New START စာချုပ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲအလားအလာများ
Posted_Date
Image
Body
ဒီနှစ်ရဲ့ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်ရောက်ရင်တော့ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် တည်ငြိမ်မှုအတွက် အရေးအပါဆုံးဖြစ်တဲ့ရုရှားနိုင်ငံနဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံတို့ကြားက New STARTဆိုတဲ့နျူကလီးယားလက်နက်ထိန်းချုပ်ရေးစာချုပ်ကတရားဝင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီစာချုပ်ဟာ စစ်အေးတိုက်ပွဲအပြီး ကမ္ဘာ့အင်အားကြီး နှစ်နိုင်ငံကြားရှိ နျူကလီးယားလက်နက်တိုက်တွေကို အပြန်အလှန်ထိန်းကျောင်းပေးနေတဲ့ နောက်ဆုံးလက်ကျန်ကျောက်စာတိုင်တစ်ခုလို့တောင်တင်စားလို့ရပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်အတွင်း ဒီစာချုပ်ကြောင့် ကမ္ဘာကြီးကနျူကလီးယားစစ်ပွဲဆိုတဲ့ အိပ်မက်ဆိုးကနေ အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ကင်းဝေးခဲ့ရတာပါ။
ဒါပေမဲ့ အခုတော့ ဒီစာချုပ်မရှိတော့တဲ့အတွက် ကမ္ဘာကြီးဟာ ဘာဥပဒေကြောင်းအရ ဘယ်လိုစည်းနှောင်ကန့်သတ်ချက်မှမရှိဘဲ နျူကလီးယားလက်နက်တွေကို ပြိုင်ဆိုင်တိုးချဲ့လာကြမယ့်အပြင် ပိုပြီးတော့ခန့်မှန်းရခက်ခဲတဲ့ အလွန်အန္တရာယ်ကြီးအဆင့်တစ်ခုထဲကို ခြေစုံပစ်ဝင်သွားနိုင်တဲ့အခြေအနေ ဆိုက်ရောက်နေပါပြီ။ စာချုပ်ရဲ့ သက်တမ်းကုန်ဆုံးမှုဟာ သာမန်ရိုးရိုးရှင်းရှင်း စာရွက်စာတမ်းတစ်ခု ပျက်ပြယ်သွားတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံတကာလုံခြုံရေးအခင်းအကျင်းတစ်ခုလုံးကို လှုပ်ခတ်သွားစေမယ့် အလှည့်အပြောင်းတစ်ခုဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ အင်အားကြီးနိုင်ငံများကြားယုံကြည်မှုဟာ အနိမ့်ဆုံးအဆင့်ကိုရောက်နေချိန်မှာဒီလိုမျိုးစည်းကမ်းထိန်းသိမ်းထားတဲ့ စာချုပ်တစ်ခု ပျောက်ဆုံးသွားတာက မီးလောင်ရာလေပင့်ဆိုသလိုဖြစ်သွားမှာကို လူသားထုတစ်ရပ်လုံးက စိုးရိမ်နေကြရပါတယ်။
ဒီစာချုပ်ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှာ ၁၀ နှစ်သက်တမ်းနဲ့ စတင်ချုပ်ဆိုခဲ့တာဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်အရောက်မှာတော့ နောက်ထပ် ၅ နှစ် သက်တမ်းထပ်တိုးဖို့ ရုရှားနိုင်ငံနဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံတို့က သဘောတူခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သဘောတူညီချက်ပါစည်းကမ်းချက်တွေအရ နောက်ထပ်တစ်ကြိမ် ထပ်ပြီးသက်တမ်းတိုးဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်တော့ပါဘူး။ ပြီးခဲ့တဲ့စက်တင်ဘာလတုန်းက ရုရှားသမ္မတပူတင်ကစာချုပ်သက်တမ်းကုန်သွားရင်တောင်မှလက်ရှိသတ်မှတ်ထားတဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေကို နောက်ထပ်တစ်နှစ်လောက်အထိ နှစ်နိုင်ငံစလုံးကဆက်ပြီးလိုက်နာကြဖို့ အမေရိကန်ကို အဆိုပြုခဲ့ဖူးပါတယ်။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ဒါဟာ စိတ်ကူးကောင်းတစ်ခုပဲလို့ မှတ်ချက်ပေးခဲ့သော်လည်း အခုအချိန်အထိတော့ အမေရိကန်အစိုးရဘက်ကနေ တရားဝင်အကြောင်းပြန်ကြားထားတာမျိုး မရှိသေးပါဘူး။
စာချုပ်ပါအဓိကကန့်သတ်ချက်က နှစ်နိုင်ငံမှာ ဖြန့်ကြက်ထားတဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် နျူကလီးယားထိပ်ဖူးအရေအတွက်ကို ၁၅၅၀ ထက်မပိုဖို့၊ ပစ်လွှတ်စင် ၈၀၀ နဲ့ တိုက်ချင်းပစ်ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည် (ICBM)၊ ရေငုပ်သင်္ဘောမှပစ်ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည် (SLBM) အစရှိတာတွေကို ၇၀၀ ထက် ပိုမထားဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ စတော့ဟုမ်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေးသုတေသနဌာနရဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ အချက်အလက်တွေအရ ရုရှားမှာ နျူကလီးယားထိပ်ဖူး စုစုပေါင်း ၄၃၀၉ လုံးရှိပြီး အမေရိကန်မှာ ၃၇၀၀ ရှိတယ်လို့ဆိုပါတယ်။
ကျွမ်းကျင်သူတွေကတော့ ချက်ချင်းကြီးလက်နက်အပြိုင်တပ်ဆင်မှုတွေဖြစ်မလာနိုင်ပေမဲ့ ရေရှည်မှာတော့ ဒါဟာကြီးမားတဲ့လုံခြုံရေးဟာကွက်ကြီးတစ်ခုဖြစ်လာမယ်လို့ သုံးသပ်ကြပါတယ်။ အထူးသဖြင့် စာချုပ်ရဲ့ အကာအကွယ်မရှိတော့တဲ့အခါမှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဟာ အခြားနိုင်ငံထက် သာလွန်ဖို့အတွက် လက်နက်တွေကို ပမာဏသာမက အရည်အသွေးပါ တိုးမြှင့်လာဖို့ တွန်းအားတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
စာချုပ်သက်တမ်းကုန်သွားတဲ့အခါ အကြီးမားဆုံး ဆုံးရှုံးမှုကတော့ နိုင်ငံကြီးတွေကြားမှာထားရှိသင့်တဲ့“ပွင့်လင်းမြင်သာမှု” နဲ့ “ယုံကြည်မှု” ပါပဲ။ ဒီစာချုပ်အရ အရင်ကဆိုရင် တစ်ဖက်နိုင်ငံရဲ့ နျူကလီးယားစခန်းတွေကို သွားရောက်စစ်ဆေးတာ၊ အချက်အလက်တွေ အပြန်အလှန်ဖလှယ်တာ၊ လက်နက်စနစ်အသစ်တွေအကြောင်း အသိပေးတာတွေကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ “ယုံကြည်ပေမယ့် စစ်ဆေးပါ” ဆိုတဲ့မူဝါဒကို အကောင်အထည်ဖော်နေတာပါ။ ဒါပေမဲ့ ရုရှားနဲ့ အနောက်အုပ်စုတို့ကြားမှာ တင်းမာမှုတွေ မြင့်တက်လာပြီးနောက် တစ်နိုင်ငံကစာချုပ်မှာပါဝင်မှုကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ကြတဲ့အတွက် ဒီပွင့်လင်းမြင်သာမှုတွေဟာ စာချုပ်မကုန်ခင်ကတည်းက စတင်ပျက်ပြားနေခဲ့တာပါ။ ဒီလိုအပြန်အလှန်စောင့်ကြည့်လို့မရတော့တာက နောင်တစ်ချိန်မှာ ကိုယ့်ရဲ့ နျူကလီးယားအင်အားကို ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ ဘယ်လောက်အထိ တိုးချဲ့ရမလဲဆိုတာကို ခန့်မှန်းရခက်စေပြီး အမှားအယွင်းဖြစ်နိုင်ခြေတွေကို ပိုများလာစေပါတယ်။
ပွင့်လင်းမြင်သာမှု မရှိတော့တဲ့အခါ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဟာတခြားနိုင်ငံရဲ့ လက်နက်အင်အားကို အဆိုးဆုံး အခြေအနေအဖြစ်ပဲ ကြိုတင်တွက်ဆထားကြရပါတော့တယ်။ အဲဒီအခါမှာ မလိုအပ်ဘဲ လက်နက်တွေ အပြိုင်အဆိုင်ထုတ်လုပ်တာ၊ စိုးရိမ်စိတ်လွန်ကဲပြီး တုံ့ပြန်မှုလုပ်တာမျိုးတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ ကမ္ဘာ့တည်ငြိမ်ရေးအတွက် အလွန်အန္တရာယ်များတဲ့ လမ်းကြောင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး သံတမန်ရေးရာအရ ဆွေးနွေးမှုတွေကိုလည်း အလှမ်းဝေးသွားစေပါတယ်။
စာချုပ်အသစ်တစ်ရပ်ဖြစ်ပေါ်လာဖို့ ခက်ခဲနေတဲ့နောက်ထပ်အကြောင်းရင်းကတော့ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ နျူကလီးယားအင်အားဟာ တစ်ဟုန်ထိုးတိုးတက်လာနေလို့ပါပဲ။ စတော့ဟုမ်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေးသုတေသနဌာနရဲ့အဆိုအရ တရုတ်နိုင်ငံဟာ၂၀၂၃ ခုနှစ်ကစလို့ တစ်နှစ်ကို ထိပ်ဖူး ၁၀၀ ခန့်နှုန်းနဲ့ တိုးမြှင့်နေပြီး ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ် အစောပိုင်းမှာ ရုရှားနဲ့ အမေရိကန်ကို အမီလိုက်နိုင်မယ်လို့ ခန့်မှန်းရပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း ထရမ့်က စာချုပ်အသစ်ချုပ်တဲ့အခါတရုတ်နိုင်ငံကိုပါ ထည့်သွင်းချင်နေတာပါ။ ဒါပေမဲ့ တရုတ်ကတော့ သူတို့ရဲ့ နျူကလီးယားလက်နက်အရေအတွက်ဟာ ရုရှားနဲ့ အမေရိကန်ထက် အများကြီးနည်းနေသေးတဲ့အတွက် ဒီလိုဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ ပါဝင်ဖို့ စိတ်ဝင်စားမှုမရှိသေးပါဘူး။
တစ်ဖက်မှာလည်း ရုရှားက ဗြိတိန်နဲ့ ပြင်သစ်တို့ရဲ့ နျူကလီးယားလက်နက်တွေကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားပေးဖို့ တောင်းဆိုနေပါတယ်။ ရုရှားအစိုးရရဲ့ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဒီမီထရီပက်စကော့က ဥရောပနိုင်ငံတွေရဲ့ လက်နက်တိုက်တွေကို ထည့်မတွက်ဘဲ စာချုပ်အသစ်ကိုဆွေးနွေးဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ အတိအလင်း ပြောထားပါတယ်။ ဥရောပနိုင်ငံတွေကလည်း NATO တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေဖြစ်တဲ့အတွက် သူတို့ရဲ့ အင်အားဟာ အမေရိကန်ရဲ့အင်အားနဲ့ ပေါင်းစပ်နေတယ်ဆိုပြီး ရုရှားက ယူဆထားတာပါ။ ဒီလိုနည်းနဲ့နိုင်ငံစုံပါဝင်ပတ်သက်နေတဲ့ နျူကလီးယားနိုင်ငံရေးဟာ အရင်ကထက်ကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာပြီး စာချုပ်အသစ်တစ်ရပ်ထွက်ပေါ်လာဖို့အတွက် နှစ်ပေါင်းများစွာ အချိန်ယူရနိုင်ခြေ ရှိနေပါတယ်။
နျူကလီးယားလက်နက်မရှိတဲ့နိုင်ငံတွေကလည်း နိုင်ငံကြီးတွေရဲ့လုပ်ရပ်တွေအပေါ် အလွန်စိုးရိမ်နေကြပါတယ်။ သူတို့အတွက်ကတော့ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဟာ နျူကလီးယားလက်နက်မပြန့်ပွားရေးစာချုပ်(NPT) ပါ အချက်တွေကို ချိုးဖောက်နေတယ်လို့ မြင်ကြပါတယ်။ အထူးသဖြင့် လက်နက်ဖျက်သိမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်တွေ ရပ်တန့်သွားခြင်းဟာ တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်နေတာပါ။ လာမယ့်ဧပြီလမှာ နယူးယောက်မြို့မှာကျင်းပသွားမယ့် NPT ပြန်လည်သုံးသပ်ရေး ညီလာခံမှာလည်း ဒီအရေးဟာအဓိက ဆွေးနွေးစရာ ဖြစ်လာမှာပါ။
နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းကတော့ ရုရှားနိုင်ငံနဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံတို့ကို အနည်းဆုံး စာချုပ်ပါအချက်အချို့ကို ဖြစ်ဖြစ် ဆက်လက်လိုက်နာဖို့ တိုက်တွန်းနေကြပါတယ်။ ဒါမှသာ ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်းဟာ လုံးဝ ပရမ်းပတာ ဖြစ်မသွားမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ လက်ရှိ ယူကရိန်းပဋိပက္ခနဲ့ တခြားသော ပထဝီနိုင်ငံရေး တင်းမာမှုတွေကြောင့် ဒီလိုသဘောတူညီမှုမျိုးရဖို့ကတော့ တော်တော်လေးကို ခဲယဉ်းနေပါတယ်။
အချုပ်အားဖြင့် ဆိုရရင်တော့ New START စာချုပ် သက်တမ်းကုန်သွားတာဟာ ကမ္ဘာ့လက်နက်ထိန်းချုပ်ရေး သမိုင်းမှာ အမှောင်ဆုံးနေ့ရက်တွေထဲက တစ်ရက် ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ နျူကလီးယားလက်နက် မရှိတဲ့နိုင်ငံတွေကလည်း နိုင်ငံကြီးတွေရဲ့ ဒီလိုမျိုးလုပ်ရပ်တွေအပေါ် အလွန်စိုးရိမ်နေကြပြီး ဒါဟာတစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လက်နက်ဖျက်သိမ်းရေးရည်မှန်းချက်တွေကို နောက်ပြန်ဆွဲလိုက်တာလို့ ယူဆနေကြပါတယ်။ စာချုပ်မရှိတော့တဲ့နောက်ပိုင်း ကမ္ဘာကြီးဟာ တိုက်စစ်လက်နက်တွေထက် ခံစစ်လက်နက်နဲ့ဒုံးကျည်ကာကွယ်ရေးစနစ်တွေဘက်ကို ပိုပြီးအာရုံစိုက်လာကြမယ့် သဘောရှိနေပါတယ်။
အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကလည်း ရွှေကွန်ချာလို့ခေါ်တဲ့ ဒုံးကျည်ကာကွယ်ရေးစနစ်တည်ဆောက်မယ့် အစီအစဉ်တွေကို ကြေညာထားသလိုရုရှားဘက်ကလည်း သူတို့ရဲ့အချုပ်အခြာအာဏာခိုင်မြဲရေးအတွက် လိုအပ်တာတွေ ဆက်လုပ်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုနဲ့အတူ အပြန်အလှန်ယုံကြည်မှုတွေ ပျောက်ဆုံးသွားတဲ့ ဒီကနေ့ခေတ်မှာ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဟာ ကိုယ့်ရဲ့ လုံခြုံရေးအတွက် လက်နက်စွမ်းအားကိုသာ အဓိကအားကိုးပြီး ရှေ့ဆက်နေကြမှာပါ။
နျူကလီးယားအဟန့်ဆိုတာဟာ အပြန်အလှန် ဖျက်ဆီးနိုင်စွမ်းအပေါ်မှာ အခြေခံထားတာဖြစ်လို့ ဒီစနစ်သာပျက်စီးသွားရင် လူသားမျိုးနွယ် တစ်ရပ်လုံးအတွက် အန္တရာယ်ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ နောင်လာမယ့်မျိုးဆက်တွေအတွက် ဘေးကင်းလုံခြုံတဲ့ ကမ္ဘာကြီးဖြစ်လာမလား၊ဒါမှမဟုတ်ပိုပြီးထိတ်လန့်စရာကောင်းတဲ့ လက်နက်ပြိုင်ဆိုင်မှုတွေဆီ ဦးတည်သွားမလားဆိုတာကတော့ ရုရှားနဲ့အမေရိကန်တို့အနေနဲ့ရှေ့ဆက်လျှောက်မယ့်ခြေလှမ်းတွေအပေါ်မှာသာမူတည်နေပါတယ်။ မျှော်လင့်ချက်ကတော့ နည်းပါးနေပေမယ့် နိုင်ငံတကာ သံတမန်ရေးရာ နည်းလမ်းတွေနဲ့ နောက်ထပ် “ကြီးကျယ်တဲ့ သဘောတူညီချက်” တစ်ခုခုကို အချိန်မတိုင်မီဖော်ဆောင်နိုင်ပါစေလို့သာဆုတောင်းရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ။
Ref: RT
MWD
