ယနေ့ခေတ်သည် စတုတ္ထမျိုးဆက် စက်မှုခေတ် (Industry 4.0) ဖြစ်သည်။ စတုတ္ထစက်မှုတော်လှန်ရေး (Industrial Revolution 4.0) ခေတ်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ ၁၈ ရာစု ဒုတိယပိုင်းဟု ဆိုရမည့် ၁၇၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အနောက်နိုင်ငံများ၌ ပထမစက်မှုတော်လှန်ရေး ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ပထမစက်မှုတော်လှန်ရေးသည် ရေနွေးငွေ့စွမ်းအားကိုထုတ်လုပ်ပေးနိုင်သည့် ဘွိုင်လာများ တီထွင်လာနိုင်ခြင်းနှင့်အတူ မီးရထားများ၊ မီးသင်္ဘောများ၊ စက်ယန္တရားများ ပေါ်ပေါက်လာပြီး အနောက်နိုင်ငံကြီးများ အရှိန်အဟုန်နှင့် တိုးတက်လာသည့်ကာလဖြစ်သည်။

၁၉ ရာစုနောက်ပိုင်းသည် စက်မှုလုပ်ငန်းများ နောက်တစ်ဆင့်တက်လှမ်းသည့် ကာလဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်စွမ်းအားအသုံးပြုမှုနှင့် အလိုလျောက်မောင်းနှင်နိုင်သည့် စက်ယန္တရားများ ပေါ်ပေါက်လာသည့် ထိုခေတ်ကို ဒုတိယစက်မှုတော်လှန်ရေးဟု သတ်မှတ်သည်။ ၂၀ ရာစု ဒုတိယပိုင်းတွင် အီလက်ထရွန်နစ် (Electronic) နှင့် အိုင်တီခေါ် (Information Technology) သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ တိုးတက်ထွန်းကားလာခဲ့ရာ ထိုခေတ်ကို တတိယစက်မှုတော်လှန်ရေး သို့မဟုတ် တတိယမျိုးဆက်စက်မှုခေတ်အဖြစ် ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၁ ရာစုသို့ အဝင်လွန်ခဲ့သည့် ဆယ်နှစ်ကျော်ခန့်မှစတင်၍ စတုတ္ထစက်မှုတော်လှန်ရေး ပေါ်ပေါက်လာသည်။ တတိယစက်မှုတော်လှန်ရေး၏ အဆက်ဖြစ်သည့် စတုတ္ထစက်မှုတော်လှန်ရေးမှာ စမတ်နည်းပညာ၊ အလိုလျောက်စနစ်၊ အချက်အလက်ဖလှယ်မှုများပေါင်းစပ်၍ ထုတ်လုပ်မှုကို ဒစ်ဂျစ်တယ်အသွင်ပြောင်းခြင်းဖြစ်သည်။ စက်ရုံများတွင် လူပါဝင်သည့်ကဏ္ဍအနည်းဆုံးနှင့် လည်ပတ်ကာ ကိုယ်တိုင်အကောင်းဆုံးထုတ်လုပ်နိုင်ကြသည်။ IOT, AI, Cloud computing နှင့် 3D printing တို့မှာ စတုတ္ထမျိုးဆက်စက်မှုခေတ်၏ အဓိကနည်းပညာများဖြစ်သည်။

စတုတ္ထမျိုးဆက် စက်မှုခေတ်တွင် တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုများမှာ လွန်စွာမြန်ဆန်သည့်အလျောက် သမားရိုးကျသင်ကြားမှုပုံစံအတိုင်း ပညာသင်နှစ်တစ်နှစ်ပြီးတစ်နှစ် ကျောင်းတက်၊ ဘွဲ့ယူ စသည့် ပညာရေးစနစ်မျိုးဖြင့် လိုက်၍မီနိုင်မည်မဟုတ်ဘဲ ကဏ္ဍအလိုက် ပေါ်လာနေသည့် နည်းပညာသစ်များကို စဉ်ဆက်မပြတ်လေ့လာနေရန်လိုအပ်ကြောင်း ပညာရှင်များက တိုက်တွန်းထားသည်။ ယင်းသို့ သင်ယူလေ့လာနိုင်ရန် အင်တာနက်ကို အဓိကမှီခိုအားထားရမည်ဖြစ်သကဲ့သို့ လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ နေ့စဉ်ဘဝများဆီသို့ စဉ်ဆက်မပြတ်ဆိုသလို တစ်ခုပြီးတစ်ခုရောက်ရှိလာနေသည့် နည်းပညာသစ်များကို မဖြစ်မနေအသုံးပြုရန်လည်း လိုအပ်လျက်ရှိရာ Digital Literacy ခေါ် မသိမဖြစ် သိအပ်ဖွယ်ရာ ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာကို လူတိုင်းသိရန်၊ တတ်ရန် လိုအပ်လာသည်။ အကယ်၍ ဒစ်ဂျစ်တယ်ကိုမသိ၊ မတတ်၊ နားမလည်၊ မသုံးနိုင်ပါက အရေး၊ အဖတ်၊ အတွက် အသုံးလုံးမကြေ၊ စာမတတ်သူတစ်ဦးကဲ့သို့ပင် လူဖြစ်ရှုံးသည့်အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိသွားမည်ဟုပင်ဆိုထားသည်။ သို့ဖြစ်ရာ စတုတ္ထစက်မှုတော်လှန်ရေးတွင် လူတစ်ဦးချင်းအနေဖြင့်ရော နိုင်ငံအနေဖြင့်ပါ နောက်ကျမကျန်ရစ်စေရန် အားထုတ်ကြိုးပမ်းကြဖို့လိုသည်။

မကြာမီ နွေကျောင်းပိတ်ရက်ကာလသို့ ရောက်ရှိတော့မည်ဖြစ်ပြီး ကျောင်းသား ကျောင်းသူများ အားလပ်ရက်ရှည်တွင် အချိန်ကို အကျိုးရှိစွာအသုံးချကုန်လွန်နိုင်ရေးအတွက် ပုံမှန်အတိုင်း နွေသင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ကြတော့မည်ဖြစ်သည်။ ပန်းချီ၊ ဂီတ အနုပညာသင်တန်းများ၊ နိုင်ငံခြားဘာသာစကား သင်တန်းများ၊ အားကစားသင်တန်းများ၊ ယဉ်ကျေးလိမ္မာသင်တန်းများ၊ ကွန်ပျူတာသင်တန်းများ စသည်ဖြင့် ကလေးသူငယ်များ၊ လူငယ်များအတွက် အသက်အရွယ်အလိုက် ကိုက်ညီသည့် သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားသည့်နည်းတူ Digital Literacy သင်တန်းများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးခြင်း၊ အခြေအနေပေးပါက မိမိတို့ဘာသာ လေ့လာသင်ယူကြခြင်းအားဖြင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်သိနားလည်မှုမြင့်မားလာမည်ဖြစ်သည်။

ကျောင်းသားအရွယ် ကလေးသူငယ်၊ လူငယ်များသာမက ဒစ်ဂျစ်တယ်ခေတ်တွင် ရှင်သန်လှုပ်ရှားနေကြသည့် နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားအားလုံးတို့သည်လည်း ကွန်ပျူတာ၊ အင်တာနက်၊ ဆိုရှယ်မီဒီယာ၊ စမတ်ဖုန်း စသည့်နည်းပညာကိရိယာများကို ကိုင်တွယ်အသုံးပြုခြင်း၊ အင်တာနက်ပေါ်မှ အချက်အလက်များကို ရှာဖွေခြင်း၊ မှန်ကန်မှု၊ ယုံကြည်ရမှု ရှိမရှိ ဆန်းစစ်ခြင်း၊ e - Mail, Post, blog, video စသည်တို့ စနစ်တကျ ဖန်တီးဝေမျှ ခြင်း၊ မိမိကိုယ်ရေးအချက်အလက်များကို ကာကွယ်ခြင်း စသည်တို့ကို မိမိတို့ဘာသာ ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင် ပြုလုပ်နိုင်ကြရေး ဒစ်ဂျစ်တယ်ကမ္ဘာတွင် ခေတ်နှင့်အညီ ရှင်သန်လှုပ်ရှားနိုင်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းအားထုတ်ကြရပါမည့်အကြောင်း။ ။

moi

ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသမ္မတ မစ္စတာဗလာဒီမာပူတင်၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ အလုပ်သဘောခရီးရောက်ရှိခဲ့သည့် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက် ညပိုင်းတွင် ရုရှားနိုင်ငံ မော်စကိုမြို့ ကရင်မလင်နန်းတော်၌ ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာ ပူတင်နှင့်တွေ့ဆုံပြီး နှစ်နိုင်ငံပြည်သူများ၏ ဘုံအကျိုးစီးပွားများအတွက် နှစ်နိုင်ငံအကြား ကဏ္ဍပေါင်းစုံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတအနေဖြင့် ရုရှားနိုင်ငံမော်စကိုမြို့ရှိ Atom Museum ၌ စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက်ကကျင်းပသော ကမ္ဘာ့အဏုမြူသီတင်းပတ်ဖိုရမ်၏ “နည်းပညာသစ်မွေးဖွားခြင်းမှ ကမ္ဘာသစ်အမြင်ဆီသို့” ခေါင်းစဉ်ဖြင့်ကျင်းပသည့် မျက်နှာစုံညီထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက် ဆွေးနွေးရာတွင် “မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကနဦးခြေလှမ်းအဖြစ် အငယ်စားနျူကလီးယား လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ တည်ဆောက်ရေးအတွက် ROSATOM နှင့်နီးကပ်စွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး လိုအပ်သည့်အခြေခံအဆောက်အအုံများနှင့် အခြားကဏ္ဍပေါင်းစုံ တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်နိုင်ရေး ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံနှင့်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ဆန္ဒရှိပါကြောင်း၊ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံနှင့် ROSATOM တို့က တတ်နိုင်သမျှ မြန်မာနိုင်ငံကိုဆက်လက်အကူအညီပေးပါရန် အလေးအနက်ထားမေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါကြောင်း” ပြောကြားခဲ့သည်။

“အလားတူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဏုမြူစွမ်းအင်အေဂျင်စီ(IAEA)ကလည်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ နျူကလီးယားစွမ်းအင် အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရာတွင် လူ့စွမ်းအားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ဆက်လက်အကူအညီပေးရန်လည်း အလေးအနက်မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါကြောင်း၊ ကမ္ဘာ့အဏုမြူသီတင်းပတ်ကို တက်ရောက်လာကြသည့် နိုင်ငံများနှင့်လည်း နျူကလီးယားနည်းပညာကဏ္ဍနှင့်ပတ်သက်သည့် သင့်လျော်ရာ Sector များ၌လည်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လိုပါကြောင်း” ယာယီသမ္မတက ပြောကြားခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်ယာယီသမ္မတအနေဖြင့် စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက်နံနက်ပိုင်းတွင် ရုရှားနိုင်ငံပိုင် အဏုမြူစွမ်းအင်ကော်ပိုရေးရှင်း (ROSATOM) ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် ရုရှားနိုင်ငံပိုင်အဏုမြူစွမ်းအင်ကော်ပိုရေးရှင်း (ROSATOM)ကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။

ရုရှားနိုင်ငံပိုင် အဏုမြူစွမ်းအင်ကော်ပိုရေးရှင်း(ROSATOM)သည် ပြည်တွင်းနျူကလီးယားစက်မှုလုပ်ငန်း၏ နှစ်(၈၀)ပြည့်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် နျူကလီးယားနည်းပညာ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာအသုံးဝင်မှုများကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမြှင့်တင်ရန်ရည်ရွယ်ပြီး World Atomic Week Forum 2025 ကို စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက်မှ ၂၈ ရက်အထိ ရုရှားနိုင်ငံမော်စကိုမြို့ရှိ ပြပွဲကျင်းပရေးစင်တာတွင် ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ World Atomic Week 2025 ဖိုရမ်တွင် နျူကလီးယားအစီအစဉ်များ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နေသည့် နိုင်ငံများမှခေါင်းဆောင်များ၊ ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ၊ ကုမ္ပဏီအကြီးအကဲများ၊ CIS၊ အာရှ၊ အာဖရိကနှင့် လက်တင်အမေရိကဒေသများမှ ခေါင်းဆောင်များ၊ နိုင်ငံပေါင်း ၁၀၅ နိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ကြကာ သန့်ရှင်းသောစွမ်းအင်၊ အဆင့်မြင့်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ၊ ကောင်းမွန်သောပတ်ဝန်းကျင်၊ စက်မှုဆန်းသစ်မှု၊ ဂေဟဗေဒ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာ၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးနှင့် သိပ္ပံပညာရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို ဆွေးနွေးကြသည်။

ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အနေဖြင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်အစီအစဉ် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရာတွင် လုပ်ငန်းမှတ်တိုင်သုံးခု၊ လုပ်ငန်းအဆင့်သုံးခုတို့ဖြင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဏုမြူစွမ်းအင်အေဂျင်စီ၏ လမ်းညွှန်ချက်များနှင့်အညီ ROSATOM ၏ Timeline အတိုင်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဏုမြူစွမ်းအင် အေဂျင်စီ(IAEA)အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့ချိန်မှစပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဏုမြူ စွမ်းအင်အေဂျင်စီ၏ နည်းပညာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအစီအစဉ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဏုမြူစွမ်းအင်အေဂျင်စီအနေဖြင့် လုပ်ငန်းရန်ပုံငွေပံ့ပိုးပေးခြင်း၊ စက်ပစ္စည်းကိရိယာများ ထောက်ပံ့ပေးခြင်း၊ အခြေခံအဆောက်အအုံများ မြှင့်တင်ပေးခြင်းတို့အပြင် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် နည်းပညာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အစီအစဉ်များတွင် ပါဝင်စေခြင်း၊ နည်းပညာဆိုင်ရာသင်တန်းများပေးခြင်း၊ နည်းပညာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး စီမံကိန်းများဆောင်ရွက်စေခြင်းတို့ကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။

သို့ဖြစ်ရာ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် နျူကလီးယားနည်းပညာ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ အသုံးဝင်မှုများကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမြှင့်တင်ရန်ရည်ရွယ်၍ ပြုလုပ်လျက်ရှိသော အစီအစဉ်များတွင် နျူကလီးယားနည်းပညာပိုင်ဆိုင်သည့် နိုင်ငံများနှင့်အတူ လက်တွဲပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းအားဖြင့် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်မြန်မာနိုင်ငံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ယခင်ထက်ပိုမိုမြှင့်တင် ဆောင်ရွက်နိုင်မည်ဟု ယုံကြည်ပါကြောင်း။ ။

MOI

အဏုမြူစွမ်းအင်ဟုဆိုသည်နှင့် မိမိတို့၏စိတ်အာရုံတွင် ပထမဆုံးပေါ်လာသည့် ပုံရိပ်များမှာ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၈၀ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ဂျပန်နိုင်ငံ ဟီရိုရှီးမားနှင့် နာဂါဆာကီမြို့တို့မှ ကြောက်မက်ဖွယ်အနိဋ္ဌာရုံများပင်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးဆုံးပြီးနောက် စစ်အေးခေတ်လက်နက်ယှဉ်ပြိုင်မှုများတွင်လည်း အဏုမြူလက်နက် ဝါ နျူကလီးယားလက်နက်များက ကမ္ဘာကို ခြိမ်းခြောက်နေသည့် အဖျက်စွမ်းအားအကြီးမားဆုံးလက်နက်များအဖြစ် စိုးရိမ်ထိတ်လန့်ခဲ့ကြရသည်။ ထို့အပြင် အဏုမြူမတော်တဆမှုများ၊ ရေဒီယိုသတ္တိကြွစွန့်ပစ္စည်းများစသည်တို့နှင့်ပတ်သက်၍လည်း မှန်ကန်စွာ သိနားလည်ခွင့်ရရှိခြင်းထက် အကြောက်တရားပိုစေသည့် သတင်းအချက်အလက်များနှင့် ဇာတ်လမ်းများကိုသာ အများဆုံးသိရှိခဲ့ကြရခြင်းဖြစ်သည်။

အဏုမြူစွမ်းအင်၏အစသည် ကမ္ဘာကျော်သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး အိုင်စတိုင်း၏ အထူးနှိုင်းရသီအိုရီ (Special Relativity Theory) မှ ပေါ်ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် အိုင်စတိုင်း တင်ပြခဲ့သည့် ၎င်းသီအိုရီအရ ဒြပ်ထုနှင့် စွမ်းအင်တို့မှာ အတူတူပင်ဖြစ်ပြီး ဒြပ်ထုကို ဖြိုခွဲလိုက်ပါက လွန်စွာပမာဏကြီးမားများပြား လှစွာသော စွမ်းအင်ရရှိနိုင်မည်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ယင်းကို သင်္ချာပုံစံဖြင့် ဖော်ပြထားသည့် E = mc2 ဟူသော ညီမျှခြင်းကလေးမှာလည်း ကမ္ဘာကျော်ခဲ့သည်။ အဆိုပါညီမျှခြင်းတွင် E သည် စွမ်းအင်ကိုလည်းကောင်း၊ m သည် ဒြပ်ထုကိုလည်းကောင်း၊ c သည် အလင်း၏ အလျင်ကိုလည်းကောင်း ကိုယ်စားပြုခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်း၏သီအိုရီကို အသုံးပြုကာ ကမ္ဘာဖျက်လက်နက်များ ပေါ်လာနိုင်သည်ကို ကြိုတင်သိမြင်သည့် အိုင်စတိုင်းက အဏုမြူလက်နက်များ အကောင်အထည်ဖော်ရန် အမေရိကန်ကို တိုက်တွန်းခြင်းဖြင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင် လက်ဦးမှုရယူစေခဲ့သည်။

ဤသို့လျှင် အဏုမြူစွမ်းအင်ဆိုင်ရာ နည်းပညာသည် ကမ္ဘာစစ်ကြီးနှစ်ခုကြားကာလတွင် ပေါ်ပေါက်လာရခြင်းဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ အခြေအနေအချိန်အခါအရ စစ်လက်နက်အဖြစ် ပွဲဦးထွက်ခဲ့ရသော်လည်း ငြိမ်းချမ်းစွာ အသုံးပြုနိုင်သည့် နယ်ပယ်ကဏ္ဍများစွာရှိနေပြီး မျက်မှောက်ခေတ်တွင် လက်တွေ့သုံးစွဲလျက်ရှိသည်။ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍ၊ ကျန်းမာရေးကဏ္ဍ၊ လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဆိုင်ရာကဏ္ဍ၊ လူမှုစီးပွားဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကဏ္ဍအပါအဝင် ကဏ္ဍအများအပြားတို့တွင် အကျိုးရှိစွာ အသုံးပြုနေကြပြီဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နျူကလီးယားနည်းပညာဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်လာစေရေးအတွက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက် တွင် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ၊ မော်စကိုမြို့၌ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ၊ နိုင်ငံပိုင် အဏုမြူစွမ်းအင် ကော်ပိုရေးရှင်း (ROSATOM) တို့အကြား နားလည်မှုစာချွန်လွှာနှစ်စောင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသော နျူကလီးယားနည်းပညာသတင်းအချက်အလက်စင်တာကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် နျူကလီးယားနည်းပညာအသုံးချနယ်ပယ် ၁၄ ခုတွင် အစိုးရအချင်းချင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်ကိုလည်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။

“နျူကလီးယားစွမ်းအင်သည် ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုနည်းပါးသည့် Green Energy တစ်ခုလည်းဖြစ်သည့်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်မှ တည်ငြိမ်သောလျှပ်စစ် ဓာတ်အားကို ထုတ်ယူပြီး နိုင်ငံတော်စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်သွားရန် ရည်ရွယ်ထားကြောင်း” နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ မော်စကိုမြို့တွင် ကျင်းပသည့် “ကမ္ဘာ့အဏုမြူသီတင်းပတ်ဖိုရမ် - ၂၀၂၅” ၌ မိန့်ခွန်းပြောကြားရာတွင် ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။

မိမိတို့နိုင်ငံတွင် နျူကလီးယားနည်းပညာကို ငြိမ်းချမ်းစွာ အသုံးပြု၍ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတွင် အထောက်အကူပြုနိုင်ရန် နှစ်ပေါင်းများစွာကပင် ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ယခုအခါ မိတ်ဆွေ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သော ရုရှားနိုင်ငံ၏အဘက်ဘက်မှ အားဖြည့်ဆောင်ရွက်ပေးမှုဖြင့် တိုးတက်မှုများသိသာစွာ ရရှိလာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံကို ပညာဖြင့်တည်ဆောက်၊ ပညာဖြင့် မြှင့်တင်ကြရခြင်းဖြစ်ရာ နည်းပညာနယ်ပယ်များတွင် လိုအပ်သော လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ လုံလောက်စွာ ရရှိနိုင်ရေးအတွက် မိမိတို့အားလုံး ကျရာကဏ္ဍအသီးသီးမှ ဆောင်ရွက်ကြရပါမည့်အကြောင်း။ ။

MOI

ကမ္ဘာ့ဉာဏ်ရည်တု (AI) ဖွံ့ဖြိုးမှုသည် အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်သည့် အလှည့်အပြောင်းတစ်ခုသို့ ရောက်ရှိနေပါသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှစ၍ တရုတ်နိုင်ငံသည် ၎င်း၏ AI လွှမ်းမိုးမှုနှင့် ဩဇာ သက်ရောက်မှုကို အရှိန်မြှင့်လာခဲ့ပြီး၊ ထိုအချက်သည် ကမ္ဘာ့အစဉ်အလာအသစ်တွင် ဦးဆောင် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လိုသည့် တရုတ်၏ ပြင်းပြသောရည်မှန်းချက်ကို ထင်ဟပ်စေပါသည်။ AI သည် သိပ္ပံနှင့်စက်မှုတော်လှန်ရေးအသစ်၏ မောင်းနှင်အားဖြစ်လာပြီး နည်းပညာသည် အမှန်တကယ် တည်မြဲသည့် တန်ဖိုးကို ဖန်တီးနိုင်သလားဆိုသည့် အဓိကမေးခွန်းအား တရုတ်နိုင်ငံက "ဖန်တီး နိုင်သည်" ဟု ယုံကြည်စွာ ဖြေကြားနိုင်ခဲ့ပါသည်။ 

တရုတ်နိုင်ငံသည် ယခုအခါ ကမ္ဘာ့ AI ဆန်းသစ်တီထွင်မှု၏ အဓိကအင်ဂျင်တစ်ခုသာမက AI အုပ်ချုပ်မှုစနစ် ပုံဖော်ရာတွင်လည်း မရှိမဖြစ် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေပါသည်။ တရုတ်၏ AI ပုံစံ သည် စရိတ်သက်သာခြင်း၊ ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းအားမြင့်မားခြင်း၊ ပွင့်လင်းမြင်သာသော အရင်းအမြစ် များကိုအခြေခံခြင်းဖြင့် အနောက်နိုင်ငံများ၏ ယှဉ်ပြိုင်ဟန့်တားမှုနှင့် ပုဂ္ဂလိကအကျိုးစီးပွားကို အခြေခံသည့် ချဉ်းကပ်နည်းများနှင့် ကွဲပြားစွာ ကမ္ဘာ့ AI ဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် ပုံစံသစ်တစ်ခုကို ပေးစွမ်း နေပါသည်။ 

တရုတ်၏ အဆိုပါရည်မှန်းချက်များသည် ရုတ်တရက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မဟုတ်ပေ။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် တွင် တရုတ်အစိုးရက "မျိုးဆက်သစ် ဉာဏ်ရည်တု ဖွံ့ဖြိုးမှုအစီအစဉ်" (New Generation AI Development Plan) ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ယင်းသည် ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် AI နယ်ပယ်တွင် ကမ္ဘာ့ ဦးဆောင်နိုင်ငံဖြစ်လာရန် လမ်းပြမြေပုံအဖြစ်ရေးဆွဲပေးသည့် အခြေခံကျသော ဗျူဟာမူဝါဒ ဖြစ်ပြီး ထိုအချိန်တွင် တရုတ်၏ AI စက်မှုလုပ်ငန်းနှင့် ဆက်စပ်ကဏ္ဍများ၏ တန်ဖိုးသည် ၁.၄ ထရီလီယံ အထိ ရှိလာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားပါသည်။ 

စျေးကွက်အရွယ်အစား၏ အားသာချက်များအပြင် AI သည် သက်ကြီးရွယ်အိုဦးရေနှင့် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုနှုန်း နှေးကွေးလာမှုကဲ့သို့သော လူမှုစီးပွားစိန်ခေါ်မှုများကို ကာမိရန် အရေးပါသည့် အခန်း ကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာမည်ဖြစ်ပါသည်။ တရုတ်၏ ရိုးရှင်းသည့် ဗျူဟာမြောက် မျှော်မှန်းချက်မှာ AI သည် တရုတ်၏ လူမှုစီးပွားပုံစံကို ပိုမိုအဆင့်မြင့်ပြီး ဆန်းသစ်တီထွင်မှုကို အခြေခံသည့် အဆင့်သို့ မွမ်းမံရာတွင် အဓိကကျမည်ဖြစ်သည်။ 

တရုတ်၏ ချဉ်းကပ်မှုသည် အချက် ၄ ချက်အပေါ် အခြေခံလျက်ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ (၁) ဒေတာ၊ (၂) စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှု၊ (၃) တွက်ချက်မှုစွမ်းရည်နှင့် (၄) အရည်အချင်းပြည့်ဝသော လုပ်သား အင်အား တို့ဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် အဆိုပါအချက်များထဲမှ အချက် ၃ ချက်တွင် သိသာထင်ရှားသည့် အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနေပြီး ယင်းတို့မှာ ၎င်း၏ လူဦးရေများပြားမှုက များစွာသော အချက် အလက်များကို ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်ခြင်း၊ စွမ်းအင်ကဏ္ဍသည် ကျယ်ပြန့်စွာဖြင့် လျင်မြန်စွာ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်လာနေခြင်း၊ သိပ္ပံ၊ နည်းပညာ၊ အင်ဂျင်နီယာနှင့် သင်္ချာကဏ္ဍများတွင် အထူး ကျွမ်းကျင် သည့် လုပ်သားအင်အား ရှိနေခြင်း တို့ဖြစ်ပါသည်။ အနောက်နိုင်ငံများ၏ တင်ပို့မှု ကန့်သတ်ချက် များကြောင့် အားနည်းချက်မှာ တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ ဟာ့ဒ်ဝဲနယ်ပယ် (Computing hardware) ဖြစ်သော်လည်း၊ တရုတ်နိုင်ငံသည် မိမိကိုယ်ပိုင်စွမ်းရည်များ တည်ဆောက်ရန် တက်ကြွစွာ ရင်းနှီး မြှုပ်နှံလျက် ရှိပါသည်။

အမေရိကန်သည် တရုတ်၏ AI ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ပိတ်ဆို့ထိန်းချုပ်ရန် နည်းပညာ တင်ပို့မှု ကန့်သတ်ချက်များဖြင့် အဆင့်မြင့်ဆုံး ချစ်ပ်များရရှိမှုလမ်းကြောင်းကို ပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် Trump အစိုးရသည် Winning the Race: America’s AI Action Plan ကို ကြေညာ ခဲ့ပြီး၊ နည်းပညာဆိုင်ရာ သာလွန်မှုနှင့် မူဝါဒဆိုင်ရာအထောက်အပံ့များကို အသုံးပြု၍ ကမ္ဘာ့စျေးကွက် တွင် ပိုမိုကြီးမားသော ဈေးကွက်ဝေစုကိုရရှိရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ အဆိုပါမူဝါဒသည် အမေရိကန် ၏ နည်းပညာဦးဆောင်မှုနှင့် လွှမ်းမိုးမှုကို ထိန်းသိမ်းရန်ကိုသာ အဓိကထားပြီး၊ လက်တွေ့ စိန်ခေါ်မှု များဖြေရှင်းခြင်း သို့မဟုတ် စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို မြှင့်တင်ရန်မဟုတ်ပေ။ ၎င်းသည် အမေရိကန် AI စက်ပစ္စည်းများ တင်ပို့မှုကို ကန့်သတ်ရန်နှင့် တရုတ်၏ AI မော်ဒယ်များ ပျံ့နှံ့မှုကို ဟန့်တားရန် အားပေးထောက်ခံထားသည်။ သို့သော် အမေရိကန်သည် “ငါနိုင်ရင်သင်ရှုံးမည်” ဟူသော (zero-sum) အတွေးအခေါ်တွင် ကျော့ကွင်းမိနေဆဲဖြစ်ပြီး နည်းပညာ ပိတ်ဆို့မှု များဖြင့် AI နယ်ပယ်တွင် အမြဲတမ်းလွှမ်းမိုးနိုင်မည်ဟူသော ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်မှု (illusion) ကို ဆုပ်ကိုင်ထားဆဲဖြစ်သည်။

တရုတ်နိုင်ငံသည် AI ဆိုင်ရာ အသေးစိတ်ကျပြီး ဥပဒေအရထိန်းချုပ်နိုင်သည့် ပြည်တွင်း စည်းမျဉ်းများကို ပထမဆုံး မိတ်ဆက်ခဲ့သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။ အဆိုပါစည်းမျဉ်းများသည် နိုင်ငံတော် အစီအစဉ်ချမှတ်ခြင်းနှင့် စျေးကွက်မှ လှုံ့ဆော်မှုများကို ပေါင်းစပ်ကာ၊ ပြည်တွင်းခံနိုင်ရည်နှင့် နိုင်ငံတကာပွင့်လင်းမြင်သာမှုကို တစ်ပြိုင်နက် မြှင့်တင်သည့် ဗျူဟာတစ်ခု၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါအခြေခံကျောရိုးသည် AI ၏ အခန်းကဏ္ဍကို စီးပွားရေးတိုးတက်မှု၏ မောင်းနှင်အား အဖြစ်သာမက၊ နိုင်ငံတော်ခေတ်မီရေး၊ လူမှုအသွင်ကူးပြောင်းရေးနှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှု၏ မဏ္ဍိုင်အဖြစ် အလေးပေးဖော်ပြထားသည်။

တရုတ်၏ မျှော်မှန်းချက်တွင် ထူးခြားသော အချက်တစ်ခုမှာ "ဒေတာ" ကို အလုပ်သမား၊ အရင်းအနှီး၊ မြေယာနှင့် နည်းပညာတို့နှင့်အတူ "ပဉ္စမမြောက် ကုန်ထုတ်စွမ်းအားစု" (fifth factor of production) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဒေတာကို နိုင်ငံတော်၏ ဗျူဟာမြောက် အရင်းအမြစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံသည် စီးပွားရေးကဏ္ဍအားလုံးတွင် ဆန်းသစ် တီထွင်မှုကို အရှိန်မြှင့်တင်ရန်၊ လက်ဝါးကြီးအုပ်မှုကို ရှောင်ရှားရန် အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ညှိနှိုင်းရန်၊ ပြည်သူ့အကျိုးစီးပွားနှင့် အမျိုးသားလုံခြုံရေးကို ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ 

တရုတ်၏ AI ဗျူဟာသည် ပြည်တွင်းဖွံ့ဖြိုးရေးထက် ကျော်လွန်၍ ကမ္ဘာ့အုပ်ချုပ်ရေးနယ်ပယ်အထိ ကျယ်ပြန့်စွာ လွှမ်းခြုံထားသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှစ၍ တရုတ်နိုင်ငံသည် AI ဆိုင်ရာ အပြည်ပြည် ဆိုင်ရာ စံနှုန်းများနှင့် မူဘောင်များ ချမှတ်ရန် ရည်မှန်းချက်ကြီးမားသော သံတမန်ရေးရာ အစီအစဉ်ကို အားဖြည့်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည့် "ကမ္ဘာ့ AI အုပ်ချုပ်ရေးစတင် လှုပ်ရှားမှု" (Global AI Governance Initiative - GAIGI) တွင် လူသားဗဟိုပြုချဉ်းကပ်မှု၊ နိုင်ငံတော် အချုပ်အခြာအာဏာကို လေးစားခြင်း၊ နိုင်ငံတကာဥပဒေကို လိုက်နာခြင်းနှင့် AI ၏ အကျိုး ကျေးဇူးများကို တရားမျှတစွာ မျှဝေခြင်းစသည့် အခြေခံမူများကို ချမှတ်ထားသည်။ ၎င်းသည် ပွင့်လင်းသော အရင်းအမြစ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၊ ဒေတာလုံခြုံရေး၊ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ကာကွယ်မှု နှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ရာတွင် အခြေခံညီညွတ်မှုကို အလေးထားကာ AI အာဏာကို နိုင်ငံ အနည်းငယ်နှင့် ကော်ပိုရေးရှင်းအနည်းငယ်၏ လက်ထဲတွင် စုစည်းမခံရန် အာမခံချက် ပေးထား သည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် "ဉာဏ်ရည်တုစွမ်းရည်မြှင့်တင်ရေး ကမ္ဘာ့ လုပ်ငန်းစဉ်" (AI Capacity-Building Action Plan for Good and for All) ကို ကြေညာခဲ့သည်။ အဆိုပါ မူဝါဒသည် နည်းပညာလက်တွေ့အသုံးချနိုင်မှု (interoperability) မြှင့်တင်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာ့တောင်ဘက်ခြမ်းဒေသများအတွက် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချိတ်ဆက်မှုများ အားကောင်းစေခြင်း၊ စီးပွားရေးအကျိုးသက်ရောက်မှုများ ဖော်ဆောင်ခြင်း၊ ပညာရေးစနစ်တွင် AI ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ဒေတာလုံခြုံရေး မြှင့်တင်ခြင်းတို့ကို ရည်ရွယ်သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဒေတာမျှဝေမှု ပလက်ဖောင်းတစ်ခု ဖန်တီးရန် အလားအလာကိုပါ ရှုမြင်ထားသည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် Global AI Governance Action Plan ကို ထပ်မံ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ကုလသမဂ္ဂ၏ Global Digital Compact နှင့်အညီ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ညှိနှိုင်းကာ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အသုံးပြုရန်၊ စံနှုန်းများညှိနှိုင်းရန်နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သဟဇာတ ဖြစ်သော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

ကုလသမဂ္ဂအဆင့်တွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် အဆိုပါလုပ်ငန်းများကို ဘက်ပေါင်းစုံမူဘောင်များတွင် အခြေစိုက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ကျင်းပသော အထွေထွေညီလာခံ၌ တရုတ်ဦးဆောင်သော "နိုင်ငံတကာ AI ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မြှင့်တင်ရေး" ဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက် ကို နိုင်ငံပေါင်း ၁၄၀ ကျော်က ထောက်ခံအတည်ပြုခဲ့သည်။ ထိုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် တရုတ်နှင့် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံတို့ပူးပေါင်း၍ "AI စွမ်းရည်မြှင့်တင်ရေး နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မိတ်ဖက် အဖွဲ့" (Group of Friends for International Cooperation on AI Capacity-Building) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး AI နည်းပညာကွာဟမှု လျှော့ချရေးနှင့် ကုလသမဂ္ဂ၏ AI အုပ်ချုပ်ရေးတွင် အခန်း ကဏ္ဍ မြှင့်တင်ရေးကို အာရုံစိုက်ခဲ့သည်။

တရုတ်နိုင်ငံသည် နိုင်ငံတကာဆွေးနွေးပွဲများကိုလည်း ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် စတင် ကျင်းပခဲ့သော "ကမ္ဘာ့ AI ညီလာခံ" (World AI Conference - WAIC) သည် "ကမ္ဘာ့ AI အုပ်ချုပ်ရေး ဆိုင်ရာ ရှန်ဟိုင်းကြေညာစာတမ်း" (Shanghai Declaration on Global AI Governance) ကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်ညီလာခံတွင် ကမ္ဘာ့လုပ်ငန်းစဉ်ကို ထုတ်ပြန်ရုံသာမက "ကမ္ဘာ့ AI ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့" (Global AI Cooperation Organization) ဖွဲ့စည်းရန် အဆိုပြုခဲ့ပြီး ယင်းအဖွဲ့၏ ရုံးချုပ်ကို ရှန်ဟိုင်းမြို့တွင် ဖွင့်လှစ်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ အဆိုပါအဖွဲ့သည် AI ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်နှင့်ဒေတာကွာဟမှုများ လျှော့ချရေးနှင့် အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာ့တောင်ဘက် ခြမ်းဒေသ၏ လိုအပ်ချက်နှင့် မျှော်မှန်းချက်များကို ထင်ဟပ်စေသည့် ညီညွတ်သော ကမ္ဘာ့ စည်းမျဉ်းများ ပုံဖော်ရေးတို့ကို အဓိကလုပ်ဆောင်မည်ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတော်မူဝါဒက ဗျူဟာ မူဘောင်ချမှတ်ပေးထားသော်လည်း တရုတ်၏ AI အောင်မြင်မှု အများစု ကို "AI ကျားခြောက်ကောင်" (Six Tigers) ဟုခေါ်သော ပုဂ္ဂလိကနည်းပညာလုပ်ငန်းများက ဦးဆောင် နေသည်။ ၂၀၂၄ တွင် Z.ai က GLM-4-Plus မော်ဒယ်ဖြင့် OpenAI ၏ GPT-4o နှင့်ရင်ပေါင် တန်းခဲ့ရာ၊ ၂၀၂၅ တွင် ထုတ်ပြန်သော DeepSeek အပါအဝင် GLM-4.5 မော်ဒယ်သည် အနောက် နိုင်ငံများ၏ စံချိန်တင်မော်ဒယ်များကိုပင် စရိတ်သက်သာစွာဖြင့် ကျော်လွန်နိုင်ခဲ့သည်။ အလီဘာဘာ မှ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော Moonshot ၏ Kimi K2 မော်ဒယ်သည်လည်း ChatGPT ထက် စျေးနှုန်း ချိုသာပြီး စွမ်းဆောင်ရည်မြင့်မားသည့် open-source မော်ဒယ်အဖြစ် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။

တရုတ်သည် အနောက်နိုင်ငံများ၏ "ပိတ်ဆို့ထိန်းချုပ်ရေး" (containment) ချဉ်းကပ်မှုနှင့် ကွဲပြားစွာ open-source မော်ဒယ်များကို တက်ကြွစွာမြှင့်တင်လျက်ရှိသည်။ အဆိုပါ ဗျူဟာသည် ပြည်တွင်းရှိ startup များအတွက် အခွင့်အလမ်းများဖန်တီးပေးရုံသာမက၊ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများနှင့် နည်းပညာပူးပေါင်းမှုတွင် တရုတ်၏အကျိုးစီးပွားကိုလည်း မြှင့်တင်ပေးနေသည်။

တရုတ်၏ AI မဟာဗျူဟာတွင် ထင်ရှားသောအားနည်းချက်မှာ ချစ်ပ်နှင့်ဆက်စပ်သော တွက်ချက်မှုစွမ်းရည် (computing power) ကဏ္ဍဖြစ်သော်လည်း၊ ခေတ်မီရေး၊ ပညာရေးနှင့် နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများသတ်မှတ်ရေးတို့နှင့်ပေါင်းစပ်၍ ရေရှည်ဗျူဟာချမှတ်ထားသည်။ ၂၀၂၄ ကုလသမဂ္ဂဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ၂၀၂၅ Global AI Cooperation Organization တည်ထောင်ရေး အဆိုတို့သည် တရုတ်၏ စံပြုမှုကို ကမ္ဘာ့အဆင့်တွင် မြှင့်တင်နေသည်။

AI စွမ်းရည်သည် စီးပွားရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်မှုတို့၏ အဓိကအချက်ဖြစ်လာသည်နှင့်အမျှ တရုတ်၏ "ဒေတာသည် ပဉ္စမမြောက်ထုတ်လုပ်မှုအခြေခံအချက်" ဟူသော အမြင်နှင့် open-source ပူးပေါင်းမှုဗျူဟာသည် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအတွက် ဆွဲဆောင်မှုရှိလာသည်။ GLM-4.5 နှင့် Kimi K2 တို့၏အောင်မြင်မှုက နည်းပညာဦးဆောင်မှုပြိုင်ပွဲသည် Silicon Valley တစ်ခုတည်း၏ လက်ဝါးကြီးအုပ်မှုမှ လွတ်မြောက်နေပြီဟု သက်သေပြနေသည်။

ကမ္ဘာ့ AI အနာဂတ်ကို နည်းပညာ၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ ရွေးချယ်မှုများ၏ ရှုပ်ထွေးသော အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုများက ပုံဖော်ပေးလိမ့်မည်။ တရုတ်၏ "AI သည် တားဆီးမှုမဟုတ်၊ တံတားဖြစ်စေရမည်" ဆိုသည့် မူဝါဒသည် ကမ္ဘာ့အစဉ်အလာအသစ်အတွက် ရွေးချယ်စရာ တစ်ခု အဖြစ် ရပ်တည်လာနေပြီဖြစ်သည်။

ကိုးကား- RT

ဘာသာပြန်ဆိုသူ- ဦးဝင်းဇော်ထွန်း၊ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ဝန်ကြီးဌာန-၂