ကြောင်း၊ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ချင်းမိုင်ခရိုင်ရှိ အချို့ဘိန်းစိုက်ပျိုးသူများသည် ဒေသထွက်မက်မွန်သီးများရောင်းချခြင်းမှ ဝင်ငွေရရှိကြောင်းသိရှိခဲ့ပြီး မက်မွန်သီးစိုက်ပျိုးခြင်းသည် ဘိန်းထက်ဝင်ငွေပိုမိုရရှိ၍ ရာဇဝတ်မှုမမြောက်ကြောင်းကို ဒေသခံများသိရှိအောင် အစိုးရကဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး Princess Mother's Medical Volunteer Foundation မှတစ်ဆင့် ဝေးလံသောတောင်ပေါ်ဒေသရှိ ပြည်သူများ၏ စာသင်ကြားမှု၊ ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် ကျန်းမာရေးကိစ္စများကို ဆယ်စုနှစ်များစွာထောက်ပံ့ကူညီခဲ့ကြောင်း၊ အစိုးရနှင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများပူးပေါင်း၍ သုတေသနနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ၊ မျိုးစေ့၊ ဓာတ်မြေသြဇာ၊ လေ့ကျင့်သင်ကြားရေးနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများပံ့ပိုးပေးခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ရာ ယခုအခါအောင်မြင်မှုများရရှိခဲ့ကြောင်း၊ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမူးယစ်ဆေးဝါး ထိန်းချုပ်ရေးအဖွဲ့သည် UNFDAC နှင့်ပူးပေါင်း၍ အစားထိုးသီးနှံနှင့် ရပ်ရွာဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းများကိုတည်ထောင်၍ အာရေးဗီးကားကော်ဖီ (ArabicaCoffee)၊ လက်ဖက်ခြောက်၊ ဂေါ်ဖီထုပ်၊ ပန်းသီးနှင့်အလှဆင် ပန်းများအပါအဝင် သီးနှံမျိုးစိတ်အသစ် ၁၅၀ ကျော်ကို ဘိန်းစိုက်တောင်သူများအား မျိုးဖြန့်ဝေခြင်း၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးစင်တာများနှင့် သုတေသနစခန်းများ ဖွင့်လှစ်ပေးခြင်း၊ ဘိန်းအစားထိုးထုတ်ကုန်များကို Doi Kham အမှတ်တံဆိပ်ဖြင့် စူပါမားကတ်များတွင်တင်၍ဖြန့်ဖြူးပေးခြင်း၊ သစ်သီးခြောက်နှင့် ဖျော်ရည်ထုတ်ကုန်များကို ဂျပန်၊ တရုတ်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံများတွင်စျေးကွက်ရရှိရန် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ချင်းရိုင်ပြည်နယ်တွင် Mae Fah Luang Foundation ၏ ဘိန်းအစားထိုးဖွံ့ဖြိုးရေး Doi Tung ကော်ဖီစေ့များကို ဂျပန်လေကြောင်းလိုင်းများနှင့် ဂျပန်လက်လီအရောင်းဆိုင် Muji စတိုးဆိုင်များတွင် ရောင်းချနိုင်ရေးဆောင်ရွက်ပေးခြင်းတို့ ပြုလုပ်လျက်ရှိကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရပါသည်။ အလားတူ လာအိုနိုင်ငံသည် နိုင်ငံမြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ ဆင်းရဲပြီးဝေးလံသီခေါင်သည့်ပြည်နယ်များတွင် ဘိန်းစိုက်ပျိုးလျက်ရှိသည့်အတွက် အဓိကဘိန်းစိုက်ပျိုးသည့်နေရာများ၌ အစားထိုးသီးနှံစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ကြောင်း၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် တောင်သူအစုအဖွဲ့ပိုင် ဗန်မိုင်သမဝါယမအသင်းသည် ကော်ဖီစိုက်ပျိုး၍ ပြင်သစ်မာလန်ဂိုကော်ဖီကုမ္ပဏီ (Malongo Coffee) နှင့် နှစ်ရှည်အရောင်းအဝယ် သဘောတူညီချက်စာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ ကော်ဖီ ဈေးကွက်ရရှိနိုင်ရန်ဆောင်ရွက်၍ ကော်ဖီမှုန့်များကို ဥရောပဈေးကွက်သို့ တင်ပို့ရောင်းချခဲ့ကြောင်း၊ ဗန်မိုင်သမဝါယမအသင်း၏ အောင်မြင်မှုကိုအခြေခံ၍ အလားတူစီမံကိန်းတစ်ခုကို ဖုန်စလေပြည်နယ်တွင် ကုလသမဂ္ဂမူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာရုံး (UNODC) နှင့်ညှိနှိုင်း၍ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း၊ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါသည် တရားဝင်ကုန်ပစ္စည်းများ ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှုလမ်းကြောင်းများကို ဖြတ်တောက်ခဲ့သဖြင့် နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးအနေဖြင့် ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှု ဘက်သို့ဦးတည်သွားသည့်လူဦးရေ ပိုမိုများပြားလာနိုင်သည့်အတွက် ဘိန်းအစားထိုးဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် ဘိန်းအစားထိုးသီးနှံ ကော်ဖီပင်စိုက်ပျိုးခြင်းသည် ရေရှည်ဝင်ငွေရရှိနိုင်သည့်လုပ်ငန်းဖြစ်ကြောင်း သိရှိလာစေရန်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း သတင်းဖော်ပြချက်များအရ လေ့လာတွေ့ရှိရပါသည်။ ဘိန်းအစားထိုးဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်း မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့်လည်း ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုပပျောက်ရေး စီမံကိန်းရေးဆွဲဆောင်ရွက်ခဲ့ရာတွင် နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ လူနေမှုဘဝဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှု လုံးဝချုပ်ငြိမ်းပပျောက်ရေး၊ မူးယစ်ဆေးဝါးစိုက်ပျိုး၊ ထုတ်လုပ်၊ သုံးစွဲသူများ၏ ယုံကြည်ချက်၊ ခံယူချက်နှင့် စိတ်ဓာတ်မြင့်မားတိုးတက်ပြောင်းလဲရေး၊ တောင်ပေါ်မြေပြန့် တိုင်းရင်းသားအချင်းချင်း လွယ်ကူစွာကူးလူးဆက်ဆံနိုင်ရေး၊ နယ်စပ်ဒေသရှိ တိုင်းရင်းသားများ၏ စီးပွားရေးနှင့် လူနေမှုဘဝ တိုးတက်မြင့်မားရေး စသည့်အချက်များကို မူဝါဒတစ်ရပ်အနေဖြင့် ထည့်သွင်းအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ အစားထိုးဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများအနေဖြင့် ဘိန်းစိုက်ပျိုးရာဒေသများတွင် လမ်းဖောက်လုပ်ပေးခြင်း၊ ရေရရှိရေး၊ လျှပ်စစ်ရရှိရေးဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေး/ မွေးမြူရေးအတွက် မျိုးကောင်းမျိုးသန့်များဖြန့်ဖြူးပေးခြင်း၊ ရေရှည်တည်တံ့သော အစားထိုးဖွံ့ဖြိုးရေး လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ပေးခြင်း စသည့် (Substainable Development) ဖြစ်စေမည့် လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိပါသည်။ မူးယစ်တားဆီးကာကွယ်ရေးဗဟိုအဖွဲ့ လက်အောက်ရှိ သီးနှံများအစားထိုး စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့အနေဖြင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း စီမံကိန်းဝင်မြို့နယ် ၅၅ မြို့နယ်၌ နှစ်ချင်းသီးနှံမျိုးစေ့ဖြန့်ဖြူးခြင်း၊ နှစ်ရှည်ပျိုးပင် ဖြန့်ဖြူးပေးခြင်း၊ ဓာတ်မြေဩဇာသုံးစွဲမှု၊ စိုက်ပျိုးရေး ပညာပေးသင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရပါသည်။ မွေးမြူရေးအဖွဲ့အနေဖြင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ပုဂ္ဂလိကပျားမွေးမြူသူလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် ကျေးလက်နေပြည်သူများအား ပျားမွေးမြူရေးသင်တန်းများပို့ချပေးခြင်း၊ စီမံကိန်းဝင် ၅၁ မြို့နယ်တွင် ကျွဲ၊ နွား၊ ဝက်၊ ကြက်၊ အခြားတိရစ္ဆာန် ၁၃၁၅၇၉၆ ကောင်ကို ရောဂါ ကာကွယ်ပေးနိုင်ခဲ့ပြီး ၁၈၁၂၉၇ ကောင်တို့ကို ရောဂါကုသပေးနိုင်ခဲ့ကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) တာချီလိတ်နှင့် မိုင်းဆတ်မြို့နယ်တို့၌ ထိုင်းနိုင်ငံ မယ့်ဖားလုံ ဖောင်ဒေးရှင်းနှင့်ပူးတွဲ၍ ဘိန်းအစားထိုးသီးနှံ စိုက်ပျိုးရေးစီမံကိန်းကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ် အထိဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ကျန်းမာရေးထောက်ပံ့မှု၊ စိုက်ပျိုးရေးဖွံ့ဖြိုးမှု၊ မွေးမြူရေးနှင့်ကုသရေး၊ စီးပွားဖြစ်သစ်တောနှင့် အသုံးချသစ်တောလုပ်ငန်း၊ တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ စီးပွားစစ်တမ်းကောက်ယူခြင်းလုပ်ငန်း၊ လေ့လာရေးခရီးစဉ်၊ စီမံကိန်းဧရိယာအတွင်းသို့ ကိုယ်စားလှယ်များ လေ့လာရေးနှင့် စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်သင်တန်းများပေးခြင်း စသည့်လုပ်ငန်းများ ပါဝင်ခဲ့ပါသည်။ အလှူရှင်နိုင်ငံများ၏ထောက်ပံ့မှုဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း) လွိုင်လင်မြို့နယ် ဟိုပုံးမြို့နယ်နှင့် ရွာငံမြို့နယ်အတွင်းရှိ စီမံကိန်းကျေးရွာ ၆၀ တွင် ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အထိ အစားထိုးဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းကို နှစ်အလိုက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ ဘိန်းအစားထိုးကော်ဖီစိုက်တောင်သူများ၏ ရွှေစိမ်း (Green Gold) ကော်ဖီစိုက်တောင်သူသမဝါယမအသင်းနှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ မာလန်ဂို (Malongo Coffee) ကုမ္ပဏီတို့အကြား ငါးနှစ်စီမံကိန်းကို လက်မှတ်ရေးထိုး၍ အစားထိုးဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်း ဒေသများမှထွက်ရှိသော ကော်ဖီတန်ချိန် ၆၀၀ ကျော်ကို ဥရောပနိုင်ငံများသို့ တင်ပို့ရောင်းချ နိုင်ရေးအတွက် သဘောတူစာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့ပါသည်။ အရည်အသွေးကောင်းမွန်သည့် အစားထိုးသီးနှံကော်ဖီများကို Malongo ကော်ဖီကုမ္ပဏီမှတစ်ဆင့် ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ တင်ပို့ရောင်းချလျက်ရှိရာ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း ကော်ဖီတန်ချိန် ၇၁၇ ဒသမ ၂၂ တန် တင်ပို့ရောင်းချခဲ့ပြီး ဈေးကွက်သစ်အဖြစ် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ကော်ဖီ သုည ဒသမ ၆ တန် တင်ပို့ရောင်းချနိုင်ခဲ့ပါသည်။ အစားထိုးဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့အကြား နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ တာဝန်ခံဌာနများနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ မယ့်ဖားလုံဖောင်ဒေးရှင်းတို့က ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း) ပင်လောင်းမြို့နယ် နောင်တရားဒေသတွင် အစားထိုးဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။ အဆိုပါစီမံကိန်းအနေဖြင့် ပင်လောင်းမြို့နယ် နောင်တရားဒေသရှိ မွှေးပြင်၊ ပင်ခင်၊ လွယ်မော၊ ပေါ့အင်ကျေးရွာအုပ်စု လေးအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ၉၆ ရွာ၊ အိမ်ထောင်စု ၆၁၄၉ စုတွင် ကော်ဖီပင်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ လက်ဖက်ပင်စိုက်ပျိုး၍ လက်ဖက်ခြောက်ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ပြောင်းစိုက်ပျိုးခြင်း၊ နွားမွေးမြူခြင်း စသည့် ဘိန်းအစားထိုး စိုက်ပျိုး/မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိပါသည်။ ဒေသတွင်းနိုင်ငံများတွင် ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုပပျောက်ရေးအတွက် ဘိန်းစိုက်ဒေသများတွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်ရန်၊ သန့်ရှင်းသည့် သောက်ရေ/သုံးရေရရှိရန်၊ လျှပ်စစ်မီး၊ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး စသည့်အခြေခံအဆောက်အအုံ လိုအပ်ချက်များပြည့်စုံရန်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ဘိန်းစိုက်တောင်သူများအတွက် အစားထိုးဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းများဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ စီမံကိန်းမှထွက်ရှိသည့် ထုတ်ကုန်များကို စျေးကွက်ရရှိရေးဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ သုတေသနနှင့် မျိုးကောင်းမျိုးသန့်ဖြန့်ဖြူး ပေးခြင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသကဲ့သို့ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အစားထိုးဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိပါသည်။ ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုပပျောက်ရေးအတွက် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် ဒေသတည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးတို့မှာ အဓိကကျပြီး လက်နက်ကိုင် အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းမှု ချုပ်ငြိမ်းသည်နှင့်အမျှ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည့် ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှု လျော့နည်းပပျောက်ရေးနှင့် အစားထိုးဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများမှာ ပိုမိုအောင်မြင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ မူးယစ်ဆေးဝါးကင်းစင်သော လူမှုအသိုက်အဝန်းတည်ဆောက်ရေးအတွက် နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းအပါအဝင် သက်ဆိုင်သူအားလုံးကလည်း နိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့်အတူ ဝိုင်းဝန်းလက်တွဲဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်ပါကြောင်း ရေးသားတင်ပြအပ်ပါသည်။ ။ ကိုးကား - - မြန်မာနိုင်ငံ၏မူးယစ်ဆေးဝါးပပျောက်ရေးဆောင်ရွက်ချက် နှစ်ပတ်လည် အစီရင်ခံစာများ - Statement from the 7th, Myanmar Opium Farmer’s Forum,10 May 2019 - How Thailand Became a Model for Alternative Development ( Internet) - Internet

Sat, 04/18/2026 - 12:00

အနာဂတ်ကိုကောင်းမွန်စွာဖန်တီးတည်ဆောက်မည့် ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများ

လူငယ်များအနေဖြင့် မိမိတို့အသက် အရွယ်နှင့်ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်မှုများ အရ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတာဝန် ထမ်းဆောင်ခွင့်ရရှိခြင်းမှာ အလွန်ပင် ဂုဏ်သိက္ခာရှိသည့်တာဝန်ထမ်းဆောင်မှု ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသားတိုင်းသည် မိမိနိုင်ငံကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးမှာ မွေးရာပါ တာဝန်အဖြစ်သိရှိကြပြီးဖြစ်သည်။ မိမိ နိုင်ငံကို မိမိတို့လူငယ်များကမှ မကာကွယ် ပါလျှင် မည်သူကလာရောက်ကာကွယ် မည်နည်း။ မိမိနိုင်ငံကို မိမိတို့လူငယ် တွေ ကာကွယ်လိုစိတ်နည်းပါးနေမည် ဆိုလျှင် အဆိုပါနိုင်ငံသည် သူတစ်ပါး၏ ကျူးကျော်မှု၊ ဗိုလ်ကျစိုးမိုးမှုများကို မလွဲမသွေကြုံတွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်း ဥပဒေကို စတင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်မှာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်က ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဥပဒေသည်နိုင်ငံတော် နှင့်နိုင်ငံသားများ၏အနာဂတ်လူမှုစီးပွား ဘဝအတွက် လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း များစွာက ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်ရောက်မှစတင်ကျင့်သုံးခြင်း ဖြစ်သည်။ အခြားသောကမ္ဘာ့နိုင်ငံများ တွင်လည်း မိမိနိုင်ငံကိုမိမိတို့ကာကွယ် စောင့်ရှောက်နိုင်ရန်အတွက် ပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်ကာ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းအဖြစ် နှစ်နှစ်တန်သည်၊ သုံးနှစ်တန်သည်အမှုထမ်းဆောင်ကြရ သည်။ ဤသို့ဆောင်ရွက်ခြင်းမှာ အရေးပေါ် အခြေအနေနှင့်ကြုံလာပါက နိုင်ငံ အတွင်းရှိလူငယ်လူရွယ်များအနေဖြင့် စစ်ပညာတတ်မြောက်ထားပြီး စစ်မှုထမ်း အတွေ့အကြုံရှိနေသည့်အတွက် မည်သည့် ရန်မျိုးကိုမဆိုလွယ်ကူစွာအနိုင်ယူနိုင်ကြ မည်ဖြစ်သည်။ ဂုဏ်ယူဖွယ်ကောင်းသည့်အမျိုးသားရေးတာဝန်ကို အသက် အရွယ်အရ အကျုံးဝင်သူများ တာဝန် သိစိတ်နှင့် ထမ်းဆောင်ခွင့်ရရှိစေရန် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်တွင် ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို စတင် အသက်သွင်းခဲ့သည့်အတွက် ယခုအခါ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းတာဝန်ကိုကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ပြီးမြောက်သူများပင်ရှိလာပြီ ဖြစ်သည်။ မကြာမီအချိန်အတွင်းမှာ ဂုဏ်ယူဝမ်းသာဖွယ်ရာ အိမ်အပြန် ခရီးကို စတင်မည်ဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းတာဝန်ထမ်းဆောင် ရသော နှစ်နှစ်တာကာလတွင် ပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းလူငယ်များသည် နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေးတာဝန်များကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။ တာဝန်ကို ကျေပွန်သည့်အပြင် စေတနာပါပါ ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည့်အတွက် ပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းလူငယ်အချို့မှာ ဂုဏ်ယူဖွယ် ကောင်းလှသည့် ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခံရခြင်း များရှိခဲ့သည်။ သူတို့သည် သာမန်အရပ် သားဘဝမှ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများအဖြစ် သို့ ကူးပြောင်းရောက်ရှိလာသည့်အခါ ပထမဆုံးသူတို့အတွက်ရရှိသော ကောင်း ကျိုးမှာ တန်ဖိုးရှိသောလူငယ်များဖြစ်လာ ကြခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အချိန်ကိုတန်ဖိုးရှိစွာ အသုံးပြုလာတတ်သည်။ အချိန်နှင့်စား၊ အချိန်နှင့်သွားလှုပ်ရှားရသည့်အတွက် ကျန်းမာသန်စွမ်းသောလူငယ်များဖြစ်လာကြသည်။ တပ်မတော်သားတစ်ဦး အဖြစ်ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းကြရသည့်အခါ စစ်သားကြီးလုံးလုံး၊ ဗိုလ်မှူးကြီးရှုံးလောက် ရဲ့ဆိုစကားကဲ့သို့ သွက်လက်ဖျတ်လတ်ကျန်းမာကြံ့ခိုင်သည်မှာ ဒေါင်ဒေါင်ပင် မြည်တော့သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများ၏ စွမ်းဆောင်ချက် များသည် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည့် အလှည့်အပြောင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ သမိုင်းစာမျက်နှာတွင် ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများ၏စွမ်းဆောင်မှု ကို မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ သူတို့၏စွန့်လွှတ်စွန့်စားမှု၊ ရဲရင့်မှု၊ သတ္တိပြောင်မြောက်မှုက “နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေးတာဝန်ဆိုသည်မှာ အမြဲတမ်း စစ်မှုထမ်းတပ်မတော်သားတွေသာမက နိုင်ငံသားအားလုံးနှင့်သက်ဆိုင်သည်” ဟူသောအနှစ်သာရကိုပီပြင်စွာဖော်ညွှန်း ပြသနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈ ခုနှစ်) ဥပဒေပုဒ်မ ၃၈၅ တွင် “ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ တော်၏ လွတ်လပ်ရေး၊ အချုပ်အခြာ အာဏာနှင့် နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲရေး တို့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးသည် နိုင်ငံသားတိုင်း၏ တာဝန်ဖြစ်သည်” ဆိုသည့်ပြဋ္ဌာန်းချက်ကိုလက်တွေ့ကျကျ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများဆင့်ခေါ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် တပ်မတော်အနေဖြင့် စည်းကမ်းစနစ်ကျနစွာ စီမံဆောင်ရွက်ပေးထားသည်။ တရား နည်းလမ်းကျနစွာဆောင်ရွက်ရန်နှင့် ထိုသို့ဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိပါက သတင်းပေး တိုင်ကြားဆက်သွယ်နိုင်ရန် လိပ်စာနှင့် ဖုန်းနံပါတ်များကိုနေ့စဉ်ထုတ်သတင်းစာ များတွင် ဖော်ပြထားပြီးဖြစ်သည်။ သင်တန်းတက်ရောက်ရန် သင်တန်းများ စတင်ဖွင့်လှစ်ခြင်း၊ သင်တန်းပြီးမြောက် ခြင်းစသည့်အချိန်အခါများတွင်လည်း သက်ဆိုင်ရာတာဝန်ရှိသူများကိုယ်တိုင် အလေးထားဂုဏ်ပြုခြင်းများ ဆောင်ရွက် လျက်ရှိသည်ကို သတင်းမီဒီယာများတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ထို့အတူ သင်တန်းသား များ၏ ရင်တွင်းစကားသံများကိုလည်း ပြည်သူများကြားသိအောင် ထုတ်လွှင့်ပြသ ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများကို နိုင်ငံတော်နှင့်ပြည်သူတို့က အလေးထား ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်မှု၊ ကြိုဆိုဂုဏ်ပြုမှု များ စဉ်ဆက်မပြတ်ရှိနေကြောင်းကို ထင်ရှားစွာပြနေခြင်းဖြစ်သည်။ လူငယ် များအနေဖြင့် ခံ့ညားထည်ဝါစွာပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းဆောင်ခွင့်ရရှိခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတာဝန်ကို မိမိတို့၏ဘိုးဘွားများတာဝန်ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့၍ ယနေ့တိုင် ပြည်ထောင်စု သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် ကမ္ဘာ့ အလယ်တွင်မားမားမတ်မတ်ရပ်တည်နေနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ခေတ်ကာလအလိုက် လူငယ်များ၏တိုင်းချစ်ပြည်ချစ်စိတ်ဓာတ်၊ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ်များနှင့်အတူ စွန့်လွှတ်စွန့်စားကာကွယ်ပေးခဲ့သည့် အတွက် နိုင်ငံတော်သီချင်းတွင်ဖော်ပြ ထားသည့်အတိုင်း “တရားမျှတလွတ်လပ် ခြင်းနဲ့မသွေ-တို့ပြည်-တို့မြေ- များလူ ခပ်သိမ်း-ငြိမ်းချမ်းစေဖို့-ခွင့်တူညီမျှ-ဝါဒ ဖြူစင်တဲ့ပြည်-တို့ပြည် တို့မြေ” အစချီ သော နိုင်ငံတော်သီချင်းကို ဂုဏ်ယူ ဝင့်ကြွားစွာသံပြိုင်ဟစ်ကြွေးနိုင်ခြင်းဖြစ် သည်။ လူငယ်တိုင်းက မိမိနိုင်ငံ၊ မိမိ လူမျိုးကို ချစ်ခင်မြတ်နိုးတန်ဖိုးထား ကာကွယ်လိုစိတ်ရှိနေမှသာ မြန်မာနိုင်ငံ သည် ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် ထည်ဝါခံ့ညားစွာ ရပ်တည်နေနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ဘိုးဘွားအမွေစစ်ဖြစ်သည့် မြန်မာ နိုင်ငံကို မျိုးဆက်သစ်လူငယ်အဆက်ဆက် ကလည်း ရှေးကလူငယ်များနည်းတူ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ကြရမည်မှာ သမိုင်းအစဉ်အလာကောင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်တွင် ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ ပေါ်ထွန်းလာပြီး အရွယ်ရောက်သူ နိုင်ငံသားတိုင်းကာကွယ်ရေးပညာကို သင်ကြားခွင့်ရရှိခြင်းသည် နိုင်ငံတော်နှင့် လူငယ်များ၏ အနာဂတ်အတွက် ကောင်းကျိုးတိုးပွားစေခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတိုင်းတွင် တပ်မတော်ကိုအင်အား ရှိအောင်နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် ဆောင်ရွက် လျက်ရှိရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ကာကွယ်ရေး စွမ်းအားမြှင့်တင်ခြင်းနည်းလမ်းများထဲ တွင် ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း လည်းပါဝင်ပေသည်။ “တပ်မတော် အင်အားရှိမှ တိုင်းပြည်အင်အားရှိမည်” ဟူသောဆောင်ပုဒ်သည် အမြဲတမ်းမှန်ကန် နေသည့်အမှန်တရားဖြစ်သည်။ အင်အား ချည့်နဲ့နေလျှင် သူများအောက်ကျခံနေ ရမည်သာဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများနှင့်ပတ်သက် လျှင် နိုင်ငံတော်အတွက် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး မဖြစ်စေရေး သတ်မှတ်အသက်အရွယ် အကျုံးဝင်သူတိုင်းကို တစ်ပြိုင်နက် စစ်မှုထမ်းဆောင်စေခြင်း မဟုတ်ဘဲ သတ်မှတ်အရည်အချင်းကိုက်ညီသူများ အနက် ကျန်းမာရေးဆေးအဆင့် အောင်မြင်ပြီးသူများကိုသာ ပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် လစဉ်အလှည့်ကျ ခေါ်ယူနေခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပဒေအရ အကျုံးဝင်သူများအနက် ကင်းလွတ်ခွင့်၊ လျှော့ပေါ့ခွင့်နှင့် ရွှေ့ဆိုင်းခွင့်ရရှိသူများ ကိုလည်း ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ ခွင့်ပြုပေးလျက်ရှိသည်။ ပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် တပ်မတော်ရှိသင်တန်း ကျောင်းအသီးသီးတွင် စစ်ပညာရပ်များ ကို စနစ်တကျသင်ကြားပေးပြီးမှသာ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်နေစဉ် ကာလတစ်လျှောက် လုံးတွင် အမြဲတမ်းစစ်မှုထမ်းများနှင့် တန်းတူ လစာ၊ ရိက္ခာနှင့်အခြားရပိုင်ခွင့်၊ ခံစားခွင့်များကို အပြည့်အဝရရှိစေသည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းအတွေ့အကြုံကောင်း များကြောင့် သူတို့၏ တစ်ကိုယ်ရေ စည်းကမ်းပိုင်း ပိုမိုကောင်းမွန်လာသလိုစိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရင့်ကျက်တည်ငြိမ်မှု၊ မိမိကိုယ်ကိုယုံကြည်မှု၊ ဇွဲ၊ လုံ့လနှင့် ကိုယ်ကာယကြံ့ခိုင်သန်စွမ်းမှုများကိုပါ ခိုင်ခိုင်မာမာ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြပြီ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး တာဝန်များကို ကျရာအခန်းကဏ္ဍ အလိုက် တာဝန်သိနိုင်ငံ့သားကောင်းများ အဖြစ် စွမ်းစွမ်းတမံ တာဝန်ထမ်းဆောင် ခြင်းအတွေ့အကြုံများမှာ သူတို့၏ဘဝတွင် မမေ့နိုင်စရာ အတွေ့အကြုံကောင်းများ ဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများတွင် ဆေးပညာမဟာဘွဲ့ရ ဆရာဝန်များအပြင် အခြားဘွဲ့လွန်၊ ဘွဲ့ရပညာတတ်လူငယ် များလည်း ပါဝင်နေသည်ကို တွေ့မြင် နေရခြင်းအားဖြင့် သူတို့၏စိတ်ဓာတ်နှင့် ဆောင်ရွက်ချက်မှာလေးစားဂုဏ်ယူဖွယ် ဖြစ်သည်။ ဤလောကတွင် မေတ္တာနှင့်စေတနာ တို့သည် ရောင်ပြန်ဟပ်သည်။ တစ်ဦးက စေတနာ၊ တစ်ဦးကမေတ္တာဆိုသည့် အတိုင်း ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများအနေဖြင့် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတာဝန်များကို သတ်မှတ်ကာလ ပြည့်မြောက်ပါက နိုင်ငံတော်အနေဖြင့် လက်လွတ်စပယ် (မသိကျိုးကျွန်)ပြုကာ ပြန်လည်စေလွှတ် ခြင်းမျိုးမဟုတ်ပေ။ လူငယ်များကပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းတာဝန်ကိုကျေပွန်ပြီးမြောက်စွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အတွက် နိုင်ငံတော် အနေဖြင့်“စစ်မှုထမ်းတာဝန်ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ အလုပ်အကိုင်ရရှိရေးစီမံခန့်ခွဲမှုကော်မတီ” ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး စစ်မှုထမ်းကာလ ပြည့်မြောက်သူများ အတွက် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်း များရရှိအောင် ဆောင်ရွက်ပေးနေပြီဖြစ် သည်။ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးတာဝန်များကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသူများ၏ အနာဂတ်ခရီးလမ်း သာယာဖြောင့်ဖြူး စေရန်၊ ဘဝအာမခံချက်များခိုင်မာစေရန် အတွက် နိုင်ငံတော်အစိုးရက ကောင်းမွန် သော အစီအမံများပြုလုပ်ပေးလျက်ရှိ သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများ၏အိမ်ပြန် ခရီး သို့မဟုတ် အနာဂတ်မှာပန်းခင်းသော လမ်းကို လျှောက်လှမ်းကြရတော့မည် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ စီမံခန့်ခွဲမှုကော်မတီကို ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီးက ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူပြီး သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနများမှ ဝန်ကြီး များနှင့် တာဝန်ရှိသူများက လုပ်ငန်း ကော်မတီငါးခုဖွဲ့စည်းကာ ပြည်သူ့စစ်မှု ထမ်းတာဝန် အောင်မြင်စွာထမ်းဆောင်ပြီး သူများကို တာဝန်ပြီးဆုံးကြောင်း အသိ အမှတ်ပြုဂုဏ်ပြုလက်မှတ်ပေးအပ်ပြီး အလုပ်အကိုင်များရရှိနိုင်သည့်ရွေးချယ် စရာလမ်းကြောင်းများကိုလည်း ဖော်ဆောင် ပေးလျက်ရှိသည်။ ပထမဆုံးလမ်းကြောင်း အနေဖြင့် တပ်မတော်၏ရင်ခွင်တွင် ဆက်လက်ခိုလှုံပြီး နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတာဝန် ထမ်းဆောင် လိုသူများအတွက် အမြဲတမ်းစစ်မှုထမ်း အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့် ပြုခြင်းဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းလူငယ် များသည် နှစ်နှစ်တာစစ်မှုထမ်းကာလ အတွင်းတွင် စစ်ပညာရပ်များကို ကျွမ်းကျင် ပိုင်နိုင်စွာ တတ်မြောက်ထားကြပြီဖြစ်ပြီး စည်းကမ်းလိုက်နာမှု၊ ရဲရင့်မှုနှင့် ကြံ့ခိုင်မှု များကို လက်တွေ့နယ်ပယ်တွင် သက်သေပြ နိုင်ခဲ့ပြီးဖြစ်၍ တပ်မတော်က ဂုဏ်ယူ ဝမ်းမြောက်စွာဖြင့် လက်ကမ်းကြိုဆို လျက်ရှိသည်။ အမြဲတမ်းစစ်မှုထမ်းအဖြစ် ကူးပြောင်းတာဝန်ထမ်းဆောင်လိုသူများ ကို လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် နှစ်နှစ်တာကာလကို စစ်မှုထမ်းသက်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုပေးသွားမည်ဖြစ်ပြီး သူတို့၏ အရည်အချင်းနှင့်သင့်လျော်သည့် ရာထူး အဆင့်ဆင့်ကိုလည်း တိုးမြှင့်ပေးအပ်သွား မည်ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် တက္ကသိုလ်တက်ရောက် ဆဲ ကျောင်းသားများနှင့် တက္ကသိုလ် ဝင်တန်းအဆင့် အောင်မြင်ပြီးသူများကို တပ်ကြပ်ကြီးအဆင့်အထိ ရာထူးတိုးမြှင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်စေမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် သတ်မှတ်ထားသည့် အရည် အချင်းနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိခဲ့လျှင် သက်ဆိုင်ရာ ဗိုလ်သင်တန်းသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခွင့် ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုပထမ လမ်းကြောင်းမှာ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ထက်သန်ပြီး ရဲရဲဝံ့ဝံ့စွန့်စားလိုသည့်အပြင် တပ်မတော်သားဘဝကို မြတ်နိုးသူများ အတွက် ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားစွာ ရွေးချယ်သင့် သော လမ်းကြောင်းကောင်းတစ်ခုဖြစ် သည်။ တပ်မတော်သားဆိုသည်မှာ ကိုယ်တိုင်ဆန္ဒဖြင့် အမှုထမ်းကြသူများ ဖြစ်သည့်အတွက် အမြဲတမ်းစစ်မှုထမ်း အဖြစ်ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရေး ကို အတင်းအကျပ်တွန်းအားပေးခြင်းမျိုး ရှိမည်မဟုတ်ပေ။ ကာယကံရှင်ကိုယ်တိုင် ၏ဆန္ဒအရ တပ်မတော်သားဘဝ ကို အမှန်တကယ်ချစ်ခင်မြတ်နိုးပြီး တပ်မတော်တွင်တာဝန်ဆက်လက်ထမ်း ဆောင်လိုသူများကိုသာ လက်ခံပေးသွား မည်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယမြောက် ရွေးချယ်စရာလမ်း ကြောင်းမှာ အရပ်ဘက်နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း အဖြစ်ကူးပြောင်းတာဝန်ထမ်းဆောင်လို သူများအတွက် စီစဉ်ပေးထားသည့်အခွင့် အလမ်းကောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းတာဝန်ပြီးဆုံးကြောင်း အသိ အမှတ်ပြုလက်မှတ်ရရှိထားပြီး သတ်မှတ် အရည်အချင်းနှင့် ကိုက်ညီသူများကို ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့နှင့်သက်ဆိုင် ရာဝန်ကြီးဌာနများပူးပေါင်းကာ ဝန်ထမ်း အဖြစ် ဦးစားပေးခန့်အပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ခန့်အပ်ရာတွင်မူလအသက်သတ်မှတ်ချက် ကို သုံးနှစ်အထိတိုးမြှင့်လက်ခံပေးသွား မည်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများထဲမှ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းတာဝန် ထမ်းဆောင်သူ များအနေဖြင့်လည်း သတ်မှတ်ကာလ ပြည့်ပြီးပါက မူလနေရာဌာနများမှာ မူလတာဝန်များအတိုင်း ပြန်လည်ခန့်အပ် ပြီး စစ်မှုထမ်းကာလနှစ်နှစ်ကို လုပ်သက် အဖြစ် ထည့်သွင်းတွက်ချက်ပေးသွား မည်ဖြစ်သည်။ တတိယမြောက်ရွေးချယ်စရာလမ်း ကြောင်းမှာ အစိုးရဝန်ထမ်းအဖြစ်မလုပ် ကိုင်လိုဘဲ ပြည်တွင်းပြည်ပ ပုဂ္ဂလိက ကဏ္ဍများတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်လိုသူ များအတွက် အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနက ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ပေးမည့်အစီအစဉ် ဖြစ်သည်။ အစီအစဉ်အရ အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနနှင့် မြန်မာနိုင်ငံကုန်သည် များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များ အသင်းချုပ် (UMFCCI) တို့ပူးပေါင်းပြီး စစ်မှုထမ်းတာဝန်ပြီးဆုံးသူများကို ကုမ္ပဏီ၊ စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများတွင် ဦးစားပေး ခန့်အပ်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းဟောင်းများ၏ စည်းကမ်း လိုက်နာမှု၊ အဖွဲ့အစည်းနှင့် ဟန်ချက် ညီညီ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်တတ်မှု၊ ခေါင်းဆောင်မှုနှင့် စီမံခန့်ခွဲနိုင်မှုအပြင် ကိုယ်ကာယကြံ့ခိုင်မှုနှင့် မှန်ကန်သည့် စိတ်ဓာတ်ရေးရာများမှာ ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းရှင်များအတွက် အလွန်တန်ဖိုးရှိ လှသည့် လူသားအရင်းအမြစ်များဖြစ် သည်။ ထို့ကြောင့်လည်း စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်ကြီးများက သူတို့ကိုဝမ်းပန်း တသာလိုလိုလားလားလက်ကမ်းကြိုဆို လျက်ရှိသည်။ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန နှင့် ပြည်ပအလုပ်အကိုင်အကျိုးဆောင် အေဂျင်စီများပူးပေါင်းပြီး ပြည်ပ နိုင်ငံများသို့ အလုပ်သမားစေလွှတ်သည့် နေရာမှာလည်း စစ်မှုထမ်းတာဝန် ကျေပွန်ခဲ့သူများကို အထူးဦးစားပေး စေလွှတ်သွားရန် စီစဉ်ဆောင်ရွက်နေပြီ ဖြစ်သည်။ စတုတ္ထအနေဖြင့် နောက်ဆုံးလမ်း ကြောင်းကတော့ တပ်မတော်သားအဖြစ်၊ အစိုးရဝန်ထမ်းအဖြစ် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းမပြုလိုသူများကို မိမိတို့၏ ဇာတိချက်ကြွေ မွေးရပ်မြေကိုပြန်ပြီး လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများအပါအဝင် ကိုယ်ပိုင်စီးပွား ရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်နိုင်စေရန် လိုအပ်မည့်အရင်းအနှီးနှင့် ချေးငွေများကို နိုင်ငံတော်အစိုးရကသတ်မှတ်ချက်နှင့်အညီ ထုတ်ချေးပေးမည်ဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုး မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းအတွက် နည်းပညာများ ကို ပံ့ပိုးပေးသွားမည်ဖြစ်သည်။ မျိုး၊ မြေ၊ ရေ၊ နည်းဆိုသည့် လိုအပ်ချက်များကို ပြည့်စုံအောင် ဖြည့်ဆည်းပေးမည်ဖြစ် သည့်အတွက် ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းတာဝန် ကျေပြီးသူများအနေဖြင့် တပ်မတော်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်ကကဲ့သို့ ရိုးသားမှု၊ ကြိုးစားမှုဖြင့် လုပ်ငန်းအောင်မြင်အောင် ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်သည်။ “နိုင်ငံသားတိုင်းသည် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း ချက်များနှင့်အညီ စစ်ပညာသင်ကြားရန် နှင့် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးအတွက် စစ်မှုထမ်းရန်တာဝန်ရှိသည်” ဟူ၍ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)ပုဒ်မ ၃၈၆ တွင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည် များကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော် ခဲ့ပြီး ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေအရ ပြည်သူ့ စစ်မှုထမ်းအမှတ်စဉ် (၁/၂၀၂၄)တွင် မိမိ ဆန္ဒအလျောက် စိတ်အားထက်သန်စွာ ပါဝင်စာရင်းပေးပြီး တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ကြသော ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများသည် ယခုအခါ သတ်မှတ်စစ်မှုထမ်းကာလ ပြည့်မြောက်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ထိုသို့တာဝန် ကျေပွန်စွာထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည့် နိုင်ငံ့ သားကောင်း ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများအား ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဆောင်ပြီးကြောင်း လက်မှတ်ချီးမြှင့်ပေးအပ်ခြင်း အခမ်း အနားများကို ဧပြီလ ၁၁ ရက်တွင် တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်အသီးသီး၌ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ သည်။ ယခုကဲ့သို့ နိုင်ငံ့တာဝန်ကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်၍ သတ်မှတ်ကာလပြည့် မြောက်ခဲ့ကြသည့် နိုင်ငံ့သားကောင်း ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများအား ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့် ခြင်းမှာနိုင်ငံတော်အတွက်နိုင်ငံ့သားကောင်း များပီပီ တာဝန်ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင် ခဲ့ကြသူများကို ထိုက်ထိုက်တန်တန် တန်ဖိုးထားခြင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်နှင့် ပြည်သူများအကြား ယုံကြည်မှုနှင့်တာဝန် သိမှုကိုဖော်ပြသည့် သမိုင်းဝင်မှတ်တိုင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင် လျက်ရှိသည့် ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများ၊သင်တန်းတက်ရောက်နေဆဲဖြစ်သည့် ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းများနှင့် နောင်လာ နောက်သား မျိုးဆက်သစ်လူငယ်လူရွယ် များအတွက် စံနမူနာကောင်းလည်းဖြစ် သည်။ မည်သည့်အလုပ်မဆို ကိုယ်တိုင်ကိုယ် ကျလုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ပြီးမှသာ အကျိုး အကြောင်း၊ အဆိုးအကောင်းကိုသိရှိနိုင် မည်ဖြစ်ပေရာ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းတာဝန် ကို ကျေပွန်စွာထမ်းဆောင်ပြီးမြောက်သူများအဖို့ နိုင်ငံတော်၏မေတ္တာစေတနာ ကို နားလည်သဘောပေါက်ကြပြီဖြစ် သည်။ ယခင်ကမဟုတ်မမှန်သတင်းများ ထုတ်လွှင့်ကာ နိုင်ငံပျက်စီးရေးအဖျက် အမှောင့်သမားများ၏ သတင်းအမှားများ သည် ကွယ်ပျောက်သွားခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းတာဝန်ကျေပွန်သူ လူငယ်များ၏ အနာဂတ်မှာ ကြိုက် နှစ်သက်ရာလမ်းကြောင်းကို ရွေးချယ် လျှောက်လှမ်းခြင်းဖြင့် အနာဂတ်ကို ကောင်းမွန်အောင် ဖန်တီးတည်ဆောက် နိုင်ပြီဖြစ်ပါကြောင်း ရေးသားတင်ပြအပ် ပါသည်။ ။MWD

Sun, 04/12/2026 - 12:00

ရွှေရောင်အိပ်မက်များ နောက်ကွယ်က အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်း၏ လူကုန်ကူးမှုကျော့ကွင်း

ယနေ့ခေတ်ကာလတွင် စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းနှင့် အလုပ်အကိုင်ရှားပါးမှုများကို အခွင့်ကောင်းယူကာ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းများတွင် အဓမ္မခိုင်းစေရန်အတွက် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် လိမ်လည်သွေးဆောင် ခေါ်ယူနေမှုများသည် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများတွင် ပေါများလာလျက်ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ “အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု” (Online Scam) ဟုခေါ်ဆိုသော ငွေကြေးလိမ်လည်သည့်လုပ်ငန်းစုများသည် မြန်မာလူငယ်များစွာ၏ဘဝကို မြေစာပင်ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အဆိုပါမိမိတို့၏ရင်ဝယ်သားလူငယ်များကို နိုင်ငံတော်မှမိခင်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ခဲ့ပြီးလည်းဖြစ်သည်။ မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ပြည်ပထွက်ခွာ အလုပ်လုပ်ကိုင်လိုသည့် မြန်မာလူငယ်များ များပြားလာသည်နှင့်အမျှ “လစာကောင်းကောင်း၊ အလုပ်သက်သာ” ဟူသောမက်လုံးများဖြင့် လိမ်လည်သွေးဆောင်ဖြားယောင်းနေမှုများသည် လူကုန်ကူးမှုဘေးအန္တရာယ်ဆိုးတွင်းသို့ ဆွဲခေါ်နေသလိုဖြစ်နေသည်။ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ (Online Scam) အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် ငွေကြေးလိမ်လည်သည့်လုပ်ငန်းများတွင် အဓမ္မခိုင်းစေခံရသည့် မြန်မာလူငယ်များ၏ဖြစ်ရပ်အား သင်ခန်းစာရယူရန်ရည်ရွယ်သည်။ ဆွဲဆောင်မှုရှိသော “ပိုက်ကွန်” ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံမှပြန်လည်ရောက်ရှိလာသော လူငယ်များ၏အတွေ့အကြုံများအရ အွန်လိုင်းလိမ်လည်သည့်လုပ်ငန်းများသည် လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာများဖြစ်သော Facebook နှင့် Telegram တို့တွင် အလုပ်ခေါ်စာများကို ဆွဲဆောင်မှုရှိစွာတင်လေ့ရှိကြောင်း၊ “အင်္ဂလိပ်စာ ပြောဆိုတတ်ရန်မလို၊ ဘွဲ့ရရန်မလို၊ ကွန်ပျူတာအခြေခံရှိရုံဖြင့် တစ်လလျှင် လစာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀၀ ကျော်ရမည်ဟု စည်းရုံးခဲ့ကြကြောင်းသိရှိရသည်။ အဆိုပါမက်လုံးများသည် မိမိတို့၏လူနေမှုဘဝ တိုးတက်မှုကိုရှာဖွေနေသော လူငယ်များအတွက် ရွှေရောင်အိပ်မက်တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် အလုပ်လုပ်ရမည့်အပြင် “လမ်းစရိတ်အခမဲ့၊ ဗီဇာနှင့် နေစရိတ်အခမဲ့”ဟူသောစကားများဖြင့် ဖြားယောင်းကာ လေကြောင်းလိုင်းမှတစ်ဆင့်သော်လည်းကောင်း၊ တာချီလိတ်မြို့ မယ်ဆိုင်တံတားမှ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ခွင့်ကတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ မြဝတီမြို့မှမဲဆောက်သို့ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ခွင့်ကတ်ဖြင့် လည်းကောင်း ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး တောလမ်းများကိုဖြတ်ကာ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအတွင်းသို့ ပို့ဆောင်ခံကြရသည်။ သို့သော် ထို “အခမဲ့” ဆိုသည့်စကားနောက်တွင် ထိုသူတစ်ဦးချင်းစီ၏ခေါင်းပေါ်၌ “ရောင်းကြေး” (Bounty)များရှိနေသည်ကို ကာယကံရှင်များမသိရှိကြပေ။အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု (Online Scam) ဆိုသည်မှာဘာလဲ ၎င်းတို့၏ အဓိကအလုပ်မှာ အမျိုးသမီးချောလေးများ၏ ပုံကိုသုံး၍ Facebook/ Telegram တွင် အကောင့်တုများဖွင့်ခြင်း၊ နိုင်ငံခြားသားများ သို့မဟုတ် ငွေကြေးတတ်နိုင်သူများကို ချဉ်းကပ်ကာ အချစ်ရေးဖြင့် မြှူဆွယ်ခြင်း (Pig Butchering Scam)၊ယုံကြည်မှုရလာပါက အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် ငွေတိုးရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ဖြားယောင်းပြီး ငွေများအားလုံးကို လိမ်လည်ယူခြင်းနှင့် အခြားနည်းလမ်းများ အသုံးပြုကာ ငွေများကို လိမ်လည်ရယူခြင်းဖြစ်သည်။ (Online Scam) အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုအများဆုံးကျူးလွန်သည့် ပုံစံ(၅)မျိုးမှာ -(၁) Application များ၊ Website အတုများ အသုံးပြု၍ သတင်းအချက်အလက်များ ရယူလိမ်လည်ခြင်း (Phishing Fraud)(၂) ဘဏ်နှင့်ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများ သို့မဟုတ် မိုဘိုင်းငွေကြေးဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများ၏ဝန်ထမ်းအယောင်ဆောင်၍လိမ်လည်ခြင်း (Social Media and Telecommunication Fraud)(၃) အွန်လိုင်းပေါ်တွင် ခင်မင်ရင်းနှီးအောင် ပြုလုပ်၍ လိမ်လည်ခြင်း (Online Romance Fraud)(၄) အရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်းများ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလုပ်ငန်းများကိုအကြောင်းပြ၍ လိမ်လည်ခြင်း (Online Trading / Trading Plat form Fraud)(၅) အလုပ်အကိုင်ရရှိမည်ဟုအကြောင်းပြ၍ လိမ်လည်ခြင်း (Employment Scam) တို့ဖြစ်ပေသည်။လက်တွေ့ရင်ဆိုင်ရသည့်အခြေအနေ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းစုများသည် ကာစီနိုရုံဟောင်းများ သို့မဟုတ် ဝေးလံသောမြို့သစ် စီမံကိန်းများရှိ အထပ်မြင့်အဆောက်အအုံများတွင် အခြေစိုက်ကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ စီဟာနုဗေး(Sihanoukville)နှင့် နယ်စပ်ဒေသများသို့ ရောက်ရှိသွားသော လူငယ် များကြုံတွေ့ရသည့် အခြေအနေများမှာ ကတိများနှင့်တခြားစီဖြစ်သည်။ အလုပ်ခွင်သို့ရောက်ရှိသွားသောအခါ လူငယ်များသည် မိမိတို့ထင်မှတ်ထားသည့် ရုံးအလုပ်မျိုးမဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ စီဟာနုဗေး(Sihanoukville)၊ ဖနွမ်းပင်(Phnom Penh)နှင့် နယ်စပ်မြို့များရှိ အထပ်မြင့် အဆောက်အအုံများတွင် ထိန်းချုပ်ခံထားရကာ(Online Scam)အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် ငွေကြေးလိမ်လည် သည့်လုပ်ငန်းတွင် “လိမ်လည်ရသူ” (Scammer)အဖြစ် အတင်းအဓမ္မစေခိုင်းခံရသည်။ တစ်နေ့လျှင် ၁၅ နာရီမှ ၁၈ နာရီအထိ မနားတမ်းအလုပ်လုပ်ရပေသည်။အလုပ်သဘာဝ- လူမှုကွန်ရက်တွင် အကောင့်အတုများဖွင့်၍ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ လူများကို ငွေကြေး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် သို့မဟုတ် အချစ်ရေးဖြင့်လိမ်လည်ရန် (Pig Butchering Scam) ခိုင်းစေခံရသည်။ချုပ်နှောင်ခံရမှု - ခြံဝင်းအတွင်းမှ အပြင်သို့ထွက်ခွာခွင့်မရှိဘဲ လက်နက်ကိုင်လုံခြုံရေးများဖြင့် စောင့်ကြပ်ထားခြင်းခံရသည်။နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု - သတ်မှတ်ထားသော Target မပြည့်ပါက ရိုက်နှက်ခြင်း၊ လျှပ်စစ်ကျင်စက်ဖြင့် တို့ခြင်း၊ အစာငတ်ထားခြင်းနှင့် အဆိုးရွားဆုံးအခြေအနေဖြင့်ပြန်လည်ရောင်းချခြင်း (Reselling) များကြုံတွေ့ရနိုင်ပေသည်။ ပြန်ပေးဆွဲသကဲ့သို့ ငွေတောင်းခြင်း - အလုပ်မှ ထွက်လိုပါက လျော်ကြေးအဖြစ် ဒေါ်လာသောင်းချီ ပေးဆောင်ရမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခြင်းခံရပေမည်။ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်း (Online Scam)များတွင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသည့် ကိုယ်တွေ့ ကြုံရသူ၏ စကားသံ(Survivor Quote)“လိုင်းပေါ်မှာလူခေါ်တဲ့ဟာတွေတွေ့တယ်။ကျွန်မတို့သွားပြီးတော့ ဆက်သွယ်ကြည့်တော့ ဒီအလုပ်ကအလွန်ကောင်းတယ်။ တစ်လကို သိန်း ၄၀ လောက်ရမယ်။ ဘာမှမလုပ်ရဘူး Customer Service ပေးရုံပဲဆိုပြီးခေါ်ခဲ့တာ။ ဟိုမှာတစ်လကို သိန်း ၄၀ လောက်ရတယ်ဆိုပြီးတော့ သွားခဲ့တာပေါ့။ စရောက်တော့ တစ်ရက်လောက်ပေးနားတယ်။ ရောက်တဲ့အချိန်မှာ Facebook အတိုင်းပဲ IG အကောင့်တွေဖွင့်ရတယ်။ ပြီးရင် အဲဒီကနေမှ ရည်ညွှန်းတဲ့နိုင်ငံကို အင်ဒိုနီးရှားဆို အင်ဒိုနီးရှား၊ US ဆို US ပေါ့။ အဲ့လို လူရှာပြီးတော့မှ Whatsapp ရဖို့အတွက် ကျွန်မတို့က တောင်းပေးရတာ။ ပြဿနာတွေမဖြစ်ခင်မှာ ကျွန်မတို့က သံရုံးကိုတိုင်မယ်ပေါ့။ သံရုံးကိုတိုင်ပြီးတော့မှ သံရုံးကလာခေါ်ပေးတာကို စောင့်မယ်ဆိုပြီးတော့မှ စီစဉ်ထားကြတာ။ အဲဒီကနေမှ ကမ္ဘောဒီးယား အစိုးရက လိုက်လံဖမ်းဆီးတဲ့အခါမှာ ဖြစ်ချင်တာဖြစ်တော့ သေရင်လည်းသေပါစေ၊ ရှင်ရင်လည်း ငါတို့မြန်မာပြည်တော့ရောက်အောင်ပြန်မယ်။ ဘယ်လိုနည်းနဲ့မဆို ဆိုပြီးတော့ အဲဒီကနေထွက်ပြေးပြီး နီးစပ်ရာကမ္ဘောဒီးယားတွေကို မေးပြီးတော့မှ ကားငှားပြီး သံရုံးကိုရောက်အောင်သွားခဲ့တာ။ စရောက်တော့ သံအမတ်ကြီးရော၊ ရုံးကအစ်မတွေရော အလွန်သဘောကောင်းတယ်။အကုန်လုံးလည်း အစစအရာရာကူညီပေးတယ်။ စားဖို့သောက်ဖို့ နေဖို့ထိုင်ဖို့ အပြင်မှာတောင်မနေခိုင်းဘဲ သံရုံးထဲမှာပဲ နေဖို့ထိုင်ဖို့တွေ အစစအရာရာကျန်းမာရေးအကုန်လုံး ဂရုစိုက်ပေးတယ်။ နေမကောင်းဘူးဆိုရင်လည်း ဆေးခန်းပြပေးတယ်။ အစားအသောက်ဆိုရင်လည်း သူတို့စီစဉ်နိုင်သလောက် အကုန်လုံးစီစဉ်ပေးပြီးတော့မှ အားလုံးနွေးနွေးထွေးထွေးနဲ့ဆက်ဆံပေးတယ်။ အစကနေအဆုံးထိပေါ့။”ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ(Online Scam) အွန်လိုင်းငွေလိမ်လုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသည့် မြန်မာနိုင်ငံသား လူငယ်များ၏ပြောပြချက်အရ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် အွန်လိုင်းရှော့ပင်း ဈေးရောင်းလုပ်ကိုင်ရမည်၊ လုပ်ခလစာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၀၀ ရရှိမည်၊လမ်းစရိတ်ကုန်ကျခံပို့ဆောင်ပေးမည်။ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် စာအုပ်မရှိလည်းရသည်။ သွားရောက်မည်ဆိုပါက ကိုယ်ပိုင်အကောင့်သို့ လာရောက်ဆက်သွယ်ပါဟု ကြော်ငြာထားသည်ကိုတွေ့ရှိ၍ ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း၊ ပွဲစားဖြစ်သူ၏ Telegram အကောင့်မှ ချိတ်ဆက်စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးမှုဖြင့် တာချီလိတ်မြို့သို့ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ မယ်ဆိုင်တံတားမှ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ခွင့်ကတ်အားပြုလုပ်ပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်တွင် တာချီလိတ်မြို့မှ မယ်ဆိုင်မြို့သို့လည်းကောင်း၊ မယ်ဆိုင်မြို့မှတစ်ဆင့် ဘန်ကောက်မြို့သို့လည်းကောင်း ကားဖြင့်သွားရောက်ခဲ့ပြီး ၎င်းမြို့မှကားဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ကမ်ပေါ့(KAM POT)မြို့အပြင်ဘက်ရှိ BoKor တောင်ပေါ်ရှိ KAMPOT-2 အမည်ရှိ ကုမ္ပဏီသို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး လေးထပ်တိုက်အခန်း ၂၀ ရှိ အဆောက်အအုံတွင် နေထိုင်ခဲ့ရပြီး ကွန်ပျူတာနှင့်ဖုန်းများကိုအသုံးပြုကာ Telegram မှ အကောင့် ၁၀၀၀ ခန့်ချပေးပြီး အသက် ၃၅ နှစ်အထက်ရှိ စင်ကာပူနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့၏ အမျိုးသမီးဓာတ်ပုံများအား Profile တင်ကာ နိုင်ငံခြားသား အကောင့်များကိုရှာပေးရကြောင်း၊ နိုင်ငံခြားသားများမှ အကောင့်လာအပ်ပါက အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ နိုင်ငံခြားသားထံလွှဲပြောင်းပေးရပြီး အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်မှ ငွေကြေးလိမ်လည်မှုကို ဆက်လက်ပြုလုပ်ကြောင်း သိရှိရသည်။Online Scam များတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသူများအပေါ် နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ဆောင်ရွက်ပေးမှု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအနေဖြင့် နိုင်ငံတကာနှင့် တစ်ကမ္ဘာလုံးကို အန္တရာယ်ပေးနေသည့် Online လိမ်လည်မှုများ၊ Online လောင်းကစားမှုများ တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို အမျိုးသားရေး တာဝန်တစ်ရပ်အနေဖြင့် အလေးထားတိုက်ဖျက်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ Online Scam Center လုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေသူများနှင့် နောက်ကွယ်မှကြိုးကိုင်သော နိုင်ငံခြားသားများကို ဖော်ထုတ်ဖမ်းဆီးပြီး ထိထိရောက်ရောက် ပြင်းပြင်းထန်ထန် အရေးယူနိုင်ရေး အိမ်နီးချင်းနှင့်ဒေသတွင်းနိုင်ငံများ၊ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် တက်ကြွစွာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ရောက်ရှိနေသည့် နိုင်ငံခြားသားများကိုလည်း လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုနှင့် နိုင်ငံအချင်းချင်း ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုတို့ကို ရှေးရှု၍ တရားဥပဒေနှင့်အညီ စစ်ဆေးကာ ပါဝင်ပတ်သက်သူများကို သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများသို့ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးအပ်သည့်အပြင် အဓိကပြစ်မှုကျူးလွန်ခဲ့သူများကိုလည်း ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းပြီး သက်ဆိုင်ရာအစိုးရအဖွဲ့ထံ တရားဝင်လွှဲပြောင်းပေးခြင်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအတွင်း အွန်လိုင်းလိမ်လည် လောင်းကစားမှုများတွင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ပါဝင်ပတ်သက်သည်ဟုသံသယရှိသော မြန်မာနိုင်ငံသားလူငယ်များကို ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် သက်ဆိုင်ရာဌာနများမှ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာမြန်မာနိုင်ငံသံရုံးသို့လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည့်အတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး(ယခင်)နိုင်ငံတော်ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်၏ လမ်းညွှန်မှာကြားချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းခေါ်ယူသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ ယနေ့အချိန်အထိ မြန်မာနိုင်ငံသားများကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြန်မာလေကြောင်းလိုင်း(MAI)နှင့် တပ်မတော်လေယာဉ်များဖြင့် ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ခဲ့ကာ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုများဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ စားသောက်နေထိုင်မှုများ အဆင်ပြေစေရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းတို့ကို တာဝန်ရှိသူများက စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ အဆိုပါ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံမှ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည့် မြန်မာနိုင်ငံသားလူငယ်များအား သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူများက လိုအပ်သည့် ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များနှင့် မှတ်တမ်းစာရင်းကောက်ယူခြင်း စသည့်စိစစ်မှုများကို လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ Online Scam များနှင့်ပတ်သက်၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ မူဝါဒ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအနေဖြင့် အမျိုးသားအဆင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု(Online Scam) အား အမြစ်ပြတ်နှိမ်နင်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များနှင့်ပတ်သက်၍ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ၁၄ ရက်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ကမာရွတ်မြို့နယ် ပြည်လမ်းရှိ မြန်မာ့အသံနှင့် ရုပ်မြင်သံကြား Studio A ၌ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် “အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု၊ အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှုများသည် လူအများစုအပေါ်ကျူးလွန်သည့် ကြီးလေးသည့်ရာဇဝတ်မှုများဖြစ်သည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက သတ်မှတ်ကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၏မူဝါဒသည် Zero Tolerance Policy ဖြစ်ကြောင်း၊ နည်းနည်းလိမ်သည်ဖြစ်စေ၊ များများလိမ်သည်ဖြစ်စေ ခွင့်လွှတ်မှုမရှိ၊ ရေဆုံးရေဖျားလိုက်လံချေမှုန်းမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက ကျင့်သုံးမည့်နည်းလမ်း (Method)သည် Aggressive CrackDowns Method ပြင်းပြင်းထန်ထန် နှိမ်နင်းမည့်မူဝါဒဖြစ်ကြောင်း” ပြတ်ပြတ်သားသား ကြေညာထားပြီးဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ကိုဆောင်ရွက်ရန် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုနှင့် အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကြီးကြပ်မှုဗဟိုကော်မတီကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်တွင် အမျိုးသားအဆင့်၊ နိုင်ငံတော်အဆင့်ဖွဲ့စည်းပြီးဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်တွင် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုနှင့် အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှုများ တိုက်ဖျက်ရေးကော်မတီနှင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုနှင့် အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှုများ တိုက်ဖျက်ရေးကော်မတီတို့ကိုလည်း ဗဟိုကော်မတီ၏ကြီးကြပ်မှုဖြင့်ဖွဲ့စည်းပြီးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်မှုယန္တရားအလှမ်းမမီတဲ့ လက်နက်ကိုင်သောင်းကျန်းသူအချို့ရဲ့ နယ်မြေတွေမှာ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုဂိုဏ်းများက စိမ့်ဝင်လာပြီး အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုအပါအဝင် ဆက်စပ်ရာဇဝတ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေဖြင့် ဒီပြဿနာကို ရိုးရိုးသာမန် ရာဇဝတ်မှုများလိုသဘောမထားဘဲ ပြတ်ပြတ်သားသား နှိမ်နင်းခဲ့ပြီး တိုက်ဖျက်နှိမ်နင်းရေးဆိုင်ရာ စံပြုလုပ်ထုံးလုပ်နည်း ရေးဆွဲခြင်း၊ တရားမဝင်ရောက်ရှိလုပ်ကိုင်နေသည့် နိုင်ငံခြားသားများ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးခြင်း၊ ပြည်တွင်းပြည်ပအဓိကတရားခံများအား ထိရောက်ပြင်းထန်စွာ အရေးယူဆောင်ရွက်ခြင်း၊ နိုင်ငံတကာနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းနှင့် လူကုန်ကူးမှုတားဆီး ကာကွယ်ရေးဗဟိုအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များ လူကုန်ကူးမှုသည် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ပုံစံပြောင်းလာတတ်သဖြင့် တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းနှင့် အဖွဲ့အစည်းအလိုက် ပူးပေါင်းကြိုတင်ကာကွယ်ရမည့်အပြင် Online Scam များတွင် လုပ်ကိုင်ရခြင်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲလူကုန်ကူး မခံရစေရေးအတွက် လူကုန်ကူးမှုဆီသို့ ဦးတည်ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် ပြည်ပသို့တရားမဝင် ထွက်ခွာမှုများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် တရားမဝင်ပို့ဆောင်သူများကို စုံစမ်းဖော်ထုတ်အရေးယူလျက်ရှိသည်။ လူကုန်ကူးသူလူပွဲစားများကိုလည်း စုံစမ်းဖော်ထုတ်၍ ထိရောက်ပြစ်ဒဏ်ရရှိရေး တရားစွဲဆိုနိုင်ခဲ့ပြီး လူကုန်ကူးမှုတားဆီး ကာကွယ်ရေးဗဟိုအဖွဲ့အနေဖြင့်လည်း အောက်ပါလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ချမှတ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်-(က) လူကုန်ကူးမှု တားဆီးကာကွယ်ရေး၊ နှိမ်နင်းရေးတို့နှင့်စပ်လျဉ်း၍ဤဥပဒေပါ ရည်ရွယ်ချက်များကို ထမြောက် အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ရေး အတွက် မူဝါဒများနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များ ချမှတ်ခြင်း၊(ခ) ဗဟိုအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကိုအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရာတွင် အထောက်အကူပြုရန် လုပ်ငန်းကော်မတီများ၊ ဒေသဆိုင်ရာ တားဆီးကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် တားဆီးနှိမ်နင်းရေး ရဲတပ်ဖွဲ့တို့အား လမ်းညွှန်ခြင်းနှင့် ညှိနှိုင်းပေါင်းစပ်ခြင်း၊(ဂ) လူကုန်ကူးမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးနှင့်နှိမ်နင်းရေးတို့ကို ထိရောက်စွာဆောင်ရွက် နိုင်ရန် သုတေသန လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရေးအတွက် လည်းကောင်း၊ လိုအပ်သည့်အခြေခံ အချက်အလက်များ ရရှိနိုင်ရေးအတွက်လည်းကောင်း ကျွမ်းကျင်သူများပါဝင်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းအဖွဲ့များ၊ လေ့လာစိစစ်ရေးနှင့် အကဲဖြတ်အဖွဲ့များ၊ အခြားလိုအပ်သော အဖွဲ့များဖွဲ့စည်း၍ လုပ်ငန်းတာဝန်များ သတ်မှတ်ပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်း၊(ဃ) လူကုန်ကူးမှုဖြစ်ပွားရသည့်အကြောင်းရင်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများကို ပြည်သူများအတွင်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်သတိပြုလာစေရေးအတွက် အသိပညာပေးအစီအစဉ်များကို စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊(င) လူကုန်ကူးမှုတားဆီးကာကွယ်ရေး၊ နှိမ်နင်းရေးတို့နှင့်စပ်လျဉ်း၍ တားဆီးနှိမ်နင်းရေး ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် တားဆီးနှိမ်နင်းရေးအရာရှိများအား ခေတ်မီနည်းပညာများဖြင့် လေ့ကျင့်သင်ကြားရေး၊အခြားနိုင်ငံများမှ ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် နည်းပညာဖလှယ်ရေး၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးတို့အတွက်လမ်းညွှန်ခြင်း၊(စ) လူကုန်ကူးမှုများလျော့နည်းပပျောက်စေရေးအတွက် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးစီမံချက်များ၊ အစီအစဉ်များချမှတ်ရာ တွင် သက်ဆိုင်ရာအစိုးရဌာန/အဖွဲ့အစည်းများ၊ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ၊ လူမှုရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်သွယ် ညှိနှိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊ (ဆ) နိုင်ငံဖြတ်ကျော်၍ တရားမဝင်ရွှေ့ပြောင်း သွားလာမှုနှင့်ဆက်စပ်ပြီး ပေါ်ပေါက်လာသည့် လူကုန်ကူးမှုတားဆီးကာကွယ်ရေး /နှိမ်နင်းရေးတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ လူကုန်ကူးမှုတားဆီးတိုက်ဖျက်ရေးအာဏာပိုင်များအချင်းချင်း သတင်းဖလှယ်ခြင်းနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ဇ) လူကုန်ကူးခံရသည့် အမျိုးသား/အမျိုးသမီး၊ လိင်ဝိသေသထူးခြားသူများနှင့် ကလေးသူငယ်များ၏ ကာယိန္ဒြေစောင့်ထိန်းမှု၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာလုံခြုံမှုနှင့် ယင်းတို့၏ အကျိုးအတွက် အလေးဂရုပြု ဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ဈ) ဤဥပဒေအရ ရန်ပုံငွေတည်ထောင်ခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ သုံးစွဲခြင်း၊ စီမံခန့်ခွဲခြင်းတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ လမ်းညွှန်ခြင်းနှင့်ကြီးကြပ်ခြင်း၊(ည) လူကုန်ကူးမှုဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များတွင် တရားခံလွှဲပြောင်းရေးနှင့် နိုင်ငံအချင်းချင်းအကူအညီပေးရေးတို့ကိုတည်ဆဲဥပဒေနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပရှိအဖွဲ့အစည်းများ၊ သက်ဆိုင်ရာအစိုးရဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ဋ) ဤဥပဒေအရ တရားမစွဲဆိုမီ သက်သေခံအဖြစ်သိမ်းဆည်းထားသော မရွှေ့ပြောင်းနိုင်သည့်ပစ္စည်းကို လိုအပ်ပါက ချိပ်ပိတ်ထားရန်နှင့် ခံဝန်ဖြင့်ပြန်လည်ပေးအပ်ထားရန် ညွှန်ကြားခြင်း၊(ဌ) ဘဏ်နှင့်ငွေရေးကြေးရေး အဖွဲ့အစည်းများတွင်ရှိသော ငွေကြေး၊ ပစ္စည်း သို့မဟုတ် အခြားအကျိုးအမြတ်များကို တစ်နည်းနည်းဖြင့် လွှဲပြောင်းခြင်းမပြုရန် တားမြစ်ခြင်း၊ ငွေရေးကြေးရေးဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများကို စစ်ဆေးကြည့်ရှုခြင်း၊ မိတ္တူကူးယူခြင်းနှင့် သက်သေခံပစ္စည်းအဖြစ် သိမ်းဆည်းခြင်းပြုရန် ခွင့်ပြုမိန့်ထုတ်ပေးခြင်း၊(ဍ) လူကုန်ကူးမှုနှင့်ဆက်စပ်ပြီး ပေါ်ပေါက်လာသော အခြားတည်ဆဲဥပဒေ တစ်ရပ်ရပ်နှင့် ငြိစွန်းသည့်ပြစ်မှုများကို လည်းကောင်း၊ လူကုန်ကူးခံရသူအား စိစစ်ပြီး ၎င်းအား အရေးယူခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် အရေးယူရန်ခွင့်ပြုမိန့် ထုတ်ပေးခြင်း၊(ဎ) လူကုန်ကူးခံရသူများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့်အကူအညီ‌ပေးရေး လုပ်ငန်းများအတွက် အစီအမံများချမှတ်ပေးခြင်း၊(ဏ) လူကုန်ကူးမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးနှင့် နှိမ်နင်းရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတာဝန်များ၊ တရားစွဲဆိုရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများနှင့်သက်ဆိုင်သော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ (Standard Operating Procedures - SOP)ကို ထုတ်ပြန်သတ်မှတ်ခြင်း၊(တ) လူကုန်ကူးမှုများတားဆီး ကာကွယ်ရေး နှင့် နှိမ်နင်းရေးလုပ်ငန်းများ အတွက်လည်းကောင်း၊ လူကုန်ကူးခံရသူများအား ကယ်ဆယ်ရေး၊ ပြန်လည်လက်ခံရေး၊ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး၊ အကူအညီ ပေးရေး၊ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနှင့် ၎င်းတို့အား လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်းသို့ ပြန်လည်ဝင်ဆံ့ပေါင်းစည်းရေး လုပ်ငန်းများနှင့်စပ်လျဉ်း၍လည်းကောင်း လိုအပ်ပါက ပြည်တွင်းပြည်ပရှိ အဖွဲ့အစည်းများ၊ သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၊ သက်ဆိုင်ရာအစိုးရဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းများ၊ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်သွယ်ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ထ) လူကုန်ကူးမှုကျူးလွန်သူ တရားခံများကို တရားခံလွှဲပြောင်းရေး ဥပဒေနှင့်အညီ လွှဲပြောင်းရေးအတွက် လည်းကောင်း၊ ပြစ်မှုဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များတွင် နိုင်ငံအချင်းချင်း အကူအညီပေးရေး ဥပဒေနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက်လည်းကောင်း သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့်ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ဒ) ဤဥပဒေအရ စုံစမ်းစစ်ဆေးပြီး အရေးယူသောပြစ်မှုတွင် သတင်းပေးသူနှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေး အရေးယူမှုတွင် ထူးခြားပြောင်မြောက်စွာ ဆောင်ရွက်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ဆုချီးမြှင့်နိုင်ရေးအတွက် စီမံဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ဓ) ဗဟိုအဖွဲ့၏ ပုံမှန်အစည်းအဝေးနှင့် အထူးအစည်းအဝေးများကို သတ်မှတ်ချက်များနှင့် အညီ ကျင်းပခြင်း၊(န) ဗဟိုအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များဆောင်ရွက်မှုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သို့ အခါအားလျော်စွာ အစီရင်ခံတင်ပြခြင်း၊(ပ) ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့က အခါအားလျော်စွာပေးအပ်သည့် အခြားလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ဘေးကင်းစေရန် မည်သို့ကာကွယ်ရမည်နည်း ဤကဲ့သို့ လူကုန်ကူးမှုဆိုသည့် ငရဲကျင်းအတွင်းမကျရောက်စေရန် လူငယ်များနှင့် မိဘအုပ်ထိန်းသူများအထူးသတိပြုရန်လိုအပ်ပေသည်။ လွယ်ကူလွန်းသော အခွင့်အရေးကိုသံသယရှိပါ။ အရည်အချင်းမလိုဘဲ လစာအဆမတန်များနေသည့် အလုပ်မှန်သမျှသည် ထောင်ချောက်ဖြစ်ရန် ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းသေချာပါသည်။ အွန်လိုင်းပေါ်မှအလုပ်ခေါ်စာများ Social Media(Facebook, Telegram, TikTok)များမှတစ်ဆင့် ချိတ်ဆက်လာသောအလုပ်များကို ပိုမိုသတိထားပါ။ ပြည်ပသို့ ထွက်ခွာမည်ဆိုပါက တရားဝင်လမ်းကြောင်းကိုသာ အသုံးပြုပါ။ ပြည်ပသို့အလုပ်သွားလုပ်မည်ဆိုပါက အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနမှ တရားဝင်ခွင့်ပြုချက်ရထားသော အေဂျင်စီများမှတစ်ဆင့်သာ သွားရောက်ပါ။ ခရီးစဉ်အသေးစိတ်ကိုစုံစမ်းပါ။ မည်သည့်မြို့၊ မည်သည့်ကုမ္ပဏီတွင် လုပ်ရမည်ကို ကြိုတင်စုံစမ်းပြီး မိသားစုထံလိပ်စာနှင့် ဖုန်းနံပါတ်များအားပေးထားပါ။ ဆက်သွယ်သတင်းပေးတိုင်ကြားနိုင်မည့် သက်ဆိုင်ရာတပ်ဖွဲ့၊ ဌာနများ၏ Help Line/ Hot Line ဖုန်းနံပါတ်များကို မှတ်သားသွားပါ။ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်(Passport)၊ နိုင်ငံသားစိစစ်ရေးကတ်နှင့် အရေးကြီးသော ကိုယ်နှင့်သက်ဆိုင်သည့် စာရွက်စာတမ်းများကို ကိုယ်နှင့်မကွာထားပါ။ မည်သည့်အလုပ်ရှင်ဖြစ်စေ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်၊ နိုင်ငံသားစိစစ်ရေးကတ်ကို သိမ်းဆည်းထားပိုင်ခွင့်မရှိပါ။အချုပ်ဆိုရသော် “အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု” (Online Scam) ဆိုသည်မှာ တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီ၏ ဘဝကိုသာမက မိသားစုပေါင်းများစွာကိုပါ ပူလောင်စေသည့်ငရဲကျင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရည်ရွယ်ချက်ကို ဖုံးကွယ်၍ သွေးဆောင်ခေါ်ယူနေသော အလုပ်ခေါ်စာများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရွှေရောင်အိပ်မက်များနောက်သို့ မစဉ်းစားမဆင်ခြင်လိုက်ပါသွားခြင်းသည် မိမိကိုယ်မိမိ သေတွင်းထဲသို့ ခုန်ဆင်းခြင်းနှင့်အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မိမိ၏ဘဝအနာဂတ်ကို တန်ဖိုးထားသောလူငယ်များ အနေဖြင့် သတင်းအချက်အလက်များကို မျက်ခြည်မပြတ်စောင့်ကြည့်ပြီး သတိ၊ ဝီရိယဖြင့် ဆင်ခြင်တုံတရားရှိရှိ ရွေးချယ်ကြပါရန်နှင့် မသေချာသောရွှေရောင်အိပ်မက်များနောက်သို့ မျက်စိမှိတ်မလိုက်ပါရန် အရေးကြီးသည်။ “အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု” (Online Scam)လုပ်ငန်းများနှင့် ဆက်နွှယ်ဖြစ်ပေါ်လာသော လူကုန်ကူးခံရမှုသည် လူသားတို့၏ဘဝနှင့်ဂုဏ်သိက္ခာကိုဖျက်ဆီးနေသည့် လုပ်ငန်းများဖြစ်သဖြင့် မြန်မာလူငယ်များအနေဖြင့် မှန်ကန်သောလမ်းကို အသိ/သတိဖြင့် ရွေးချယ်လျှောက်လှမ်း နိုင်ကြရန် တိုက်တွန်း နှိုးဆော်အပ်ပါသည်။ ။MWD

Fri, 04/10/2026 - 12:00

လုံခြုံရေးကဏ္ဍသတင်းများ

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍသတင်းများ

စီးပွားရေးကဏ္ဍသတင်းများ

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍသတင်းများ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေသတင်းများ

လုံခြုံရေးကဏ္ဍ

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍ

စီးပွားရေးကဏ္ဍ

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေ

လုံခြုံရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆောင်းပါးများ

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆောင်းပါးများ

စီးပွားရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆောင်းပါးများ

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍအကြောင်းဆောင်းပါးများ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေအကြောင်းဆောင်းပါးများ

လုံခြုံရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆွေးနွေးခြင်း

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆွေးနွေးခြင်း

စီးပွားရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆွေးနွေးခြင်း

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေအကြောင်းဆွေးနွေးခြင်း

လုံခြုံရေးကဏ္ဍ

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍ

စီးပွားရေးကဏ္ဍ

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေ

လှေခွက်ချည်းကျန် အလံမလှဲသည့်စိတ်ဓာတ်ဖြင့် . . .

Article_Author

Posted_Date

Image

Body

Event & Guidlines

Contact

Quick Link

လုံခြုံရေးကဏ္ဍသတင်းများ

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍသတင်းများ

စီးပွားရေးကဏ္ဍသတင်းများ

လူမှုရေးကဏ္ဍသတင်းများ

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍသတင်းများ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေသတင်းများ

လုံခြုံရေးကဏ္ဍ

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍ

စီးပွားရေးကဏ္ဍ

လူမှုရေးကဏ္ဍ

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေ

လုံခြုံရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆောင်းပါးများ

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆောင်းပါးများ

စီးပွားရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆောင်းပါးများ

လူမှုရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆောင်းပါးများ

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍအကြောင်းဆောင်းပါးများ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေအကြောင်းဆောင်းပါးများ

လုံခြုံရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆွေးနွေးခြင်း

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆွေးနွေးခြင်း

စီးပွားရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆွေးနွေးခြင်း

လူမှုရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆွေးနွေးခြင်း

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေအကြောင်းဆွေးနွေးခြင်း

လုံခြုံရေးကဏ္ဍ

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍ

စီးပွားရေးကဏ္ဍ

လူမှုရေးကဏ္ဍ

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေ

Article_Author

Posted_Date

Image

Body

ဆက်စပ်ဆောင်းပါးများ

Event & Guidlines

Contact

Quick Link