နိုင်ငံရေးကဏ္ဍဆောင်းပါး

“နှစ်နိုင်ငံချစ်ကြည်ရေးမှသည် အနာဂတ်အကျိုးတူ ဖွံ့ဖြိုးရေးဆီသို့”

နိုင်ငံတစ်ခု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဖို့ဆိုတာ နိုင်ငံရေးအားကောင်းဖို့၊ စီးပွားရေးအားကောင်းဖို့နဲ့ ကာကွယ်ရေးအားများကောင်းမွန်ဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ ဒီလိုနိုင်ငံအတွက် အဓိကမောင်းနှင်အားတွကောင်းနေဖို့အတွက်ဆိုရင် မိမိတို့နိုင်ငံတစ်ခုတည်းနဲ့ တည်ဆောက်နေလို့မရပါဘူး။ ဒါကြောင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေ၊ ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေ၊ မိတ်ဆွေနိုင်ငံတွေနဲ့ ဘက်စုံမဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက် ဆက်ဆံရေးတွေကို တည်ဆောက်သွားနိုင်ဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ မိမိတို့နိုင်ငံမှာ ယခုအချိန်မှာ ပြည်သူတွေက ရွေးချယ် တင်မြှောက်ထားတဲ့အစိုးရနဲ့ လွှတ်တော်ဟာ နိုင်ငံတော်ကို ဒီမိုကရေစီလမ်းကြောင်းပေါ်မှာ ခိုင်ခိုင်မာမာနဲ့ ဆက်လက်လျှောက်လှမ်းနိုင်ရေး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိနေတာကိုလည်း တွေ့မြင်နေရမှာပဲဖြစ်ပါတယ်။အစိုးရသစ်အနေနဲ့ တာဝန်ထမ်းဆောင် ချိန်ကနေစပြီးတော့ အထက်မှာဖော်ပြခဲ့တဲ့ နိုင်ငံအတွက်လိုအပ်တဲ့ အဓိကမောင်းနှင်အားတွေ အားကောင်းပြီး နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို အားသွန်ခွန်စိုက်ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိနေတာကိုလည်း ကျွန်တော်တို့ မျက်ဝါးထင်ထင်တွေ့မြင်ရမှာပဲဖြစ်ပါတယ်။ ယခုအခါမှာလည်း မိမိတို့မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဟာဆိုရင် အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ရှရီ နာရန်ဒရာမိုဒီရဲ့ ဖိတ်ကြားမှုနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို ရောက်ရှိနေတာဟာ ၃ ရက်တိုင်တိုင်ရှိခဲ့ပြီပဲဖြစ်ပါတယ်။အိန္ဒိယနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဟာဆိုရင် ခေတ်အဆက်ဆက်ကောင်းမွန်တဲ့ ဆက်ဆံရေးနဲ့ အဓွန့်ရှည်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီးတော့ နှစ်နိုင်ငံကြား ဘာသာရေး၊ယဉ်ကျေးမှု၊ ကုန်သွယ်မှု စတဲ့ကဏ္ဍစုံမှာ ပတ်သက်ဆက်နွှယ်မှု များစွာရှိခဲ့ပါတယ်။ ထိုမျှသာမက ဗြိတိသျှတို့လက်အောက် ကျရောက်ခဲ့ဖူးတဲ့ ခံစားချက်သဘာဝလည်း အတူတူရှိခဲ့ပါတယ်။ တိုင်းတစ်ပါးလက်အောက် ကျရောက်ခဲ့ဖူး၍ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ပြင်းထန်မှုဟူသည့် စိတ်သဘာဝ သည်လည်း တူညီစွာရှိနေနိုင်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံသူနိုင်ငံသား ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ အထွတ်အမြတ်ထားရာ ဗုဒ္ဓသာသနာသည်လည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဆင်းသက်လာခြင်းကြောင့် ဘာသာ၊ သာသနာအပေါ် မြတ်နိုးတန်ဖိုးထား ကိုးကွယ်ခြင်းများလည်း တူညီကြပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် အိန္ဒိယနဲ့မြန်မာနိုင်ငံသည် အဖိုးအနဂ္ဃ ထိုက်သော စိတ်နှလုံးသားအမြုတေများ အများဆုံးတူညီကြသော ထူးခြားသည့် နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံဟုသာဆိုရပါမယ်။နှစ်နိုင်ငံ တရားဝင် သံတမန်ဆက်သွယ်မှု သမိုင်းအရ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့မှာ နှစ်နိုင်ငံကြားတရားဝင် သံတမန်ဆက်သွယ်ရေးကို စတင်ထူထောင်ခဲ့ကြ ပါတယ်။ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခရီးအစတွင် တရားဝင်သံတမန် ဆက်သွယ်ရေးကို ထူထောင်ခဲ့သည်ဆိုသော်လည်း ၁၉၁၆ခုနှစ်ဟူသည့် လွတ်လပ်ရေးမရရှိခင် ကတည်းကပင် နှစ်နိုင်ငံကြား ကူးလူး ဆက်ဆံမှုများရှိနေခဲ့သည်ကိုလည်း သမိုင်းကြောင်းများအရ တွေ့မြင်ရပါတယ်။ အိန္ဒိယရှိ ထင်ရှားသော စာဆိုတော် ရာဘင်ဒြာ နတ်တဂိုး၊ မဟတ္တမဂန္ဒီ၊ အင်ဒီ ရာဂန္ဒီမှစ၍ ယနေ့အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် ရှရီ နာရန်ဒရာမိုဒီထိတိုင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလည်အပတ်ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်များ လာရောက်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးအကဲများဖြစ်ကြသော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၊ သမ္မတကြီး ဦးသိန်းစိန်၊ သမ္မတကြီး ဦးထင်ကျော် စသော နိုင်ငံ့အကြီးအကဲ များအဆက်ဆက်သည်လည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ အလည်အပတ်ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ်များ သွားရောက်ခဲ့ကြတာကို တွေ့မြင်နိုင်ပြီးတော့ ယင်းတို့သည် မြန်မာနှင့်အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့၏ ချစ်ကြည်ရေးအဓွန့်ရှည်မှုကို ညွှန်းဆိုပြသနေသလိုပဲဖြစ်ပါတယ်။ယခု ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရဲ့ ခရီးစဉ်အကြောင်းကို ဆက်ရပါဦးမည်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ သမ္မတကြီးဟာဆိုရင် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းက အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး (Hyderabad House)၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် ရှရီ နာရန်ဒရာမိုဒီနဲ့ သွားရောက်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ပါတယ်။ မိမိတို့နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးသို့ ရောက်ရှိချိန်မှာ အိန္ဒိယ နိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်က ရင်းရင်းနှီးနှီးခရီးဦး ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ခဲ့ပါတယ်။အဲ့နောက်မှာတော့ မိမိတို့နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်တို့ဟာ အချိန်အတော်ယူကာ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးချိန်မှာ နှစ်နိုင်ငံအကြီးအကဲနှစ်ဦးဟာဆိုရင် တည်ကြည်လေးနက်စွာနဲ့ နှစ်နိုင်ငံ နဲ့ နှစ်နိုင်ငံပြည်သူများရဲ့အကျိုးကို ရှေးရှုပြီးတော့ ဆွေးနွေးခဲ့ကြတာကို မိမိကိုယ်တိုင် မျက်စိနဲ့မြင် နားဖြင့် ကြားသိခွင့်ရလို့လည်း လွန်စွာဂုဏ်ယူဝမ်းမြောက်မိပါတယ်။ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးချက်များအရ အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့အပေါ် ရင်းနှီးချစ်ကြည် လေးနက်ခိုင်မာစွာ ထားရှိသည့်သဘောထားဆန္ဒနဲ့ နှစ်နိုင်ငံကြား ဆက်လက်ထားရှိရမည့် အနာဂတ်၏ သဘောထားဆန္ဒကိုပါ ထင်ရှားစွာတွေ့မြင်ရပါတယ်။ နှစ်နိုင်ငံကြားကဏ္ဍတစ်ခုတည်းမဟုတ်၊ သမိုင်းစဉ်နှင့်ချီသည့် ဘာသာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ မြေပထဝီ၊ နိုင်ငံရေးပထဝီနှင့် လူမှုပထဝီ စသည့် အကြောင်း နောက်ခံမှုများစွာနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွှယ်နေတာကိုလည်း သိမြင်ရပါတယ်။အဲ့ဒီလိုတွေ့ဆုံချိန်မှာအိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်က နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်ကို လှိုက်လှဲနွေးထွေးစွာနဲ့ ကြိုဆိုကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံမှာ မကြာမီကာလက ရွေးကောက်ပွဲကို အောင်မြင်စွာကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခဲ့မှုအပေါ်မှာ များစွာ ဂုဏ်ယူဝမ်းမြောက်ပါကြောင်း၊ သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီးချိန်မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို ပြည်ပခရီးစဉ်အဖြစ် လာရောက်ခဲ့မှုအပေါ်လည်း များစွာ ဂုဏ်ယူပါကြောင်း၊ ယခုခရီးစဉ်မှတစ်ဆင့် နှစ်နိုင်ငံအကြား အစိုးရအချင်းချင်းထိတွေ့ ဆက်ဆံမှုများ ကောင်းမွန်တိုးတက်လာပြီး ထိုမှတစ်ဆင့် နှစ်နိုင်ငံအတွက် ကောင်းကျိုးရလဒ်တွေရရှိအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်မည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း ခရီးဦး ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်စကား ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးက ပြန်လည် ဆွေးနွေးပြောကြားရာမှာ ယခုလို အဆွေ တော်နှင့် ထပ်မံတွေ့ဆုံဆွေးနွေးရသည့်အတွက် များစွာဝမ်းမြောက်မိပါကြောင်း၊ မိမိနိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် အဆွေတော်၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ပထမဆုံး ပြည်ပချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်အဖြစ် လာရောက်ရသည့်အတွက် လွန်စွာအလေးထားပါကြောင်းနှင့် မိမိဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို နွေးထွေးပျူငှာစွာ ကြိုဆိုသည့်အတွက်လည်း ကျေးဇူးတင်ရှိသည်ကို ပြောကြားလို ကြောင်း၊ မိမိအနေဖြင့် အဆွေတော်နှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့အကြား ရှိရင်းစွဲကောင်းမွန်သော ဆက်ဆံရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို တိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည့်အတွက် အဆွေတော်ကို ကျေးဇူးတင် အသိအမှတ်ပြုအပ်သည် ကိုပြောကြားလိုပါကြောင်း၊ မိမိသမ္မတ တာဝန်စတင်ထမ်းဆောင်မှု ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပွဲကို အဆွေတော်ထံမှဝမ်းမြောက်ကြောင်း သဝဏ်လွှာပေးပို့မှုနှင့် အခမ်းအနားတက်ရောက်ရန် ကိုယ်စားလှယ်စေလွှတ်ပေးခဲ့မှုအတွက်လည်း ကျေးဇူးတင်ရှိပါကြောင်း၊ မိမိတို့နှစ်နိုင်ငံအကြား နှစ်နိုင်ငံပြည်သူများ၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်သည့် နယ်ပယ်များစွာရှိပါကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် မန္တလေးငလျင်ကြီးကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများဖြစ်ပေါ်ချိန်တွင် အဆွေတော်တို့ နိုင်ငံမှကူညီမှုများ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့မှုအပေါ် လည်း ကျေးဇူးတင်ရှိပါကြောင်း၊ “အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာကြီးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် မောင်းနှင်အားတစ်ခုဖြစ်လာမည်”ဟု အဆွေတော်ပြောကြားခဲ့သကဲ့သို့ မိမိတို့အနေဖြင့် တိုးတက်လာလျက်ရှိသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ဆက်လက်ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်သွားလိုပါကြောင်း ပြန်လည်ပြီးဆွေးနွေးပြောကြားခဲ့ပါတယ်။အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတတို့၏ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတွင် နှစ်နိုင်ငံ အကြား ကုန်သွယ်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ လုံခြုံရေး၊ နယ်စပ်ဒေသစီမံခန့်ခွဲမှု၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို ပိုမိုခိုင်မာအားကောင်းစေရေးနှင့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာများ အမြန်ဆုံး လက်မှတ်ရေးထိုးနိုင်ရေးတို့ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင်နှစ်နိုင်ငံစီးပွားရေး ချိတ်ဆက်မှုနှင့် စည်ပင်ထွန်းကားစေရေး အတွက် ကုလားတန် စီမံကိန်းနှင့် အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်း သုံးနိုင်ငံအဝေးပြေးလမ်းမကြီး အပြီးသတ် နိုင်ရေး၊ ရူပီး-ကျပ် ငွေပေးချေမှုစနစ် တိုးချဲ့အသုံးပြုရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပိုမိုမြှင့်တင်ရေးတို့ကို သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲမှုကို ဆက်လက်ထောက်ခံကြောင်း အတည်ပြုခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ တည်ငြိမ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကြိုးပမ်းမှုများကိုလည်း အားပေးထောက်ခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ မြန်မာကျောင်းသားများအတွက် မဲခေါင်-ဂင်္ဂါ ICCR ပညာသင်ဆုများကို ၃၆ ခုမှ ၁၀၀ အထိ တိုးမြှင့်ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း အသိပေးခဲ့သည်။ ခရီးစဉ်အတွင်း တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများမှ တစ်ဆင့် ရှိရင်းစွဲနှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် စီးပွားရေးအရ ချိတ်ဆက်မှုတို့ကိုပိုမိုခိုင်မာစေခဲ့ပြီး နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ပိုမိုအားကောင်း စေသည့် ဘုံသဘောတူညီချက် ကတိကဝတ်များကို အတည်ပြုအားကောင်းစေခဲ့သည်။ တွေ့ဆုံပွဲပြီးဆုံးပြီးတဲ့အချိန်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာ အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို အိန္ဒိယ နိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်က ဂုဏ်ပြုနေ့လည်စာနဲ့ တည်ခင်းဧည့်ခံခဲ့ပြီး ပြန်လည်ထွက်ခွာချိန်မှာ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး စီးနင်းသည့် မော်တော်ယာဉ်အနီးအထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်က လိုက်ပါပို့ဆောင်မှုကို ထောက်ရှု ခြင်းအားဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေဖြင့် နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရေးနဲ့သံတမန် ဆက်ဆံရေးခိုင်မာမှု၊ အလေးအနက်ထားမှုတို့ကို ပေါ်လွင်စေခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးဟာ အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ ဒရက်ပတီ မာမူနဲ့ သမ္မတအိမ်တော်မှာတွေ့ဆုံပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှု တွေနဲ့ လက်ရှိရွေးကောက်ခံ အစိုးရ၏ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအပေါ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနေဖြင့်အပြည့်အဝ ထောက်ခံအားပေးလျက်ရှိမှုတွေ၊ နှစ်နိုင်ငံအကြားပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိတဲ့ စီမံကိန်းတွေ သတ်မှတ်ကာလအတွင်း ပြီးစီးအောင်ဆောင်ရွက်သွားမယ့် အခြေအနေတွေ၊ နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ တိုးတက်စေရေး ဆက်လက်ဆောင်ရွက် သွားယ့်အခြေအနေတွေ၊ နှစ်နိုင်ငံအကြား ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များ အပြန်အလှန်ထိန်းသိမ်းရေး၊ ခရီးသွားကဏ္ဍမြှင့်တင်ရေး ဆက်လက် ဆောင်ရွက်သွားမယ့် အခြေအနေတွေ၊ နှစ်နိုင်ငံအကြားမိတ်ဆွေရင်း၊ မိတ်ဆွေကောင်းနိုင်ငံများဖြစ်မှုနဲ့ အမျိုးသမီးများ ကဏ္ဍမြှင့်တင်ရေးအတွက် အတွေ့အကြုံများမျှဝေနိုင်သည့်အခြေအနေတွေ နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေကို ဆက်လက်တိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်သွားမယ့် အခြေအနေတွေကို ရင်းရင်းနှီးနှီးနဲ့ အပြန်အလှန် ဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။မိမိတို့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးအနေနဲ့ အခုလို အိန္ဒိယနိုင်ငံကို တရားဝင်ခရီးအဖြစ် ရောက်ရှိပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်၊ သမ္မတို့နဲ့တွေ့ဆုံပြီး နှစ်နိုင်ငံအကျိုးအတွက် ဆွေးနွေးဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဟာ အောင်မြင်သည့် သမိုင်းဝင်ခရီးစဉ်တစ်ခုအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ရမည်ဖြစ်ပေသည်။မိဘတို့အပြင်သွားလျှင် သားသမီးလေးများအတွက်ဟု မြင်မြင်သမျှကို ရည်စူးလေ့ရှိ၏။ အိမ်တွင်ကျန်ရစ်ခဲ့သည့် သားသမီးများသည်လည်း မိဘများပြန်လာလျှင် မိမိတို့အတွက်ပါလာမည့် အစားအသောက် လေးများမှစ၍ လက်ဆောင်ပစ္စည်းထိတိုင် မျှော်လင့်တတ်ကြစမြဲ။ ဤသည်ကား မိဘနှင့်သားသမီးကြားမှ ရည်စူးခြင်းနှင့် မျှော်လင့်ခြင်း သဘာဝတို့သာဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံသူနိုင်ငံသားများကြားတွင်လည်း ဤသို့သော ရည်စူးခြင်း၊ မျှော်လင့်ခြင်းများ တပွေ့တပိုက် ရှိနေမည်မှာလည်း မလွဲဧကန်ပင်။နိုင်ငံတော်နဲ့ နိုင်ငံသားတို့အတွက် တပ်မတော်သားဘဝကတည်းကပင် အရိုး ကြေကြေ၊ အရေခမ်းခမ်းဆောင်ရွက်တတ်သော မိမိတို့ သမ္မတကြီးအနေနဲ့ ယခုခရီးစဉ်မှာလည်း ပြည်သူလူထုတို့အတွက် ကောင်းမြတ်သော အကျိုးရလာဒ်များစွာကို ဖော်ဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့မည်ဖြစ်ပြီးတော့ အိမ်ပြန်လက်ဆောင်မွန်ကောင်းကို ဆောင်ကြဉ်းပေးခဲ့မည်မှာ မလွဲဧကန် ဖြစ်ကြောင်းကို အကြွင်းမဲ့ယုံကြည်ပါကြောင်း အိန္ဒိယမြေမှစာလွှာပါးလိုက်ရပါတော့တယ်။ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်MWD

“နှစ်နိုင်ငံချစ်ကြည်ရေးမှသည် အနာဂတ်အကျိုးတူ ဖွံ့ဖြိုးရေးဆီသို့”

အစိုးရသစ်အနေနဲ့ တာဝန်ထမ်းဆောင် ချိန်ကနေစပြီးတော့ အထက်မှာဖော်ပြခဲ့တဲ့ နိုင်ငံအတွက်လိုအပ်တဲ့ အဓိကမောင်းနှင်အားတွေ အားကောင်းပြီး နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို အားသွန်ခွန်စိုက်ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိနေတာကိုလည်း ကျွန်တော်တို့ မျက်ဝါးထင်ထင်တွေ့မြင်ရမှာပဲဖြစ်ပါတယ်။

ယခုအခါမှာလည်း မိမိတို့မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဟာဆိုရင် အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ရှရီ နာရန်ဒရာမိုဒီရဲ့ ဖိတ်ကြားမှုနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို ရောက်ရှိနေတာဟာ ၃ ရက်တိုင်တိုင်ရှိခဲ့ပြီပဲဖြစ်ပါတယ်။

အိန္ဒိယနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဟာဆိုရင် ခေတ်အဆက်ဆက်ကောင်းမွန်တဲ့ ဆက်ဆံရေးနဲ့ အဓွန့်ရှည်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီးတော့ နှစ်နိုင်ငံကြား ဘာသာရေး၊ယဉ်ကျေးမှု၊ ကုန်သွယ်မှု စတဲ့ကဏ္ဍစုံမှာ ပတ်သက်ဆက်နွှယ်မှု များစွာရှိခဲ့ပါတယ်။

ထိုမျှသာမက ဗြိတိသျှတို့လက်အောက် ကျရောက်ခဲ့ဖူးတဲ့ ခံစားချက်သဘာဝလည်း အတူတူရှိခဲ့ပါတယ်။ တိုင်းတစ်ပါးလက်အောက် ကျရောက်ခဲ့ဖူး၍ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ပြင်းထန်မှုဟူသည့် စိတ်သဘာဝ သည်လည်း တူညီစွာရှိနေနိုင်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံသူနိုင်ငံသား ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ အထွတ်အမြတ်ထားရာ ဗုဒ္ဓသာသနာသည်လည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဆင်းသက်လာခြင်းကြောင့် ဘာသာ၊ သာသနာအပေါ် မြတ်နိုးတန်ဖိုးထား ကိုးကွယ်ခြင်းများလည်း တူညီကြပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် အိန္ဒိယနဲ့မြန်မာနိုင်ငံသည် အဖိုးအနဂ္ဃ ထိုက်သော စိတ်နှလုံးသားအမြုတေများ အများဆုံးတူညီကြသော ထူးခြားသည့် နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံဟုသာဆိုရပါမယ်။

နှစ်နိုင်ငံ တရားဝင် သံတမန်ဆက်သွယ်မှု သမိုင်းအရ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့မှာ နှစ်နိုင်ငံကြားတရားဝင် သံတမန်ဆက်သွယ်ရေးကို စတင်ထူထောင်ခဲ့ကြ ပါတယ်။ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခရီးအစတွင် တရားဝင်သံတမန် ဆက်သွယ်ရေးကို ထူထောင်ခဲ့သည်ဆိုသော်လည်း ၁၉၁၆ခုနှစ်ဟူသည့် လွတ်လပ်ရေးမရရှိခင် ကတည်းကပင် နှစ်နိုင်ငံကြား ကူးလူး ဆက်ဆံမှုများရှိနေခဲ့သည်ကိုလည်း သမိုင်းကြောင်းများအရ တွေ့မြင်ရပါတယ်။ အိန္ဒိယရှိ ထင်ရှားသော စာဆိုတော် ရာဘင်ဒြာ နတ်တဂိုး၊ မဟတ္တမဂန္ဒီ၊ အင်ဒီ ရာဂန္ဒီမှစ၍ ယနေ့အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် ရှရီ နာရန်ဒရာမိုဒီထိတိုင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလည်အပတ်ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်များ လာရောက်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးအကဲများဖြစ်ကြသော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၊ သမ္မတကြီး ဦးသိန်းစိန်၊ သမ္မတကြီး ဦးထင်ကျော် စသော နိုင်ငံ့အကြီးအကဲ များအဆက်ဆက်သည်လည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ အလည်အပတ်ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ်များ သွားရောက်ခဲ့ကြတာကို တွေ့မြင်နိုင်ပြီးတော့ ယင်းတို့သည် မြန်မာနှင့်အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့၏ ချစ်ကြည်ရေးအဓွန့်ရှည်မှုကို ညွှန်းဆိုပြသနေသလိုပဲဖြစ်ပါတယ်။

ယခု ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရဲ့ ခရီးစဉ်အကြောင်းကို ဆက်ရပါဦးမည်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ သမ္မတကြီးဟာဆိုရင် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းက အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး (Hyderabad House)၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် ရှရီ နာရန်ဒရာမိုဒီနဲ့ သွားရောက်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ပါတယ်။ မိမိတို့နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးသို့ ရောက်ရှိချိန်မှာ အိန္ဒိယ နိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်က ရင်းရင်းနှီးနှီးခရီးဦး ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ခဲ့ပါတယ်။

အဲ့နောက်မှာတော့ မိမိတို့နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်တို့ဟာ အချိန်အတော်ယူကာ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးချိန်မှာ နှစ်နိုင်ငံအကြီးအကဲနှစ်ဦးဟာဆိုရင် တည်ကြည်လေးနက်စွာနဲ့ နှစ်နိုင်ငံ နဲ့ နှစ်နိုင်ငံပြည်သူများရဲ့အကျိုးကို ရှေးရှုပြီးတော့ ဆွေးနွေးခဲ့ကြတာကို မိမိကိုယ်တိုင် မျက်စိနဲ့မြင် နားဖြင့် ကြားသိခွင့်ရလို့လည်း လွန်စွာဂုဏ်ယူဝမ်းမြောက်မိပါတယ်။ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးချက်များအရ အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့အပေါ် ရင်းနှီးချစ်ကြည် လေးနက်ခိုင်မာစွာ ထားရှိသည့်သဘောထားဆန္ဒနဲ့ နှစ်နိုင်ငံကြား ဆက်လက်ထားရှိရမည့် အနာဂတ်၏ သဘောထားဆန္ဒကိုပါ ထင်ရှားစွာတွေ့မြင်ရပါတယ်။ နှစ်နိုင်ငံကြားကဏ္ဍတစ်ခုတည်းမဟုတ်၊ သမိုင်းစဉ်နှင့်ချီသည့် ဘာသာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ မြေပထဝီ၊ နိုင်ငံရေးပထဝီနှင့် လူမှုပထဝီ စသည့် အကြောင်း နောက်ခံမှုများစွာနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွှယ်နေတာကိုလည်း သိမြင်ရပါတယ်။

အဲ့ဒီလိုတွေ့ဆုံချိန်မှာအိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်က နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်ကို လှိုက်လှဲနွေးထွေးစွာနဲ့ ကြိုဆိုကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံမှာ မကြာမီကာလက ရွေးကောက်ပွဲကို အောင်မြင်စွာကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခဲ့မှုအပေါ်မှာ များစွာ ဂုဏ်ယူဝမ်းမြောက်ပါကြောင်း၊ သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီးချိန်မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို ပြည်ပခရီးစဉ်အဖြစ် လာရောက်ခဲ့မှုအပေါ်လည်း များစွာ ဂုဏ်ယူပါကြောင်း၊ ယခုခရီးစဉ်မှတစ်ဆင့် နှစ်နိုင်ငံအကြား အစိုးရအချင်းချင်းထိတွေ့ ဆက်ဆံမှုများ ကောင်းမွန်တိုးတက်လာပြီး ထိုမှတစ်ဆင့် နှစ်နိုင်ငံအတွက် ကောင်းကျိုးရလဒ်တွေရရှိအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်မည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း ခရီးဦး ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်စကား ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးက ပြန်လည် ဆွေးနွေးပြောကြားရာမှာ ယခုလို အဆွေ တော်နှင့် ထပ်မံတွေ့ဆုံဆွေးနွေးရသည့်အတွက် များစွာဝမ်းမြောက်မိပါကြောင်း၊ မိမိနိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် အဆွေတော်၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ပထမဆုံး ပြည်ပချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်အဖြစ် လာရောက်ရသည့်အတွက် လွန်စွာအလေးထားပါကြောင်းနှင့် မိမိဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို နွေးထွေးပျူငှာစွာ ကြိုဆိုသည့်အတွက်လည်း ကျေးဇူးတင်ရှိသည်ကို ပြောကြားလို ကြောင်း၊ မိမိအနေဖြင့် အဆွေတော်နှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့အကြား ရှိရင်းစွဲကောင်းမွန်သော ဆက်ဆံရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို တိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည့်အတွက် အဆွေတော်ကို ကျေးဇူးတင် အသိအမှတ်ပြုအပ်သည် ကိုပြောကြားလိုပါကြောင်း၊ မိမိသမ္မတ တာဝန်စတင်ထမ်းဆောင်မှု ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပွဲကို အဆွေတော်ထံမှဝမ်းမြောက်ကြောင်း သဝဏ်လွှာပေးပို့မှုနှင့် အခမ်းအနားတက်ရောက်ရန် ကိုယ်စားလှယ်စေလွှတ်ပေးခဲ့မှုအတွက်လည်း ကျေးဇူးတင်ရှိပါကြောင်း၊ မိမိတို့နှစ်နိုင်ငံအကြား နှစ်နိုင်ငံပြည်သူများ၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်သည့် နယ်ပယ်များစွာရှိပါကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် မန္တလေးငလျင်ကြီးကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများဖြစ်ပေါ်ချိန်တွင် အဆွေတော်တို့ နိုင်ငံမှကူညီမှုများ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့မှုအပေါ် လည်း ကျေးဇူးတင်ရှိပါကြောင်း၊ “အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာကြီးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် မောင်းနှင်အားတစ်ခုဖြစ်လာမည်”ဟု အဆွေတော်ပြောကြားခဲ့သကဲ့သို့ မိမိတို့အနေဖြင့် တိုးတက်လာလျက်ရှိသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ဆက်လက်ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်သွားလိုပါကြောင်း ပြန်လည်ပြီးဆွေးနွေးပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတတို့၏ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတွင် နှစ်နိုင်ငံ အကြား ကုန်သွယ်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ လုံခြုံရေး၊ နယ်စပ်ဒေသစီမံခန့်ခွဲမှု၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို ပိုမိုခိုင်မာအားကောင်းစေရေးနှင့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာများ အမြန်ဆုံး လက်မှတ်ရေးထိုးနိုင်ရေးတို့ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင်နှစ်နိုင်ငံစီးပွားရေး ချိတ်ဆက်မှုနှင့် စည်ပင်ထွန်းကားစေရေး အတွက် ကုလားတန် စီမံကိန်းနှင့် အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်း သုံးနိုင်ငံအဝေးပြေးလမ်းမကြီး အပြီးသတ် နိုင်ရေး၊ ရူပီး-ကျပ် ငွေပေးချေမှုစနစ် တိုးချဲ့အသုံးပြုရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပိုမိုမြှင့်တင်ရေးတို့ကို သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲမှုကို ဆက်လက်ထောက်ခံကြောင်း အတည်ပြုခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ တည်ငြိမ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကြိုးပမ်းမှုများကိုလည်း အားပေးထောက်ခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ မြန်မာကျောင်းသားများအတွက် မဲခေါင်-ဂင်္ဂါ ICCR ပညာသင်ဆုများကို ၃၆ ခုမှ ၁၀၀ အထိ တိုးမြှင့်ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း အသိပေးခဲ့သည်။ ခရီးစဉ်အတွင်း တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများမှ တစ်ဆင့် ရှိရင်းစွဲနှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် စီးပွားရေးအရ ချိတ်ဆက်မှုတို့ကိုပိုမိုခိုင်မာစေခဲ့ပြီး နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ပိုမိုအားကောင်း စေသည့် ဘုံသဘောတူညီချက် ကတိကဝတ်များကို အတည်ပြုအားကောင်းစေခဲ့သည်။

တွေ့ဆုံပွဲပြီးဆုံးပြီးတဲ့အချိန်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာ အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို အိန္ဒိယ နိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်က ဂုဏ်ပြုနေ့လည်စာနဲ့ တည်ခင်းဧည့်ခံခဲ့ပြီး ပြန်လည်ထွက်ခွာချိန်မှာ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး စီးနင်းသည့် မော်တော်ယာဉ်အနီးအထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်က လိုက်ပါပို့ဆောင်မှုကို ထောက်ရှု ခြင်းအားဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေဖြင့် နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရေးနဲ့သံတမန် ဆက်ဆံရေးခိုင်မာမှု၊ အလေးအနက်ထားမှုတို့ကို ပေါ်လွင်စေခဲ့ပါတယ်။

အဲ့ဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးဟာ အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ ဒရက်ပတီ မာမူနဲ့ သမ္မတအိမ်တော်မှာတွေ့ဆုံပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှု တွေနဲ့ လက်ရှိရွေးကောက်ခံ အစိုးရ၏ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအပေါ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနေဖြင့်အပြည့်အဝ ထောက်ခံအားပေးလျက်ရှိမှုတွေ၊ နှစ်နိုင်ငံအကြားပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိတဲ့ စီမံကိန်းတွေ သတ်မှတ်ကာလအတွင်း ပြီးစီးအောင်ဆောင်ရွက်သွားမယ့် အခြေအနေတွေ၊ နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ တိုးတက်စေရေး ဆက်လက်ဆောင်ရွက် သွားယ့်အခြေအနေတွေ၊ နှစ်နိုင်ငံအကြား ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များ အပြန်အလှန်ထိန်းသိမ်းရေး၊ ခရီးသွားကဏ္ဍမြှင့်တင်ရေး ဆက်လက် ဆောင်ရွက်သွားမယ့် အခြေအနေတွေ၊ နှစ်နိုင်ငံအကြားမိတ်ဆွေရင်း၊ မိတ်ဆွေကောင်းနိုင်ငံများဖြစ်မှုနဲ့ အမျိုးသမီးများ ကဏ္ဍမြှင့်တင်ရေးအတွက် အတွေ့အကြုံများမျှဝေနိုင်သည့်အခြေအနေတွေ နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေကို ဆက်လက်တိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်သွားမယ့် အခြေအနေတွေကို ရင်းရင်းနှီးနှီးနဲ့ အပြန်အလှန် ဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

မိမိတို့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးအနေနဲ့ အခုလို အိန္ဒိယနိုင်ငံကို တရားဝင်ခရီးအဖြစ် ရောက်ရှိပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်၊ သမ္မတို့နဲ့တွေ့ဆုံပြီး နှစ်နိုင်ငံအကျိုးအတွက် ဆွေးနွေးဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဟာ အောင်မြင်သည့် သမိုင်းဝင်ခရီးစဉ်တစ်ခုအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ရမည်ဖြစ်ပေသည်။

မိဘတို့အပြင်သွားလျှင် သားသမီးလေးများအတွက်ဟု မြင်မြင်သမျှကို ရည်စူးလေ့ရှိ၏။ အိမ်တွင်ကျန်ရစ်ခဲ့သည့် သားသမီးများသည်လည်း မိဘများပြန်လာလျှင် မိမိတို့အတွက်ပါလာမည့် အစားအသောက် လေးများမှစ၍ လက်ဆောင်ပစ္စည်းထိတိုင် မျှော်လင့်တတ်ကြစမြဲ။ ဤသည်ကား မိဘနှင့်သားသမီးကြားမှ ရည်စူးခြင်းနှင့် မျှော်လင့်ခြင်း သဘာဝတို့သာဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံသူနိုင်ငံသားများကြားတွင်လည်း ဤသို့သော ရည်စူးခြင်း၊ မျှော်လင့်ခြင်းများ တပွေ့တပိုက် ရှိနေမည်မှာလည်း မလွဲဧကန်ပင်။

နိုင်ငံတော်နဲ့ နိုင်ငံသားတို့အတွက် တပ်မတော်သားဘဝကတည်းကပင် အရိုး ကြေကြေ၊ အရေခမ်းခမ်းဆောင်ရွက်တတ်သော မိမိတို့ သမ္မတကြီးအနေနဲ့ ယခုခရီးစဉ်မှာလည်း ပြည်သူလူထုတို့အတွက် ကောင်းမြတ်သော အကျိုးရလာဒ်များစွာကို ဖော်ဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့မည်ဖြစ်ပြီးတော့ အိမ်ပြန်လက်ဆောင်မွန်ကောင်းကို ဆောင်ကြဉ်းပေးခဲ့မည်မှာ မလွဲဧကန် ဖြစ်ကြောင်းကို အကြွင်းမဲ့ယုံကြည်ပါကြောင်း အိန္ဒိယမြေမှစာလွှာပါးလိုက်ရပါတော့တယ်။

ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်

MWD

သက်လွင်(PPIB)

Wed, 06/03/2026 - 12:00

ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်

MWD

“နှစ်နိုင်ငံချစ်ကြည်ရေးမှသည် အနာဂတ် အကျိုးတူဖွံ့ဖြိုးရေးဆီသို့”

ကျွန်တော်တို့မြန်မာနိုင်ငံဟာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲမှာ အဲ့ဒီအချိန်က နိုင်ငံတော်ကိုတာဝန်ယူခဲ့တဲ့ NLD အစိုးရအဖွဲ့ဟာ ၎င်းတို့ပါတီရဲ့ အာဏာဆက်လက်တည်တံ့ရေးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်ချိန်မှာ မဲမသမာမှုပေါင်းများစွာကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်ရဲ့ အာဏာကို အဓမ္မနည်းလမ်းဖြင့် ဆက်လက်ရယူဖို့ ကြိုးပမ်း လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြတယ်။ ဒီလိုလုပ်ဆောင်ခြင်းကြောင့် တပ်မတော်အနေနဲ့ နိုင်ငံတော်တာဝန်ကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရတယ်။ဒီလို တပ်မတော်ရဲ့ မလွှဲမရှောင်သာ တာဝန်ယူရမှုကို မလိုလားတဲ့နိုင်ငံအချို့နဲ့ ပြည်ပအဖွဲ့အစည်းအချို့ဟာ တပ်မတော်ရဲ့ နိုင်ငံတော်တာဝန် ထမ်းဆောင်မှုကို အခက်အခဲဖြစ်စေဖို့ နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းများ၊ စီးပွားရေးနည်းလမ်းများအပါအဝင် နည်းလမ်းပေါင်းစုံနဲ့ အဘက်ဘက်ကနေပိတ်ဆို့နှောင့်ယှက်ပေးမှုတွေ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပါတယ်။ တပ်မတော်ရဲ့ နိုင်ငံရေးတာဝန် ထမ်းဆောင်မှုအပေါ် နိုင်ငံရေးအရသဘောထား မတိုက်ဆိုင်တဲ့ PDF အမည်ခံ အကြမ်းဖက်သမားများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် EAO တွေအပေါ် နောက်ကွယ်ကနေ ထောက်ပံ့ပေးမှုတွေကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုအနောက်ကနေ သွေးထိုးလှုံ့ဆော်ပြီး အကြမ်းဖက်သမားတွေကို ထောက်ပံ့ပေးနေမှုတွေကြောင့် မိမိတို့နိုင်ငံအတွင်းက အကြမ်းဖက် သောင်းကျန်းမှုတွေဟာ သက်ဆိုးရှည်ကြာလာခဲ့ရပါတယ်။ယနေ့အချိန်မှာတော့ လွတ်လပ်ပြီးတရားမျှတတဲ့ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို အောင်မြင်စွာကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်သူများရဲ့ ဆန္ဒနဲ့အညီ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ ဒီမိုကရေစီအစိုးရသစ်တစ်ရပ်ဟာ နိုင်ငံတော်ကိုဦးဆောင်ပြီး ဒီမိုကရေစီ လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ လျှောက်လှမ်းနေပြီပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုလွတ်လပ်ပြီးတရားမျှတတဲ့ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲဆန္ဒရှင်စုစုပေါင်း၏ ၅၄ ဒသမ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းက ၎င်းတို့ဆန္ဒအလျောက် ဆန္ဒမဲပေးခဲ့ကြပြီး အဲ့ဒီအထဲမှာ လူငယ်နှင့်လူလတ်ပိုင်းအများစု ပါဝင်ခဲ့ကြတာကို ဆန္ဒမဲပေးခဲ့ကြတဲ့ပြည်သူများ အားလုံးအသိပဲဖြစ်ပါတယ်။ဒီလိုရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြုလုပ်ချိန်မှာလည်း နိုင်ငံတကာက ရွေးကောက်ပွဲ စောင့်ကြည့်လေ့လာရေး အဖွဲ့များပါ လာရောက်လေ့လာခဲ့ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ယခုကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲဟာ လွတ်လပ်ပြီးတရားမျှတသည့် ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်တယ် ဆိုတာကို လာရောက်ခဲ့ကြတဲ့ နိုင်ငံတကာက စောင့်ကြည့် လေ့လာကြသူများရဲ့ ပြောကြားမှုများကို တွေ့မြင်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ သို့သော်လည်း အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ အချို့နိုင်ငံများအပါအဝင် ဒီလိုပွင့်လင်းမြင်သာစွာဖြင့် ဒီမိုကရေစီနည်းလမ်းတကျနဲ့ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ မိမိတို့နိုင်ငံရဲ့ ရွေးကောက်ခံအစိုးရအပေါ်မှာ ၎င်းတို့အလိုကျခြယ်လှယ်နိုင်မယ့် အစိုးရအဖွဲ့မဟုတ်တဲ့အတွက် ၎င်းတို့အနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ဆက်လက်ဖိနှိပ်ဆန့်ကျင်နေကြဆဲပဲဖြစ်ပါတယ်။ဒါကြောင့် ဒီမိုကရေစီနည်းလမ်း တကျနဲ့ ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ အစိုးရသစ်ဟာ နိုင်ငံတော်ကို အဘက်ဘက်မှဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် ပိတ်ဆို့မှုအမျိုးမျိုးကြားမှ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးနဲ့ပတ်သက် လို့လည်းတိုးတက် ကောင်းမွန်အောင် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိနေပါတယ်။ ရပ်ကွက်တစ်ခုလို့ဆိုရာ မှာ အိမ်တစ်အိမ်တည်း၊ ခြံတစ်ခြံတည်း ဖွဲ့စည်းလို့မရပါဘူး။ ဒီလိုပါပဲ ကမ္ဘာပေါ်က နိုင်ငံတွေအနေနဲ့လည်း အိမ်နီးချင်း၊ ဒေသတွင်းနိုင်ငံများနဲ့ ဆက်ဆံ‌ရေး ကောင်းမွန်ဖို့ အစဉ်ကြိုးပမ်း လုပ်ဆောင်ကြရပါတယ်။၎င်းတို့သက်ဆိုင်ရာအလိုက် ဝင်ရောက်ထားတဲ့ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၊ ရေနယ်နိမိတ်၊ လေနယ်နိမိတ်နဲ့ ကုန်းနယ်နိမိတ်ချင်းဆက်စပ် လျက်ရှိတဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများလည်း ရှိကြပါတယ်။အဓိကအားဖြင့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနဲ့ ချစ်ကြည် ရင်းနှီးမှုများနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ကောင်းမွန်တည်တံ့ခိုင်မြဲနေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒီလိုကောင်းမွန်နေဖို့အတွက် နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအချင်းချင်း ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုတွေ၊ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုတွေရှိနေဖို့ အထူးလိုအပ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် နိုင်ငံတွေအနေနဲ့ မိမိတို့အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် သံတမန်ရေးအရ၊ နိုင်ငံရေးအရ၊ စီးပွားရေးအရ၊ ယဉ်ကျေးမှုအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက် လျက်ရှိကြပါတယ်။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံအချင်းချင်း အပြန်အလှန်ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုများ တိုးတက်ကောင်းမွန်နေမှသာ နှစ်နိုင်ငံရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုစေနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ဒါကြောင့် ယခုအခါမှာလည်း မိမိတို့ရဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့်ချစ်ကြည်ရေး ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဟာ မိမိတို့နိုင်ငံရဲ့ အိမ်နီးချင်းဒီမိုကရေစီ နိုင်ငံကြီးဖြစ်သည့် အိန္ဒိယသမတနိုင်ငံ ဝန်ကီးချပ် ရှရီနာရန်ဒရာမိုဒီရဲ့ဖိတ်ကားမှုအရ အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံသို့ မေလ ၃၀ ရက် နံနက် ၈ နာရီမှာ နေပြည်တော်လေဆိပ်ကနေ အထူးလေယာဉ်နဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ထွက်ခွာခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုထွက်ခွာတဲ့အချိန်မှာ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြတဲ့ ဦးညိုစောနဲ့ ဒေါ်နန်းနီနီအေး၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်လင်းဒွေး၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတွေ၊ နေပြည်တော်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး၊ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံသံရုံးနဲ့ စစ်သံရုံးက တာဝန်ရှိသူ တွေက လေဆိပ်မှာပို့ဆောင်နှုတ်ဆက်ခဲ့ကြပါတယ်။အဲ့ဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စီးနင်းလိုက်ပါလာတဲ့ အထူးလေယာဉ်ကြီးဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘီဟာပြည်နယ် ဂါယာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်ကို ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၉ နာရီမှာရောက်ရှိကြပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဆောင်တဲ့ ြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဂါယာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်မှာ အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသံအမတ်ကြီး ဦးဇော်ဦး၊ မြန်မာစစ်သံ(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မိုးလွင်၊ မြန်မာကောင်စစ်ဝန်ချုပ်နဲ့ ဘီဟာပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ တာဝန်ရှိသူတွေက လှိုက်လှဲနွေးထွေးစွာနဲ့ ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ခဲ့ကြပါတယ်။ အဲ့ဒီလိုကြိုဆို နှုတ်ဆက်တဲ့အချိန်မှာလည်း ဘီဟာပြည်နယ်မှ ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ကလည်း နိုင်ငံတော်သမ္မတကို ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုခဲ့ပါတယ်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ နွေရာသီဟာ အပူရှိန်မြင့်မားလေ့ရှိပြီး မိမိတို့မလာရောက်မီ ရက်ပိုင်းက မိုးရွာသွန်းထားသဖြင့် ရာသီဥတုအနေအထားမှာ သင့်တင့်မျှတပြီး ကောင်းမွန်လျက်ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဆောင်တဲ့ မိမိတို့မြန်မာကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ရောက်ရှိနေတဲ့ နေရာဟာ မြန်မာလူမျိုးတို့ရဲ့ သက်ဝင်ကိုးကွယ် ယုံကြည်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာရဲ့ မြတ်ဗုဒ္ဓပွင့်တော်မူရာ အထွတ်မြတ်ဆုံးသော နယ်မြေဒေသဖြစ်တဲ့ ဗုဒ္ဓဂယာယဉ်ကျေးမှု နယ်မြေကို မဟာသမယ နယုန်လပြည့်နေ့မှာ တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် ရောက်ရှိတယ်ဆိုတဲ့ ထူးခြားတဲ့ကြည်နူးမှုခံစားချက်ကို မိမိတို့ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ဝင်များအားလုံးရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ခံစားရပါတယ်။ ဂါယာမြို့ဟာ ယခင် မိမိရောက်ရှိခဲ့သည့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်ကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာတာကိုလည်း တွေ့ရှိရပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး အနေဖြင့် ဂါယာမြို့သို့ ရောက်ရောက်ချင်း၌ပင် မဟာဗောဓိ မဟာဝိဟာရဘုရားကျောင်းသို့ သွားရောက်ကာ မဟာဗောဓိစေတီတော်မြတ်ကြီးကို ဖူးမြော်ကြည်ညိုပါတယ်။ ဒီလို သွားရောက်ဖူးမြော်တဲ့အချိန်မှာ မဟာဗောဓိကျောင်းဆရာတော်ကြီးက မဟာဗောဓိစေတီတော်မြတ်ကြီး ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းလျက်ရှိမှု အခြေအနေတွေကို ရှင်းလင်းမိန့်ကြားခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးအနေနဲ့ မဟာဗောဓိစေတီတော်ကြီးရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်များအား ဖူးမြော်ကြည်ညိုပြီး ပန်း၊ ရေချမ်း၊ ဆီမီး၊ သင်္ကန်းနှင့် မြသပိတ် ဆွမ်းတော်များ ကပ်လှူပူဇော်ကာ စေတီတော်ကြီး ဘက်စုံပြုပြင်ထိန်းသိမ်း မွမ်းမံရန်အတွက် အလှူငွေများကို ကျောင်းထိုင် ဆရာတော်ကြီးထံ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် မဟာဗောဓိပင်၌လည်း ပန်း၊ ရေချမ်းများ ကပ်လှူသကဲ့သို့ မိမိတို့နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထိုင်တော်မူ ကျောက်ဆစ်ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည့် မာရဝိဇယ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီး၏ စကျင်ကျောက်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားတဲ့ ရုပ်ပွား တော်တစ်ဆူကိုလည်း လှူဒါန်းခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးနဲ့ အဖွဲ့ဝင်များဟာ မဟာဗောဓိ မဟာဝိဟာရ ဘုရားကျောင်းဝင်းအတွင်း လှည့်လည် ဖူးမြော်ကြည်ညိုခဲ့ကြပါတယ်။ဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဆောင်တဲ့မြန်မာအဆင့်မြင့် ကိုယ်စား လှယ်အဖွဲ့ဟာ ဂါယာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်ကနေ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အစိုးရရုံးဆိုက်ရာ ဒေလီမြို့သို့ အထူးလေယာဉ်နဲ့ ဆက်လက်ထွက်ခွာခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီလို ထွက်ခွာတဲ့ အချိန်မှာလည်း ဂါယာသို့ရောက်ရှိချိန်ကကဲ့သို့ပင် ဘီဟာပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ တာဝန်ရှိသူတွေနဲ့အတူ ဘီဟာပြည်နယ်မှ ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ကလည်း လေဆိပ်မှာ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးကို ဂုဏ်ပြုပို့ဆောင် နှုတ်ဆက်ခဲ့ကြပြန်ပါတယ်။နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စီးနင်းလိုက်ပါလာတဲ့ အထူးလေယာဉ်ကြီးဟာ နယူးဒေလီမြို့၊ Palam လေတပ်စခန်းကို ရောက်ရှိ ဆင်းသက်ချိန်မှာတော့ နယူးဒေလီမြို့ရဲ့ ရာသီဥတုဟာ သာယာကောင်းမွန်လျက်ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးကို လေဆိပ်မှာ အိန္ဒိယအစိုးရ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သူ Minister of State for External Affairs Shri Kirti Vardhan Singh ၊ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံသံအမတ်ကြီး၊ Palam လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှူးနှင့် တာဝန်ရှိသူတွေ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသံရုံး၊ စစ်သံရုံးတို့က ဝန်ထမ်းမိသားစုများက လှိုက်လှဲနွေးထွေးစွာနဲ့ ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ခဲ့ကြတယ်။ အဲ့လိုကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ချိန်မှာ ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့မှလည်း လျှောက်လမ်း၏ ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်စီတွင်ခြံရံ၍ နိုင်ငံတော် သမ္မတကြီးကို ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုခဲ့ကြတယ်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေနဲ့ မိမိတို့နိုင်ငံသမ္မတကြီး ကို အခုလို ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ခြင်းဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေနဲ့ မိမိတို့ မြန်မာနိုင်ငံခေါင်းဆောင်အပေါ် လေးစားတန်ဖိုးထားမှုနဲ့ အလေးအနက်ထားမှုများကိုပြသခြင်းပင် ဖြစ်ပါတယ်။နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးဟာ နယူးဒေလီမြို့က ခေတ္တတည်းခိုမယ့် ဟိုတယ်ကို ရောက်ရှိချိန်မှာလည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး H.E. Dr. Subrahmanyam Jaishankar နဲ့တွေ့ဆုံပြီး မြန်မာ-အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ တိုးတက်ကောင်းမွန်လျက်ရှိမှု အခြေအနေတွေ၊ ယခုလာရောက်သည့် တရားဝင်ခရီးစဉ်ကနေပြီး နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ ပိုမိုတိုးတက်ကောင်းမွန်လာနိုင်မယ့် အခြေအနေတွေ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံတွင်ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပေါ် ထောက်ခံမှုအခြေအနေတွေ၊ နှစ်နိုင်ငံအကြား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး စီမံကိန်းတွေကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွားမယ့် အခြေအနေတွေ၊ နှစ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်ရေးကဏ္ဍ၊ ကာကွယ်ရေးကဏ္ဍ၊ လုံခြုံရေးကဏ္ဍ၊ ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍ၊ ပညာရေးကဏ္ဍ၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကဏ္ဍများနှင့် နယ်စပ်ဒေသ တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်တွေကို ဆက်လက် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွားနိုင်မယ့် အခြေအနေတွေ၊ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှု အခြေအနေတွေနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဘက်ကနေ ရပ်တည်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိမှု အခြေအနေတွေ၊ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အာဆီယံအဖွဲ့အတွင်း အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိမှု အခြေအနေတွေနဲ့ အခြားနှစ်နိုင်ငံအကြား ကဏ္ဍပေါင်းစုံမှာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်သွားမယ့် အခြေအနေတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ရင်းရင်းနှီးနှီး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို နိုင်ငံတော်သမ္မတ ကြီးနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီးတို့ တွေ့ဆုံစဉ်ဆွေးနွေးမှုများကို ထောက်ရှုခြင်းအားဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံဟာ မိမိတို့မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ အိမ်နီးချင်းနှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးကို အလေးထား ဆောင်ရွက်နေတာကို တွေ့မြင်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုအိန္ဒိယနိုင်ငံကဲ့သို့ သော အင်အားကြီးအိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတစ်ခုနှင့် မိမိတို့နိုင်ငံအနေနဲ့ အဘက်ဘက်က၊ ကဏ္ဍစုံက ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေကို အရှိန်အဟုန်နဲ့တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်သွားနိုင်မယ်ဆိုရင် မိမိတို့နိုင်ငံအနာဂတ်မှာ ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ အကျိုးရလဒ်တွေရရှိလာမည်မှာ မြေကြီးလက်ခတ်မလွဲဖြစ်ပါတယ်။မိမိတို့ယနေ့သွားရောက်ခဲ့သည့် ခရီးစဉ်မှာ နေပြည်တော်မှ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဂါယာမြို့၊ ၎င်းမှတစ်ဆင့် နယူးဒေလီမြို့သို့ လေယာဉ်ခရီးစဉ်ဖြင့် သွားရောက်ခဲ့ပြီး နံနက်ပိုင်းမှ ညနေပိုင်းအထိ ခရီးစဉ်အစီအစဉ်အတိုင်း အချိန်အကြားအလပ်မရှိ ဆက်တိုက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးအနေနဲ့ ညနေပိုင်းမှာလည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသံရုံးကိုသွားရောက်ပြီး သံရုံး ၊ စစ်သံရုံးမိသားစုများနဲ့ ရင်းနှီးနွေးထွေးစွာ တွေ့ဆုံအမှာစကား ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။အဲ့ဒီလိုတွေ့ဆုံရာမှာ နိုင်ငံတော် သမ္မတကြီးက မြန်မာနိုင်ငံရဲ့နိုင်ငံရေးဖြစ်ပေါ် ပြောင်းလဲမှုတွေ၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြုလုပ်ပြီး ပြည်သူများက ရွေးချယ်တင်မြှောက်တဲ့ နိုင်ငံတော်အစိုးရသစ်က နိုင်ငံတော်ကို ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ ခိုင်ခိုင်မာမာဖြစ်စေဖို့နဲ့ နိုင်ငံတည်ငြိမ်အေးချမ်းပြီး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဖို့ ကြိုးပမ်းလုပ်ဆောင်နေမှုတွေ၊ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပညာတတ်လူသား အရင်းအမြစ်များ ပေါကြွယ်ဝစေရေးအတွက် နိုင်ငံတော်က ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိမှုတွေ၊ မြန်မာ-အိန္ဒိယနှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ ပိုမိုတိုးတက်ခိုင်မာစေဖို့ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေသလို သံရုံး၊ စစ်သံရုံးများတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူများကလည်း ဝိုင်းဝန်းကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ကြဖို့ လိုအပ်မှုတွေ၊ ပြည်ပနိုင်ငံကို ရောက်ရှိနေချိန်မှာ တစ်ဦးချင်းရဲ့ အင်္ဂလိပ်စာ အရည်အချင်းများတိုးတက်လာစေရေးနဲ့ ကွန်ပျူတာနည်းပညာဆိုင်ရာများ ပိုမိုတတ်ကျွမ်းနားလည်နိုင်စေရေး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်စေလိုမှုတွေကို မှာကြားခဲ့တဲ့အပြင် မိမိ လက်အောက်ဝန်ထမ်းများနဲ့ မိသားစုဝင်တွေကို တစ်ဦးချင်း၏ ကျန်းမာရေးမှအစ ဂရုစိုက်နေထိုင်ကြဖို့နှင့် စည်းစည်းလုံးလုံး နေထိုင်ကြရန် မှာကြားခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးဟာ သံရုံး၊ စစ်သံရုံး မိသားစုဝင်များ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာပညာတော်သင်နေကြတဲ့ သင်တန်းသား၊ သင်တန်းသူများအတွက် စားသောက်ဖွယ်ရာတွေနဲ့ ချီးမြှင့်ငွေတွေကို ပေးအပ်ပြီး ရင်းရင်းနှီးနှီး နှုတ်ဆက်ခဲ့ပါတယ်။ ဆက်လက်ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် လိုက်ပါလာတဲ့ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတွေနဲ့ တာဝန်ရှိသူတွေဟာ သံရုံး၊ စစ်သံရုံး မိသားစုက တည်ခင်းဧည့်ခံတဲ့ ညစာကိုမိသားစုများနှင့် အတူတကွသုံးဆောင်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်။

“နှစ်နိုင်ငံချစ်ကြည်ရေးမှသည် အနာဂတ် အကျိုးတူဖွံ့ဖြိုးရေးဆီသို့”

ဒီလို တပ်မတော်ရဲ့ မလွှဲမရှောင်သာ တာဝန်ယူရမှုကို မလိုလားတဲ့နိုင်ငံအချို့နဲ့ ပြည်ပအဖွဲ့အစည်းအချို့ဟာ တပ်မတော်ရဲ့ နိုင်ငံတော်တာဝန် ထမ်းဆောင်မှုကို အခက်အခဲဖြစ်စေဖို့ နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းများ၊ စီးပွားရေးနည်းလမ်းများအပါအဝင် နည်းလမ်းပေါင်းစုံနဲ့ အဘက်ဘက်ကနေပိတ်ဆို့နှောင့်ယှက်ပေးမှုတွေ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပါတယ်။ တပ်မတော်ရဲ့ နိုင်ငံရေးတာဝန် ထမ်းဆောင်မှုအပေါ် နိုင်ငံရေးအရသဘောထား မတိုက်ဆိုင်တဲ့ PDF အမည်ခံ အကြမ်းဖက်သမားများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် EAO တွေအပေါ် နောက်ကွယ်ကနေ ထောက်ပံ့ပေးမှုတွေကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုအနောက်ကနေ သွေးထိုးလှုံ့ဆော်ပြီး အကြမ်းဖက်သမားတွေကို ထောက်ပံ့ပေးနေမှုတွေကြောင့် မိမိတို့နိုင်ငံအတွင်းက အကြမ်းဖက် သောင်းကျန်းမှုတွေဟာ သက်ဆိုးရှည်ကြာလာခဲ့ရပါတယ်။

ယနေ့အချိန်မှာတော့ လွတ်လပ်ပြီးတရားမျှတတဲ့ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို အောင်မြင်စွာကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်သူများရဲ့ ဆန္ဒနဲ့အညီ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ ဒီမိုကရေစီအစိုးရသစ်တစ်ရပ်ဟာ နိုင်ငံတော်ကိုဦးဆောင်ပြီး ဒီမိုကရေစီ လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ လျှောက်လှမ်းနေပြီပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုလွတ်လပ်ပြီးတရားမျှတတဲ့ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲဆန္ဒရှင်စုစုပေါင်း၏ ၅၄ ဒသမ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းက ၎င်းတို့ဆန္ဒအလျောက် ဆန္ဒမဲပေးခဲ့ကြပြီး အဲ့ဒီအထဲမှာ လူငယ်နှင့်လူလတ်ပိုင်းအများစု ပါဝင်ခဲ့ကြတာကို ဆန္ဒမဲပေးခဲ့ကြတဲ့ပြည်သူများ အားလုံးအသိပဲဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလိုရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြုလုပ်ချိန်မှာလည်း နိုင်ငံတကာက ရွေးကောက်ပွဲ စောင့်ကြည့်လေ့လာရေး အဖွဲ့များပါ လာရောက်လေ့လာခဲ့ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ယခုကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲဟာ လွတ်လပ်ပြီးတရားမျှတသည့် ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်တယ် ဆိုတာကို လာရောက်ခဲ့ကြတဲ့ နိုင်ငံတကာက စောင့်ကြည့် လေ့လာကြသူများရဲ့ ပြောကြားမှုများကို တွေ့မြင်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ သို့သော်လည်း အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ အချို့နိုင်ငံများအပါအဝင် ဒီလိုပွင့်လင်းမြင်သာစွာဖြင့် ဒီမိုကရေစီနည်းလမ်းတကျနဲ့ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ မိမိတို့နိုင်ငံရဲ့ ရွေးကောက်ခံအစိုးရအပေါ်မှာ ၎င်းတို့အလိုကျခြယ်လှယ်နိုင်မယ့် အစိုးရအဖွဲ့မဟုတ်တဲ့အတွက် ၎င်းတို့အနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ဆက်လက်ဖိနှိပ်ဆန့်ကျင်နေကြဆဲပဲဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဒီမိုကရေစီနည်းလမ်း တကျနဲ့ ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ အစိုးရသစ်ဟာ နိုင်ငံတော်ကို အဘက်ဘက်မှဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် ပိတ်ဆို့မှုအမျိုးမျိုးကြားမှ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးနဲ့ပတ်သက် လို့လည်းတိုးတက် ကောင်းမွန်အောင် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိနေပါတယ်။ ရပ်ကွက်တစ်ခုလို့ဆိုရာ မှာ အိမ်တစ်အိမ်တည်း၊ ခြံတစ်ခြံတည်း ဖွဲ့စည်းလို့မရပါဘူး။ ဒီလိုပါပဲ ကမ္ဘာပေါ်က နိုင်ငံတွေအနေနဲ့လည်း အိမ်နီးချင်း၊ ဒေသတွင်းနိုင်ငံများနဲ့ ဆက်ဆံ‌ရေး ကောင်းမွန်ဖို့ အစဉ်ကြိုးပမ်း လုပ်ဆောင်ကြရပါတယ်။

၎င်းတို့သက်ဆိုင်ရာအလိုက် ဝင်ရောက်ထားတဲ့ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၊ ရေနယ်နိမိတ်၊ လေနယ်နိမိတ်နဲ့ ကုန်းနယ်နိမိတ်ချင်းဆက်စပ် လျက်ရှိတဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများလည်း ရှိကြပါတယ်။

အဓိကအားဖြင့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနဲ့ ချစ်ကြည် ရင်းနှီးမှုများနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ကောင်းမွန်တည်တံ့ခိုင်မြဲနေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒီလိုကောင်းမွန်နေဖို့အတွက် နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအချင်းချင်း ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုတွေ၊ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုတွေရှိနေဖို့ အထူးလိုအပ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် နိုင်ငံတွေအနေနဲ့ မိမိတို့အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် သံတမန်ရေးအရ၊ နိုင်ငံရေးအရ၊ စီးပွားရေးအရ၊ ယဉ်ကျေးမှုအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက် လျက်ရှိကြပါတယ်။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံအချင်းချင်း အပြန်အလှန်ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုများ တိုးတက်ကောင်းမွန်နေမှသာ နှစ်နိုင်ငံရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုစေနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယခုအခါမှာလည်း မိမိတို့ရဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့်ချစ်ကြည်ရေး ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဟာ မိမိတို့နိုင်ငံရဲ့ အိမ်နီးချင်းဒီမိုကရေစီ နိုင်ငံကြီးဖြစ်သည့် အိန္ဒိယသမတနိုင်ငံ ဝန်ကီးချပ် ရှရီနာရန်ဒရာမိုဒီရဲ့ဖိတ်ကားမှုအရ အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံသို့ မေလ ၃၀ ရက် နံနက် ၈ နာရီမှာ နေပြည်တော်လေဆိပ်ကနေ အထူးလေယာဉ်နဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ထွက်ခွာခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုထွက်ခွာတဲ့အချိန်မှာ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြတဲ့ ဦးညိုစောနဲ့ ဒေါ်နန်းနီနီအေး၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်လင်းဒွေး၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတွေ၊ နေပြည်တော်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး၊ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံသံရုံးနဲ့ စစ်သံရုံးက တာဝန်ရှိသူ တွေက လေဆိပ်မှာပို့ဆောင်နှုတ်ဆက်ခဲ့ကြပါတယ်။

အဲ့ဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စီးနင်းလိုက်ပါလာတဲ့ အထူးလေယာဉ်ကြီးဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘီဟာပြည်နယ် ဂါယာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်ကို ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၉ နာရီမှာရောက်ရှိကြပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဆောင်တဲ့ ြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဂါယာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်မှာ အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသံအမတ်ကြီး ဦးဇော်ဦး၊ မြန်မာစစ်သံ(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မိုးလွင်၊ မြန်မာကောင်စစ်ဝန်ချုပ်နဲ့ ဘီဟာပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ တာဝန်ရှိသူတွေက လှိုက်လှဲနွေးထွေးစွာနဲ့ ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ခဲ့ကြပါတယ်။ အဲ့ဒီလိုကြိုဆို နှုတ်ဆက်တဲ့အချိန်မှာလည်း ဘီဟာပြည်နယ်မှ ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ကလည်း နိုင်ငံတော်သမ္မတကို ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုခဲ့ပါတယ်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ နွေရာသီဟာ အပူရှိန်မြင့်မားလေ့ရှိပြီး မိမိတို့မလာရောက်မီ ရက်ပိုင်းက မိုးရွာသွန်းထားသဖြင့် ရာသီဥတုအနေအထားမှာ သင့်တင့်မျှတပြီး ကောင်းမွန်လျက်ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဆောင်တဲ့ မိမိတို့မြန်မာကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ရောက်ရှိနေတဲ့ နေရာဟာ မြန်မာလူမျိုးတို့ရဲ့ သက်ဝင်ကိုးကွယ် ယုံကြည်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာရဲ့ မြတ်ဗုဒ္ဓပွင့်တော်မူရာ အထွတ်မြတ်ဆုံးသော နယ်မြေဒေသဖြစ်တဲ့ ဗုဒ္ဓဂယာယဉ်ကျေးမှု နယ်မြေကို မဟာသမယ နယုန်လပြည့်နေ့မှာ တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် ရောက်ရှိတယ်ဆိုတဲ့ ထူးခြားတဲ့ကြည်နူးမှုခံစားချက်ကို မိမိတို့ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ဝင်များအားလုံးရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ခံစားရပါတယ်။

ဂါယာမြို့ဟာ ယခင် မိမိရောက်ရှိခဲ့သည့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်ကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာတာကိုလည်း တွေ့ရှိရပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး အနေဖြင့် ဂါယာမြို့သို့ ရောက်ရောက်ချင်း၌ပင် မဟာဗောဓိ မဟာဝိဟာရဘုရားကျောင်းသို့ သွားရောက်ကာ မဟာဗောဓိစေတီတော်မြတ်ကြီးကို ဖူးမြော်ကြည်ညိုပါတယ်။ ဒီလို သွားရောက်ဖူးမြော်တဲ့အချိန်မှာ မဟာဗောဓိကျောင်းဆရာတော်ကြီးက မဟာဗောဓိစေတီတော်မြတ်ကြီး ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းလျက်ရှိမှု အခြေအနေတွေကို ရှင်းလင်းမိန့်ကြားခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးအနေနဲ့ မဟာဗောဓိစေတီတော်ကြီးရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်များအား ဖူးမြော်ကြည်ညိုပြီး ပန်း၊ ရေချမ်း၊ ဆီမီး၊ သင်္ကန်းနှင့် မြသပိတ် ဆွမ်းတော်များ ကပ်လှူပူဇော်ကာ စေတီတော်ကြီး ဘက်စုံပြုပြင်ထိန်းသိမ်း မွမ်းမံရန်အတွက် အလှူငွေများကို ကျောင်းထိုင် ဆရာတော်ကြီးထံ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် မဟာဗောဓိပင်၌လည်း ပန်း၊ ရေချမ်းများ ကပ်လှူသကဲ့သို့ မိမိတို့နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထိုင်တော်မူ ကျောက်ဆစ်ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည့် မာရဝိဇယ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီး၏ စကျင်ကျောက်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားတဲ့ ရုပ်ပွား တော်တစ်ဆူကိုလည်း လှူဒါန်းခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးနဲ့ အဖွဲ့ဝင်များဟာ မဟာဗောဓိ မဟာဝိဟာရ ဘုရားကျောင်းဝင်းအတွင်း လှည့်လည် ဖူးမြော်ကြည်ညိုခဲ့ကြပါတယ်။

ဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဆောင်တဲ့မြန်မာအဆင့်မြင့် ကိုယ်စား လှယ်အဖွဲ့ဟာ ဂါယာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်ကနေ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အစိုးရရုံးဆိုက်ရာ ဒေလီမြို့သို့ အထူးလေယာဉ်နဲ့ ဆက်လက်ထွက်ခွာခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီလို ထွက်ခွာတဲ့ အချိန်မှာလည်း ဂါယာသို့ရောက်ရှိချိန်ကကဲ့သို့ပင် ဘီဟာပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ တာဝန်ရှိသူတွေနဲ့အတူ ဘီဟာပြည်နယ်မှ ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ကလည်း လေဆိပ်မှာ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးကို ဂုဏ်ပြုပို့ဆောင် နှုတ်ဆက်ခဲ့ကြပြန်ပါတယ်။

နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စီးနင်းလိုက်ပါလာတဲ့ အထူးလေယာဉ်ကြီးဟာ နယူးဒေလီမြို့၊ Palam လေတပ်စခန်းကို ရောက်ရှိ ဆင်းသက်ချိန်မှာတော့ နယူးဒေလီမြို့ရဲ့ ရာသီဥတုဟာ သာယာကောင်းမွန်လျက်ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးကို လေဆိပ်မှာ အိန္ဒိယအစိုးရ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သူ Minister of State for External Affairs Shri Kirti Vardhan Singh ၊ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံသံအမတ်ကြီး၊ Palam လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှူးနှင့် တာဝန်ရှိသူတွေ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသံရုံး၊ စစ်သံရုံးတို့က ဝန်ထမ်းမိသားစုများက လှိုက်လှဲနွေးထွေးစွာနဲ့ ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ခဲ့ကြတယ်။ အဲ့လိုကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ချိန်မှာ ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့မှလည်း လျှောက်လမ်း၏ ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်စီတွင်ခြံရံ၍ နိုင်ငံတော် သမ္မတကြီးကို ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုခဲ့ကြတယ်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေနဲ့ မိမိတို့နိုင်ငံသမ္မတကြီး ကို အခုလို ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ခြင်းဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေနဲ့ မိမိတို့ မြန်မာနိုင်ငံခေါင်းဆောင်အပေါ် လေးစားတန်ဖိုးထားမှုနဲ့ အလေးအနက်ထားမှုများကိုပြသခြင်းပင် ဖြစ်ပါတယ်။

နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးဟာ နယူးဒေလီမြို့က ခေတ္တတည်းခိုမယ့် ဟိုတယ်ကို ရောက်ရှိချိန်မှာလည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး H.E. Dr. Subrahmanyam Jaishankar နဲ့တွေ့ဆုံပြီး မြန်မာ-အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ တိုးတက်ကောင်းမွန်လျက်ရှိမှု အခြေအနေတွေ၊ ယခုလာရောက်သည့် တရားဝင်ခရီးစဉ်ကနေပြီး နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ ပိုမိုတိုးတက်ကောင်းမွန်လာနိုင်မယ့် အခြေအနေတွေ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံတွင်ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပေါ် ထောက်ခံမှုအခြေအနေတွေ၊ နှစ်နိုင်ငံအကြား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး စီမံကိန်းတွေကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွားမယ့် အခြေအနေတွေ၊ နှစ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်ရေးကဏ္ဍ၊ ကာကွယ်ရေးကဏ္ဍ၊ လုံခြုံရေးကဏ္ဍ၊ ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍ၊ ပညာရေးကဏ္ဍ၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကဏ္ဍများနှင့် နယ်စပ်ဒေသ တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်တွေကို ဆက်လက် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွားနိုင်မယ့် အခြေအနေတွေ၊ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှု အခြေအနေတွေနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဘက်ကနေ ရပ်တည်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိမှု အခြေအနေတွေ၊ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အာဆီယံအဖွဲ့အတွင်း အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိမှု အခြေအနေတွေနဲ့ အခြားနှစ်နိုင်ငံအကြား ကဏ္ဍပေါင်းစုံမှာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်သွားမယ့် အခြေအနေတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ရင်းရင်းနှီးနှီး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို နိုင်ငံတော်သမ္မတ ကြီးနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီးတို့ တွေ့ဆုံစဉ်ဆွေးနွေးမှုများကို ထောက်ရှုခြင်းအားဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံဟာ မိမိတို့မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ အိမ်နီးချင်းနှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးကို အလေးထား ဆောင်ရွက်နေတာကို တွေ့မြင်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုအိန္ဒိယနိုင်ငံကဲ့သို့ သော အင်အားကြီးအိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတစ်ခုနှင့် မိမိတို့နိုင်ငံအနေနဲ့ အဘက်ဘက်က၊ ကဏ္ဍစုံက ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေကို အရှိန်အဟုန်နဲ့တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်သွားနိုင်မယ်ဆိုရင် မိမိတို့နိုင်ငံအနာဂတ်မှာ ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ အကျိုးရလဒ်တွေရရှိလာမည်မှာ မြေကြီးလက်ခတ်မလွဲဖြစ်ပါတယ်။

မိမိတို့ယနေ့သွားရောက်ခဲ့သည့် ခရီးစဉ်မှာ နေပြည်တော်မှ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဂါယာမြို့၊ ၎င်းမှတစ်ဆင့် နယူးဒေလီမြို့သို့ လေယာဉ်ခရီးစဉ်ဖြင့် သွားရောက်ခဲ့ပြီး နံနက်ပိုင်းမှ ညနေပိုင်းအထိ ခရီးစဉ်အစီအစဉ်အတိုင်း အချိန်အကြားအလပ်မရှိ ဆက်တိုက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးအနေနဲ့ ညနေပိုင်းမှာလည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသံရုံးကိုသွားရောက်ပြီး သံရုံး ၊ စစ်သံရုံးမိသားစုများနဲ့ ရင်းနှီးနွေးထွေးစွာ တွေ့ဆုံအမှာစကား ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

အဲ့ဒီလိုတွေ့ဆုံရာမှာ နိုင်ငံတော် သမ္မတကြီးက မြန်မာနိုင်ငံရဲ့နိုင်ငံရေးဖြစ်ပေါ် ပြောင်းလဲမှုတွေ၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြုလုပ်ပြီး ပြည်သူများက ရွေးချယ်တင်မြှောက်တဲ့ နိုင်ငံတော်အစိုးရသစ်က နိုင်ငံတော်ကို ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ ခိုင်ခိုင်မာမာဖြစ်စေဖို့နဲ့ နိုင်ငံတည်ငြိမ်အေးချမ်းပြီး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဖို့ ကြိုးပမ်းလုပ်ဆောင်နေမှုတွေ၊ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပညာတတ်လူသား အရင်းအမြစ်များ ပေါကြွယ်ဝစေရေးအတွက် နိုင်ငံတော်က ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိမှုတွေ၊ မြန်မာ-အိန္ဒိယနှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ ပိုမိုတိုးတက်ခိုင်မာစေဖို့ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေသလို သံရုံး၊ စစ်သံရုံးများတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူများကလည်း ဝိုင်းဝန်းကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ကြဖို့ လိုအပ်မှုတွေ၊ ပြည်ပနိုင်ငံကို ရောက်ရှိနေချိန်မှာ တစ်ဦးချင်းရဲ့ အင်္ဂလိပ်စာ အရည်အချင်းများတိုးတက်လာစေရေးနဲ့ ကွန်ပျူတာနည်းပညာဆိုင်ရာများ ပိုမိုတတ်ကျွမ်းနားလည်နိုင်စေရေး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်စေလိုမှုတွေကို မှာကြားခဲ့တဲ့အပြင် မိမိ လက်အောက်ဝန်ထမ်းများနဲ့ မိသားစုဝင်တွေကို တစ်ဦးချင်း၏ ကျန်းမာရေးမှအစ ဂရုစိုက်နေထိုင်ကြဖို့နှင့် စည်းစည်းလုံးလုံး နေထိုင်ကြရန် မှာကြားခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးဟာ သံရုံး၊ စစ်သံရုံး မိသားစုဝင်များ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာပညာတော်သင်နေကြတဲ့ သင်တန်းသား၊ သင်တန်းသူများအတွက် စားသောက်ဖွယ်ရာတွေနဲ့ ချီးမြှင့်ငွေတွေကို ပေးအပ်ပြီး ရင်းရင်းနှီးနှီး နှုတ်ဆက်ခဲ့ပါတယ်။ ဆက်လက်ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် လိုက်ပါလာတဲ့ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတွေနဲ့ တာဝန်ရှိသူတွေဟာ သံရုံး၊ စစ်သံရုံး မိသားစုက တည်ခင်းဧည့်ခံတဲ့ ညစာကိုမိသားစုများနှင့် အတူတကွသုံးဆောင်ခဲ့ကြပါတယ်။

ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်။

သက်လွင်(PPIB)

Mon, 06/01/2026 - 12:00

ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်။

နှစ်နိုင်ငံ ချစ်ကြည်ရေးမှသည် အနာဂတ်အကျိုးတူဖွံ့ဖြိုးရေးဆီသို့

ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံဟာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲမှာ အဲဒီအချိန်က နိုင်ငံတော်ကို တာဝန်ယူခဲ့တဲ့ NLD အစိုးရအဖွဲ့ဟာ ၎င်းတို့ပါတီရဲ့ အာဏာဆက်လက်တည်တံ့ရေးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်ချိန်မှာ မဲမသမာမှုပေါင်းများစွာကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်ရဲ့အာဏာကို အဓမ္မနည်းလမ်းဖြင့် ဆက်လက်ရယူဖို့ ကြိုးပမ်းလုပ်ဆောင် ခဲ့ကြတယ်။ ဒီလိုလုပ်ဆောင်ခြင်းကြောင့် တပ်မတော်အနေနဲ့ နိုင်ငံတော်တာဝန်ကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရတယ်။ဒီလိုတပ်မတော်ရဲ့ မလွှဲမရှောင်သာ တာဝန်ယူရမှုကို မလိုလားတဲ့ နိုင်ငံအချို့နဲ့ ပြည်ပအဖွဲ့အစည်းအချို့ဟာ တပ်မတော်ရဲ့ နိုင်ငံတော်တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုကို အခက်အခဲဖြစ်စေဖို့ နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းများ၊ စီးပွားရေးနည်းလမ်းများ အပါအဝင် နည်းလမ်းပေါင်းစုံနဲ့ အဘက်ဘက်ကနေ ပိတ်ဆို့နှောင့်ယှက်ပေးမှုတွေ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပါတယ်။ တပ်မတော်ရဲ့ နိုင်ငံရေးတာဝန်ထမ်းဆောင်မှုအပေါ် နိုင်ငံရေးအရ သဘောထားမတိုက်ဆိုင်တဲ့ PDF အမည်ခံ အကြမ်းဖက်သမားများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် EAO တွေအပေါ် နောက်ကွယ်ကနေ ထောက်ပံ့ပေးမှုတွေကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုအနောက်ကနေ သွေးထိုးလှုံ့ဆော်ပြီး အကြမ်းဖက်သမားတွေကို ထောက်ပံ့ပေးနေမှုတွေကြောင့် မိမိတို့နိုင်ငံအတွင်းက အကြမ်းဖက် သောင်းကျန်းမှုတွေဟာ သက်ဆိုးရှည်ကြာလာခဲ့ရပါတယ်။ယနေ့အချိန်မှာတော့ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတတဲ့ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်သူများရဲ့ ဆန္ဒနဲ့အညီ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ ဒီမိုကရေစီအစိုးရသစ်တစ်ရပ်ဟာ နိုင်ငံတော်ကို ဦးဆောင်ပြီး ဒီမိုကရေစီ လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ လျှောက်လှမ်းနေပြီပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုလွတ်လပ်ပြီး တရား မျှတတဲ့ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီရွေးကောက်ပွဲ မှာ မဲဆန္ဒရှင် စုစုပေါင်း၏ ၅၄ ဒသမ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းက ၎င်းတို့ ဆန္ဒအလျောက် ဆန္ဒမဲပေးခဲ့ကြပြီး အဲဒီအထဲမှာ လူငယ်နှင့် လူလတ်ပိုင်းအများစု ပါဝင်ခဲ့ကြတာကို ဆန္ဒမဲပေးခဲ့ကြတဲ့ ပြည်သူများအားလုံး အသိပဲဖြစ်ပါတယ်။ဒီလိုရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြုလုပ်ချိန်မှာလည်း နိုင်ငံတကာက ရွေးကောက်ပွဲ စောင့်ကြည့်လေ့လာရေး အဖွဲ့များပါ လာရောက်လေ့လာခဲ့ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ယခုကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲဟာ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတသည့် ရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို လာရောက်ခဲ့ကြတဲ့ နိုင်ငံတကာက စောင့်ကြည့် လေ့လာကြသူများရဲ့ ပြောကြားမှုများကို တွေ့မြင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သို့သော်လည်း အာဆီယံအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများမှ အချို့နိုင်ငံများအပါအဝင် ဒီလိုပွင့်လင်းမြင်သာစွာဖြင့် ဒီမိုကရေစီ နည်းလမ်းတကျနဲ့ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ မိမိတို့နိုင်ငံရဲ့ ရွေးကောက်ခံအစိုးရအပေါ်မှာ ၎င်းတို့အလိုကျ ခြယ်လှယ်နိုင်မယ့် အစိုးရအဖွဲ့ မဟုတ်တဲ့အတွက် ၎င်းတို့အနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ဆက်လက် ဖိနှိပ်ဆန့်ကျင်နေကြဆဲပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ဒါကြောင့် ဒီမိုကရေစီနည်းလမ်းတကျနဲ့ ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ အစိုးရသစ်ဟာ နိုင်ငံတော်ကို အဘက်ဘက်က ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ပိတ်ဆို့မှုအမျိုးမျိုးကြားမှ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးနဲ့ ပတ်သက်လို့လည်း တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိနေပါတယ်။ ရပ်ကွက်တစ်ခုလို့ဆိုရာမှာ အိမ်တစ်အိမ်တည်း၊ ခြံတစ်ခြံတည်း ဖွဲ့စည်းလို့မရပါဘူး။ ဒီလိုပါပဲ ကမ္ဘာပေါ်က နိုင်ငံတွေအနေ နဲ့လည်း အိမ်နီးချင်း၊ ဒေသတွင်းနိုင်ငံများနဲ့ ဆက်ဆံ‌ရေး ကောင်းမွန်ဖို့ အစဉ် ကြိုးပမ်းလုပ်ဆောင်ကြရပါတယ်။၎င်းတို့ သက်ဆိုင်ရာအလိုက် ဝင်ရောက်ထားတဲ့ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၊ ရေနယ်နိမိတ်၊ လေနယ်နိမိတ်နဲ့ ကုန်း နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိတဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများလည်းရှိကြပါတယ်။အဓိကအားဖြင့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနဲ့ ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှု၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ကောင်းမွန်တည်တံ့ခိုင်မြဲနေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒီလိုကောင်းမွန်နေဖို့ အတွက် နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များ အချင်းချင်း ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုတွေ၊ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုတွေရှိနေဖို့ အထူး လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် နိုင်ငံတွေအနေ နဲ့ မိမိတို့အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် သံတမန် ရေးအရ၊ နိုင်ငံရေးအရ၊ စီးပွားရေးအရ၊ ယဉ်ကျေးမှုအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြပါတယ်။ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံအချင်းချင်း အပြန်အလှန်ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုများ တိုးတက်ကောင်းမွန်နေမှသာ နှစ်နိုင်ငံရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုစေနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ဒါကြောင့် ယခုအခါမှာလည်း မိမိတို့ရဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့် ချစ်ကြည်ရေးကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဟာ မိမိတို့နိုင်ငံရဲ့ အိမ်နီးချင်း ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံကြီးဖြစ်သည့် အိန္ဒိယသမတနိုင်ငံ ဝန်ကီးချပ် ရှရီ နာရန်ဒရာ မိုဒီရဲ့ ဖိတ်ကားမှုအရ အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံသို့ မေ ၃၀ ရက် နံနက် ၈ နာရီတွင် နေပြည်တော်လေဆိပ်ကနေ အထူးလေယာဉ်နဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုထွက်ခွာတဲ့ အချိန်မှာ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဆောင် တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြတဲ့ ဦးညိုစောနဲ့ ဒေါ်နန်းနီနီအေး၊ အမျိုးသား လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်လင်းဒွေး၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတွေ၊ နေပြည်တော်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး၊ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သံရုံးနဲ့ စစ်သံရုံးမှ တာဝန်ရှိသူတွေဟာ လေဆိပ်မှာ ပို့ဆောင်နှုတ်ဆက်ခဲ့ကြပါတယ်။အဲဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စီးနင်းလိုက်ပါလာတဲ့ အထူးလေယာဉ်ကြီးဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘီဟာပြည်နယ် ဂါယာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ကို ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၉ နာရီမှာ ရောက်ရှိကြပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဂါယာအပြည်ပြည် ဆိုင်ရာလေဆိပ်မှာ အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသံအမတ်ကြီး ဦးဇော်ဦး၊ မြန်မာစစ်သံ(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မိုးလွင်၊ မြန်မာကောင်စစ် ဝန်ချုပ်နဲ့ ဘီဟာပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ တာဝန်ရှိသူတွေက လှိုက်လှဲနွေးထွေးစွာနဲ့ ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီလို ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်တဲ့ အချိန်မှာလည်း ဘီဟာပြည်နယ်မှ ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ကလည်း နိုင်ငံတော်သမ္မတကို ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုခဲ့ပါတယ်။အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ နွေရာသီဟာ အပူရှိန်မြင့်မားလေ့ရှိပြီး မိမိတို့မလာရောက်မီ ရက်ပိုင်းက မိုးရွာသွန်းထားသဖြင့် ရာသီဥတုအနေအထားမှာ သင့်တင့်မျှတပြီး ကောင်းမွန်လျက်ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံတော် သမ္မတကြီး ဦးဆောင်တဲ့ မိမိတို့ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရောက်ရှိနေတဲ့နေရာဟာ မြန်မာလူမျိုးတို့ရဲ့ သက်ဝင်ကိုးကွယ် ယုံကြည်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာရဲ့ မြတ်ဗုဒ္ဓပွင့်တော်မူရာ အထွတ်မြတ်ဆုံးသော နယ်မြေဒေသဖြစ်တဲ့ ဗုဒ္ဓဂါယာ ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေကို မဟာသမယ နယုန်လပြည့်နေ့မှာ တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် ရောက်ရှိတယ်ဆိုတဲ့ ထူးခြားတဲ့ကြည်နူးမှု ခံစားချက်ကို မိမိတို့ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ဝင်များအားလုံးရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ခံစားရပါတယ်။ဂါယာမြို့ဟာ ယခင် မိမိရောက်ရှိခဲ့သည့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်ကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာတာကို တွေ့ရှိရပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးအနေဖြင့် ဂါယာမြို့သို့ ရောက်ရောက်ချင်း၌ပင် မဟာဗောဓိ မဟာဝိဟာရဘုရားကျောင်းသို့ သွားရောက်ကာ မဟာဗောဓိစေတီ တော်မြတ်ကြီးကို ဖူးမြော်ကြည်ညိုပါတယ်။ ဒီလို သွားရောက်ဖူးမြော်တဲ့ အချိန်မှာ မဟာဗောဓိကျောင်းဆရာတော်ကြီးက မဟာဗောဓိစေတီတော်မြတ်ကြီး ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းလျက်ရှိမှု အခြေအနေတွေကို ရှင်းလင်းမိန့်ကြားခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးအနေနဲ့ မဟာ ဗောဓိစေတီတော်ကြီးရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်များအား ဖူးမြော်ကြည်ညိုပြီး ပန်း၊ ရေချမ်း၊ ဆီမီး၊ သင်္ကန်းနှင့် မြသပိတ်ဆွမ်းတော်များ ကပ်လှူပူဇော်ကာ စေတီတော်ကြီး ဘက်စုံပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမွမ်းမံရန်အတွက် အလှူငွေများကို ကျောင်းထိုင် ဆရာတော်ကြီးထံ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် မဟာဗောဓိပင်၌လည်း ပန်း၊ ရေချမ်းများ ကပ်လှူသကဲ့သို့ မိမိတို့ နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထိုင်တော်မူ ကျောက်ဆစ်ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည့် မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွား တော်မြတ်ကြီး၏ စကျင်ကျောက်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားတဲ့ ရုပ်ပွားတော် တစ်ဆူကို လည်း လှူဒါန်းခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးနဲ့ အဖွဲ့ဝင်များဟာ မဟာဗောဓိ မဟာဝိဟာရဘုရား ကျောင်းဝင်းအတွင်း လှည့်လည်ဖူးမြော် ကြည်ညိုခဲ့ကြပါတယ်။ဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဟာ ဂါယာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်ကနေ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အစိုးရရုံးစိုက်ရာ ဒေလီမြို့သို့ အထူးလေယာဉ်နဲ့ ဆက်လက်ထွက်ခွာခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီလို ထွက်ခွာတဲ့အချိန်မှာလည်း ဂါယာသို့ ရောက်ရှိချိန်ကကဲ့သို့ပင် ဘီဟာပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့မှ တာဝန်ရှိသူတွေနဲ့အတူ ဘီဟာပြည်နယ်မှ ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ကလည်း လေဆိပ်မှာ နိုင်ငံတော်သမ္မတကို ဂုဏ်ပြုပို့ဆောင် နှုတ်ဆက်ခဲ့ကြပြန်ပါ တယ်။နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စီးနင်းလိုက်ပါလာတဲ့ အထူးလေယာဉ်ကြီးဟာ နယူးဒေလီမြို့၊ Palam လေတပ် စခန်းကို ရောက်ရှိဆင်းသက်ချိန်မှာတော့ နယူးဒေလီမြို့ရဲ့ ရာသီဥတုဟာ သာယာကောင်းမွန်လျက်ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံတော် သမ္မတကို လေဆိပ်မှာ အိန္ဒိယအစိုးရ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သူ Minister of State for External Affairs Shri Kirti Vardhan Singh ၊ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီး၊ Palam လေတပ်စခန်းဌာန ချုပ်မှူးနှင့် တာဝန်ရှိသူတွေ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသံရုံး၊ စစ်သံရုံးတို့က ဝန်ထမ်းမိသားစုများက လှိုက်လှဲနွေးထွေးစွာနဲ့ ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ခဲ့ကြတယ်။ အဲဒီလို ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ချိန်မှာ ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့မှ လည်း လျှောက်လမ်း၏ ဘေးတစ်ဖက် တစ်ချက်စီတွင်ခြံရံ၍ နိုင်ငံတော်သမ္မတကို ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုခဲ့ကြတယ်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေနဲ့ မိမိတို့နိုင်ငံ သမ္မတကြီးကို အခုလို ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ခြင်းဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေနဲ့ မိမိတို့ မြန်မာနိုင်ငံခေါင်းဆောင်အပေါ် လေးစားတန်ဖိုးထားမှုနဲ့ အလေးအနက်ထားမှုများကို ပြသခြင်းပင် ဖြစ်ပါ တယ်။နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးဟာ နယူးဒေလီမြို့က ခေတ္တတည်းခိုမယ့် ဟိုတယ်ကို ရောက်ရှိချိန်မှာလည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး H.E. Dr. Subrahmanyam Jaishankar နဲ့တွေ့ဆုံပြီး မြန်မာ-အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ တိုးတက် ကောင်းမွန်လျက်ရှိမှု အခြေအနေတွေ၊ ယခုလာရောက်သည့် တရားဝင်ခရီးစဉ်ကနေပြီး နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ ပိုမိုတိုးတက်ကောင်းမွန်လာနိုင်မယ့် အခြေ အနေတွေ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပေါ် ထောက်ခံမှုအခြေအနေတွေ၊ နှစ်နိုင်ငံအကြား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး စီမံကိန်းတွေကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွားမယ့် အခြေအနေတွေ၊ နှစ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်ရေး ကဏ္ဍ၊ ကာကွယ်ရေးကဏ္ဍ၊ လုံခြုံရေးကဏ္ဍ၊ ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍ၊ ပညာရေးကဏ္ဍ၊ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကဏ္ဍများနှင့် နယ်စပ်ဒေသ တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်တွေကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွားနိုင်မယ့် အခြေအနေတွေ၊ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေး ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှု အခြေအနေတွေနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဘက်ကနေ ရပ်တည်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိမှု အခြေအနေတွေ၊ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အာဆီယံ အဖွဲ့အတွင်း အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိမှု အခြေအနေတွေနဲ့ အခြားနှစ်နိုင်ငံအကြား ကဏ္ဍပေါင်းစုံမှာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်သွားမယ့် အခြေ အနေတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရင်းရင်းနှီးနှီးတွေ့ဆုံဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီးတို့ တွေ့ဆုံစဉ် ဆွေးနွေးမှုများကို ထောက်ရှုခြင်းအားဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံဟာ မိမိတို့ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ အိမ်နီးချင်းနှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးကို အလေးထား ဆောင်ရွက်နေတာကို တွေ့မြင်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုအိန္ဒိယ နိုင်ငံကဲ့သို့သော အင်အားကြီးအိမ်နီးချင်း နိုင်ငံတစ်ခုနှင့် မိမိတို့ နိုင်ငံအနေနဲ့ အဘက်ဘက်က၊ ကဏ္ဍစုံက ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုတွေကို အရှိန်အဟုန်နဲ့ တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်သွားနိုင်မယ်ဆိုရင် မိမိတို့နိုင်ငံအနာဂတ်မှာ ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ အကျိုးရလဒ်တွေ ရရှိလာမည်မှာ မြေကြီးလက်ခတ်မလွဲ ဖြစ်ပါတယ်။မိမိတို့ ယနေ့သွားရောက်ခဲ့သည့် ခရီးစဉ်မှာ နေပြည်တော်မှ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဂါယာမြို့၊ ၎င်းမှတစ်ဆင့် နယူးဒေလီမြို့သို့ လေယာဉ်ခရီးစဉ်ဖြင့် သွားရောက်ခဲ့ပြီး နံနက်ပိုင်းမှ ညနေပိုင်းအထိ ခရီးစဉ်အစီ အစဉ်အတိုင်း အချိန်အကြားအလပ်မရှိ ဆက်တိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးအနေနဲ့ ညနေပိုင်းမှာလည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသံရုံးကို သွားရောက်ပြီး သံရုံး၊ စစ်သံရုံး မိသားစုများနဲ့ ရင်းနှီးနွေးထွေးစွာ တွေ့ဆုံ အမှာစကားပြောကြားခဲ့ပါတယ်။အဲဒီလိုတွေ့ဆုံရာမှာ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးက မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေး ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှုတွေ၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြုလုပ်ပြီး ပြည်သူများက ရွေးချယ်တင်မြှောက် တဲ့ နိုင်ငံတော်အစိုးရသစ်က နိုင်ငံတော်ကို ပါတီစုံဒီမိုကရေစီလမ်းကြောင်းပေါ်မှာ ခိုင်ခိုင်မာမာဖြစ်စေဖို့နဲ့ နိုင်ငံတည်ငြိမ် အေးချမ်းပြီး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဖို့ ကြိုးပမ်းလုပ်ဆောင်နေမှုတွေ၊ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပညာတတ် လူသားအရင်းအမြစ်များ ပေါကြွယ်ဝစေရေးအတွက် နိုင်ငံတော်က ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိမှုတွေ၊ မြန်မာ-အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ ပိုမိုတိုးတက်ခိုင်မာစေဖို့ နိုင်ငံတော် အစိုးရက ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေသလို သံရုံး၊ စစ်သံရုံးများတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူများကလည်း ဝိုင်းဝန်းကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ကြဖို့ လိုအပ်မှုတွေ၊ ပြည်ပနိုင်ငံကို ရောက်ရှိနေချိန်မှာ တစ်ဦးချင်းရဲ့ အင်္ဂလိပ်စာအရည်အချင်းတွေ တိုးတက် လာစေရေးနဲ့ ကွန်ပျူတာနည်းပညာဆိုင်ရာများ ပိုမိုတတ်ကျွမ်းနားလည်နိုင်စေရေး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်စေလိုမှုတွေကို မှာကြားခဲ့တဲ့အပြင် မိမိလက်အောက် ဝန်ထမ်းများနဲ့ မိသားစုဝင်တွေကို တစ်ဦးချင်း၏ ကျန်းမာရေးမှအစ ဂရုစိုက်နေထိုင်ကြဖို့နဲ့ စည်းစည်းလုံးလုံးနေထိုင်ကြရန် မှာကြားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးဟာ သံရုံး၊ စစ်သံရုံး မိသားစုဝင်များ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာပညာတော် သင်နေကြတဲ့ သင်တန်းသား သင်တန်း သူများအတွက် စားသောက်ဖွယ်ရာတွေနဲ့ ချီးမြှင့်ငွေတွေကို ပေးအပ်ပြီး ရင်းရင်းနှီးနှီး နှုတ်ဆက်ခဲ့ပါတယ်။ ဆက်လက်ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် လိုက်ပါလာတဲ့ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတွေနဲ့ တာဝန်ရှိသူတွေဟာ သံရုံး၊ စစ်သံရုံး မိသားစုက တည်ခင်းဧည့်ခံတဲ့ ညစာကို မိသားစုများနှင့် အတူတကွ သုံးဆောင်ခဲ့ကြပါတယ်။(ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်)MDN (ကြေးမုံ)

နှစ်နိုင်ငံ ချစ်ကြည်ရေးမှသည် အနာဂတ်အကျိုးတူဖွံ့ဖြိုးရေးဆီသို့

ဒီလိုတပ်မတော်ရဲ့ မလွှဲမရှောင်သာ တာဝန်ယူရမှုကို မလိုလားတဲ့ နိုင်ငံအချို့နဲ့ ပြည်ပအဖွဲ့အစည်းအချို့ဟာ တပ်မတော်ရဲ့ နိုင်ငံတော်တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုကို အခက်အခဲဖြစ်စေဖို့ နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းများ၊ စီးပွားရေးနည်းလမ်းများ အပါအဝင် နည်းလမ်းပေါင်းစုံနဲ့ အဘက်ဘက်ကနေ ပိတ်ဆို့နှောင့်ယှက်ပေးမှုတွေ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပါတယ်။ တပ်မတော်ရဲ့ နိုင်ငံရေးတာဝန်ထမ်းဆောင်မှုအပေါ် နိုင်ငံရေးအရ သဘောထားမတိုက်ဆိုင်တဲ့ PDF အမည်ခံ အကြမ်းဖက်သမားများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် EAO တွေအပေါ် နောက်ကွယ်ကနေ ထောက်ပံ့ပေးမှုတွေကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုအနောက်ကနေ သွေးထိုးလှုံ့ဆော်ပြီး အကြမ်းဖက်သမားတွေကို ထောက်ပံ့ပေးနေမှုတွေကြောင့် မိမိတို့နိုင်ငံအတွင်းက အကြမ်းဖက် သောင်းကျန်းမှုတွေဟာ သက်ဆိုးရှည်ကြာလာခဲ့ရပါတယ်။

ယနေ့အချိန်မှာတော့ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတတဲ့ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်သူများရဲ့ ဆန္ဒနဲ့အညီ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ ဒီမိုကရေစီအစိုးရသစ်တစ်ရပ်ဟာ နိုင်ငံတော်ကို ဦးဆောင်ပြီး ဒီမိုကရေစီ လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ လျှောက်လှမ်းနေပြီပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုလွတ်လပ်ပြီး တရား မျှတတဲ့ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီရွေးကောက်ပွဲ မှာ မဲဆန္ဒရှင် စုစုပေါင်း၏ ၅၄ ဒသမ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းက ၎င်းတို့ ဆန္ဒအလျောက် ဆန္ဒမဲပေးခဲ့ကြပြီး အဲဒီအထဲမှာ လူငယ်နှင့် လူလတ်ပိုင်းအများစု ပါဝင်ခဲ့ကြတာကို ဆန္ဒမဲပေးခဲ့ကြတဲ့ ပြည်သူများအားလုံး အသိပဲဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလိုရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြုလုပ်ချိန်မှာလည်း နိုင်ငံတကာက ရွေးကောက်ပွဲ စောင့်ကြည့်လေ့လာရေး အဖွဲ့များပါ လာရောက်လေ့လာခဲ့ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ယခုကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲဟာ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတသည့် ရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို လာရောက်ခဲ့ကြတဲ့ နိုင်ငံတကာက စောင့်ကြည့် လေ့လာကြသူများရဲ့ ပြောကြားမှုများကို တွေ့မြင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သို့သော်လည်း အာဆီယံအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများမှ အချို့နိုင်ငံများအပါအဝင် ဒီလိုပွင့်လင်းမြင်သာစွာဖြင့် ဒီမိုကရေစီ နည်းလမ်းတကျနဲ့ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ မိမိတို့နိုင်ငံရဲ့ ရွေးကောက်ခံအစိုးရအပေါ်မှာ ၎င်းတို့အလိုကျ ခြယ်လှယ်နိုင်မယ့် အစိုးရအဖွဲ့ မဟုတ်တဲ့အတွက် ၎င်းတို့အနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ဆက်လက် ဖိနှိပ်ဆန့်ကျင်နေကြဆဲပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဒီမိုကရေစီနည်းလမ်းတကျနဲ့ ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ အစိုးရသစ်ဟာ နိုင်ငံတော်ကို အဘက်ဘက်က ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ပိတ်ဆို့မှုအမျိုးမျိုးကြားမှ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးနဲ့ ပတ်သက်လို့လည်း တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိနေပါတယ်။ ရပ်ကွက်တစ်ခုလို့ဆိုရာမှာ အိမ်တစ်အိမ်တည်း၊ ခြံတစ်ခြံတည်း ဖွဲ့စည်းလို့မရပါဘူး။ ဒီလိုပါပဲ ကမ္ဘာပေါ်က နိုင်ငံတွေအနေ နဲ့လည်း အိမ်နီးချင်း၊ ဒေသတွင်းနိုင်ငံများနဲ့ ဆက်ဆံ‌ရေး ကောင်းမွန်ဖို့ အစဉ် ကြိုးပမ်းလုပ်ဆောင်ကြရပါတယ်။

၎င်းတို့ သက်ဆိုင်ရာအလိုက် ဝင်ရောက်ထားတဲ့ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၊ ရေနယ်နိမိတ်၊ လေနယ်နိမိတ်နဲ့ ကုန်း နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိတဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများလည်းရှိကြပါတယ်။

အဓိကအားဖြင့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနဲ့ ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှု၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ကောင်းမွန်တည်တံ့ခိုင်မြဲနေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒီလိုကောင်းမွန်နေဖို့ အတွက် နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များ အချင်းချင်း ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုတွေ၊ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုတွေရှိနေဖို့ အထူး လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် နိုင်ငံတွေအနေ နဲ့ မိမိတို့အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် သံတမန် ရေးအရ၊ နိုင်ငံရေးအရ၊ စီးပွားရေးအရ၊ ယဉ်ကျေးမှုအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြပါတယ်။ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံအချင်းချင်း အပြန်အလှန်ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုများ တိုးတက်ကောင်းမွန်နေမှသာ နှစ်နိုင်ငံရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုစေနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယခုအခါမှာလည်း မိမိတို့ရဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့် ချစ်ကြည်ရေးကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဟာ မိမိတို့နိုင်ငံရဲ့ အိမ်နီးချင်း ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံကြီးဖြစ်သည့် အိန္ဒိယသမတနိုင်ငံ ဝန်ကီးချပ် ရှရီ နာရန်ဒရာ မိုဒီရဲ့ ဖိတ်ကားမှုအရ အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံသို့ မေ ၃၀ ရက် နံနက် ၈ နာရီတွင် နေပြည်တော်လေဆိပ်ကနေ အထူးလေယာဉ်နဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုထွက်ခွာတဲ့ အချိန်မှာ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဆောင် တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြတဲ့ ဦးညိုစောနဲ့ ဒေါ်နန်းနီနီအေး၊ အမျိုးသား လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်လင်းဒွေး၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတွေ၊ နေပြည်တော်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး၊ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သံရုံးနဲ့ စစ်သံရုံးမှ တာဝန်ရှိသူတွေဟာ လေဆိပ်မှာ ပို့ဆောင်နှုတ်ဆက်ခဲ့ကြပါတယ်။

အဲဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စီးနင်းလိုက်ပါလာတဲ့ အထူးလေယာဉ်ကြီးဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘီဟာပြည်နယ် ဂါယာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ကို ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၉ နာရီမှာ ရောက်ရှိကြပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဂါယာအပြည်ပြည် ဆိုင်ရာလေဆိပ်မှာ အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသံအမတ်ကြီး ဦးဇော်ဦး၊ မြန်မာစစ်သံ(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မိုးလွင်၊ မြန်မာကောင်စစ် ဝန်ချုပ်နဲ့ ဘီဟာပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ တာဝန်ရှိသူတွေက လှိုက်လှဲနွေးထွေးစွာနဲ့ ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီလို ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်တဲ့ အချိန်မှာလည်း ဘီဟာပြည်နယ်မှ ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ကလည်း နိုင်ငံတော်သမ္မတကို ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုခဲ့ပါတယ်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ နွေရာသီဟာ အပူရှိန်မြင့်မားလေ့ရှိပြီး မိမိတို့မလာရောက်မီ ရက်ပိုင်းက မိုးရွာသွန်းထားသဖြင့် ရာသီဥတုအနေအထားမှာ သင့်တင့်မျှတပြီး ကောင်းမွန်လျက်ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံတော် သမ္မတကြီး ဦးဆောင်တဲ့ မိမိတို့ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရောက်ရှိနေတဲ့နေရာဟာ မြန်မာလူမျိုးတို့ရဲ့ သက်ဝင်ကိုးကွယ် ယုံကြည်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာရဲ့ မြတ်ဗုဒ္ဓပွင့်တော်မူရာ အထွတ်မြတ်ဆုံးသော နယ်မြေဒေသဖြစ်တဲ့ ဗုဒ္ဓဂါယာ ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေကို မဟာသမယ နယုန်လပြည့်နေ့မှာ တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် ရောက်ရှိတယ်ဆိုတဲ့ ထူးခြားတဲ့ကြည်နူးမှု ခံစားချက်ကို မိမိတို့ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ဝင်များအားလုံးရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ခံစားရပါတယ်။

ဂါယာမြို့ဟာ ယခင် မိမိရောက်ရှိခဲ့သည့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်ကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာတာကို တွေ့ရှိရပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးအနေဖြင့် ဂါယာမြို့သို့ ရောက်ရောက်ချင်း၌ပင် မဟာဗောဓိ မဟာဝိဟာရဘုရားကျောင်းသို့ သွားရောက်ကာ မဟာဗောဓိစေတီ တော်မြတ်ကြီးကို ဖူးမြော်ကြည်ညိုပါတယ်။ ဒီလို သွားရောက်ဖူးမြော်တဲ့ အချိန်မှာ မဟာဗောဓိကျောင်းဆရာတော်ကြီးက မဟာဗောဓိစေတီတော်မြတ်ကြီး ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းလျက်ရှိမှု အခြေအနေတွေကို ရှင်းလင်းမိန့်ကြားခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးအနေနဲ့ မဟာ ဗောဓိစေတီတော်ကြီးရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်များအား ဖူးမြော်ကြည်ညိုပြီး ပန်း၊ ရေချမ်း၊ ဆီမီး၊ သင်္ကန်းနှင့် မြသပိတ်ဆွမ်းတော်များ ကပ်လှူပူဇော်ကာ စေတီတော်ကြီး ဘက်စုံပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမွမ်းမံရန်အတွက် အလှူငွေများကို ကျောင်းထိုင် ဆရာတော်ကြီးထံ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် မဟာဗောဓိပင်၌လည်း ပန်း၊ ရေချမ်းများ ကပ်လှူသကဲ့သို့ မိမိတို့ နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထိုင်တော်မူ ကျောက်ဆစ်ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည့် မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွား တော်မြတ်ကြီး၏ စကျင်ကျောက်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားတဲ့ ရုပ်ပွားတော် တစ်ဆူကို လည်း လှူဒါန်းခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးနဲ့ အဖွဲ့ဝင်များဟာ မဟာဗောဓိ မဟာဝိဟာရဘုရား ကျောင်းဝင်းအတွင်း လှည့်လည်ဖူးမြော် ကြည်ညိုခဲ့ကြပါတယ်။

ဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဟာ ဂါယာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်ကနေ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အစိုးရရုံးစိုက်ရာ ဒေလီမြို့သို့ အထူးလေယာဉ်နဲ့ ဆက်လက်ထွက်ခွာခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီလို ထွက်ခွာတဲ့အချိန်မှာလည်း ဂါယာသို့ ရောက်ရှိချိန်ကကဲ့သို့ပင် ဘီဟာပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့မှ တာဝန်ရှိသူတွေနဲ့အတူ ဘီဟာပြည်နယ်မှ ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ကလည်း လေဆိပ်မှာ နိုင်ငံတော်သမ္မတကို ဂုဏ်ပြုပို့ဆောင် နှုတ်ဆက်ခဲ့ကြပြန်ပါ တယ်။

နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စီးနင်းလိုက်ပါလာတဲ့ အထူးလေယာဉ်ကြီးဟာ နယူးဒေလီမြို့၊ Palam လေတပ် စခန်းကို ရောက်ရှိဆင်းသက်ချိန်မှာတော့ နယူးဒေလီမြို့ရဲ့ ရာသီဥတုဟာ သာယာကောင်းမွန်လျက်ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံတော် သမ္မတကို လေဆိပ်မှာ အိန္ဒိယအစိုးရ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သူ Minister of State for External Affairs Shri Kirti Vardhan Singh ၊ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီး၊ Palam လေတပ်စခန်းဌာန ချုပ်မှူးနှင့် တာဝန်ရှိသူတွေ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသံရုံး၊ စစ်သံရုံးတို့က ဝန်ထမ်းမိသားစုများက လှိုက်လှဲနွေးထွေးစွာနဲ့ ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ခဲ့ကြတယ်။ အဲဒီလို ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ချိန်မှာ ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့မှ လည်း လျှောက်လမ်း၏ ဘေးတစ်ဖက် တစ်ချက်စီတွင်ခြံရံ၍ နိုင်ငံတော်သမ္မတကို ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုခဲ့ကြတယ်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေနဲ့ မိမိတို့နိုင်ငံ သမ္မတကြီးကို အခုလို ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ခြင်းဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေနဲ့ မိမိတို့ မြန်မာနိုင်ငံခေါင်းဆောင်အပေါ် လေးစားတန်ဖိုးထားမှုနဲ့ အလေးအနက်ထားမှုများကို ပြသခြင်းပင် ဖြစ်ပါ တယ်။

ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကဏ္ဍများနှင့် နယ်စပ်ဒေသ တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်တွေကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွားနိုင်မယ့် အခြေအနေတွေ၊ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေး ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှု အခြေအနေတွေနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဘက်ကနေ ရပ်တည်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိမှု အခြေအနေတွေ၊ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အာဆီယံ အဖွဲ့အတွင်း အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိမှု အခြေအနေတွေနဲ့ အခြားနှစ်နိုင်ငံအကြား ကဏ္ဍပေါင်းစုံမှာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်သွားမယ့် အခြေ အနေတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရင်းရင်းနှီးနှီးတွေ့ဆုံဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီးတို့ တွေ့ဆုံစဉ် ဆွေးနွေးမှုများကို ထောက်ရှုခြင်းအားဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံဟာ မိမိတို့ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ အိမ်နီးချင်းနှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးကို အလေးထား ဆောင်ရွက်နေတာကို တွေ့မြင်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုအိန္ဒိယ နိုင်ငံကဲ့သို့သော အင်အားကြီးအိမ်နီးချင်း နိုင်ငံတစ်ခုနှင့် မိမိတို့ နိုင်ငံအနေနဲ့ အဘက်ဘက်က၊ ကဏ္ဍစုံက ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုတွေကို အရှိန်အဟုန်နဲ့ တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်သွားနိုင်မယ်ဆိုရင် မိမိတို့နိုင်ငံအနာဂတ်မှာ ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ အကျိုးရလဒ်တွေ ရရှိလာမည်မှာ မြေကြီးလက်ခတ်မလွဲ ဖြစ်ပါတယ်။

မိမိတို့ ယနေ့သွားရောက်ခဲ့သည့် ခရီးစဉ်မှာ နေပြည်တော်မှ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဂါယာမြို့၊ ၎င်းမှတစ်ဆင့် နယူးဒေလီမြို့သို့ လေယာဉ်ခရီးစဉ်ဖြင့် သွားရောက်ခဲ့ပြီး နံနက်ပိုင်းမှ ညနေပိုင်းအထိ ခရီးစဉ်အစီ အစဉ်အတိုင်း အချိန်အကြားအလပ်မရှိ ဆက်တိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးအနေနဲ့ ညနေပိုင်းမှာလည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသံရုံးကို သွားရောက်ပြီး သံရုံး၊ စစ်သံရုံး မိသားစုများနဲ့ ရင်းနှီးနွေးထွေးစွာ တွေ့ဆုံ အမှာစကားပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီလိုတွေ့ဆုံရာမှာ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးက မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေး ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှုတွေ၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြုလုပ်ပြီး ပြည်သူများက ရွေးချယ်တင်မြှောက် တဲ့ နိုင်ငံတော်အစိုးရသစ်က နိုင်ငံတော်ကို ပါတီစုံဒီမိုကရေစီလမ်းကြောင်းပေါ်မှာ ခိုင်ခိုင်မာမာဖြစ်စေဖို့နဲ့ နိုင်ငံတည်ငြိမ် အေးချမ်းပြီး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဖို့ ကြိုးပမ်းလုပ်ဆောင်နေမှုတွေ၊ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပညာတတ် လူသားအရင်းအမြစ်များ ပေါကြွယ်ဝစေရေးအတွက် နိုင်ငံတော်က ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိမှုတွေ၊ မြန်မာ-အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ ပိုမိုတိုးတက်ခိုင်မာစေဖို့ နိုင်ငံတော် အစိုးရက ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေသလို သံရုံး၊ စစ်သံရုံးများတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူများကလည်း ဝိုင်းဝန်းကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ကြဖို့ လိုအပ်မှုတွေ၊ ပြည်ပနိုင်ငံကို ရောက်ရှိနေချိန်မှာ တစ်ဦးချင်းရဲ့ အင်္ဂလိပ်စာအရည်အချင်းတွေ တိုးတက် လာစေရေးနဲ့ ကွန်ပျူတာနည်းပညာဆိုင်ရာများ ပိုမိုတတ်ကျွမ်းနားလည်နိုင်စေရေး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်စေလိုမှုတွေကို မှာကြားခဲ့တဲ့အပြင် မိမိလက်အောက် ဝန်ထမ်းများနဲ့ မိသားစုဝင်တွေကို တစ်ဦးချင်း၏ ကျန်းမာရေးမှအစ ဂရုစိုက်နေထိုင်ကြဖို့နဲ့ စည်းစည်းလုံးလုံးနေထိုင်ကြရန် မှာကြားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာတော့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးဟာ သံရုံး၊ စစ်သံရုံး မိသားစုဝင်များ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာပညာတော် သင်နေကြတဲ့ သင်တန်းသား သင်တန်း သူများအတွက် စားသောက်ဖွယ်ရာတွေနဲ့ ချီးမြှင့်ငွေတွေကို ပေးအပ်ပြီး ရင်းရင်းနှီးနှီး နှုတ်ဆက်ခဲ့ပါတယ်။ ဆက်လက်ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် လိုက်ပါလာတဲ့ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတွေနဲ့ တာဝန်ရှိသူတွေဟာ သံရုံး၊ စစ်သံရုံး မိသားစုက တည်ခင်းဧည့်ခံတဲ့ ညစာကို မိသားစုများနှင့် အတူတကွ သုံးဆောင်ခဲ့ကြပါတယ်။

(ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်)

MDN (ကြေးမုံ)

သက်လွင်(PPIB)

Mon, 06/01/2026 - 12:00

ဒီလိုတပ်မတော်ရဲ့ မလွှဲမရှောင်သာ တာဝန်ယူရမှုကို မလိုလားတဲ့ နိုင်ငံအချို့နဲ့ ပြည်ပအဖွဲ့အစည်းအချို့ဟာ တပ်မတော်ရဲ့ နိုင်ငံတော်တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုကို အခက်အခဲဖြစ်စေဖို့ နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းများ၊ စီးပွားရေးနည်းလမ်းများ အပါအဝင် နည်းလမ်းပေါင်းစုံနဲ့ အဘက်ဘက်ကနေ ပိတ်ဆို့နှောင့်ယှက်ပေးမှုတွေ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပါတယ်။ တပ်မတော်ရဲ့ နိုင်ငံရေးတာဝန်ထမ်းဆောင်မှုအပေါ် နိုင်ငံရေးအရ သဘောထားမတိုက်ဆိုင်တဲ့ PDF အမည်ခံ အကြမ်းဖက်သမားများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် EAO တွေအပေါ် နောက်ကွယ်ကနေ ထောက်ပံ့ပေးမှုတွေကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုအနောက်ကနေ သွေးထိုးလှုံ့ဆော်ပြီး အကြမ်းဖက်သမားတွေကို ထောက်ပံ့ပေးနေမှုတွေကြောင့် မိမိတို့နိုင်ငံအတွင်းက အကြမ်းဖက် သောင်းကျန်းမှုတွေဟာ သက်ဆိုးရှည်ကြာလာခဲ့ရပါတယ်။

ယနေ့အချိန်မှာတော့ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတတဲ့ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်သူများရဲ့ ဆန္ဒနဲ့အညီ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ ဒီမိုကရေစီအစိုးရသစ်တစ်ရပ်ဟာ နိုင်ငံတော်ကို ဦးဆောင်ပြီး ဒီမိုကရေစီ လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ လျှောက်လှမ်းနေပြီပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုလွတ်လပ်ပြီး တရား မျှတတဲ့ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီရွေးကောက်ပွဲ မှာ မဲဆန္ဒရှင် စုစုပေါင်း၏ ၅၄ ဒသမ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းက ၎င်းတို့ ဆန္ဒအလျောက် ဆန္ဒမဲပေးခဲ့ကြပြီး အဲဒီအထဲမှာ လူငယ်နှင့် လူလတ်ပိုင်းအများစု ပါဝင်ခဲ့ကြတာကို ဆန္ဒမဲပေးခဲ့ကြတဲ့ ပြည်သူများအားလုံး အသိပဲဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလိုရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြုလုပ်ချိန်မှာလည်း နိုင်ငံတကာက ရွေးကောက်ပွဲ စောင့်ကြည့်လေ့လာရေး အဖွဲ့များပါ လာရောက်လေ့လာခဲ့ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ယခုကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲဟာ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတသည့် ရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို လာရောက်ခဲ့ကြတဲ့ နိုင်ငံတကာက စောင့်ကြည့် လေ့လာကြသူများရဲ့ ပြောကြားမှုများကို တွေ့မြင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သို့သော်လည်း အာဆီယံအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများမှ အချို့နိုင်ငံများအပါအဝင် ဒီလိုပွင့်လင်းမြင်သာစွာဖြင့် ဒီမိုကရေစီ နည်းလမ်းတကျနဲ့ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ မိမိတို့နိုင်ငံရဲ့ ရွေးကောက်ခံအစိုးရအပေါ်မှာ ၎င်းတို့အလိုကျ ခြယ်လှယ်နိုင်မယ့် အစိုးရအဖွဲ့ မဟုတ်တဲ့အတွက် ၎င်းတို့အနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ဆက်လက် ဖိနှိပ်ဆန့်ကျင်နေကြဆဲပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

၎င်းတို့ သက်ဆိုင်ရာအလိုက် ဝင်ရောက်ထားတဲ့ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၊ ရေနယ်နိမိတ်၊ လေနယ်နိမိတ်နဲ့ ကုန်း နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိတဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများလည်းရှိကြပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယခုအခါမှာလည်း မိမိတို့ရဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့် ချစ်ကြည်ရေးကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဟာ မိမိတို့နိုင်ငံရဲ့ အိမ်နီးချင်း ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံကြီးဖြစ်သည့် အိန္ဒိယသမတနိုင်ငံ ဝန်ကီးချပ် ရှရီ နာရန်ဒရာ မိုဒီရဲ့ ဖိတ်ကားမှုအရ အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံသို့ မေ ၃၀ ရက် နံနက် ၈ နာရီတွင် နေပြည်တော်လေဆိပ်ကနေ အထူးလေယာဉ်နဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုထွက်ခွာတဲ့ အချိန်မှာ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဆောင် တဲ့ မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြတဲ့ ဦးညိုစောနဲ့ ဒေါ်နန်းနီနီအေး၊ အမျိုးသား လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်လင်းဒွေး၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတွေ၊ နေပြည်တော်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး၊ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သံရုံးနဲ့ စစ်သံရုံးမှ တာဝန်ရှိသူတွေဟာ လေဆိပ်မှာ ပို့ဆောင်နှုတ်ဆက်ခဲ့ကြပါတယ်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ နွေရာသီဟာ အပူရှိန်မြင့်မားလေ့ရှိပြီး မိမိတို့မလာရောက်မီ ရက်ပိုင်းက မိုးရွာသွန်းထားသဖြင့် ရာသီဥတုအနေအထားမှာ သင့်တင့်မျှတပြီး ကောင်းမွန်လျက်ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံတော် သမ္မတကြီး ဦးဆောင်တဲ့ မိမိတို့ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရောက်ရှိနေတဲ့နေရာဟာ မြန်မာလူမျိုးတို့ရဲ့ သက်ဝင်ကိုးကွယ် ယုံကြည်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာရဲ့ မြတ်ဗုဒ္ဓပွင့်တော်မူရာ အထွတ်မြတ်ဆုံးသော နယ်မြေဒေသဖြစ်တဲ့ ဗုဒ္ဓဂါယာ ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေကို မဟာသမယ နယုန်လပြည့်နေ့မှာ တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် ရောက်ရှိတယ်ဆိုတဲ့ ထူးခြားတဲ့ကြည်နူးမှု ခံစားချက်ကို မိမိတို့ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ဝင်များအားလုံးရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ခံစားရပါတယ်။

မိမိတို့ ယနေ့သွားရောက်ခဲ့သည့် ခရီးစဉ်မှာ နေပြည်တော်မှ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဂါယာမြို့၊ ၎င်းမှတစ်ဆင့် နယူးဒေလီမြို့သို့ လေယာဉ်ခရီးစဉ်ဖြင့် သွားရောက်ခဲ့ပြီး နံနက်ပိုင်းမှ ညနေပိုင်းအထိ ခရီးစဉ်အစီ အစဉ်အတိုင်း အချိန်အကြားအလပ်မရှိ ဆက်တိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးအနေနဲ့ ညနေပိုင်းမှာလည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသံရုံးကို သွားရောက်ပြီး သံရုံး၊ စစ်သံရုံး မိသားစုများနဲ့ ရင်းနှီးနွေးထွေးစွာ တွေ့ဆုံ အမှာစကားပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

(ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်)

MDN (ကြေးမုံ)

အိပ်မက်ဆိုးဖြစ်သွားနိုင်တဲ့ အလယ်အလတ် အင်အားကြီးနိုင်ငံများရဲ့ အိပ်မက်များ

လက်ရှိကမ္ဘာကြီးကိုကြည့်လိုက်ရင် အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကြား ပြိုင်ဆိုင်မှုက ပိုပြီးပြင်းထန်လာနေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသမှာ စစ်ရေး၊ စီးပွားရေးနဲ့ နည်းပညာဆိုင်ရာ အားပြိုင်မှုတွေက နေ့စဉ်လိုလို တိုးလာနေပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမှာ အချို့သော ပညာရှင်တွေနဲ့ နိုင်ငံရေးသုံးသပ်သူတွေက သြစတြေးလျ၊ ကနေဒါ၊ တောင်ကိုရီးယားတို့လိုမျိုး အလယ်အလတ် အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဟာ တခြားနိုင်ငံတွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး ပင်လယ်ရေကြောင်း လုံခြုံရေးကို ကာကွယ်နိုင်သလို အမေရိကန်ဦးဆောင်ခဲ့တဲ့ လစ်ဘရယ် နိုင်ငံတကာ အခင်းအကျင်းကိုလည်း ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းနိုင်မယ်လို့ ယုံကြည်နေကြပါတယ်။ဒီအယူအဆက နားထောင်ရတာ အားတက်စရာ ကောင်းပေမယ့် တကယ်တမ်းမှာတော့ အဲဒီတာဝန်တွေက အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ လုပ်နိုင်တဲ့အတိုင်းအတာထက် များစွာကျော်လွန်နေတာဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တတ်သိလိမ္မာတဲ့ အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဆိုရင်တောင် ဒီလိုတာဝန်မျိုးကို လက်ခံဖို့ မကြိုးစားသင့်ဘူးလို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။အရင်က ပင်လယ်ရေကြောင်းလုံခြုံရေးဆိုတာ အမေရိကန်ရဲ့ ရေတပ်အင်အားကြီးတစ်ခုတည်းက ထိန်းချုပ်ထားနိုင်တဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုအချိန်မှာတော့ အခြေအနေက လုံးဝပြောင်းလဲသွားပါပြီ။ အဝေးပစ်ဒုံးကျည်တွေ၊ ဒရုန်းစနစ်တွေ၊ ရေငုပ်သင်္ဘောတွေ၊ ဆိုက်ဘာစစ်ဆင်ရေးနည်းပညာတွေ၊ ဝင်ခွင့်ပိတ်တဲ့စနစ်တွေကြောင့် ပင်လယ်ပြင်ဟာ စစ်မြေပြင်တစ်ခုလို ဖြစ်လာနေပါတယ်။တကယ်တမ်းမှာတော့ အမေရိကန်ရေတပ်ကတောင်မှ ပင်လယ်ရေကြောင်းလုံခြုံရေးကို အပြည့်အဝ အာမခံနိုင်ဖို့ ရုန်းကန်နေရပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမှာ အလယ်အလတ်အင်အားကြီး နိုင်ငံအားလုံးစုပေါင်းပြီး အင်ဒို-ပစိဖိတ် ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းတွေကို ကိုယ်တိုင်ကာကွယ်နိုင်မယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆက မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ စိတ်ကူးယဉ်မှုတစ်ခုနဲ့ ပိုတူနေပါတယ်။တစ်ချိန်တုန်းက ဒေသတွင်းအခင်းအကျင်းဟာ တည်ငြိမ်တဲ့အခြေအနေရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုတော့ အဲဒီအခင်းအကျင်းက အပိုင်းပိုင်းကွဲလာပြီး ပြိုင်ဆိုင်မှုများတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုဖြစ်လာနေပါတယ်။ စစ်အေးတိုက်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်ပိုင်းမှာ လစ်ဘရယ်ဆန်တဲ့ အလယ်အလတ် အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဟာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ မဟာမိတ်ဖွဲ့မှုတွေ၊ စည်းမျဉ်းအခြေပြုအခင်းအကျင်းဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေအားကိုးပြီး သူတို့ရဲ့သြဇာကို တိုးချဲ့နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ဒါပေမဲ့ အဲဒီစနစ် အလုပ်လုပ်နိုင်ခဲ့တာဟာ နောက်ကွယ်မှာ အမေရိကန်ရဲ့ အလွန်ကြီးမားတဲ့ အင်အားရှိနေလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ “အမေရိကန်နိုင်ငံကဦးဆောင်တဲ့ လစ်ဘရယ်နိုင်ငံတကာအခင်းအကျင်း” လို့ ခေါ်ခဲ့တာကလည်း အကြောင်းမဲ့မဟုတ်ပါဘူး။ အမေရိကန်ဦးဆောင်မှု အားနည်းလာတာနဲ့အမျှ အဲဒီစနစ်လည်း တဖြည်းဖြည်းပြိုကွဲလာတာပါပဲ။တကယ်အောင်မြင်တဲ့ အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ မဟာဗျူဟာတွေကို ကြည့်လိုက်ရင် သူတို့ဟာ စစ်ရေးအင်အားနဲ့မဟုတ်ဘဲ သံတမန်ရေးကျွမ်းကျင်မှု၊ တီထွင်ဖန်တီးနိုင်တဲ့မူဝါဒတွေ၊ ပညာရှင်တွေနဲ့ မူဝါဒချမှတ်သူတွေကြား နီးကပ်တဲ့ဆက်ဆံရေး၊ ရေရှည်စီမံထားတဲ့ သံတမန်ရေးအခြေခံ အလုပ်တွေကို အားထားခဲ့ကြတာတွေ့ရပါတယ်။ အရေးကြီးဆုံးက အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ ထောက်ခံမှုမရှိရင်တောင်မှအနည်းဆုံး တိုက်ရိုက် ဆန့်ကျင်မှုမရှိဖို့ပါပဲ။ ဒီလိုလုပ်နိုင်ဖို့ ကောင်းမွန်လှတဲ့ သံတမန်ဝန်ထမ်းအင်အား၊ လေ့ကျင့်မှုကောင်းကောင်းနဲ့ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုခေတ်မှာ အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေမှာ ဒီလိုစွမ်းရည်တွေ တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းလာနေပါတယ်။သြစတြေးလျကို ဥပမာအဖြစ် ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်က ကန်ဘာရာမြို့မှာကျင်းပတဲ့ အစည်းအဝေးကနေ APEC ကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့တာဟာ အလွန်အောင်မြင်တဲ့ သံတမန်ရေးလုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ မဟာဗျူဟာပတ်ဝန်းကျင်က အဆင်ပြေတယ်။ ကမ္ဘာပြုစီးပွားရေးပုံစံက တိုးတက်နေတယ်။ အမေရိကန်နဲ့ ဒေသတွင်းမှာရှိတဲ့အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကလည်း ထောက်ခံမှုရှိတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒီခေတ်က အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ အောင်မြင်ခဲ့တဲ့ဖြစ်ရပ်တိုင်း တူညီတဲ့အချက်တစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲဒါက အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ ထောက်ခံမှုပါပဲ။ဒါပေမဲ့ နောက်ပိုင်း ကီဗင်ရုရဲ့ Asia-Pacific Community အဆိုပြုချက် ထွက်လာချိန်မှာတော့ အခြေအနေက လုံးဝမတူတော့ပါဘူး။ အဲဒီအချိန်မှာ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကြား ပြိုင်ဆိုင်မှုပိုမိုပြင်းထန်လာတယ်။ ဒေသတွင်း သဘောတူညီမှုတွေအားနည်းလာတယ်။ အဖွဲ့အစည်းအသစ်တည်ဆောက်ဖို့ကိုအင်အားကြီးနိုင်ငံတွေမှာ စိတ်ဝင်စားမှုမရှိတော့ဘူး။ နောက်ဆုံးမှာတော့ အဲဒီအဆိုပြုချက်ဟာ တစ်နှစ်မပြည့်ခင် တိတ်တဆိတ်ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ပါတယ်။နောက်ပိုင်းမှာပေါ်လာတဲ့ Mikta အဖွဲ့ ဒါမှမဟုတ် NATO ရဲ့ Indo-Pacific Four (IP4) လိုမျိုးအစီအစဉ်တွေကလည်း လစ်ဘရယ်ဆန်တဲ့ အလယ်အလတ် အင်အားကြီးနိုင်ငံများရဲ့ခေတ်အတွက် နောက်ဆုံးအသက်ရှူသံတွေလိုပဲ ဖြစ်နေပါတယ်။ ကနေဒါနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် မာ့ကာနေးက အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေစုပေါင်းပြီး အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ ဖိအားကို တုံ့ပြန်ဖို့ပြောခဲ့ပေမယ့် ဒါဟာလက်တွေ့မကျတဲ့ အိပ်မက်တစ်ခုနဲ့ပိုတူနေပါတယ်။တကယ်ကိုတတ်သိလိမ္မာတဲ့ အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဆိုရင် ပင်လယ်ရေကြောင်းစနစ်ကို ကိုယ်တိုင်ကာကွယ်ဖို့ မကြိုးစားသင့်သလို လစ်ဘရယ်နိုင်ငံတကာ အခင်းအကျင်းကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ဖို့လည်း မကြိုးစားသင့်ပါဘူး။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒီစနစ်ဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ အပြည့်အဝထောက်ခံမှုမရှိရင်မတည်ရှိနိုင်တာကို သူတို့နားလည်ထားရပါမယ်။ အခုဖြစ်နေတဲ့ လမ်းကြောင်းအရဆိုရင် အမေရိကန်က အပြည့်အဝထောက်ခံနေရင်တောင် ဒီစနစ်က နောက်ဆုံးမှာ အားနည်းပြီး ပျက်စီးသွားနိုင်ပါတယ်။တကယ်တမ်းမှာ လစ်ဘရယ်နိုင်ငံတကာအခင်းအကျင်း ပျက်စီးလာရာမှာ အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကိုယ်တိုင်လည်း တာဝန်ရှိပါတယ်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်အစပိုင်းကစပြီး နိုင်ငံစုံ စုပေါင်းကုန်သွယ်မှုစနစ်ကိုစွန့်ခွာပြီး နှစ်နိုင်ငံလွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်ရေး သဘောတူညီချက်တွေဆီသွားတာ၊ နိုင်ငံတကာဥပဒေနဲ့ဆန့်ကျင်တဲ့ အမေရိကန်စစ်ပွဲတွေကို ထောက်ခံခဲ့တာ၊ ဒေသတွင်းစစ်ရေး တိုးချဲ့မှုတွေမှာ တက်ကြွစွာပါဝင်ခဲ့တာတွေဟာ အဲဒီစနစ်ကို အားနည်းလာစေတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေဖြစ်ပါတယ်။ဒီအချက်ကိုနားလည်နိုင်ရင် နောက်ထပ်အမှန်တရားတစ်ခုကိုလည်း လက်ခံရပါမယ်။ အဲဒါက အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဟာ ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်းကို ကိုယ်တိုင်ပြောင်းလဲနိုင်တဲ့အင်အားမရှိဘူးဆိုတာပါပဲ။ ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်းကို ပြောင်းလဲနိုင်တာက အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ နယ်ပယ်ဖြစ်ပါတယ်။အကောင်းဆုံး အလယ်အလတ်အင်အားကြီး နိုင်ငံတွေဟာ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် လှုပ်ရှားနိုင်ရပါမယ်။ စနစ်ဟောင်းပျက်စီးသွားတဲ့အချိန်မှာ အဲဒီစနစ်ကို နောက်ဆုံးအထိ ဖက်တွယ်ထားတဲ့ နိုင်ငံမျိုး မဖြစ်သင့်ပါဘူး။ ဒါမှမဟုတ် စနစ်အသစ်တည်ဆောက်နေတဲ့ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကို တိုက်ရိုက်ဆန့်ကျင်နေတဲ့နိုင်ငံမျိုးလည်း မဖြစ်သင့်ပါဘူး။ဒါပေမဲ့ တချို့နိုင်ငံတွေကတော့ “သူရဲကောင်းလမ်းကြောင်း” ဆိုတဲ့ လမ်းကြောင်းကိုရွေးချင်ကြပါတယ်။ အဲဒီလိုနိုင်ငံတွေအနေနဲ့ အီရန်ကို ကြည့်သင့်ပါတယ်။ အီရန်ဟာ နိုင်ငံတကာစနစ်ရဲ့ ပြင်ပမှာ ရပ်တည်ခဲ့ပြီး စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုတွေ၊ စစ်ရေးဖိအားတွေ၊ စစ်ပွဲတွေကြားမှာ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်း များစွာကြာရုန်းကန်ခဲ့ရပါတယ်။တကယ်တော့ အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံအများစုဟာ အဲဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ ရှင်သန်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ သမိုင်းကိုကြည့်လိုက်ရင် လစ်ဘရယ် နိုင်ငံတကာအခင်းအကျင်းကို ဦးဆောင်တဲ့ အင်အားကြီးနိုင်ငံကိုဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးမှာ နိုင်ငံတော်အဖြစ်တောင် မတည်ရှိတော့တဲ့နိုင်ငံတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာပဲ အလယ်အလတ် အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ အိပ်မက်က အိပ်မက်ဆိုး တစ်ခုဖြစ်လာရတာပါ။တကယ်အောင်မြင်တဲ့ အလယ်အလတ်အင်အားကြီး နိုင်ငံဆိုတာ စနစ်ဖိအားတွေကို သူရဲကောင်းဆန်ဆန်နဲ့ ဆန့်ကျင်တဲ့နိုင်ငံမဟုတ်ပါဘူး။ စနစ်အပြောင်းအလဲကို အချိန်မီသိမြင်ပြီး အဲဒီအောက်မှာ ဖိနှိပ်မခံရအောင် ရှောင်ရှားနိုင်တဲ့ နိုင်ငံမျိုးဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံရေးသမားတွေကတော့ မဲဆန္ဒရှင်တွေကို နှစ်သက်စေဖို့ လက်တွေ့မကျတဲ့ကတိတွေ ပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပညာရှင်တွေမှာ ပိုကြီးမားတဲ့တာဝန်ရှိပါတယ်။ သူတို့ဟာ သမိုင်းကိုနောက်ပြန်လှည့်ဖို့ စိတ်ကူးမယဉ်ဘဲ ကမ္ဘာ့စနစ်ရဲ့အမှန်တကယ် ဖွဲ့စည်းပုံကို လက်ခံနားလည်ဖို့လိုပါတယ်။ဒီလိုဆန့်ကျင်သုံးသပ်တဲ့အသံတွေ မပေါ်လာသရွေ့ အလယ်အလတ် အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ အိပ်မက်ကို အားပေးနေတဲ့ဆောင်းပါးတွေက နိုင်ငံရေး စကားလုံးတွေကို ပိုမိုကွဲပြားစေပြီး လက်တွေ့ကျတဲ့ မဟာဗျူဟာ ဆွေးနွေးမှုတွေကို တားဆီးနေဦးမှာပါ။ အဆုံးသတ်အနေနဲ့ပြောရရင် အမေရိကန်ဦးဆောင်တဲ့ လစ်ဘရယ်နိုင်ငံတကာ အခင်းအကျင်းဟာ အဆုံးသတ်သွားပြီလို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။ “အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ ဦးဆောင်တဲ့ ပြန်လည်ရှင်သန်မှု” ဆိုတာလည်း ဖြစ်လာနိုင်မယ့်အရာမဟုတ်ပါဘူး။ ဘာကြောင့်လဲဆိုရင် အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ လုပ်ရမယ့်အလုပ်က အဲဒါမဟုတ်လို့ပါပဲ။ အခုအချိန်မှာ သူတို့အတွက် အရေးကြီးဆုံးက ဒေသတွင်းစနစ်အမှန်ကို လက်ခံနားလည်ဖို့ပါ။ မဟုတ်ရင် သူတို့ရဲ့ အလယ်အလတ်အင်အားကြီး နိုင်ငံအိပ်မက်များက အိပ်မက်ဆိုးများအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်ကြောင်း ရေးသားတင်ပြလိုက်ရပါတယ်။ ။MWD

ဒီအယူအဆက နားထောင်ရတာ အားတက်စရာ ကောင်းပေမယ့် တကယ်တမ်းမှာတော့ အဲဒီတာဝန်တွေက အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ လုပ်နိုင်တဲ့အတိုင်းအတာထက် များစွာကျော်လွန်နေတာဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တတ်သိလိမ္မာတဲ့ အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဆိုရင်တောင် ဒီလိုတာဝန်မျိုးကို လက်ခံဖို့ မကြိုးစားသင့်ဘူးလို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။

အရင်က ပင်လယ်ရေကြောင်းလုံခြုံရေးဆိုတာ အမေရိကန်ရဲ့ ရေတပ်အင်အားကြီးတစ်ခုတည်းက ထိန်းချုပ်ထားနိုင်တဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုအချိန်မှာတော့ အခြေအနေက လုံးဝပြောင်းလဲသွားပါပြီ။ အဝေးပစ်ဒုံးကျည်တွေ၊ ဒရုန်းစနစ်တွေ၊ ရေငုပ်သင်္ဘောတွေ၊ ဆိုက်ဘာစစ်ဆင်ရေးနည်းပညာတွေ၊ ဝင်ခွင့်ပိတ်တဲ့စနစ်တွေကြောင့် ပင်လယ်ပြင်ဟာ စစ်မြေပြင်တစ်ခုလို ဖြစ်လာနေပါတယ်။တကယ်တမ်းမှာတော့ အမေရိကန်ရေတပ်ကတောင်မှ ပင်လယ်ရေကြောင်းလုံခြုံရေးကို အပြည့်အဝ အာမခံနိုင်ဖို့ ရုန်းကန်နေရပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမှာ အလယ်အလတ်အင်အားကြီး နိုင်ငံအားလုံးစုပေါင်းပြီး အင်ဒို-ပစိဖိတ် ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းတွေကို ကိုယ်တိုင်ကာကွယ်နိုင်မယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆက မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ စိတ်ကူးယဉ်မှုတစ်ခုနဲ့ ပိုတူနေပါတယ်။

တစ်ချိန်တုန်းက ဒေသတွင်းအခင်းအကျင်းဟာ တည်ငြိမ်တဲ့အခြေအနေရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုတော့ အဲဒီအခင်းအကျင်းက အပိုင်းပိုင်းကွဲလာပြီး ပြိုင်ဆိုင်မှုများတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုဖြစ်လာနေပါတယ်။ စစ်အေးတိုက်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်ပိုင်းမှာ လစ်ဘရယ်ဆန်တဲ့ အလယ်အလတ် အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဟာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ မဟာမိတ်ဖွဲ့မှုတွေ၊ စည်းမျဉ်းအခြေပြုအခင်းအကျင်းဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေအားကိုးပြီး သူတို့ရဲ့သြဇာကို တိုးချဲ့နိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အဲဒီစနစ် အလုပ်လုပ်နိုင်ခဲ့တာဟာ နောက်ကွယ်မှာ အမေရိကန်ရဲ့ အလွန်ကြီးမားတဲ့ အင်အားရှိနေလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ “အမေရိကန်နိုင်ငံကဦးဆောင်တဲ့ လစ်ဘရယ်နိုင်ငံတကာအခင်းအကျင်း” လို့ ခေါ်ခဲ့တာကလည်း အကြောင်းမဲ့မဟုတ်ပါဘူး။ အမေရိကန်ဦးဆောင်မှု အားနည်းလာတာနဲ့အမျှ အဲဒီစနစ်လည်း တဖြည်းဖြည်းပြိုကွဲလာတာပါပဲ။

တကယ်အောင်မြင်တဲ့ အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ မဟာဗျူဟာတွေကို ကြည့်လိုက်ရင် သူတို့ဟာ စစ်ရေးအင်အားနဲ့မဟုတ်ဘဲ သံတမန်ရေးကျွမ်းကျင်မှု၊ တီထွင်ဖန်တီးနိုင်တဲ့မူဝါဒတွေ၊ ပညာရှင်တွေနဲ့ မူဝါဒချမှတ်သူတွေကြား နီးကပ်တဲ့ဆက်ဆံရေး၊ ရေရှည်စီမံထားတဲ့ သံတမန်ရေးအခြေခံ အလုပ်တွေကို အားထားခဲ့ကြတာတွေ့ရပါတယ်။ အရေးကြီးဆုံးက အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ ထောက်ခံမှုမရှိရင်တောင်မှအနည်းဆုံး တိုက်ရိုက် ဆန့်ကျင်မှုမရှိဖို့ပါပဲ။ ဒီလိုလုပ်နိုင်ဖို့ ကောင်းမွန်လှတဲ့ သံတမန်ဝန်ထမ်းအင်အား၊ လေ့ကျင့်မှုကောင်းကောင်းနဲ့ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုခေတ်မှာ အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေမှာ ဒီလိုစွမ်းရည်တွေ တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းလာနေပါတယ်။

သြစတြေးလျကို ဥပမာအဖြစ် ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်က ကန်ဘာရာမြို့မှာကျင်းပတဲ့ အစည်းအဝေးကနေ APEC ကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့တာဟာ အလွန်အောင်မြင်တဲ့ သံတမန်ရေးလုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ မဟာဗျူဟာပတ်ဝန်းကျင်က အဆင်ပြေတယ်။ ကမ္ဘာပြုစီးပွားရေးပုံစံက တိုးတက်နေတယ်။ အမေရိကန်နဲ့ ဒေသတွင်းမှာရှိတဲ့အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကလည်း ထောက်ခံမှုရှိတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒီခေတ်က အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ အောင်မြင်ခဲ့တဲ့ဖြစ်ရပ်တိုင်း တူညီတဲ့အချက်တစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲဒါက အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ ထောက်ခံမှုပါပဲ။

ဒါပေမဲ့ နောက်ပိုင်း ကီဗင်ရုရဲ့ Asia-Pacific Community အဆိုပြုချက် ထွက်လာချိန်မှာတော့ အခြေအနေက လုံးဝမတူတော့ပါဘူး။ အဲဒီအချိန်မှာ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကြား ပြိုင်ဆိုင်မှုပိုမိုပြင်းထန်လာတယ်။ ဒေသတွင်း သဘောတူညီမှုတွေအားနည်းလာတယ်။ အဖွဲ့အစည်းအသစ်တည်ဆောက်ဖို့ကို

အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေမှာ စိတ်ဝင်စားမှုမရှိတော့ဘူး။ နောက်ဆုံးမှာတော့ အဲဒီအဆိုပြုချက်ဟာ တစ်နှစ်မပြည့်ခင် တိတ်တဆိတ်ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ပါတယ်။

နောက်ပိုင်းမှာပေါ်လာတဲ့ Mikta အဖွဲ့ ဒါမှမဟုတ် NATO ရဲ့ Indo-Pacific Four (IP4) လိုမျိုးအစီအစဉ်တွေကလည်း လစ်ဘရယ်ဆန်တဲ့ အလယ်အလတ် အင်အားကြီးနိုင်ငံများရဲ့ခေတ်အတွက် နောက်ဆုံးအသက်ရှူသံတွေလိုပဲ ဖြစ်နေပါတယ်။ ကနေဒါနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် မာ့ကာနေးက အလယ်အလတ်အင်အား

ကြီးနိုင်ငံတွေစုပေါင်းပြီး အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ ဖိအားကို တုံ့ပြန်ဖို့ပြောခဲ့ပေမယ့် ဒါဟာလက်တွေ့မကျတဲ့ အိပ်မက်တစ်ခုနဲ့ပိုတူနေပါတယ်။

တကယ်ကိုတတ်သိလိမ္မာတဲ့ အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဆိုရင် ပင်လယ်ရေကြောင်းစနစ်ကို ကိုယ်တိုင်ကာကွယ်ဖို့ မကြိုးစားသင့်သလို လစ်ဘရယ်နိုင်ငံတကာ အခင်းအကျင်းကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ဖို့လည်း မကြိုးစားသင့်ပါဘူး။

ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒီစနစ်ဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ အပြည့်အဝထောက်ခံမှုမရှိရင်မတည်ရှိနိုင်တာကို သူတို့နားလည်ထားရပါမယ်။ အခုဖြစ်နေတဲ့ လမ်းကြောင်းအရဆိုရင် အမေရိကန်က အပြည့်အဝထောက်ခံနေရင်တောင် ဒီစနစ်က နောက်ဆုံးမှာ အားနည်းပြီး ပျက်စီးသွားနိုင်ပါတယ်။

တကယ်တမ်းမှာ လစ်ဘရယ်နိုင်ငံတကာအခင်းအကျင်း ပျက်စီးလာရာမှာ အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကိုယ်တိုင်လည်း တာဝန်ရှိပါတယ်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်အစပိုင်းကစပြီး နိုင်ငံစုံ စုပေါင်းကုန်သွယ်မှုစနစ်ကိုစွန့်ခွာပြီး နှစ်နိုင်ငံလွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်ရေး သဘောတူညီချက်တွေဆီသွားတာ၊ နိုင်ငံတကာဥပဒေနဲ့ဆန့်ကျင်တဲ့ အမေရိကန်စစ်ပွဲတွေကို ထောက်ခံခဲ့တာ၊ ဒေသတွင်းစစ်ရေး တိုးချဲ့မှုတွေမှာ တက်ကြွစွာပါဝင်ခဲ့တာတွေဟာ အဲဒီစနစ်ကို အားနည်းလာစေတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအချက်ကိုနားလည်နိုင်ရင် နောက်ထပ်အမှန်တရားတစ်ခုကိုလည်း လက်ခံရပါမယ်။ အဲဒါက အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဟာ ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်းကို ကိုယ်တိုင်ပြောင်းလဲနိုင်တဲ့အင်အားမရှိဘူးဆိုတာပါပဲ။ ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်းကို ပြောင်းလဲနိုင်တာက အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ နယ်ပယ်ဖြစ်ပါတယ်။

အကောင်းဆုံး အလယ်အလတ်အင်အားကြီး နိုင်ငံတွေဟာ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် လှုပ်ရှားနိုင်ရပါမယ်။ စနစ်ဟောင်းပျက်စီးသွားတဲ့အချိန်မှာ အဲဒီစနစ်ကို နောက်ဆုံးအထိ ဖက်တွယ်ထားတဲ့ နိုင်ငံမျိုး မဖြစ်သင့်ပါဘူး။ ဒါမှမဟုတ် စနစ်အသစ်တည်ဆောက်နေတဲ့ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကို တိုက်ရိုက်ဆန့်ကျင်နေတဲ့နိုင်ငံမျိုးလည်း မဖြစ်သင့်ပါဘူး။

ဒါပေမဲ့ တချို့နိုင်ငံတွေကတော့ “သူရဲကောင်းလမ်းကြောင်း” ဆိုတဲ့ လမ်းကြောင်းကိုရွေးချင်ကြပါတယ်။ အဲဒီလိုနိုင်ငံတွေအနေနဲ့ အီရန်ကို ကြည့်သင့်ပါတယ်။ အီရန်ဟာ နိုင်ငံတကာစနစ်ရဲ့ ပြင်ပမှာ ရပ်တည်ခဲ့ပြီး စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုတွေ၊ စစ်ရေးဖိအားတွေ၊ စစ်ပွဲတွေကြားမှာ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်း များစွာကြာရုန်းကန်ခဲ့ရပါတယ်။

တကယ်တော့ အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံအများစုဟာ အဲဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ ရှင်သန်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ သမိုင်းကိုကြည့်လိုက်ရင် လစ်ဘရယ် နိုင်ငံတကာအခင်းအကျင်းကို ဦးဆောင်တဲ့ အင်အားကြီးနိုင်ငံကိုဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးမှာ နိုင်ငံတော်အဖြစ်တောင် မတည်ရှိတော့တဲ့နိုင်ငံတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာပဲ အလယ်အလတ် အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ အိပ်မက်က အိပ်မက်ဆိုး တစ်ခုဖြစ်လာရတာပါ။

တကယ်အောင်မြင်တဲ့ အလယ်အလတ်အင်အားကြီး နိုင်ငံဆိုတာ စနစ်ဖိအားတွေကို သူရဲကောင်းဆန်ဆန်နဲ့ ဆန့်ကျင်တဲ့နိုင်ငံမဟုတ်ပါဘူး။ စနစ်အပြောင်းအလဲကို အချိန်မီသိမြင်ပြီး အဲဒီအောက်မှာ ဖိနှိပ်မခံရအောင် ရှောင်ရှားနိုင်တဲ့ နိုင်ငံမျိုးဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံရေးသမားတွေကတော့ မဲဆန္ဒရှင်တွေကို နှစ်သက်စေဖို့ လက်တွေ့မကျတဲ့ကတိတွေ ပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပညာရှင်တွေမှာ ပိုကြီးမားတဲ့တာဝန်ရှိပါတယ်။ သူတို့ဟာ သမိုင်းကိုနောက်ပြန်လှည့်ဖို့ စိတ်ကူးမယဉ်ဘဲ ကမ္ဘာ့စနစ်ရဲ့အမှန်တကယ် ဖွဲ့စည်းပုံကို လက်ခံနားလည်ဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလိုဆန့်ကျင်သုံးသပ်တဲ့အသံတွေ မပေါ်လာသရွေ့ အလယ်အလတ် အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ အိပ်မက်ကို အားပေးနေတဲ့ဆောင်းပါးတွေက နိုင်ငံရေး စကားလုံးတွေကို ပိုမိုကွဲပြားစေပြီး လက်တွေ့ကျတဲ့ မဟာဗျူဟာ ဆွေးနွေးမှုတွေကို တားဆီးနေဦးမှာပါ။ အဆုံးသတ်အနေနဲ့ပြောရရင် အမေရိကန်ဦးဆောင်တဲ့ လစ်ဘရယ်နိုင်ငံတကာ အခင်းအကျင်းဟာ အဆုံးသတ်သွားပြီလို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။ “အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ ဦးဆောင်တဲ့ ပြန်လည်ရှင်သန်မှု” ဆိုတာလည်း ဖြစ်လာနိုင်မယ့်အရာမဟုတ်ပါဘူး။ ဘာကြောင့်လဲဆိုရင် အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ လုပ်ရမယ့်အလုပ်က အဲဒါမဟုတ်လို့ပါပဲ။ အခုအချိန်မှာ သူတို့အတွက် အရေးကြီးဆုံးက ဒေသတွင်းစနစ်အမှန်ကို လက်ခံနားလည်ဖို့ပါ။ မဟုတ်ရင် သူတို့ရဲ့ အလယ်အလတ်အင်အားကြီး နိုင်ငံအိပ်မက်များက အိပ်မက်ဆိုးများအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်ကြောင်း ရေးသားတင်ပြလိုက်ရပါတယ်။ ။

MWD

ထက်မြတ်

Sun, 05/31/2026 - 12:00

MWD

ပဋိပက္ခတွေပြည့်နေတဲ့ ကမ္ဘာကြီးအတွက် တည်ငြိမ်မှုဆီသွားနိုင်မယ့် လမ်းကြောင်း(၃)ခု

လက်ရှိကမ္ဘာကြီးကိုကြည့်လိုက်ရင် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေး၊ နည်းပညာနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲတွေ အရှိန်အဟုန်ကြီးကြီးနဲ့ ဖြစ်ပေါ်နေတယ်ဆိုတာ ဘယ်သူမဆို ခံစားမိကြမှာပါ။ အရင်တုန်းကလို တစ်နိုင်ငံတည်းက ကမ္ဘာကို ဦးဆောင်တဲ့စနစ်က အားနည်းလာနေပြီး နိုင်ငံကြီးတွေကြားမှာ အားပြိုင်မှုက ပိုမိုပြင်းထန်လာနေပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ လူအများစိတ်ဝင်စားတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုက “ကမ္ဘာကြီး ဘယ်တော့ပြန်တည်ငြိမ်မလဲ”ဆိုတာပါပဲ။ နောက်ထပ်အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းက“အသစ်ဖြစ်လာမယ့် ကမ္ဘာ့စနစ်ကြီးထဲ ဘယ်နိုင်ငံက ဘယ်လိုနေရာယူမလဲ” ဆိုတာပါ။ဒီမေးခွန်းတွေကိုဖြေဖို့ဆိုရင် လက်ရှိဖြစ်နေတဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေကို တစ်ခုချင်းစီခွဲပြီး မကြည့်သင့်ပါဘူး။ အခုကမ္ဘာကြီးမှာဖြစ်နေတဲ့ ပြဿနာတွေဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခုဆက်စပ်နေတဲ့ စနစ်အပြောင်းအလဲကြီးတစ်ခုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေဖြစ်ပါတယ်။ လူအများစုက စစ်ပွဲဆိုရင် တိုက်ခိုက်မှုတွေကိုပဲ တွေးကြပေမယ့် တကယ်တော့ ဒီဘက်ခေတ်ပဋိပက္ခတွေမှာ တိုက်ခိုက်မှုလုပ်တဲ့ စစ်ရေးတင်သာမကဘဲ ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲ၊ငွေကြေးစစ်ပွဲ၊ နည်းပညာအပြိုင်အဆိုင်၊ သဘာဝအရင်းအမြစ်အတွက် ယှဉ်ပြိုင်မှုတွေပါ ပါဝင်လာပါတယ်။ဥပမာပြောရရင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာဖြစ်နေတဲ့ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးဘက်က အီရန်ကို ဖိအားပေးနေမှု၊ ရုရှားနဲ့ ယူကရိန်းစစ်ပွဲ၊ အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်ကြား ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲတွေကို သီးခြားအဖြစ်အပျက်တွေအဖြစ်ပဲ မမြင်သင့်တော့ပါဘူး။ ဒီအရာတွေက ကမ္ဘာ့စနစ်အသစ်ကြီးတစ်ခု ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းနေတဲ့လုပ်ငန်းစဉ်ကြီးရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေပါပဲ။ သမိုင်းကိုပြန်ကြည့်လိုက်ရင် ကမ္ဘာကြီးမှာ ဒီလိုမျိုးအကြီးစားပြောင်းလဲမှုတွေဟာ အချိန်အပိုင်းအခြား တစ်ခုခြားပြီး ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်တာကိုတွေ့နိုင်ပါတယ်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် နှစ် ၇၀ ကနေ ၁၀၀ ကြားမှာ တစ်ကြိမ်လောက် ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်နိုင်ငံ ပြောင်းလဲသွားတဲ့ အကြီးစားအကျပ်အတည်းတွေ ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါတယ်။ နှစ် ၄၀ ကနေ ၆၀ ကြားမှာ နည်းပညာနဲ့ စီးပွားရေးပုံစံအသစ်များစွာ ပေါ်လာတတ်ပြီး ၂၅ နှစ်ကနေ ၃၀ ကြားမှာတော့ အဲဒီစနစ်အတွင်း ဖွဲ့စည်းပုံတွေ ပြန်ပြောင်းတတ်ပါတယ်။ဒါပေမဲ့ ဒီအချိန်ကာလတွေကို တိကျမှုရှိတဲ့ သမိုင်းစည်းမျဉ်းအဖြစ် မယူသင့်ပါဘူး။ သမိုင်းက စက်ဝိုင်းလို ပြန်လည်လှည့်ပတ်နေပေမယ့် အရှိန်ကပိုမြန်လာနေတယ်လို့ပဲမြင်နိုင်ပါတယ်။ အရင်ခေတ်တွေထက် အပြောင်းအလဲတွေက ပိုမိုမြန်ဆန်လာတာပါ။ ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၀၀ ကျော်ကို ပြန်ကြည့်မယ်ဆိုရင်၁၈၁၅ ခုနှစ်ကနေ ၁၉၁၄ ခုနှစ်အထိက နပိုလီယံစစ်ပွဲတွေပြီးနောက် ဗြိတိန်က ပင်လယ်ရေကြောင်းနဲ့ ငွေကြေးစနစ်ကိုအုပ်စိုးထားတဲ့ခေတ်ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးကိုတိုးချဲ့လာပြီး စက်မှုတော်လှန်ရေးကိုစတင်ခဲ့တဲ့ အချိန်လည်းဖြစ်ပါတယ်။၁၉၁၄ ခုနှစ်ကနေ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိကတော့ ကမ္ဘာ့စနစ်ပျက်စီးသွားတဲ့ ခေတ်လို့ပြောနိုင်ပါတယ်။ ပထမကမ္ဘာစစ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၊ စီးပွားရေးပျက်ကပ်ကြီးနဲ့ အင်ပါယာတွေ၊ အယူဝါဒတွေကြား တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်ကနေ ၁၉၉၁ ခုနှစ်အထိမှာတော့ အမေရိကန်နဲ့ ဆိုဗီယက်ယူနီယံတို့ ဦးဆောင်တဲ့ နှစ်ဖက်စခန်းခွဲကမ္ဘာဖြစ်လာပါတယ်။ ဒီကာလဟာ စစ်အေးတိုက်ပွဲခေတ်ဖြစ်ပြီး ဒေါ်လာစနစ်အားကောင်းလာသလို စစ်ရေးမဟာမိတ်အဖွဲ့တွေ ပိုမိုတည်ငြိမ်လာခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိကတော့ အမေရိကန်တစ်နိုင်ငံတည်းက အင်အားကြီးတဲ့ Unipolar Globalization ခေတ်ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာကြီးက လွတ်လပ်တဲ့ဈေးကွက်စနစ်ကို ယုံကြည်လာပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်တွေ အလွန်တိုးချဲ့လာခဲ့ပါတယ်။ဒါပေမဲ့ ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှာဖြစ်ပွားတဲ့ ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်းကနေစပြီး အဲဒီစနစ်မှာအက်ကွဲမှုတွေ ပေါ်လာခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာ အမေရိကန်နဲ့ တရုတ် ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲဖြစ်လာတယ်။ နောက်ပိုင်း ကိုဗစ်-၁၉ ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါက ထပ်ရိုက်ခတ်လိုက်တယ်။ ဒီအရာတွေကြောင့် ကမ္ဘာကြီးဟာ အုပ်စုကွဲခြင်း၊ စနစ်ကွဲခြင်း ပိုမိုမြန်ဆန်လာခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်ကို လက်ရှိစနစ်မတည်ငြိမ်မှုရဲ့ စတင်ချိန်အဖြစ်မှတ်ယူမယ်ဆိုရင် ဒီအခြေအနေက မကြာခင်ပြီးသွားမယ့်ပုံတော့မရှိသေးပါဘူး။ သမိုင်းပုံစံတွေကိုနှိုင်းယှဉ်ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဒီအပြောင်းအလဲပြီးဆုံးဖို့ ၂၅ နှစ်ကနေ နှစ်ပေါင်း ၃၀ လောက်အထိကြာနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလိုဆိုရင် ၂၀၃၃ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၃၈ ခုနှစ်ဝန်းကျင်အရောက်မှာ ကမ္ဘာကြီးပိုတည်ငြိမ်လာနိုင်တဲ့ အခြေအနေကိုမြင်ရနိုင်ပါတယ်။ဒါဟာ တိကျတဲ့ဟောကိန်းတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကမ္ဘာ့စနစ်အသစ် ဘယ်လိုဖွဲ့စည်းလာမလဲဆိုတာကို နားလည်ဖို့အသုံးဝင်တဲ့ အတွေးဘောင်တစ်ခုတော့ဖြစ်ပါတယ်။ အနာဂတ်မှာ မက်ခရိုဒေသကြီးတွေ ပိုမိုထင်ရှားလာနိုင်ပါတယ်။ အမေရိကန်ဦးဆောင်တဲ့စနစ်တစ်ခု၊ တရုတ်ကို ဗဟိုပြုတဲ့ ထုတ်လုပ်ရေးစနစ်တစ်ခု၊ အိန္ဒိယဗဟိုပြုစနစ်၊ ဥရောပစနစ်၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းစွမ်းအင်နဲ့ ငွေကြေးဇုန်၊ အာဖရိက သဘာဝအရင်းအမြစ်ဇုန် စတဲ့အုပ်စုကြီးတွေ ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အင်အားဗဟိုချက်တွေများလာတာက တည်ငြိမ်မှုကို အလိုအလျောက် မပေးနိုင်ပါဘူး။ အဲဒီအတွက်နောက်ဆုံးမှာ အင်အားအကြီးဆုံးစနစ်တစ်ခု ဒါမှမဟုတ် နှစ်ခုလောက်သာ ထင်ရှားလာတဲ့အချိန်မှ တည်ငြိမ်မှုပိုမိုရရှိလာနိုင်ပါတယ်။ အဓိကအားဖြင့် အနာဂတ်မှာဖြစ်လာနိုင်တဲ့ လမ်းကြောင်း(၃)ခုရှိပါတယ်။ပထမလမ်းကြောင်းက အမေရိကန်က အရင်လို ပြန်လည်အုပ်စိုးလာနိုင်တဲ့အခြေအနေပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒီအခြေအနေက ဖြစ်နိုင်ခြေနည်းပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ တရုတ်က စက်မှု၊ နည်းပညာ၊ ငွေကြေးအင်အားတွေအလွန်ကြီးထွားလာပြီး ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွေလို အမေရိကန်တစ်နိုင်ငံတည်းက ကမ္ဘာကြီးကိုဦးဆောင်နိုင်တဲ့ခေတ် ပြန်လာဖို့ခက်ခဲနေပါပြီ။ ဒုတိယလမ်းကြောင်းကတော့ တရုတ်က ကမ္ဘာ့စနစ်အသစ်ရဲ့ အဓိကဗဟိုချက်ဖြစ်လာမယ့် အခြေအနေပါ။ ဒီအခြေအနေက ပိုဖြစ်နိုင်ခြေရှိနေပေမယ့် တိုတောင်းတဲ့ အချိန်အတွင်းဖြစ်လာဖို့တော့ မလွယ်သေးပါဘူး။ တရုတ်အနေနဲ့ တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ငွေကြေးစနစ်၊ နည်းပညာစံနှုန်းတွေနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုသြဇာတွေကို ပိုမိုတိုးချဲ့နိုင်ဖို့ လိုအပ်နေသေးပါတယ်။ တတိယလမ်းကြောင်းက အလားအလာအများဆုံးဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ကမ္ဘာကြီးဟာ အမေရိကန်ဦးဆောင်တဲ့စနစ်တစ်ခုနဲ့ တရုတ်ဗဟိုပြုစနစ်တစ်ခု ဆိုပြီး နှစ်ဖက်အင်အားကြီးစနစ်တွေကြားမှာ ခွဲခြားတည်ရှိနေမယ့်ပုံစံပါ။ နိုင်ငံတွေကလည်း သူတို့ရဲ့အကျိုးစီးပွားအလိုက် ဒီလိုမျိုးအင်အားဗဟိုချက် နှစ်ခုအနက် တစ်ခုဆီကို တဖြည်းဖြည်းရွေ့သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒီအခြေအနေမှာတော့ တရုတ်ဘက်က အားသာချက် နည်းနည်းပိုရှိနေတယ်လို့ မြင်တွေ့နိုင်ပါတယ်။အမေရိကန်နိုင်ငံကတော့ ယနေ့အချိန်အထိ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေးနဲ့ နည်းပညာစနစ် အများစုကို ထိန်းထားနိုင်ဆဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်ရှိကမ္ဘာကြီးမှာ လိုအပ်နေတာက ရေရှည်တည်ငြိမ်မှုပါ။ နည်းပညာစနစ်တွေ ချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်ဖို့၊ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေကနေ ကာကွယ်နိုင်ဖို့၊ ငွေကြေးအန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်ဖို့၊ နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုနဲ့ သဘာဝအရင်းအမြစ်လုံခြုံမှုတွေရှိဖို့ လိုအပ်နေပါတယ်။ မေလအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံက အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားတို့နဲ့ အဆင့်မြင့်အစည်းအဝေးတွေကို ဆက်တိုက်ဆိုသလိုပြုလုပ်ခဲ့တာဟာ သင်္ကေတအရ အရေးကြီးပါတယ်။ အမေရိကန်နဲ့တွေ့ဆုံမှုက နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ဘယ်အတိုင်းအတာ အထိသွားကြမလဲဆိုတာ သတ်မှတ်ဖို့ ကြိုးစားတာဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ရုရှားနဲ့တွေ့ဆုံမှုကတော့ အနာဂတ် မဟာမက်ခရိုဒေသကြီးတစ်ခုကို တည်ဆောက်ဖို့ မဟာမိတ်ပိုမို ခိုင်မာလာစေအောင် လုပ်ဆောင်တဲ့ သဘောမျိုးဖြစ်နေပါတယ်။တရုတ်က ကမ္ဘာကြီးကို အဆင့်မြင့်စက်မှုလုပ်ငန်း၊ နည်းပညာနဲ့ ရေရှည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအတွက် အစီအစဉ်ကျတဲ့ အမြင်တွေပေးနိုင်ပါတယ်။ ရုရှားနိုင်ငံကတော့စွမ်းအင်၊ သဘာဝအရင်းအမြစ်နဲ့ စစ်ရေးစွမ်းရည်အင်အားတွေကြောင့် ယူရေးရှားနဲ့ တရုတ်ဗဟိုပြုစနစ်အတွက်အရေးကြီးတဲ့ မဟာဗျူဟာနောက်ခံအင်အား ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ပြောရရင် လက်ရှိကမ္ဘာကြီးက အကြီးစားအပြောင်းအလဲတစ်ခုရဲ့ အလယ်မှာရောက်နေပါတယ်။ သေးငယ်တဲ့နိုင်ငံတွေအတွက်လည်း ဒီအပြောင်းအလဲဟာ စိန်ခေါ်မှုကြီးတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ အရင်လိုနိုင်ငံရေးအရ တစ်ဖက်တည်းကို အပြည့်အဝမှီခိုပြီး ရပ်တည်ဖို့ ခက်ခဲလာနိုင်ပါတယ်။ အနာဂတ်မှာ နိုင်ငံအသေးတွေ အောင်မြင်ဖို့ဆိုရင် ဘက်စုံဆက်ဆံရေး၊ နည်းပညာတိုးတက်မှု၊ ပညာရေးနဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်စီးပွားရေးအပေါ် အာရုံစိုက်ဖို့ လိုအပ်လာနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့်လူငယ်အင်အား၊ နည်းပညာကျွမ်းကျင်မှုနဲ့ ပထဝီဝင်အရေးပါမှုတွေကို မှန်ကန်စွာအသုံးချနိုင်တဲ့နိုင်ငံတွေက စနစ်အသစ်ထဲမှာ ပိုမိုအကျိုးရှိနိုင်ပါတယ်။အဆုံးမှာတော့ ကမ္ဘာကြီးဟာ “ဘယ်သူအနိုင်ရမလဲ” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုတည်းနဲ့ ရှင်းလို့မရတော့ပါဘူး။ အဓိကမေးခွန်းက “ဘယ်လိုစနစ်က လူသားအဖွဲ့အစည်းအတွက် ပိုမိုတည်ငြိမ်ပြီး ရေရှည်ခံနိုင်မလဲ” ဆိုတာဖြစ်လာပါတယ်။ လက်ရှိအချိန်ဟာ မတည်ငြိမ်မှုတွေ၊ အုပ်စုကွဲမှုတွေ၊ ပြိုင်ဆိုင်မှုတွေ ပြင်းထန်နေတဲ့ကာလဖြစ်ပေမယ့် ဒီအရာတွေဟာ အနာဂတ်ကမ္ဘာ့စနစ်အသစ်တစ်ခု မွေးဖွားလာဖို့ လိုအပ်တဲ့ နာကျင်မှုဖြစ်စဉ်တစ်ခုလည်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ သမိုင်းတစ်လျှောက် အင်ပါယာတွေပေါ်လာခဲ့သလို ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူသားအဖွဲ့အစည်းကတော့ စနစ်အသစ်တွေကိုအမြဲတမ်း ပြန်လည် တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ လက်ရှိကမ္ဘာကြီးလည်း အဲဒီလိုပဲ နောက်ထပ်စနစ်အသစ် တစ်ခုဆီ တဖြည်းဖြည်း ရွေ့လျားနေတယ်လို့ပြောနိုင်ပါတယ်။ ။MWD

အရင်တုန်းကလို တစ်နိုင်ငံတည်းက ကမ္ဘာကို ဦးဆောင်တဲ့စနစ်က အားနည်းလာနေပြီး နိုင်ငံကြီးတွေကြားမှာ အားပြိုင်မှုက ပိုမိုပြင်းထန်လာနေပါတယ်။

ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ လူအများစိတ်ဝင်စားတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုက “ကမ္ဘာကြီး ဘယ်တော့ပြန်တည်ငြိမ်မလဲ”ဆိုတာပါပဲ။ နောက်ထပ်အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းက“အသစ်ဖြစ်လာမယ့် ကမ္ဘာ့စနစ်ကြီးထဲ ဘယ်နိုင်ငံက ဘယ်လိုနေရာယူမလဲ” ဆိုတာပါ။

ဒီမေးခွန်းတွေကိုဖြေဖို့ဆိုရင် လက်ရှိဖြစ်နေတဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေကို တစ်ခုချင်းစီခွဲပြီး မကြည့်သင့်ပါဘူး။ အခုကမ္ဘာကြီးမှာဖြစ်နေတဲ့ ပြဿနာတွေဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခုဆက်စပ်နေတဲ့ စနစ်အပြောင်းအလဲကြီးတစ်ခုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေဖြစ်ပါတယ်။ လူအများစုက စစ်ပွဲဆိုရင် တိုက်ခိုက်မှုတွေကိုပဲ တွေးကြပေမယ့် တကယ်တော့ ဒီဘက်ခေတ်ပဋိပက္ခတွေမှာ တိုက်ခိုက်မှုလုပ်တဲ့ စစ်ရေးတင်သာမကဘဲ ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲ၊ငွေကြေးစစ်ပွဲ၊ နည်းပညာအပြိုင်အဆိုင်၊ သဘာဝအရင်းအမြစ်အတွက် ယှဉ်ပြိုင်မှုတွေပါ ပါဝင်လာပါတယ်။

ဥပမာပြောရရင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာဖြစ်နေတဲ့ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးဘက်က အီရန်ကို ဖိအားပေးနေမှု၊ ရုရှားနဲ့ ယူကရိန်းစစ်ပွဲ၊ အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်ကြား ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲတွေကို သီးခြားအဖြစ်အပျက်တွေအဖြစ်ပဲ မမြင်သင့်တော့ပါဘူး။ ဒီအရာတွေက ကမ္ဘာ့စနစ်အသစ်ကြီးတစ်ခု ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းနေတဲ့လုပ်ငန်းစဉ်ကြီးရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေပါပဲ။ သမိုင်းကိုပြန်ကြည့်လိုက်ရင် ကမ္ဘာကြီးမှာ ဒီလိုမျိုးအကြီးစားပြောင်းလဲမှုတွေဟာ အချိန်အပိုင်းအခြား တစ်ခုခြားပြီး ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်တာကိုတွေ့နိုင်ပါတယ်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် နှစ် ၇၀ ကနေ ၁၀၀ ကြားမှာ တစ်ကြိမ်လောက် ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်နိုင်ငံ ပြောင်းလဲသွားတဲ့ အကြီးစားအကျပ်အတည်းတွေ ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါတယ်။ နှစ် ၄၀ ကနေ ၆၀ ကြားမှာ နည်းပညာနဲ့ စီးပွားရေးပုံစံအသစ်များစွာ ပေါ်လာတတ်ပြီး ၂၅ နှစ်ကနေ ၃၀ ကြားမှာတော့ အဲဒီစနစ်အတွင်း ဖွဲ့စည်းပုံတွေ ပြန်ပြောင်းတတ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီအချိန်ကာလတွေကို တိကျမှုရှိတဲ့ သမိုင်းစည်းမျဉ်းအဖြစ် မယူသင့်ပါဘူး။ သမိုင်းက စက်ဝိုင်းလို ပြန်လည်လှည့်ပတ်နေပေမယ့် အရှိန်ကပိုမြန်လာနေတယ်လို့ပဲမြင်နိုင်ပါတယ်။ အရင်ခေတ်တွေထက် အပြောင်းအလဲတွေက ပိုမိုမြန်ဆန်လာတာပါ။ ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၀၀ ကျော်ကို ပြန်ကြည့်မယ်ဆိုရင်၁၈၁၅ ခုနှစ်ကနေ ၁၉၁၄ ခုနှစ်အထိက နပိုလီယံစစ်ပွဲတွေပြီးနောက် ဗြိတိန်က ပင်လယ်ရေကြောင်းနဲ့ ငွေကြေးစနစ်ကိုအုပ်စိုးထားတဲ့ခေတ်ဖြစ်ပါတယ်။

ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးကိုတိုးချဲ့လာပြီး စက်မှုတော်လှန်ရေးကိုစတင်ခဲ့တဲ့ အချိန်လည်းဖြစ်ပါတယ်။

၁၉၁၄ ခုနှစ်ကနေ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိကတော့ ကမ္ဘာ့စနစ်ပျက်စီးသွားတဲ့ ခေတ်လို့ပြောနိုင်ပါတယ်။ ပထမကမ္ဘာစစ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၊ စီးပွားရေးပျက်ကပ်ကြီးနဲ့ အင်ပါယာတွေ၊ အယူဝါဒတွေကြား တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်ကနေ ၁၉၉၁ ခုနှစ်အထိမှာတော့ အမေရိကန်နဲ့ ဆိုဗီယက်ယူနီယံတို့ ဦးဆောင်တဲ့ နှစ်ဖက်စခန်းခွဲကမ္ဘာဖြစ်လာပါတယ်။ ဒီကာလဟာ စစ်အေးတိုက်ပွဲခေတ်ဖြစ်ပြီး ဒေါ်လာစနစ်အားကောင်းလာသလို စစ်ရေးမဟာမိတ်အဖွဲ့တွေ ပိုမိုတည်ငြိမ်လာခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိကတော့ အမေရိကန်တစ်နိုင်ငံတည်းက အင်အားကြီးတဲ့ Unipolar Globalization ခေတ်ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာကြီးက လွတ်လပ်တဲ့ဈေးကွက်စနစ်ကို ယုံကြည်လာပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်တွေ အလွန်တိုးချဲ့လာခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှာဖြစ်ပွားတဲ့ ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်းကနေစပြီး အဲဒီစနစ်မှာအက်ကွဲမှုတွေ ပေါ်လာခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာ အမေရိကန်နဲ့ တရုတ် ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲဖြစ်လာတယ်။ နောက်ပိုင်း ကိုဗစ်-၁၉ ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါက ထပ်ရိုက်ခတ်လိုက်တယ်။ ဒီအရာတွေကြောင့် ကမ္ဘာကြီးဟာ အုပ်စုကွဲခြင်း၊ စနစ်ကွဲခြင်း ပိုမိုမြန်ဆန်လာခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်ကို လက်ရှိစနစ်မတည်ငြိမ်မှုရဲ့ စတင်ချိန်အဖြစ်မှတ်ယူမယ်ဆိုရင် ဒီအခြေအနေက မကြာခင်ပြီးသွားမယ့်ပုံတော့မရှိသေးပါဘူး။ သမိုင်းပုံစံတွေကိုနှိုင်းယှဉ်ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဒီအပြောင်းအလဲပြီးဆုံးဖို့ ၂၅ နှစ်ကနေ နှစ်ပေါင်း ၃၀ လောက်အထိကြာနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလိုဆိုရင် ၂၀၃၃ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၃၈ ခုနှစ်ဝန်းကျင်အရောက်မှာ ကမ္ဘာကြီးပိုတည်ငြိမ်လာနိုင်တဲ့ အခြေအနေကိုမြင်ရနိုင်ပါတယ်။

ဒါဟာ တိကျတဲ့ဟောကိန်းတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကမ္ဘာ့စနစ်အသစ် ဘယ်လိုဖွဲ့စည်းလာမလဲဆိုတာကို နားလည်ဖို့အသုံးဝင်တဲ့ အတွေးဘောင်တစ်ခုတော့ဖြစ်ပါတယ်။ အနာဂတ်မှာ မက်ခရိုဒေသကြီးတွေ ပိုမိုထင်ရှားလာနိုင်ပါတယ်။ အမေရိကန်ဦးဆောင်တဲ့စနစ်တစ်ခု၊ တရုတ်ကို ဗဟိုပြုတဲ့ ထုတ်လုပ်ရေးစနစ်တစ်ခု၊ အိန္ဒိယဗဟိုပြုစနစ်၊ ဥရောပစနစ်၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းစွမ်းအင်နဲ့ ငွေကြေးဇုန်၊ အာဖရိက သဘာဝအရင်းအမြစ်ဇုန် စတဲ့အုပ်စုကြီးတွေ ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အင်အားဗဟိုချက်တွေများလာတာက တည်ငြိမ်မှုကို အလိုအလျောက် မပေးနိုင်ပါဘူး။ အဲဒီအတွက်နောက်ဆုံးမှာ အင်အားအကြီးဆုံးစနစ်တစ်ခု ဒါမှမဟုတ် နှစ်ခုလောက်သာ ထင်ရှားလာတဲ့အချိန်မှ တည်ငြိမ်မှုပိုမိုရရှိလာနိုင်ပါတယ်။ အဓိကအားဖြင့် အနာဂတ်မှာဖြစ်လာနိုင်တဲ့ လမ်းကြောင်း(၃)ခုရှိပါတယ်။

ပထမလမ်းကြောင်းက အမေရိကန်က အရင်လို ပြန်လည်အုပ်စိုးလာနိုင်တဲ့အခြေအနေပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒီအခြေအနေက ဖြစ်နိုင်ခြေနည်းပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ တရုတ်က စက်မှု၊ နည်းပညာ၊ ငွေကြေးအင်အားတွေအလွန်ကြီးထွားလာပြီး ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွေလို အမေရိကန်တစ်နိုင်ငံတည်းက ကမ္ဘာကြီးကိုဦးဆောင်နိုင်တဲ့ခေတ် ပြန်လာဖို့ခက်ခဲနေပါပြီ။ ဒုတိယလမ်းကြောင်းကတော့ တရုတ်က ကမ္ဘာ့စနစ်အသစ်ရဲ့ အဓိကဗဟိုချက်ဖြစ်လာမယ့် အခြေအနေပါ။ ဒီအခြေအနေက ပိုဖြစ်နိုင်ခြေရှိနေပေမယ့် တိုတောင်းတဲ့ အချိန်အတွင်းဖြစ်လာဖို့တော့ မလွယ်သေးပါဘူး။ တရုတ်အနေနဲ့ တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ငွေကြေးစနစ်၊ နည်းပညာစံနှုန်းတွေနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုသြဇာတွေကို ပိုမိုတိုးချဲ့နိုင်ဖို့ လိုအပ်နေသေးပါတယ်။

တတိယလမ်းကြောင်းက အလားအလာအများဆုံးဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ကမ္ဘာကြီးဟာ အမေရိကန်ဦးဆောင်တဲ့စနစ်တစ်ခုနဲ့ တရုတ်ဗဟိုပြုစနစ်တစ်ခု ဆိုပြီး နှစ်ဖက်အင်အားကြီးစနစ်တွေကြားမှာ ခွဲခြားတည်ရှိနေမယ့်ပုံစံပါ။ နိုင်ငံတွေကလည်း သူတို့ရဲ့အကျိုးစီးပွားအလိုက် ဒီလိုမျိုးအင်အားဗဟိုချက် နှစ်ခုအနက် တစ်ခုဆီကို တဖြည်းဖြည်းရွေ့သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒီအခြေအနေမှာတော့ တရုတ်ဘက်က အားသာချက် နည်းနည်းပိုရှိနေတယ်လို့ မြင်တွေ့နိုင်ပါတယ်။

အမေရိကန်နိုင်ငံကတော့ ယနေ့အချိန်အထိ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေးနဲ့ နည်းပညာစနစ် အများစုကို ထိန်းထားနိုင်ဆဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်ရှိကမ္ဘာကြီးမှာ လိုအပ်နေတာက ရေရှည်တည်ငြိမ်မှုပါ။ နည်းပညာစနစ်တွေ ချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်ဖို့၊ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေကနေ ကာကွယ်နိုင်ဖို့၊ ငွေကြေးအန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်ဖို့၊ နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုနဲ့ သဘာဝအရင်းအမြစ်လုံခြုံမှုတွေရှိဖို့ လိုအပ်နေပါတယ်။ မေလအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံက အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားတို့နဲ့ အဆင့်မြင့်အစည်းအဝေးတွေကို ဆက်တိုက်ဆိုသလိုပြုလုပ်ခဲ့တာဟာ သင်္ကေတအရ အရေးကြီးပါတယ်။ အမေရိကန်နဲ့တွေ့ဆုံမှုက နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ဘယ်အတိုင်းအတာ အထိသွားကြမလဲဆိုတာ သတ်မှတ်ဖို့ ကြိုးစားတာဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ရုရှားနဲ့တွေ့ဆုံမှုကတော့ အနာဂတ် မဟာမက်ခရိုဒေသကြီးတစ်ခုကို တည်ဆောက်ဖို့ မဟာမိတ်ပိုမို ခိုင်မာလာစေအောင် လုပ်ဆောင်တဲ့ သဘောမျိုးဖြစ်နေပါတယ်။

တရုတ်က ကမ္ဘာကြီးကို အဆင့်မြင့်စက်မှုလုပ်ငန်း၊ နည်းပညာနဲ့ ရေရှည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအတွက် အစီအစဉ်ကျတဲ့ အမြင်တွေပေးနိုင်ပါတယ်။ ရုရှားနိုင်ငံကတော့စွမ်းအင်၊ သဘာဝအရင်းအမြစ်နဲ့ စစ်ရေးစွမ်းရည်အင်အားတွေကြောင့် ယူရေးရှားနဲ့ တရုတ်ဗဟိုပြုစနစ်အတွက်အရေးကြီးတဲ့ မဟာဗျူဟာနောက်ခံအင်အား ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ပြောရရင် လက်ရှိကမ္ဘာကြီးက အကြီးစားအပြောင်းအလဲတစ်ခုရဲ့ အလယ်မှာရောက်နေပါတယ်။ သေးငယ်တဲ့နိုင်ငံတွေအတွက်လည်း ဒီအပြောင်းအလဲဟာ စိန်ခေါ်မှုကြီးတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ အရင်လိုနိုင်ငံရေးအရ တစ်ဖက်တည်းကို အပြည့်အဝမှီခိုပြီး ရပ်တည်ဖို့ ခက်ခဲလာနိုင်ပါတယ်။ အနာဂတ်မှာ နိုင်ငံအသေးတွေ အောင်မြင်ဖို့ဆိုရင် ဘက်စုံဆက်ဆံရေး၊ နည်းပညာတိုးတက်မှု၊ ပညာရေးနဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်စီးပွားရေးအပေါ် အာရုံစိုက်ဖို့ လိုအပ်လာနိုင်ပါတယ်။

အထူးသဖြင့်လူငယ်အင်အား၊ နည်းပညာကျွမ်းကျင်မှုနဲ့ ပထဝီဝင်အရေးပါမှုတွေကို မှန်ကန်စွာအသုံးချနိုင်တဲ့နိုင်ငံတွေက စနစ်အသစ်ထဲမှာ ပိုမိုအကျိုးရှိနိုင်ပါတယ်။အဆုံးမှာတော့ ကမ္ဘာကြီးဟာ “ဘယ်သူအနိုင်ရမလဲ” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုတည်းနဲ့ ရှင်းလို့မရတော့ပါဘူး။ အဓိကမေးခွန်းက “ဘယ်လိုစနစ်က လူသားအဖွဲ့အစည်းအတွက် ပိုမိုတည်ငြိမ်ပြီး ရေရှည်ခံနိုင်မလဲ” ဆိုတာဖြစ်လာပါတယ်။ လက်ရှိအချိန်ဟာ မတည်ငြိမ်မှုတွေ၊ အုပ်စုကွဲမှုတွေ၊ ပြိုင်ဆိုင်မှုတွေ ပြင်းထန်နေတဲ့ကာလဖြစ်ပေမယ့် ဒီအရာတွေဟာ အနာဂတ်ကမ္ဘာ့စနစ်အသစ်တစ်ခု မွေးဖွားလာဖို့ လိုအပ်တဲ့ နာကျင်မှုဖြစ်စဉ်တစ်ခုလည်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ သမိုင်းတစ်လျှောက် အင်ပါယာတွေပေါ်လာခဲ့သလို ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူသားအဖွဲ့အစည်းကတော့ စနစ်အသစ်တွေကိုအမြဲတမ်း ပြန်လည် တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ လက်ရှိကမ္ဘာကြီးလည်း အဲဒီလိုပဲ နောက်ထပ်စနစ်အသစ် တစ်ခုဆီ တဖြည်းဖြည်း ရွေ့လျားနေတယ်လို့ပြောနိုင်ပါတယ်။ ။

MWD

ထက်မြတ်

Sat, 05/30/2026 - 12:00

MWD

အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်း စစ်ရေးတင်းမာမှုနှင့် အားပြိုင်မှု ပိုမို ပြင်းထန်လာ။ မြန်မာမှာ ရှောင်လွှဲမရနိုင်သည့် ကြားခံနယ်မြေဖြစ်နေ

သတင်းဆောင်းပါး ဘာသာပြန်သူ။ ။ Htay Oungတရုတ်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ် PLA ရဲ့ရေတပ်မ‌တော်ဟာ လျင်မြန်စွာ အင်အားတိုးချဲ့လာနေပြီး အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်းကိုလည်း ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားလာနေတယ်။ အဲဒီရေပြင်တွေမှာ တရုတ်စစ်သင်္ဘောတွေနဲ့ ရေငုပ်သင်္ဘောတွေ ရောက်ရှိနေကြတာ အတော်ကြာပါပြီ။ သူတို့တွေဟာ သီရိလင်္ကာနဲ့ ကမ္ဘောဒီးယားတို့လို အနီးအနားနိုင်ငံများရဲ့ ဆိပ်ကမ်းတွေကို အသုံးပြုနေကြပါတယ်။ နယူးဒေလီဟာ သူ့ရဲ့လုံခြုံရေးအတွက် စိုးရိမ်လာပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကာကွယ်မယ့် စစ်ရေးအစီအစဉ်များကို ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်နေရတယ်လို့ အိန္ဒိယအမျိုးသားထောက်လှမ်းရေးရဲ့ လက်ရုန်းတပ်ဆွယ်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ အိန္ဒိယကာကွယ်သုတေသနတပ် IDRW (24 May 2026) က ရေးတယ်။လောလောဆယ် အိန္ဒိယဟာ ပင်လယ်ပြင်ကို စောင့်ကြည့်ထိန်းချုပ်ဖို့အတွက် သူပိုင်ကျွန်းတွေကို အသုံးပြုလာတယ်။ အရှေ့ဘက် (မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ဘက်အောက်တည့်တည့်) အက်ဒမန်ကျွန်းနဲ့ နီကိုဘာကျွန်းများ၊ အနောက်ဘက်ရှိ လက်ရှက်ဝိဒ်ကျွန်းတွေဟာ အလွန်အရေးကြီးလာတယ်။ အဲ့ဒီကျွန်းတွေဟာ အသွားအလာများပြားတဲ့ ရေကြောင်းလမ်းများနဲ့ မလက္ကာရေလက်ကြားတို့လို ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ ရေလမ်းများအနီး တည်ရှိနေတယ်။ အဲ့ဒီလိုနေရာများမှာ စစ်အခြေစိုက်စခန်းတွေ တည်ဆောက်ခြင်းအားဖြင့် အိန္ဒိယဟာ နိုင်ငံတကာရေ ကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို စောင့်ကြည့်နိုင်ပြီး စစ်မက်ဖြစ်ပွားလာမယ်ဆိုရင် ရန်သူသင်္ဘောများကို ဟန့်တားနိုင်ဖွယ် ရှိပါတယ်။အဲ့ဒီကျွန်းများနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အိန္ဒိယက “dual-use” “နှစ်မျိုးသုံး”အစီအစဉ်ကို အကောင်အထည် ဖော်လိုတယ်။ စစ်ရေးအခြေစိုက်စခန်းများနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးဆိပ်ကမ်းကြီးများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်တယ်၊ ဥပမာ အိန္ဒိယဟာ ဂရိတ်နီကိုဘာကျွန်းနဲ့ မီနီကွိုင်ကျွန်းများရှိ လေယာဉ်ပြေးလမ်းများနဲ့ ဆိပ်ကမ်းများကို အဆင့်မြှင့်တင်နေတယ်။ အဲ့ဒီနေရာများမှတစ်ဆင့် အိန္ဒိယရဲ့ကင်းလှည့်လေယာဉ်များ ပျံသန်းနိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ဒရုန်းများ အသုံးပြုနိုင်မှာဖြစ်ပြီး ဒုံးကျည်စနစ်များကိုလည်း တပ်ဆင်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ဒီလိုနဲ့ အာရေဗျပင်လယ်မှ အရှေ့တောင်အာရှအထိ လှုပ်ရှားမှုများကို စောင့်ကြည့်နိုင်မှာဖြစ်ပြီး တရုတ်ကိုသွားလာနေတဲ့ ရေနံတင်ပို့မှုများကိုလည်း တားဆီးနိုင်ပါလိမ့်မယ်။ဒါပေမဲ့ အိန္ဒိယရဲ့ ကျွန်းဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းတွေဟာ နှေးကွေးလွန်းနေတယ်။ အစိုးရစာရွက်စာတမ်းလုပ်ငန်းစဉ်များ၊ စစ်တပ်ဌာနခွဲအသီးသီးတို့ရဲ့ စားပွဲတစ်ခုနဲ့ တစ်ခုအကြား သဘောမတူညီမှုများ၊ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်း သိမ်းရေးပြဿနာတွေဟာ တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းတွေကို နှစ်ပေါင်းများစွာ နှောင့်နှေးစေခဲ့တယ်၊ လူအတော်များများက အဲ့ဒီကျွန်းတွေရဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးသွားမှာ စိုးရိမ်ကြပေမယ့် စီမံကိန်းများနှောင့်နှေးနေခြင်းက အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ အမျိုးသားလုံခြုံရေးကို ပျက်စီးစေကြောင်း အသိပေးလိုပါတယ်။တစ်ဖက်မှာလည်း အိန္ဒိယအနေနဲ့ ကိုယ့်ဖာသာရပ်တည်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေရတယ်။ ရေတပ်အင်အားကောင်းမွန်စေဖို့ ကိုယ်ပိုင်နျူကလီယားရေငုပ်သင်္ဘောများကို တည်ဆောက်နေတယ်။ အဲ့ဒီရေငုပ်သင်္ဘောများအနက် (၃) စီးမှာ လက်ရှိ အသုံးပြုနေပြီး စတုတ္ထမြောက်တစ်စင်းကလည်း မကြာမီ တပ်တော်ဝင်ပါလိမ့်မယ်။ နောက်ဆုံး အဲဒီကျွန်းတွေဟာ အိန္ဒိယရဲ့ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနဲ့ နယ်စပ်လုံခြုံရေးကို အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှာ တရုတ်က အင်အားအလွန်အကျွံ ခြေကုပ်မရမီ အဲ့ဒါတွေအားလုံး အမြန်ပြီးစီးအောင် တည်ဆောက်နိုင်ရေးဟာ နယူးဒေလီအတွက် အဓိကစိန်ခေါ်ချက်ဖြစ်နေတယ်လို့ IDRW က ဆိုတယ်။((IDRW ရဲ့ သတင်းဆောင်းပါးမှာ မြန်မာနိုင်ငံအကြောင်း တိုက်ရိုက်အမည်တပ်ပြီး စာတစ်လုံးမှ ဖော်ပြထား ခြင်း မရှိပါဘူး၊ ဒါပေမဲ့ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာဒေသအတွင်း တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယတို့ရဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် ပြိုင်ဆိုင်မှု အခင်းအကျင်းမှာ မြန်မာဟာ နှစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍမှာ တည်ရှိကြောင်း ညွှန်ပြနေ တယ်))နယူးဒေလီက မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက်တည့်တည့် သူပိုင်ကျွန်းများမှာ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံများကို တိုးမြှင့်ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ တရုတ်ကို သွားမယ့် ရေနံတင်သင်္ဘောများကို (Sea-denial) ဖယ်ထုတ်ရန်၊ အထူးသဖြင့် မလက္ကာရေလက်ကြားကို ထိန်းချုပ်ရန် ပြင်ဆင်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ဒီလိုဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် ဖြတ်သန်းသွားတဲ့ တရုတ်-မြန်မာ ရေနံ-ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းနဲ့ ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်းတို့က ပေကျင်းအတွက် ပိုမိုအရေးပါလာတယ်။ တရုတ်ဟာ အိန္ဒိယထိန်းချုပ်ထားတဲ့ မလက္ကာရေလက်ကြားကို ရှောင်ကွင်းပြီး အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှ ရေနံနဲ့ ကုန်စည်တွေကို မြန်မာပြည်မှတစ်ဆင့် တိုက်ရိုက်တင်သွင်းနိုင်ရေး တိုတိုပြောရရင် တရုတ်မြန်မာကုန်သွယ်ရေးစင်္ကြံ CMEC အမြန်အကောင်အထည်ဖော်ရေးဟာ အရေးကြီးလာပါတယ်။အိန္ဒိယဟာ အက်ဒမန်ကျွန်းစုမြောက်ပိုင်း “အိုင်အင်အက်စ် ကိုဟက်ဆာ စစ်အခြေစိုက်စခန်း” မှတစ်ဆင့် ကင်းလှည့်ခြင်း၊ ဒရုန်းအသုံးပြုခြင်းနဲ့ ရေဒါစောင့်ကြည့်နိုင်တဲ့နယ်မြေကို အရှေ့တောင်အာရှအထိ တိုးချဲ့နေတယ်။ အဲ့ဒီနေရာဟာ မြန်မာပိုင် ကိုကိုးကျွန်းနဲ့ နီးကပ်စွာ တည်ရှိပါတယ်။ အိန္ဒိယရဲ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ စောင့်ကြည့်မှုဧရိယာဟာ မြန်မာ့ရေပိုင်နက်နဲ့ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများကိုပါ တိုက်ရိုက်လွှမ်းခြုံသွားမှာဖြစ်ပြီး သွားလာလှုပ်ရှားမှုအားလုံးကို နယူးဒေလီက မျက်ခြေမပြတ် ပိုမိုစောင့်ကြည့်လာမယ့် သဘောဖြစ်တယ်။တရုတ်က ကမ္ဘောဒီးယား၊ သီရိလင်္ကာ၊ မော်လ်ဒိုက်တို့မှာ ခြေကုပ်ယူရန် ကြိုးပမ်းနေသလို အိန္ဒိယကလည်း ၎င်းကိုယ်တိုင် အင်အားတိုးချဲ့ပြီး ကာကွယ်ရန် ပြင်ဆင်နေတယ်။ မြန်မာဟာ တရုတ် အိန္ဒိယနှစ်နိုင်ငံစလုံးနဲ့ နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီး ပေကျင်းအတွက် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ (ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်) ကို ထွက်ပေါက်ပေး နိုင်တယ်။အလားတူ နယူးဒေလီအတွက် ဝေးလံခေါင်ဖျား အရှေ့မြောက်ဖျား ပြည်နယ် ၇ ခုနဲ့ ပို့ဆောင်ဆက် သွယ်ရေး “ကုလားတန်ဘက်စုံစီမံကိန်း” နဲ့ “အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်း အာဆီယံအဝေးပြေးလမ်းမကြီး” အရှေ့ မျှော်မူဝါဒကို မြန်မာက ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်တယ်။ ကမ္ဘာ့လူဦးရေအများဆုံး နျူကလီးယားလက်နက်ပိုင် အာရှအင်အားကြီး နှစ်နိုင်ငံရဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် ပြိုင်ဆိုင်မှုမှာ မြန်မာဟာ ဗဟိုချက်မ ဖြစ်လာတယ်။ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယနှစ်နိုင်ငံလုံးက မြန်မာအပေါ် လွှမ်းမိုးရန် ကြိုးပမ်းလာနိုင်ပါတယ်။တရုတ်က မြန်မာဆိပ်ကမ်းများနဲ့ စီမံကိန်းများကို သူ့ရဲ့ စစ်ဘက်/အရပ်ဘက် မဟာဗျူဟာအတွက် အသုံးချရန် ပိုမိုဖိအားပေးလာနိုင်သလို၊ အိန္ဒိယကလည်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ တရုတ်ရဲ့ဩဇာ ကြီးထွားမလာစေရန် တန်ပြန်စောင့်ကြည့်မှုများ၊ သံတမန်ရေး၊ စစ်ရေးအရ အပြန်အလှန် လွှမ်းမိုးရန် ကြိုးပမ်းမှုများ ပိုမိုပြုလုပ်လာနိုင်တယ်။မြန်မာအတွက် ဝမ်းနည်းစရာကောင်းတာက နိုင်ငံသမိုင်းတလျောက် အဆိုးရွားဆုံး သွေးစည်းညီညွတ်မှု ပြိုကွဲခြင်းနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ နှစ် ၇၀ ကျော်ကြာပြည်တွင်းပဋိပက္ခဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှာ ပိုမိုပြင်းထန်လာပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များအပါအဝင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (၂၀၀ )ကျော်က နေပြည်တော်ကို ဆန့်ကျင်ပုန်ကန်နေကြတယ်။ တော်လှန်ရေးသမားတို့ လက်တွင်းမှ မြို့ပေါင်း (၁၅)မြို့ခန့်ကို တပ်မတော်က ပြန်လည်သိမ်း ယူနိုင်ပေမယ့် မြို့ကြီးငယ်ပေါင်း (၇၀) ကျော်ကို လက်လွတ်ထားရဆဲဖြစ်တယ်။တရုတ်-အိန္ဒိယပြိုင်ဆိုင်မှုမှာ အရေးပါနယ်မြေတစ်ခုဟာ ရခိုင်ပြည်နယ်ဖြစ်တယ်။ မေလ ပထမပတ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဟာ အမေရိကန်စစ်သင်္ဘောတွေ ဝင်ထွက်ခွင့်ရရှိစေမယ့် မဟာဗျူဟာမြောက်ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်ကို ဝါရှင်တန်နဲ့ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တယ်။ ဒီကိစ္စဟာ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် တရုတ်-အိန္ဒိယ ပြိုင်ဆိုင်မှုအတွင်း အမေရိကန် ဝင်ရောက်လာကြောင်း၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာတင်းမာမှုများနဲ့ စစ်အေးတိုက်ပွဲ အချက်အချာနယ်မြေအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်တယ်လို့ India.com (14 May 2026) က ရေးတယ်။ဒါကာ-ဝါရှင်တန်သဘောတူညီချက်ဟာ ဒီလောက်နဲ့ ရပ်တန့်သွားခြင်းမရှိပဲ နှစ်နိုင်ငံစစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အထွေထွေလုံခြုံရေးသဘောတူစာချုပ် (GSOMIA) နဲ့ အပြန်အလှန် သိုမှီး-ထောက်ပံ့ရေးသဘောတူစာချုပ် (ACSA) တို့ကို ဆက်လက်ချုပ်ဆိုရန် ကျန်ရှိနေတယ်။ အမေရိကန်ရေတပ်သင်္ဘောများနဲ့ လေယာဉ်တွေဟာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဆိပ်ကမ်းများနဲ့ လေဆိပ်များမှာ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး၊ လောင်စာဆီဖြည့်တင်းရေးနဲ့ ရိက္ခာအထောက်အပံ့ကိစ္စများအတွက် ဝင်ရောက်ခွင့်ရရှိမှာဖြစ်ပြီး စစ်တကောင်းနဲ့ကော့ခ်ဘဇားရှိ မာတာဘာရီရေနက်ဆိပ်ကမ်းတို့ဟာ အဓိကနေရာများဖြစ်တယ်။အမေရိကန်နဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အကြား ကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု (ACSA နှင့် GSOMIA) တိုးမြှင့်လာခြင်းဟာ အိမ်နီးချင်း မြန်မာနိုင်ငံအတွက် (အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် နယ်စပ်ဒေသများအတွက်) အလွန်ကြီးမားတဲ့ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး အကောင်းအဆိုး ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာစေတယ်။ဝါရှင်တန်နဲ့ ဒါကာအစိုးရတို့ဟာ မြန်မာအစိုးရအပေါ် ဖိအားပေးရန် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ အာရက္ခတပ်တော် (AA) အပါအဝင် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF) တို့လို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနဲ့ ဆက်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်လိုကြောင်း အရိပ်အယောင် မြင်ရတယ်။လောလောဆယ် ရခိုင် ပြည်နယ်အတွင်း သန်းနဲ့ချီတဲ့ စစ်ဘေးရှောင် ပြည်သူတွေဟာ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှု ဘေးအန္တရာယ်နဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်မှတစ်ဆင့် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အမေရိကန်ကျောထောက်နောက်ခံနဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ စင်္ကြံလမ်းကြောင်း (Humanitarian Corridor) ဖွင့်လှစ်ပြီး အစားအသောက်နဲ့ ဆေးဝါးများကို တိုက်ရိုက်ကူညီပေးဖွယ်ရှိပါတယ်။ဘင်္ဂါလီအရေး ပိုမိုစနစ်ကျလာနိုင်ပြီး ရခိုင်မြောက်ပိုင်းမှာ မြန်မာ့တပ်မတော် လေယာဉ်များ ပျံသန်းခွင့်မရှိတဲ့ Save Zone လည်း ပေါ်ပေါက်လာဖွယ်ရှိတယ်။အဲ့ဒီလိုအချိန်မှာ ရခိုင်လက်နက်ကိုင် ULA/AA က စစ်သွေးကြွများကို ကာကွယ်ရန် အကြောင်းပြပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လိုကြောင်း ၂၀၂၆-ခုနှစ် မေ ၂၆ ရက်နေ့မှာ သတင်းထုတ်ပြန်တယ်။ လူလက်နက်အင်အား ပြုန်းတီးပြီး စစ်ပန်းနေတဲ့ AA ဟာ ပြည်မကြီး ဝင်ထွက်ပေါက်များမှာ တပ်မတော်ရဲ့ ထိုးစစ်ခြိမ်းခြောက်မှုများနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ ဒီအတွက် အမေရိကန်+ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စစ်ရေးထီးရိပ်အောက်မှာ ခိုလှုံလိုကြောင်း ပြသရန်မှတစ်ပါး အခြားရွေးချယ်စရာ မရှိပါ။အဲ့ဒါကို လက်မခံနိုင်တဲ့ အိန္ဒိယ တရုတ် အထူးသဖြင့် မြန်မာက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကို ဖိအားပေးလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်ကို မတားဆီးနိုင်ပါ။ အမေရိကန်အနေနဲ့ သူ့ဖာသာ နောက်ဆုတ်သွားခြင်းမှတစ်ပါး တားဆီးနိုင်သူ မရှိသေးပါ။Np news

သတင်းဆောင်းပါး ဘာသာပြန်သူ။ ။ Htay Oung
တရုတ်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ် PLA ရဲ့ရေတပ်မ‌တော်ဟာ လျင်မြန်စွာ အင်အားတိုးချဲ့လာနေပြီး အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်းကိုလည်း ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားလာနေတယ်။ အဲဒီရေပြင်တွေမှာ တရုတ်စစ်သင်္ဘောတွေနဲ့ ရေငုပ်သင်္ဘောတွေ ရောက်ရှိနေကြတာ အတော်ကြာပါပြီ။ သူတို့တွေဟာ သီရိလင်္ကာနဲ့ ကမ္ဘောဒီးယားတို့လို အနီးအနားနိုင်ငံများရဲ့ ဆိပ်ကမ်းတွေကို အသုံးပြုနေကြပါတယ်။ နယူးဒေလီဟာ သူ့ရဲ့လုံခြုံရေးအတွက် စိုးရိမ်လာပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကာကွယ်မယ့် စစ်ရေးအစီအစဉ်များကို ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်နေရတယ်လို့ အိန္ဒိယအမျိုးသားထောက်လှမ်းရေးရဲ့ လက်ရုန်းတပ်ဆွယ်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ အိန္ဒိယကာကွယ်သုတေသနတပ် IDRW (24 May 2026) က ရေးတယ်။

လောလောဆယ် အိန္ဒိယဟာ ပင်လယ်ပြင်ကို စောင့်ကြည့်ထိန်းချုပ်ဖို့အတွက် သူပိုင်ကျွန်းတွေကို အသုံးပြုလာတယ်။ အရှေ့ဘက် (မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ဘက်အောက်တည့်တည့်) အက်ဒမန်ကျွန်းနဲ့ နီကိုဘာကျွန်းများ၊ အနောက်ဘက်ရှိ လက်ရှက်ဝိဒ်ကျွန်းတွေဟာ အလွန်အရေးကြီးလာတယ်။ အဲ့ဒီကျွန်းတွေဟာ အသွားအလာများပြားတဲ့ ရေကြောင်းလမ်းများနဲ့ မလက္ကာရေလက်ကြားတို့လို ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ ရေလမ်းများအနီး တည်ရှိနေတယ်။ အဲ့ဒီလိုနေရာများမှာ စစ်အခြေစိုက်စခန်းတွေ တည်ဆောက်ခြင်းအားဖြင့် အိန္ဒိယဟာ နိုင်ငံတကာရေ ကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို စောင့်ကြည့်နိုင်ပြီး စစ်မက်ဖြစ်ပွားလာမယ်ဆိုရင် ရန်သူသင်္ဘောများကို ဟန့်တားနိုင်ဖွယ် ရှိပါတယ်။

အဲ့ဒီကျွန်းများနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အိန္ဒိယက “dual-use” “နှစ်မျိုးသုံး”အစီအစဉ်ကို အကောင်အထည် ဖော်လိုတယ်။ စစ်ရေးအခြေစိုက်စခန်းများနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးဆိပ်ကမ်းကြီးများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်တယ်၊ ဥပမာ အိန္ဒိယဟာ ဂရိတ်နီကိုဘာကျွန်းနဲ့ မီနီကွိုင်ကျွန်းများရှိ လေယာဉ်ပြေးလမ်းများနဲ့ ဆိပ်ကမ်းများကို အဆင့်မြှင့်တင်နေတယ်။ အဲ့ဒီနေရာများမှတစ်ဆင့် အိန္ဒိယရဲ့ကင်းလှည့်လေယာဉ်များ ပျံသန်းနိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ဒရုန်းများ အသုံးပြုနိုင်မှာဖြစ်ပြီး ဒုံးကျည်စနစ်များကိုလည်း တပ်ဆင်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ဒီလိုနဲ့ အာရေဗျပင်လယ်မှ အရှေ့တောင်အာရှအထိ လှုပ်ရှားမှုများကို စောင့်ကြည့်နိုင်မှာဖြစ်ပြီး တရုတ်ကိုသွားလာနေတဲ့ ရေနံတင်ပို့မှုများကိုလည်း တားဆီးနိုင်ပါလိမ့်မယ်။

ဒါပေမဲ့ အိန္ဒိယရဲ့ ကျွန်းဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းတွေဟာ နှေးကွေးလွန်းနေတယ်။ အစိုးရစာရွက်စာတမ်းလုပ်ငန်းစဉ်များ၊ စစ်တပ်ဌာနခွဲအသီးသီးတို့ရဲ့ စားပွဲတစ်ခုနဲ့ တစ်ခုအကြား သဘောမတူညီမှုများ၊ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်း သိမ်းရေးပြဿနာတွေဟာ တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းတွေကို နှစ်ပေါင်းများစွာ နှောင့်နှေးစေခဲ့တယ်၊ လူအတော်များများက အဲ့ဒီကျွန်းတွေရဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးသွားမှာ စိုးရိမ်ကြပေမယ့် စီမံကိန်းများနှောင့်နှေးနေခြင်းက အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ အမျိုးသားလုံခြုံရေးကို ပျက်စီးစေကြောင်း အသိပေးလိုပါတယ်။

တစ်ဖက်မှာလည်း အိန္ဒိယအနေနဲ့ ကိုယ့်ဖာသာရပ်တည်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေရတယ်။ ရေတပ်အင်အားကောင်းမွန်စေဖို့ ကိုယ်ပိုင်နျူကလီယားရေငုပ်သင်္ဘောများကို တည်ဆောက်နေတယ်။ အဲ့ဒီရေငုပ်သင်္ဘောများအနက် (၃) စီးမှာ လက်ရှိ အသုံးပြုနေပြီး စတုတ္ထမြောက်တစ်စင်းကလည်း မကြာမီ တပ်တော်ဝင်ပါလိမ့်မယ်။ နောက်ဆုံး အဲဒီကျွန်းတွေဟာ အိန္ဒိယရဲ့ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနဲ့ နယ်စပ်လုံခြုံရေးကို အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှာ တရုတ်က အင်အားအလွန်အကျွံ ခြေကုပ်မရမီ အဲ့ဒါတွေအားလုံး အမြန်ပြီးစီးအောင် တည်ဆောက်နိုင်ရေးဟာ နယူးဒေလီအတွက် အဓိကစိန်ခေါ်ချက်ဖြစ်နေတယ်လို့ IDRW က ဆိုတယ်။

((IDRW ရဲ့ သတင်းဆောင်းပါးမှာ မြန်မာနိုင်ငံအကြောင်း တိုက်ရိုက်အမည်တပ်ပြီး စာတစ်လုံးမှ ဖော်ပြထား ခြင်း မရှိပါဘူး၊ ဒါပေမဲ့ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာဒေသအတွင်း တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယတို့ရဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် ပြိုင်ဆိုင်မှု အခင်းအကျင်းမှာ မြန်မာဟာ နှစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍမှာ တည်ရှိကြောင်း ညွှန်ပြနေ တယ်))

နယူးဒေလီက မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက်တည့်တည့် သူပိုင်ကျွန်းများမှာ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံများကို တိုးမြှင့်ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ တရုတ်ကို သွားမယ့် ရေနံတင်သင်္ဘောများကို (Sea-denial) ဖယ်ထုတ်ရန်၊ အထူးသဖြင့် မလက္ကာရေလက်ကြားကို ထိန်းချုပ်ရန် ပြင်ဆင်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီလိုဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် ဖြတ်သန်းသွားတဲ့ တရုတ်-မြန်မာ ရေနံ-ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းနဲ့ ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်းတို့က ပေကျင်းအတွက် ပိုမိုအရေးပါလာတယ်။ တရုတ်ဟာ အိန္ဒိယထိန်းချုပ်ထားတဲ့ မလက္ကာရေလက်ကြားကို ရှောင်ကွင်းပြီး အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှ ရေနံနဲ့ ကုန်စည်တွေကို မြန်မာပြည်မှတစ်ဆင့် တိုက်ရိုက်တင်သွင်းနိုင်ရေး တိုတိုပြောရရင် တရုတ်မြန်မာကုန်သွယ်ရေးစင်္ကြံ CMEC အမြန်အကောင်အထည်ဖော်ရေးဟာ အရေးကြီးလာပါတယ်။

အိန္ဒိယဟာ အက်ဒမန်ကျွန်းစုမြောက်ပိုင်း “အိုင်အင်အက်စ် ကိုဟက်ဆာ စစ်အခြေစိုက်စခန်း” မှတစ်ဆင့် ကင်းလှည့်ခြင်း၊ ဒရုန်းအသုံးပြုခြင်းနဲ့ ရေဒါစောင့်ကြည့်နိုင်တဲ့နယ်မြေကို အရှေ့တောင်အာရှအထိ တိုးချဲ့နေတယ်။ အဲ့ဒီနေရာဟာ မြန်မာပိုင် ကိုကိုးကျွန်းနဲ့ နီးကပ်စွာ တည်ရှိပါတယ်။ အိန္ဒိယရဲ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ စောင့်ကြည့်မှုဧရိယာဟာ မြန်မာ့ရေပိုင်နက်နဲ့ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများကိုပါ တိုက်ရိုက်လွှမ်းခြုံသွားမှာဖြစ်ပြီး သွားလာလှုပ်ရှားမှုအားလုံးကို နယူးဒေလီက မျက်ခြေမပြတ် ပိုမိုစောင့်ကြည့်လာမယ့် သဘောဖြစ်တယ်။

တရုတ်က ကမ္ဘောဒီးယား၊ သီရိလင်္ကာ၊ မော်လ်ဒိုက်တို့မှာ ခြေကုပ်ယူရန် ကြိုးပမ်းနေသလို အိန္ဒိယကလည်း ၎င်းကိုယ်တိုင် အင်အားတိုးချဲ့ပြီး ကာကွယ်ရန် ပြင်ဆင်နေတယ်။ မြန်မာဟာ တရုတ် အိန္ဒိယနှစ်နိုင်ငံစလုံးနဲ့ နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီး ပေကျင်းအတွက် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ (ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်) ကို ထွက်ပေါက်ပေး နိုင်တယ်။

အလားတူ နယူးဒေလီအတွက် ဝေးလံခေါင်ဖျား အရှေ့မြောက်ဖျား ပြည်နယ် ၇ ခုနဲ့ ပို့ဆောင်ဆက် သွယ်ရေး “ကုလားတန်ဘက်စုံစီမံကိန်း” နဲ့ “အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်း အာဆီယံအဝေးပြေးလမ်းမကြီး” အရှေ့ မျှော်မူဝါဒကို မြန်မာက ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်တယ်။ ကမ္ဘာ့လူဦးရေအများဆုံး နျူကလီးယားလက်နက်ပိုင် အာရှအင်အားကြီး နှစ်နိုင်ငံရဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် ပြိုင်ဆိုင်မှုမှာ မြန်မာဟာ ဗဟိုချက်မ ဖြစ်လာတယ်။ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယနှစ်နိုင်ငံလုံးက မြန်မာအပေါ် လွှမ်းမိုးရန် ကြိုးပမ်းလာနိုင်ပါတယ်။

တရုတ်က မြန်မာဆိပ်ကမ်းများနဲ့ စီမံကိန်းများကို သူ့ရဲ့ စစ်ဘက်/အရပ်ဘက် မဟာဗျူဟာအတွက် အသုံးချရန် ပိုမိုဖိအားပေးလာနိုင်သလို၊ အိန္ဒိယကလည်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ တရုတ်ရဲ့ဩဇာ ကြီးထွားမလာစေရန် တန်ပြန်စောင့်ကြည့်မှုများ၊ သံတမန်ရေး၊ စစ်ရေးအရ အပြန်အလှန် လွှမ်းမိုးရန် ကြိုးပမ်းမှုများ ပိုမိုပြုလုပ်လာနိုင်တယ်။

မြန်မာအတွက် ဝမ်းနည်းစရာကောင်းတာက နိုင်ငံသမိုင်းတလျောက် အဆိုးရွားဆုံး သွေးစည်းညီညွတ်မှု ပြိုကွဲခြင်းနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ နှစ် ၇၀ ကျော်ကြာပြည်တွင်းပဋိပက္ခဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှာ ပိုမိုပြင်းထန်လာပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များအပါအဝင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (၂၀၀ )ကျော်က နေပြည်တော်ကို ဆန့်ကျင်ပုန်ကန်နေကြတယ်။ တော်လှန်ရေးသမားတို့ လက်တွင်းမှ မြို့ပေါင်း (၁၅)မြို့ခန့်ကို တပ်မတော်က ပြန်လည်သိမ်း ယူနိုင်ပေမယ့် မြို့ကြီးငယ်ပေါင်း (၇၀) ကျော်ကို လက်လွတ်ထားရဆဲဖြစ်တယ်။
တရုတ်-အိန္ဒိယပြိုင်ဆိုင်မှုမှာ အရေးပါနယ်မြေတစ်ခုဟာ ရခိုင်ပြည်နယ်ဖြစ်တယ်။ မေလ ပထမပတ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဟာ အမေရိကန်စစ်သင်္ဘောတွေ ဝင်ထွက်ခွင့်ရရှိစေမယ့် မဟာဗျူဟာမြောက်ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်ကို ဝါရှင်တန်နဲ့ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တယ်။ ဒီကိစ္စဟာ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် တရုတ်-အိန္ဒိယ ပြိုင်ဆိုင်မှုအတွင်း အမေရိကန် ဝင်ရောက်လာကြောင်း၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာတင်းမာမှုများနဲ့ စစ်အေးတိုက်ပွဲ အချက်အချာနယ်မြေအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်တယ်လို့ India.com (14 May 2026) က ရေးတယ်။

ဒါကာ-ဝါရှင်တန်သဘောတူညီချက်ဟာ ဒီလောက်နဲ့ ရပ်တန့်သွားခြင်းမရှိပဲ နှစ်နိုင်ငံစစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အထွေထွေလုံခြုံရေးသဘောတူစာချုပ် (GSOMIA) နဲ့ အပြန်အလှန် သိုမှီး-ထောက်ပံ့ရေးသဘောတူစာချုပ် (ACSA) တို့ကို ဆက်လက်ချုပ်ဆိုရန် ကျန်ရှိနေတယ်။ အမေရိကန်ရေတပ်သင်္ဘောများနဲ့ လေယာဉ်တွေဟာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဆိပ်ကမ်းများနဲ့ လေဆိပ်များမှာ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး၊ လောင်စာဆီဖြည့်တင်းရေးနဲ့ ရိက္ခာအထောက်အပံ့ကိစ္စများအတွက် ဝင်ရောက်ခွင့်ရရှိမှာဖြစ်ပြီး စစ်တကောင်းနဲ့ကော့ခ်ဘဇားရှိ မာတာဘာရီရေနက်ဆိပ်ကမ်းတို့ဟာ အဓိကနေရာများဖြစ်တယ်။

အမေရိကန်နဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အကြား ကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု (ACSA နှင့် GSOMIA) တိုးမြှင့်လာခြင်းဟာ အိမ်နီးချင်း မြန်မာနိုင်ငံအတွက် (အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် နယ်စပ်ဒေသများအတွက်) အလွန်ကြီးမားတဲ့ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး အကောင်းအဆိုး ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာစေတယ်။

ဝါရှင်တန်နဲ့ ဒါကာအစိုးရတို့ဟာ မြန်မာအစိုးရအပေါ် ဖိအားပေးရန် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ အာရက္ခတပ်တော် (AA) အပါအဝင် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF) တို့လို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနဲ့ ဆက်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်လိုကြောင်း အရိပ်အယောင် မြင်ရတယ်။

လောလောဆယ် ရခိုင် ပြည်နယ်အတွင်း သန်းနဲ့ချီတဲ့ စစ်ဘေးရှောင် ပြည်သူတွေဟာ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှု ဘေးအန္တရာယ်နဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်မှတစ်ဆင့် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အမေရိကန်ကျောထောက်နောက်ခံနဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ စင်္ကြံလမ်းကြောင်း (Humanitarian Corridor) ဖွင့်လှစ်ပြီး အစားအသောက်နဲ့ ဆေးဝါးများကို တိုက်ရိုက်ကူညီပေးဖွယ်ရှိပါတယ်။

ဘင်္ဂါလီအရေး ပိုမိုစနစ်ကျလာနိုင်ပြီး ရခိုင်မြောက်ပိုင်းမှာ မြန်မာ့တပ်မတော် လေယာဉ်များ ပျံသန်းခွင့်မရှိတဲ့ Save Zone လည်း ပေါ်ပေါက်လာဖွယ်ရှိတယ်။

အဲ့ဒီလိုအချိန်မှာ ရခိုင်လက်နက်ကိုင် ULA/AA က စစ်သွေးကြွများကို ကာကွယ်ရန် အကြောင်းပြပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လိုကြောင်း ၂၀၂၆-ခုနှစ် မေ ၂၆ ရက်နေ့မှာ သတင်းထုတ်ပြန်တယ်။ လူလက်နက်အင်အား ပြုန်းတီးပြီး စစ်ပန်းနေတဲ့ AA ဟာ ပြည်မကြီး ဝင်ထွက်ပေါက်များမှာ တပ်မတော်ရဲ့ ထိုးစစ်ခြိမ်းခြောက်မှုများနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ ဒီအတွက် အမေရိကန်+ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စစ်ရေးထီးရိပ်အောက်မှာ ခိုလှုံလိုကြောင်း ပြသရန်မှတစ်ပါး အခြားရွေးချယ်စရာ မရှိပါ။

အဲ့ဒါကို လက်မခံနိုင်တဲ့ အိန္ဒိယ တရုတ် အထူးသဖြင့် မြန်မာက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကို ဖိအားပေးလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်ကို မတားဆီးနိုင်ပါ။ အမေရိကန်အနေနဲ့ သူ့ဖာသာ နောက်ဆုတ်သွားခြင်းမှတစ်ပါး တားဆီးနိုင်သူ မရှိသေးပါ။

Np news

အမည်မသိ

Fri, 05/29/2026 - 12:00

သတင်းဆောင်းပါး ဘာသာပြန်သူ။ ။ Htay Oung
တရုတ်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ် PLA ရဲ့ရေတပ်မ‌တော်ဟာ လျင်မြန်စွာ အင်အားတိုးချဲ့လာနေပြီး အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်းကိုလည်း ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားလာနေတယ်။ အဲဒီရေပြင်တွေမှာ တရုတ်စစ်သင်္ဘောတွေနဲ့ ရေငုပ်သင်္ဘောတွေ ရောက်ရှိနေကြတာ အတော်ကြာပါပြီ။ သူတို့တွေဟာ သီရိလင်္ကာနဲ့ ကမ္ဘောဒီးယားတို့လို အနီးအနားနိုင်ငံများရဲ့ ဆိပ်ကမ်းတွေကို အသုံးပြုနေကြပါတယ်။ နယူးဒေလီဟာ သူ့ရဲ့လုံခြုံရေးအတွက် စိုးရိမ်လာပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကာကွယ်မယ့် စစ်ရေးအစီအစဉ်များကို ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်နေရတယ်လို့ အိန္ဒိယအမျိုးသားထောက်လှမ်းရေးရဲ့ လက်ရုန်းတပ်ဆွယ်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ အိန္ဒိယကာကွယ်သုတေသနတပ် IDRW (24 May 2026) က ရေးတယ်။

လောလောဆယ် အိန္ဒိယဟာ ပင်လယ်ပြင်ကို စောင့်ကြည့်ထိန်းချုပ်ဖို့အတွက် သူပိုင်ကျွန်းတွေကို အသုံးပြုလာတယ်။ အရှေ့ဘက် (မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ဘက်အောက်တည့်တည့်) အက်ဒမန်ကျွန်းနဲ့ နီကိုဘာကျွန်းများ၊ အနောက်ဘက်ရှိ လက်ရှက်ဝိဒ်ကျွန်းတွေဟာ အလွန်အရေးကြီးလာတယ်။ အဲ့ဒီကျွန်းတွေဟာ အသွားအလာများပြားတဲ့ ရေကြောင်းလမ်းများနဲ့ မလက္ကာရေလက်ကြားတို့လို ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ ရေလမ်းများအနီး တည်ရှိနေတယ်။ အဲ့ဒီလိုနေရာများမှာ စစ်အခြေစိုက်စခန်းတွေ တည်ဆောက်ခြင်းအားဖြင့် အိန္ဒိယဟာ နိုင်ငံတကာရေ ကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို စောင့်ကြည့်နိုင်ပြီး စစ်မက်ဖြစ်ပွားလာမယ်ဆိုရင် ရန်သူသင်္ဘောများကို ဟန့်တားနိုင်ဖွယ် ရှိပါတယ်။

အဲ့ဒီကျွန်းများနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အိန္ဒိယက “dual-use” “နှစ်မျိုးသုံး”အစီအစဉ်ကို အကောင်အထည် ဖော်လိုတယ်။ စစ်ရေးအခြေစိုက်စခန်းများနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးဆိပ်ကမ်းကြီးများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်တယ်၊ ဥပမာ အိန္ဒိယဟာ ဂရိတ်နီကိုဘာကျွန်းနဲ့ မီနီကွိုင်ကျွန်းများရှိ လေယာဉ်ပြေးလမ်းများနဲ့ ဆိပ်ကမ်းများကို အဆင့်မြှင့်တင်နေတယ်။ အဲ့ဒီနေရာများမှတစ်ဆင့် အိန္ဒိယရဲ့ကင်းလှည့်လေယာဉ်များ ပျံသန်းနိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ဒရုန်းများ အသုံးပြုနိုင်မှာဖြစ်ပြီး ဒုံးကျည်စနစ်များကိုလည်း တပ်ဆင်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ဒီလိုနဲ့ အာရေဗျပင်လယ်မှ အရှေ့တောင်အာရှအထိ လှုပ်ရှားမှုများကို စောင့်ကြည့်နိုင်မှာဖြစ်ပြီး တရုတ်ကိုသွားလာနေတဲ့ ရေနံတင်ပို့မှုများကိုလည်း တားဆီးနိုင်ပါလိမ့်မယ်။

ဒါပေမဲ့ အိန္ဒိယရဲ့ ကျွန်းဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းတွေဟာ နှေးကွေးလွန်းနေတယ်။ အစိုးရစာရွက်စာတမ်းလုပ်ငန်းစဉ်များ၊ စစ်တပ်ဌာနခွဲအသီးသီးတို့ရဲ့ စားပွဲတစ်ခုနဲ့ တစ်ခုအကြား သဘောမတူညီမှုများ၊ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်း သိမ်းရေးပြဿနာတွေဟာ တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းတွေကို နှစ်ပေါင်းများစွာ နှောင့်နှေးစေခဲ့တယ်၊ လူအတော်များများက အဲ့ဒီကျွန်းတွေရဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးသွားမှာ စိုးရိမ်ကြပေမယ့် စီမံကိန်းများနှောင့်နှေးနေခြင်းက အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ အမျိုးသားလုံခြုံရေးကို ပျက်စီးစေကြောင်း အသိပေးလိုပါတယ်။

တစ်ဖက်မှာလည်း အိန္ဒိယအနေနဲ့ ကိုယ့်ဖာသာရပ်တည်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေရတယ်။ ရေတပ်အင်အားကောင်းမွန်စေဖို့ ကိုယ်ပိုင်နျူကလီယားရေငုပ်သင်္ဘောများကို တည်ဆောက်နေတယ်။ အဲ့ဒီရေငုပ်သင်္ဘောများအနက် (၃) စီးမှာ လက်ရှိ အသုံးပြုနေပြီး စတုတ္ထမြောက်တစ်စင်းကလည်း မကြာမီ တပ်တော်ဝင်ပါလိမ့်မယ်။ နောက်ဆုံး အဲဒီကျွန်းတွေဟာ အိန္ဒိယရဲ့ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနဲ့ နယ်စပ်လုံခြုံရေးကို အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှာ တရုတ်က အင်အားအလွန်အကျွံ ခြေကုပ်မရမီ အဲ့ဒါတွေအားလုံး အမြန်ပြီးစီးအောင် တည်ဆောက်နိုင်ရေးဟာ နယူးဒေလီအတွက် အဓိကစိန်ခေါ်ချက်ဖြစ်နေတယ်လို့ IDRW က ဆိုတယ်။

((IDRW ရဲ့ သတင်းဆောင်းပါးမှာ မြန်မာနိုင်ငံအကြောင်း တိုက်ရိုက်အမည်တပ်ပြီး စာတစ်လုံးမှ ဖော်ပြထား ခြင်း မရှိပါဘူး၊ ဒါပေမဲ့ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာဒေသအတွင်း တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယတို့ရဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် ပြိုင်ဆိုင်မှု အခင်းအကျင်းမှာ မြန်မာဟာ နှစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍမှာ တည်ရှိကြောင်း ညွှန်ပြနေ တယ်))

နယူးဒေလီက မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက်တည့်တည့် သူပိုင်ကျွန်းများမှာ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံများကို တိုးမြှင့်ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ တရုတ်ကို သွားမယ့် ရေနံတင်သင်္ဘောများကို (Sea-denial) ဖယ်ထုတ်ရန်၊ အထူးသဖြင့် မလက္ကာရေလက်ကြားကို ထိန်းချုပ်ရန် ပြင်ဆင်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီလိုဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် ဖြတ်သန်းသွားတဲ့ တရုတ်-မြန်မာ ရေနံ-ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းနဲ့ ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်းတို့က ပေကျင်းအတွက် ပိုမိုအရေးပါလာတယ်။ တရုတ်ဟာ အိန္ဒိယထိန်းချုပ်ထားတဲ့ မလက္ကာရေလက်ကြားကို ရှောင်ကွင်းပြီး အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှ ရေနံနဲ့ ကုန်စည်တွေကို မြန်မာပြည်မှတစ်ဆင့် တိုက်ရိုက်တင်သွင်းနိုင်ရေး တိုတိုပြောရရင် တရုတ်မြန်မာကုန်သွယ်ရေးစင်္ကြံ CMEC အမြန်အကောင်အထည်ဖော်ရေးဟာ အရေးကြီးလာပါတယ်။

အိန္ဒိယဟာ အက်ဒမန်ကျွန်းစုမြောက်ပိုင်း “အိုင်အင်အက်စ် ကိုဟက်ဆာ စစ်အခြေစိုက်စခန်း” မှတစ်ဆင့် ကင်းလှည့်ခြင်း၊ ဒရုန်းအသုံးပြုခြင်းနဲ့ ရေဒါစောင့်ကြည့်နိုင်တဲ့နယ်မြေကို အရှေ့တောင်အာရှအထိ တိုးချဲ့နေတယ်။ အဲ့ဒီနေရာဟာ မြန်မာပိုင် ကိုကိုးကျွန်းနဲ့ နီးကပ်စွာ တည်ရှိပါတယ်။ အိန္ဒိယရဲ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ စောင့်ကြည့်မှုဧရိယာဟာ မြန်မာ့ရေပိုင်နက်နဲ့ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများကိုပါ တိုက်ရိုက်လွှမ်းခြုံသွားမှာဖြစ်ပြီး သွားလာလှုပ်ရှားမှုအားလုံးကို နယူးဒေလီက မျက်ခြေမပြတ် ပိုမိုစောင့်ကြည့်လာမယ့် သဘောဖြစ်တယ်။

တရုတ်က ကမ္ဘောဒီးယား၊ သီရိလင်္ကာ၊ မော်လ်ဒိုက်တို့မှာ ခြေကုပ်ယူရန် ကြိုးပမ်းနေသလို အိန္ဒိယကလည်း ၎င်းကိုယ်တိုင် အင်အားတိုးချဲ့ပြီး ကာကွယ်ရန် ပြင်ဆင်နေတယ်။ မြန်မာဟာ တရုတ် အိန္ဒိယနှစ်နိုင်ငံစလုံးနဲ့ နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီး ပေကျင်းအတွက် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ (ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်) ကို ထွက်ပေါက်ပေး နိုင်တယ်။

အလားတူ နယူးဒေလီအတွက် ဝေးလံခေါင်ဖျား အရှေ့မြောက်ဖျား ပြည်နယ် ၇ ခုနဲ့ ပို့ဆောင်ဆက် သွယ်ရေး “ကုလားတန်ဘက်စုံစီမံကိန်း” နဲ့ “အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်း အာဆီယံအဝေးပြေးလမ်းမကြီး” အရှေ့ မျှော်မူဝါဒကို မြန်မာက ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်တယ်။ ကမ္ဘာ့လူဦးရေအများဆုံး နျူကလီးယားလက်နက်ပိုင် အာရှအင်အားကြီး နှစ်နိုင်ငံရဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် ပြိုင်ဆိုင်မှုမှာ မြန်မာဟာ ဗဟိုချက်မ ဖြစ်လာတယ်။ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယနှစ်နိုင်ငံလုံးက မြန်မာအပေါ် လွှမ်းမိုးရန် ကြိုးပမ်းလာနိုင်ပါတယ်။

တရုတ်က မြန်မာဆိပ်ကမ်းများနဲ့ စီမံကိန်းများကို သူ့ရဲ့ စစ်ဘက်/အရပ်ဘက် မဟာဗျူဟာအတွက် အသုံးချရန် ပိုမိုဖိအားပေးလာနိုင်သလို၊ အိန္ဒိယကလည်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ တရုတ်ရဲ့ဩဇာ ကြီးထွားမလာစေရန် တန်ပြန်စောင့်ကြည့်မှုများ၊ သံတမန်ရေး၊ စစ်ရေးအရ အပြန်အလှန် လွှမ်းမိုးရန် ကြိုးပမ်းမှုများ ပိုမိုပြုလုပ်လာနိုင်တယ်။

မြန်မာအတွက် ဝမ်းနည်းစရာကောင်းတာက နိုင်ငံသမိုင်းတလျောက် အဆိုးရွားဆုံး သွေးစည်းညီညွတ်မှု ပြိုကွဲခြင်းနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ နှစ် ၇၀ ကျော်ကြာပြည်တွင်းပဋိပက္ခဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှာ ပိုမိုပြင်းထန်လာပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များအပါအဝင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (၂၀၀ )ကျော်က နေပြည်တော်ကို ဆန့်ကျင်ပုန်ကန်နေကြတယ်။ တော်လှန်ရေးသမားတို့ လက်တွင်းမှ မြို့ပေါင်း (၁၅)မြို့ခန့်ကို တပ်မတော်က ပြန်လည်သိမ်း ယူနိုင်ပေမယ့် မြို့ကြီးငယ်ပေါင်း (၇၀) ကျော်ကို လက်လွတ်ထားရဆဲဖြစ်တယ်။
တရုတ်-အိန္ဒိယပြိုင်ဆိုင်မှုမှာ အရေးပါနယ်မြေတစ်ခုဟာ ရခိုင်ပြည်နယ်ဖြစ်တယ်။ မေလ ပထမပတ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဟာ အမေရိကန်စစ်သင်္ဘောတွေ ဝင်ထွက်ခွင့်ရရှိစေမယ့် မဟာဗျူဟာမြောက်ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်ကို ဝါရှင်တန်နဲ့ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တယ်။ ဒီကိစ္စဟာ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် တရုတ်-အိန္ဒိယ ပြိုင်ဆိုင်မှုအတွင်း အမေရိကန် ဝင်ရောက်လာကြောင်း၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာတင်းမာမှုများနဲ့ စစ်အေးတိုက်ပွဲ အချက်အချာနယ်မြေအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်တယ်လို့ India.com (14 May 2026) က ရေးတယ်။

ဒါကာ-ဝါရှင်တန်သဘောတူညီချက်ဟာ ဒီလောက်နဲ့ ရပ်တန့်သွားခြင်းမရှိပဲ နှစ်နိုင်ငံစစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အထွေထွေလုံခြုံရေးသဘောတူစာချုပ် (GSOMIA) နဲ့ အပြန်အလှန် သိုမှီး-ထောက်ပံ့ရေးသဘောတူစာချုပ် (ACSA) တို့ကို ဆက်လက်ချုပ်ဆိုရန် ကျန်ရှိနေတယ်။ အမေရိကန်ရေတပ်သင်္ဘောများနဲ့ လေယာဉ်တွေဟာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဆိပ်ကမ်းများနဲ့ လေဆိပ်များမှာ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး၊ လောင်စာဆီဖြည့်တင်းရေးနဲ့ ရိက္ခာအထောက်အပံ့ကိစ္စများအတွက် ဝင်ရောက်ခွင့်ရရှိမှာဖြစ်ပြီး စစ်တကောင်းနဲ့ကော့ခ်ဘဇားရှိ မာတာဘာရီရေနက်ဆိပ်ကမ်းတို့ဟာ အဓိကနေရာများဖြစ်တယ်။

အမေရိကန်နဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အကြား ကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု (ACSA နှင့် GSOMIA) တိုးမြှင့်လာခြင်းဟာ အိမ်နီးချင်း မြန်မာနိုင်ငံအတွက် (အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် နယ်စပ်ဒေသများအတွက်) အလွန်ကြီးမားတဲ့ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး အကောင်းအဆိုး ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာစေတယ်။

ဝါရှင်တန်နဲ့ ဒါကာအစိုးရတို့ဟာ မြန်မာအစိုးရအပေါ် ဖိအားပေးရန် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ အာရက္ခတပ်တော် (AA) အပါအဝင် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF) တို့လို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနဲ့ ဆက်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်လိုကြောင်း အရိပ်အယောင် မြင်ရတယ်။

လောလောဆယ် ရခိုင် ပြည်နယ်အတွင်း သန်းနဲ့ချီတဲ့ စစ်ဘေးရှောင် ပြည်သူတွေဟာ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှု ဘေးအန္တရာယ်နဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်မှတစ်ဆင့် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အမေရိကန်ကျောထောက်နောက်ခံနဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ စင်္ကြံလမ်းကြောင်း (Humanitarian Corridor) ဖွင့်လှစ်ပြီး အစားအသောက်နဲ့ ဆေးဝါးများကို တိုက်ရိုက်ကူညီပေးဖွယ်ရှိပါတယ်။

ဘင်္ဂါလီအရေး ပိုမိုစနစ်ကျလာနိုင်ပြီး ရခိုင်မြောက်ပိုင်းမှာ မြန်မာ့တပ်မတော် လေယာဉ်များ ပျံသန်းခွင့်မရှိတဲ့ Save Zone လည်း ပေါ်ပေါက်လာဖွယ်ရှိတယ်။

အဲ့ဒီလိုအချိန်မှာ ရခိုင်လက်နက်ကိုင် ULA/AA က စစ်သွေးကြွများကို ကာကွယ်ရန် အကြောင်းပြပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လိုကြောင်း ၂၀၂၆-ခုနှစ် မေ ၂၆ ရက်နေ့မှာ သတင်းထုတ်ပြန်တယ်။ လူလက်နက်အင်အား ပြုန်းတီးပြီး စစ်ပန်းနေတဲ့ AA ဟာ ပြည်မကြီး ဝင်ထွက်ပေါက်များမှာ တပ်မတော်ရဲ့ ထိုးစစ်ခြိမ်းခြောက်မှုများနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ ဒီအတွက် အမေရိကန်+ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စစ်ရေးထီးရိပ်အောက်မှာ ခိုလှုံလိုကြောင်း ပြသရန်မှတစ်ပါး အခြားရွေးချယ်စရာ မရှိပါ။

အဲ့ဒါကို လက်မခံနိုင်တဲ့ အိန္ဒိယ တရုတ် အထူးသဖြင့် မြန်မာက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကို ဖိအားပေးလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်ကို မတားဆီးနိုင်ပါ။ အမေရိကန်အနေနဲ့ သူ့ဖာသာ နောက်ဆုတ်သွားခြင်းမှတစ်ပါး တားဆီးနိုင်သူ မရှိသေးပါ။

Np news

ယူအေအီးနဲ့အီရန်ကြား တိုက်ရိုက်စစ်ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုနီးလာနေပြီလား

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နောက်ပိုင်းမှာ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု (ယူအေအီး)နဲ့ အီရန်တို့ကြား ဆက်ဆံရေးက အရင်လိုသတိထားပြီး အဆင်ပြေအောင် ထိန်းညှိနေနေရတဲ့ အဆင့်ကနေ ပိုမိုတင်းမာလာတဲ့ အခြေအနေအသစ်တစ်ခုထဲကို ဝင်ရောက်လာပါတယ်။ အရင်တုန်းက ယူအေအီးက “ဘယ်ဘက်ကိုမှဘက်မလိုက်ဘူး” ဆိုတဲ့မူဝါဒနဲ့အမေရိကန်၊ အစ္စရေး၊ အီရန်တို့နဲ့ ဆက်ဆံရေးကို တစ်ပြေးညီထိန်းထားနိုင်ပေမယ့် အခုအချိန်မှာတော့အဲဒီညီမျှမှုက လက်တွေ့မဖြစ်လာသလိုဖြစ်နေပါပြီ။ တရားဝင်အနေအထား အရကြည့်ရင် ယူအေအီးကသူတို့ဟာ အမေရိကန်နဲ့အစ္စရေးက အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်နေတဲ့စစ်ပွဲမှာ မပါဘူးလို့ကြေညာထားပါတယ်။ ယူအေအီးရဲ့ နယ်မြေ၊ ဝေဟင်နဲ့ရေပြင်တွေကိုလည်း အီရန်ကိုတိုက်ခိုက်ဖို့ အသုံးမပြုစေဘူးလို့ အတည်ပြု ပြောဆိုထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စစ်ပွဲရဲ့ ပကတိအခြေအနေတွေအရဆိုရင် အီရန်ဘက်က ဒီစကားတွေကို မယုံတော့ဘူးဆိုတာ ပြလာပါတယ်။အီရန်ရဲ့အမြင်မှာ ယူအေအီးက အမေရိကန်ရဲ့ အရေးကြီးမိတ်ဖက် နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သလို အစ္စရေးနဲ့ Abraham Accords သဘောတူညီချက်မှာ ပါဝင်တဲ့ နိုင်ငံလည်းဖြစ်ပါတယ်။ ထို့ပြင် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသထဲမှာ အနောက်နိုင်ငံတွေအတွက် ငွေကြေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနဲ့ စီးပွားရေးဗဟိုချက်တစ်ခုလို ဖြစ်နေပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် အီရန်ဟာ ယူအေအီးကို အီရန်ဆန့်ကျင်ရေး မဟာမိတ်ဖွဲ့စည်းမှုထဲ တဖြည်းဖြည်းပါဝင်လာနေတဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလိုမျိုးမြင်လာတာပါ။အခုလိုဖြစ်လာရတဲ့အဓိကပြဿနာက Abu Musa၊ Greater Tunb နဲ့ Lesser Tunb ဆိုတဲ့ ကျွန်းသုံးကျွန်းကိစ္စပါပဲ။ ဒီကျွန်းတွေက ဟော်မုရေလက်ကြားအနီးမှာရှိပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှာ အီရန်ကထိန်းချုပ်ခဲ့တာပါ။ အဲဒီအချိန်က ယူအေအီးကို မတည်ထောင်ခင်ဖြစ်ပါတယ်။ယူအေအီးဘက်က သူတို့ရဲ့ပိုင်နက်ဖြစ်တဲ့ ဒီကျွန်းတွေကို အီရန်က သိမ်းပိုက်ထားတာလို့ ယူဆနေပြီး ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးဖို့ ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံတကာ တရားရုံးကနေတစ်ဆင့် ဖြေရှင်းဖို့ တောင်းဆိုနေခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အီရန်အတွက်တော့ ဒီကိစ္စကပြီးဆုံးသွားပြီ လို့သတ်မှတ်ထားပြီး ကျွန်းတွေဟာ သူတို့ပိုင်နက်အစိတ်အပိုင်းပဲလို့ ယုံကြည်ထားပါတယ်။ ယူအေအီး အတွက် ဒီကျွန်းသုံးကျွန်းဟာ သူတို့နိုင်ငံ စတင်တည်ထောင်ချိန်ကတည်းက ရင်ထဲမှာစွဲကျန်နေတဲ့ အနာတစ်ခုလိုဖြစ်နေပါတယ်။ အိမ်နီးချင်းအင်အားကြီး နိုင်ငံတစ်ခုရှေ့မှာ သူတို့ရဲ့အားနည်းချက်ကို အမြဲတမ်းသတိပေးနေတဲ့ သင်္ကေတတစ်ခုလည်းဖြစ်ပါတယ်။ အခုအချိန်မှာ အဲဒီကျွန်းတွေကို စစ်ရေးနည်းလမ်းနဲ့ ပြန်ရယူနိုင်မလားဆိုတဲ့ ပြောဆိုမှုတွေ ထွက်ပေါ်လာတာဟာ ယူအေအီး-အီရန်ဆက်ဆံရေးထဲက အပြစ်အနာအဆာ အကြီးဆုံးနေရာကို ပြန်ထိလိုက်သလိုဖြစ်နေပါတယ်။အမေရိကန်-အီရန်စစ်မဖြစ်ခင်က ယူအေအီးဟာ လူတိုင်းနဲ့ အဆင်ပြေအောင်နေဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။ အီရန်နဲ့ကုန်သွယ်ရေး ဆက်လုပ်ဖို့လိုသလို လုံခြုံရေးအတွက် အမေရိကန်ကိုမှီခိုရပါတယ်။ နည်းပညာနဲ့ ကာကွယ်ရေးကဏ္ဍမှာ အစ္စရေးနဲ့ပူးပေါင်းဖို့လည်း လိုနေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အများရှေ့မှာတော့ စစ်ထဲကို တိုက်ရိုက်မပါဝင်သလိုပုံစံ ထိန်းထားချင်ခဲ့ပါတယ်။သို့သော်လည်း အမေရိကန်နဲ့အစ္စရေးက အီရန်ကို တိုက်ခိုက်ပြီးနောက်ပိုင်း အဲဒီညီမျှမှုက စတင်ယိုယွင်းပျက်စီးလာပါတယ်။ စစ်ပွဲအတွင်း အစ္စရေးအရာရှိတွေနဲ့ ယူအေအီးခေါင်းဆောင်ပိုင်းတို့ကြား လျှို့ဝှက်တွေ့ဆုံမှုတွေရှိခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေ ထွက်လာပါတယ်။ အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင်နေတန်ယာဟုက ယူအေအီးကို လျှို့ဝှက်သွားရောက်ပြီး ယူအေအီး သမ္မတ မိုဟာမတ်ဘင်ဇာယတ်နဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့တယ်လို့ သတင်းဌာနများကဆိုပါတယ်။ ဒီလိုတွေ့ဆုံမှုဟာ စစ်ပွဲဖြစ်ပွားပြီး တင်းမာမှုတွေရှိနေဆဲ အချိန်နောက်ပိုင်းမှာဖြစ်ခဲ့တယ်လို့လည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။အစ္စရေးဘက်က ဒီခရီးစဉ်ကို အမှန်တကယ်ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ သဘောထားပေမယ့် ယူအေအီးဘက်က လူသိရှင်ကြားငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကွဲလွဲချက်ကပဲ ယူအေအီးရဲ့ “ဘက်မလိုက်” ပုံရိပ်ကိုထိခိုက်စေပြီး အီရန်အတွက် “ယူအေအီးဟာ လျှို့ဝှက်ပူးပေါင်းနေတယ်” လို့ စွပ်စွဲဖို့အကြောင်းပြချက် ထပ်ပေးလိုက်သလိုဖြစ်သွားပါတယ်။ ဒီထက်ပိုစိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းတာက အစ္စရေးထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ မော့ဆတ်ရဲ့ အကြီးအကဲ ဒေးဗစ်ဘားနီယာရဲ့ ယူအေအီးခရီးစဉ် သတင်းတွေပါပဲ။ ဘားနီယာဟာ စစ်ဖြစ်စဉ်ကာလအတွင်း ယူအေအီးကို အနည်းဆုံးနှစ်ကြိမ်သွားပြီး အီရန်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ စစ်ရေးဆောင်ရွက်မှုတွေကို ညှိနှိုင်းခဲ့တယ်လို့ သတင်းဌာနတချို့က ဆိုပါတယ်။စစ်ပွဲကာလအတွင်း လျှို့ဝှက်သံတမန် ဆက်သွယ်မှုဆိုတာ အပြည့်အစုံမသိနိုင်ပေမယ့် နိုင်ငံရေးအဓိပ္ပာယ်ကတော့ ရှင်းပါတယ်။ ယူအေအီးက သူတို့အနေနဲ့“ဘက်မလိုက်”လို့ပြောချိန် အစ္စရေးထောက်လှမ်းရေး အကြီးအကဲတွေ ဝင်ထွက်သွားလာနေတယ်ဆိုရင် အီရန်အတွက်တော့ ယူအေအီးဟာ အစ္စရေး-အမေရိကန်ပူးပေါင်းစနစ်ထဲဝင်နေပြီလို့ မြင်မှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ယူအေအီးဘက်က ဒီလိုဆက်ဆံရေးကို ကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းမှု၊ သတင်းအချက်အလက်မျှဝေမှုအဖြစ် မြင်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စစ်ဖြစ်နေတဲ့အချိန်မှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ကာကွယ်ရေးနဲ့ စစ်ပွဲမှာပါဝင်မှုကြားကမျဉ်းဟာ ပျောက်သွားတတ်ပါတယ်။ Axios သတင်းဌာနရဲ့ ဖော်ပြချက်အရဆိုရင် အစ္စရေးဟာ ယူအေအီးကို သံကွန်ချာလေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးစနစ်နဲ့ အဲဒီစနစ်ကိုအသုံးပြုနိုင်တဲ့ စစ်သည်တွေပို့ပေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အစ္စရေးနိုင်ငံဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံအမတ် မိုက်ဟက်ကာဘီးကလည်း ဒီအချက်ကိုအတည်ပြုခဲ့ပါတယ်။ ယူအေအီးအတွက် ဒါဟာ ဒုံးကျည်နဲ့ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုအန္တရာယ်ကြောင့် လိုအပ်တဲ့ကာကွယ်ရေး အဆင့်တစ်ခုလို့ ရှင်းပြနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အီရန်ရဲ့အမြင်မှာတော့ ယူအေအီး ဟာ အစ္စရေးရဲ့စစ်ရေးအခြေခံ အဆောက်အဦထဲ ပေါင်းစည်းလာနေတယ်လို့ပဲ မြင်ပါတယ်။နောက်ထပ်အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခုက ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍပါပဲ။ ယူအေအီးဟာ အီရန်ရဲ့စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်တွေအတွက် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အရေးကြီးတဲ့ပြင်ပ ဗဟိုချက်တစ်ခုအဖြစ် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင်တည်ရှိခဲ့တာပါ။ ကုန်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီတွေ၊ ငွေလဲလှယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေ၊ ကြားခံငွေကြေးစနစ်တွေကနေ အီရန်ဟာ ပိတ်ဆို့မှုတွေကိုတစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရှောင်ရှားနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စစ်ဖြစ်လာပြီးနောက် ယူအေအီးဘက်က အီရန်နဲ့ဆက်စပ်နေတဲ့ ငွေကြေးလမ်းကြောင်းတွေကိုပိတ်ပင်တာ၊ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ထိန်းချုပ်ထားတာမျိုး လုပ်နေတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေထွက်လာခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်ဘက်ကလည်း Amin Exchange ဆိုတဲ့ အီရန်ငွေလဲလုပ်ငန်းနဲ့ဆက်စပ်နေတဲ့ ကုမ္ပဏီကွန်ရက်တွေကို ပိတ်ဆို့မှုအသစ်ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီထဲ ယူအေအီး၊ တူကီယဲ၊ တရုတ်နဲ့ ဟောင်ကောင်မှ ကုမ္ပဏီတွေပါ ပါဝင်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။ အီရန်အတွက် ဒါဟာ စစ်မျက်နှာအသစ်တစ်ခုပဲဖြစ်ပါတယ်။ ယူအေအီး ဘက်က “ဒါကပိတ်ဆို့မှုစည်းမျဉ်း လိုက်နာတာပါ” လို့ ပြောနိုင်ပေမယ့် စစ်ဖြစ်နေချိန် အဲဒီလုပ်ရပ်တွေဟာ အီရန်ကိုဖိအားပေးတဲ့ လုပ်ရပ်အဖြစ် မလွဲမသွေရှုမြင် ခံရမှာပါ။အခြေအနေတွေကို ပိုရှုပ်ထွေးစေတာကတော့ အမေရိကန်အရာရှိတွေဟာ ယူအေအီးကို စစ်ထဲ ပိုမိုပါဝင်လာဖို့ ဖိအားပေးနေတယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေပါပဲ။ အထူးသဖြင့် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့မှာ အီရန်ပိုင်ကျွန်းတစ်ကျွန်းကို ယူအေအီးအနေနဲ့သိမ်းယူနိုင်ဖို့ စဉ်းစားစေချင်တယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေထွက်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒီသတင်းတွေက အမှန်ဟုတ် မဟုတ် မသိရသေးပေမယ့် ကျွန်းပြဿနာကို အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးဘက်က အီရန်ကိုဖိအားပေးဖို့ အသုံးချလာနိုင်တယ်ဆိုတဲ့အမြင်ကို ပိုမိုအားကောင်းလာစေပါတယ်။ ယူအေအီးအတွက် ဒီအခြေအနေက အလွန်အန္တရာယ်များပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ မြို့၊ ဆိပ်ကမ်း၊ လေဆိပ်၊ စွမ်းအင်စနစ်၊ ငွေကြေးစနစ်တွေက လုံခြုံပြီး စီးပွားရေးကောင်းတဲ့နိုင်ငံဆိုတဲ့ ပုံရိပ်တစ်ခုလုံးဟာ တည်ငြိမ်မှုအပေါ် မူတည်နေပါတယ်။ ဒါကြောင့် စစ်ထဲကို နည်းနည်းလေးပဲ ပါဝင်လိုက်ရင်တောင် ယူအေအီးရဲ့ဖွံ့ဖြိုးရေးပုံစံတစ်ခုလုံးကို ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။အခုအချိန်မှာ ယူအေအီးရဲ့ဘက်မလိုက်ဆိုတဲ့ ရပ်တည်ချက်ဟာ တဖြည်းဖြည်း မတည်မငြိမ်လာပါပြီ။ ယူအေအီးက စစ်ထဲတိုက်ရိုက်မဝင်ချင်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးဆီက အပြည့်အဝ ခွာထွက်သွားလို့လည်း မရပါဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့အဲဒီဆက်ဆံရေးတွေကပဲ ဒုံးကျည်ကာကွယ်ရေး၊ စစ်ရေးထောက်ပံ့မှုနဲ့ မဟာဗျူဟာ အာမခံချက်တွေပေးနေလို့ပါ။ ဒီနှစ်မျိုးကြားက ရှုပ်ထွေးမှုကြောင့် ယူအေအီးဟာ အရင်လို ကြားနေညှိနှိုင်းသူ မဟုတ်တော့ဘဲ စစ်ပွဲထဲဆွဲသွင်းခံရနိုင်တဲ့အန္တရာယ်အများဆုံးနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်လာနေပါတယ်။ ယူအေအီးအတွက် အကြီးဆုံးအန္တရာယ်ကတော့ စစ်ထဲကိုတစ်ခါတည်း ခုန်ဝင်သွားတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ တဖြည်းဖြည်းအဆင့်လိုက်ဆွဲသွင်းခံရနိုင်တာပါပဲ။အီရန်နိုင်ငံနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ ငွေကြေးကွန်ရက်တွေကို ပိုမိုတင်းကျပ်စွာ ထိန်းချုပ်လာမယ်၊ အမေရိကန်-အစ္စရေးကာကွယ်ရေး ပူးပေါင်းမှု ပိုနက်ရှိုင်းလာမယ်၊ အစ္စရေးအရာရှိတွေနဲ့ လျှို့ဝှက်ဆွေးနွေးမှုတွေ များလာမယ်၊ ဟော်မုရေလက်ကြားလုံခြုံရေးမှာ ပါဝင်လာမယ်၊ နောက်ဆုံး အီရန်အပေါ်ဖိအားပေးဖို့ ကျွန်းပြဿနာကိုအသုံးချလာမယ်။ အဲဒီအဆင့်တစ်ခုချင်းစီကိုကြည့်ရင် “ကာကွယ်ရေးအတွက်ပါ” “မဖြစ်မနေလုပ်ရတာပါ” ဆိုပြီးရှင်းပြနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အားလုံးပေါင်းလိုက်တဲ့အခါ ယူအေအီးဟာ စစ်နား မှာ ရပ်နေတဲ့ နိုင်ငံမဟုတ်တော့ဘဲ စစ်ထဲတကယ် ဝင်ရောက်တဲ့နိုင်ငံ ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။ MWD

ယူအေအီးနဲ့အီရန်ကြား တိုက်ရိုက်စစ်ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုနီးလာနေပြီလား

အီရန်ရဲ့အမြင်မှာ ယူအေအီးက အမေရိကန်ရဲ့ အရေးကြီးမိတ်ဖက် နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သလို အစ္စရေးနဲ့ Abraham Accords သဘောတူညီချက်မှာ ပါဝင်တဲ့ နိုင်ငံလည်းဖြစ်ပါတယ်။ ထို့ပြင် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသထဲမှာ အနောက်နိုင်ငံတွေအတွက် ငွေကြေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနဲ့ စီးပွားရေးဗဟိုချက်တစ်ခုလို ဖြစ်နေပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် အီရန်ဟာ ယူအေအီးကို အီရန်ဆန့်ကျင်ရေး မဟာမိတ်ဖွဲ့စည်းမှုထဲ တဖြည်းဖြည်းပါဝင်လာနေတဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလိုမျိုးမြင်လာတာပါ။

အခုလိုဖြစ်လာရတဲ့အဓိကပြဿနာက Abu Musa၊ Greater Tunb နဲ့ Lesser Tunb ဆိုတဲ့ ကျွန်းသုံးကျွန်းကိစ္စပါပဲ။ ဒီကျွန်းတွေက ဟော်မုရေလက်ကြားအနီးမှာရှိပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှာ အီရန်ကထိန်းချုပ်ခဲ့တာပါ။ အဲဒီအချိန်က ယူအေအီးကို မတည်ထောင်ခင်ဖြစ်ပါတယ်။

ယူအေအီးဘက်က သူတို့ရဲ့ပိုင်နက်ဖြစ်တဲ့ ဒီကျွန်းတွေကို အီရန်က သိမ်းပိုက်ထားတာလို့ ယူဆနေပြီး ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးဖို့ ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံတကာ တရားရုံးကနေတစ်ဆင့် ဖြေရှင်းဖို့ တောင်းဆိုနေခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အီရန်အတွက်တော့ ဒီကိစ္စကပြီးဆုံးသွားပြီ လို့သတ်မှတ်ထားပြီး ကျွန်းတွေဟာ သူတို့ပိုင်နက်အစိတ်အပိုင်းပဲလို့ ယုံကြည်ထားပါတယ်။ ယူအေအီး အတွက် ဒီကျွန်းသုံးကျွန်းဟာ သူတို့နိုင်ငံ စတင်တည်ထောင်ချိန်ကတည်းက ရင်ထဲမှာစွဲကျန်နေတဲ့ အနာတစ်ခုလိုဖြစ်နေပါတယ်။ အိမ်နီးချင်းအင်အားကြီး နိုင်ငံတစ်ခုရှေ့မှာ သူတို့ရဲ့အားနည်းချက်ကို အမြဲတမ်းသတိပေးနေတဲ့ သင်္ကေတတစ်ခုလည်းဖြစ်ပါတယ်။ အခုအချိန်မှာ အဲဒီကျွန်းတွေကို စစ်ရေးနည်းလမ်းနဲ့ ပြန်ရယူနိုင်မလားဆိုတဲ့ ပြောဆိုမှုတွေ ထွက်ပေါ်လာတာဟာ ယူအေအီး-အီရန်ဆက်ဆံရေးထဲက အပြစ်အနာအဆာ အကြီးဆုံးနေရာကို ပြန်ထိလိုက်သလိုဖြစ်နေပါတယ်။

အမေရိကန်-အီရန်စစ်မဖြစ်ခင်က ယူအေအီးဟာ လူတိုင်းနဲ့ အဆင်ပြေအောင်နေဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။ အီရန်နဲ့ကုန်သွယ်ရေး ဆက်လုပ်ဖို့လိုသလို လုံခြုံရေးအတွက် အမေရိကန်ကိုမှီခိုရပါတယ်။ နည်းပညာနဲ့ ကာကွယ်ရေးကဏ္ဍမှာ အစ္စရေးနဲ့ပူးပေါင်းဖို့လည်း လိုနေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အများရှေ့မှာတော့ စစ်ထဲကို တိုက်ရိုက်မပါဝင်သလိုပုံစံ ထိန်းထားချင်ခဲ့ပါတယ်။

သို့သော်လည်း အမေရိကန်နဲ့အစ္စရေးက အီရန်ကို တိုက်ခိုက်ပြီးနောက်ပိုင်း အဲဒီညီမျှမှုက စတင်ယိုယွင်းပျက်စီးလာပါတယ်။ စစ်ပွဲအတွင်း အစ္စရေးအရာရှိတွေနဲ့ ယူအေအီးခေါင်းဆောင်ပိုင်းတို့ကြား လျှို့ဝှက်တွေ့ဆုံမှုတွေရှိခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေ ထွက်လာပါတယ်။ အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင်နေတန်ယာဟုက ယူအေအီးကို လျှို့ဝှက်သွားရောက်ပြီး ယူအေအီး သမ္မတ မိုဟာမတ်ဘင်ဇာယတ်နဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့တယ်လို့ သတင်းဌာနများကဆိုပါတယ်။ ဒီလိုတွေ့ဆုံမှုဟာ စစ်ပွဲဖြစ်ပွားပြီး တင်းမာမှုတွေရှိနေဆဲ အချိန်နောက်ပိုင်းမှာဖြစ်ခဲ့တယ်လို့လည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။

အစ္စရေးဘက်က ဒီခရီးစဉ်ကို အမှန်တကယ်ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ သဘောထားပေမယ့် ယူအေအီးဘက်က လူသိရှင်ကြားငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကွဲလွဲချက်ကပဲ ယူအေအီးရဲ့ “ဘက်မလိုက်” ပုံရိပ်ကိုထိခိုက်စေပြီး အီရန်အတွက် “ယူအေအီးဟာ လျှို့ဝှက်ပူးပေါင်းနေတယ်” လို့ စွပ်စွဲဖို့အကြောင်းပြချက် ထပ်ပေးလိုက်သလိုဖြစ်သွားပါတယ်။ ဒီထက်ပိုစိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းတာက အစ္စရေးထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ မော့ဆတ်ရဲ့ အကြီးအကဲ ဒေးဗစ်ဘားနီယာရဲ့ ယူအေအီးခရီးစဉ် သတင်းတွေပါပဲ။ ဘားနီယာဟာ စစ်ဖြစ်စဉ်ကာလအတွင်း ယူအေအီးကို အနည်းဆုံးနှစ်ကြိမ်သွားပြီး အီရန်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ စစ်ရေးဆောင်ရွက်မှုတွေကို ညှိနှိုင်းခဲ့တယ်လို့ သတင်းဌာနတချို့က ဆိုပါတယ်။

စစ်ပွဲကာလအတွင်း လျှို့ဝှက်သံတမန် ဆက်သွယ်မှုဆိုတာ အပြည့်အစုံမသိနိုင်ပေမယ့် နိုင်ငံရေးအဓိပ္ပာယ်ကတော့ ရှင်းပါတယ်။ ယူအေအီးက သူတို့အနေနဲ့“ဘက်မလိုက်”လို့ပြောချိန် အစ္စရေးထောက်လှမ်းရေး အကြီးအကဲတွေ ဝင်ထွက်သွားလာနေတယ်ဆိုရင် အီရန်အတွက်တော့ ယူအေအီးဟာ အစ္စရေး-အမေရိကန်ပူးပေါင်းစနစ်ထဲဝင်နေပြီလို့ မြင်မှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ယူအေအီးဘက်က ဒီလိုဆက်ဆံရေးကို ကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းမှု၊ သတင်းအချက်အလက်မျှဝေမှုအဖြစ် မြင်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စစ်ဖြစ်နေတဲ့အချိန်မှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ကာကွယ်ရေးနဲ့ စစ်ပွဲမှာပါဝင်မှုကြားကမျဉ်းဟာ ပျောက်သွားတတ်ပါတယ်။ Axios သတင်းဌာနရဲ့ ဖော်ပြချက်အရဆိုရင် အစ္စရေးဟာ ယူအေအီးကို သံကွန်ချာလေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးစနစ်နဲ့ အဲဒီစနစ်ကိုအသုံးပြုနိုင်တဲ့ စစ်သည်တွေပို့ပေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အစ္စရေးနိုင်ငံဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံအမတ် မိုက်ဟက်ကာဘီးကလည်း ဒီအချက်ကိုအတည်ပြုခဲ့ပါတယ်။ ယူအေအီးအတွက် ဒါဟာ ဒုံးကျည်နဲ့ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုအန္တရာယ်ကြောင့် လိုအပ်တဲ့ကာကွယ်ရေး အဆင့်တစ်ခုလို့ ရှင်းပြနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အီရန်ရဲ့အမြင်မှာတော့ ယူအေအီး ဟာ အစ္စရေးရဲ့စစ်ရေးအခြေခံ အဆောက်အဦထဲ ပေါင်းစည်းလာနေတယ်လို့ပဲ မြင်ပါတယ်။

နောက်ထပ်အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခုက ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍပါပဲ။ ယူအေအီးဟာ အီရန်ရဲ့စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်တွေအတွက် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အရေးကြီးတဲ့ပြင်ပ ဗဟိုချက်တစ်ခုအဖြစ် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင်တည်ရှိခဲ့တာပါ။ ကုန်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီတွေ၊ ငွေလဲလှယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေ၊ ကြားခံငွေကြေးစနစ်တွေကနေ အီရန်ဟာ ပိတ်ဆို့မှုတွေကိုတစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရှောင်ရှားနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စစ်ဖြစ်လာပြီးနောက် ယူအေအီးဘက်က အီရန်နဲ့ဆက်စပ်နေတဲ့ ငွေကြေးလမ်းကြောင်းတွေကိုပိတ်ပင်တာ၊ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ထိန်းချုပ်ထားတာမျိုး လုပ်နေတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေထွက်လာခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်ဘက်ကလည်း Amin Exchange ဆိုတဲ့ အီရန်ငွေလဲလုပ်ငန်းနဲ့ဆက်စပ်နေတဲ့ ကုမ္ပဏီကွန်ရက်တွေကို ပိတ်ဆို့မှုအသစ်ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီထဲ ယူအေအီး၊ တူကီယဲ၊ တရုတ်နဲ့ ဟောင်ကောင်မှ ကုမ္ပဏီတွေပါ ပါဝင်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။ အီရန်အတွက် ဒါဟာ စစ်မျက်နှာအသစ်တစ်ခုပဲဖြစ်ပါတယ်။ ယူအေအီး ဘက်က “ဒါကပိတ်ဆို့မှုစည်းမျဉ်း လိုက်နာတာပါ” လို့ ပြောနိုင်ပေမယ့် စစ်ဖြစ်နေချိန် အဲဒီလုပ်ရပ်တွေဟာ အီရန်ကိုဖိအားပေးတဲ့ လုပ်ရပ်အဖြစ် မလွဲမသွေရှုမြင် ခံရမှာပါ။

အခြေအနေတွေကို ပိုရှုပ်ထွေးစေတာကတော့ အမေရိကန်အရာရှိတွေဟာ ယူအေအီးကို စစ်ထဲ ပိုမိုပါဝင်လာဖို့ ဖိအားပေးနေတယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေပါပဲ။ အထူးသဖြင့် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့မှာ အီရန်ပိုင်ကျွန်းတစ်ကျွန်းကို ယူအေအီးအနေနဲ့သိမ်းယူနိုင်ဖို့ စဉ်းစားစေချင်တယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေထွက်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒီသတင်းတွေက အမှန်ဟုတ် မဟုတ် မသိရသေးပေမယ့် ကျွန်းပြဿနာကို အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးဘက်က အီရန်ကိုဖိအားပေးဖို့ အသုံးချလာနိုင်တယ်ဆိုတဲ့အမြင်ကို ပိုမိုအားကောင်းလာစေပါတယ်။ ယူအေအီးအတွက် ဒီအခြေအနေက အလွန်အန္တရာယ်များပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ မြို့၊ ဆိပ်ကမ်း၊ လေဆိပ်၊ စွမ်းအင်စနစ်၊ ငွေကြေးစနစ်တွေက လုံခြုံပြီး စီးပွားရေးကောင်းတဲ့နိုင်ငံဆိုတဲ့ ပုံရိပ်တစ်ခုလုံးဟာ တည်ငြိမ်မှုအပေါ် မူတည်နေပါတယ်။ ဒါကြောင့် စစ်ထဲကို နည်းနည်းလေးပဲ ပါဝင်လိုက်ရင်တောင် ယူအေအီးရဲ့ဖွံ့ဖြိုးရေးပုံစံတစ်ခုလုံးကို ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။

အခုအချိန်မှာ ယူအေအီးရဲ့ဘက်မလိုက်ဆိုတဲ့ ရပ်တည်ချက်ဟာ တဖြည်းဖြည်း မတည်မငြိမ်လာပါပြီ။ ယူအေအီးက စစ်ထဲတိုက်ရိုက်မဝင်ချင်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးဆီက အပြည့်အဝ ခွာထွက်သွားလို့လည်း မရပါဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့အဲဒီဆက်ဆံရေးတွေကပဲ ဒုံးကျည်ကာကွယ်ရေး၊ စစ်ရေးထောက်ပံ့မှုနဲ့ မဟာဗျူဟာ အာမခံချက်တွေပေးနေလို့ပါ။ ဒီနှစ်မျိုးကြားက ရှုပ်ထွေးမှုကြောင့် ယူအေအီးဟာ အရင်လို ကြားနေညှိနှိုင်းသူ မဟုတ်တော့ဘဲ စစ်ပွဲထဲဆွဲသွင်းခံရနိုင်တဲ့အန္တရာယ်အများဆုံးနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်လာနေပါတယ်။ ယူအေအီးအတွက် အကြီးဆုံးအန္တရာယ်ကတော့ စစ်ထဲကိုတစ်ခါတည်း ခုန်ဝင်သွားတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ တဖြည်းဖြည်းအဆင့်လိုက်ဆွဲသွင်းခံရနိုင်တာပါပဲ။

အီရန်နိုင်ငံနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ ငွေကြေးကွန်ရက်တွေကို ပိုမိုတင်းကျပ်စွာ ထိန်းချုပ်လာမယ်၊ အမေရိကန်-အစ္စရေးကာကွယ်ရေး ပူးပေါင်းမှု ပိုနက်ရှိုင်းလာမယ်၊ အစ္စရေးအရာရှိတွေနဲ့ လျှို့ဝှက်ဆွေးနွေးမှုတွေ များလာမယ်၊ ဟော်မုရေလက်ကြားလုံခြုံရေးမှာ ပါဝင်လာမယ်၊ နောက်ဆုံး အီရန်အပေါ်ဖိအားပေးဖို့ ကျွန်းပြဿနာကိုအသုံးချလာမယ်။ အဲဒီအဆင့်တစ်ခုချင်းစီကိုကြည့်ရင် “ကာကွယ်ရေးအတွက်ပါ” “မဖြစ်မနေလုပ်ရတာပါ” ဆိုပြီးရှင်းပြနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အားလုံးပေါင်းလိုက်တဲ့အခါ ယူအေအီးဟာ စစ်နား မှာ ရပ်နေတဲ့ နိုင်ငံမဟုတ်တော့ဘဲ စစ်ထဲတကယ် ဝင်ရောက်တဲ့နိုင်ငံ ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။

MWD

ထက်မြတ်

Fri, 05/29/2026 - 12:00

MWD

အမေရိကန်-ကျူးဘား ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုကနေ ဘာတွေဆက်ဖြစ်လာနိုင်မလဲ

ကာရေဘီယံဒေသမှာ စစ်ဖြစ်တော့မယ့်အရိပ်အယောင်တွေ ပိုပြီးထင်ရှားလာနေသလို ခံစားလာရပါတယ်။ အမေရိကန်အစိုးရက ကျူးဘားအပေါ် ချမှတ်ထားတဲ့ ပိတ်ဆို့ဒဏ်ခတ်မှုတွေ ပိုမိုတင်းကျပ်လာသလို ဒေသအတွင်း စစ်အင်အားတွေကိုလည်း ထပ်မံဖြန့်ကြက်လာနေပါတယ်။ အဲဒါအပြင် သတိ ပေးခြိမ်းခြောက်သံတွေ၊ “အဆုံးစွန်အထိအရေးယူမယ်” ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းတွေ ပိုသုံးလာတာကြောင့် အမေရိကန်က ကျူးဘားကို စစ်ရေးအရတိုက်ရိုက်ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နိုင်တဲ့အလားအလာဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်။ ဒါကိုပဲ မီဒီယာတွေနဲ့ မူဝါဒလေ့လာရေးအဖွဲ့တွေ က အလေးအနက်ထား ဆွေးနွေးလာနေကြပါတယ်။ဒီလိုစိုးရိမ်မှုမြင့်တက်လာရတဲ့အကြောင်းရင်းက ရောကတ်စထရိုကို ထပ်မံစွပ်စွဲမှုတွေပေါ်ထွက်လာတာတစ်ခုတည်းကြောင့် မဟုတ်ပါဘူး။ ကျူးဘားကမ်းလွန်မှာ USS Nimitz လေယာဉ်တင်စစ်သင်္ဘောအုပ်စုရောက်ရှိလာတာ၊ စွမ်းအင်ပိတ်ဆို့မှုတွေ ပိုမိုပြင်းထန်လာတာ၊ “ဒရုန်းအန္တရာယ်” ဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေကို အမေရိကန်ဘက်က ပိုမိုသုံးလာတာ၊ ထရမ့်အစိုးရက ကျူးဘားကို သူတို့ရဲ့ အင်အားသုံးနိုင်ငံခြားရေး မူဝါဒအတွက် နောက်ထပ်ပစ်မှတ်အဖြစ်မြင်လာနေတယ်ဆိုတဲ့ ခံယူချက်တွေကြောင့်လည်း ပါပါတယ်။အမေရိကန်အစိုးရကတော့ အပြည့်အဝစစ်ဆင်ရေးလုပ်ဖို့မရှိဘူးလို့ တရားဝင်ပြောထားပေမယ့် လက်ရှိအခြေအနေတိုးတက် လာပုံကိုကြည့်ရင် ဒီလိုဖြစ်နိုင်ခြေကိုလုံးဝပယ်ချဖို့ ခက်ခဲလာပါတယ်။ အကယ်၍ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုက စစ်ရေးအဆင့်ထိရောက်သွားမယ်ဆိုရင် အမေရိကန်ဘက်က ဘယ်လိုခြေလှမ်းတွေ လှမ်းလာနိုင်မလဲ။ တိကျတဲ့ပိုင်းခြားတိုက်ခိုက်မှုလို ကန့်သတ်စစ်ဆင်ရေးနဲ့ပဲရပ်မလား၊ ကျူးဘားရဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေ ဖျက်ဆီးဖို့ အကြီးစားလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု လုပ်မလား၊ ဒါမှမဟုတ် ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုနဲ့ စီးပွားရေးဖိအားကို အသုံးချပြီး ရည်မှန်းချက်ကိုရောက်အောင် ကြိုးစားလာမလားဆိုတာ မေးခွန်းထုတ်စရာဖြစ်လာပါတယ်။ဒါကြောင့် အမေရိကန်က ကျူးဘားကို စစ်ဆင်ရေးလုပ်မယ်ဆိုရင်ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အဓိကအခြေအနေတွေ၊ စစ်ရေးရည်ရွယ်ချက်တွေ၊ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တဲ့ အကျိုးဆက်တွေကို ဒီဆောင်းပါးမှာတင်ပြသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ရေးတင်းမာမှုဖြစ်လာနိုင်မှုအတွက်အခြေခံအခြေအနေတွေကိုကြည့်ရင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာအမေရိကန်နဲ့ ကျူးဘားဆက်ဆံရေးဟာ ဆယ်စုနှစ်များစွာအတွင်း အဆိုးဆုံးအခြေအနေကိုရောက်လာပါတယ်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်မှာ အမေရိကန်သမ္မတက ကျူးဘားအစိုးရကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တဲ့အန္တရာယ်များကို တန်ပြန်ခြင်းဆိုတဲ့အမိန့်စာကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ဟာဗားနားအစိုးရမူဝါဒကို အမေရိကန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးအတွက် အန္တရာယ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ပါတယ်။ ကျူးဘားဟာ အကြမ်းဖက်မှုကိုထောက်ပံ့တဲ့ နိုင်ငံများစာရင်းမှာ ဆက်ရှိနေဆဲဖြစ်တာကြောင့် နိုင်ငံတကာဘဏ္ဍာရေးစနစ်အများစုကနေ လက်တွေ့ကျကျ ဖြတ်တောက်ခံထားရပြီး နိုင်ငံခြားရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှုတွေလည်း အလွန်ကန့်သတ်ခံထားရပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေအောက်မှာတော့ ဘယ်လိုအခြေအနေမျိုးမဆို ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ဆိုရမှာပါ။အမေရိကန်ဘက်ကကြည့်ရင် စစ်ရေးနည်းလမ်းသုံးဖို့ အခြေခံအဆင်သင့်အနေအထားတောင် ရှိနေပြီးသားလို့မြင်ထားပါတယ်။ ဂွမ်တာနာမိုပင်လယ်အော်ရှိ အမေရိကန်ရေတပ်စခန်းကလည်း ဒေသတွင်း အင်အားပြနိုင်ဖို့ အရေးပါတဲ့အခြေစိုက်နေရာအဖြစ် ဆက်ရှိနေပါတယ်။ အဲဒီအပြင် အမေရိကန်ပြည်မကြီးကနေ အင်အားဖြည့်တပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းတွေကို ပို့ဆောင်နိုင်ပါတယ်။ လက်ရှိမှာ ကာရေဘီယံဒေသအတွင်း အမေရိကန်စစ်သင်္ဘော ၁၀ စင်းကျော်၊ အမေရိကန်စစ်သည် ၁၀၀၀၀ ကျော် လှုပ်ရှားနေတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ကျူးဘားဘက်မှာတော့ အချိန်မရွေးအသုံးပြုနိုင်တဲ့ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀၀၀၀ ခန့်ရှိနေပါတယ်။ တင့်ကား ၂၀၀ နီးပါး၊ အမြောက်စနစ် ၅၀၀ ကျော်၊အသေးစားရေတပ်၊ လေတပ်နဲ့ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေရှိနေပါတယ်။ အရေးကြီးဆုံးကတော့ ကျူးဘားခေါင်းဆောင်ပိုင်းဟာ ပြည်သူတစ်ရပ်လုံးပါဝင်တဲ့စစ်ပွဲဆိုတဲ့ စစ်ဆင်ရေးသဘောတရားကို အားထားနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီသဘောတရားဟာ ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံး စစ်ဆင်ရေးထဲပါဝင်လာနိုင်ဖို့၊ စစ်ဘက်ကို စီးပွားရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ်အတွင်း ပေါင်းစည်းထားဖို့၊ ရေရှည်မညီမျှတဲ့ ခံစစ်ဆင်စစ်ဆင်ရေးအတွက် ပြင်ဆင်ထားဖို့ ရည်ရွယ်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။ပထမဆုံးစဉ်းစားနိုင်တဲ့ အခြေအနေကတော့ အမေရိကန်က ဗင်နီဇွဲလားအပေါ် လုပ်ဆောင်ဖူးတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ ဆင်တူပါတယ်။ အဓိကခေါင်းဆောင်တွေ၊ အမိန့်ပေးစနစ်တွေ၊ ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာအခြေခံအဆောက်အအုံတွေကို တိတိကျကျဖျက်ဆီးနိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားတဲ့ ပိုင်းခြားတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပါတယ်။ဒီစစ်ဆင်ရေးမှာ အမေရိကန် အမှတ်(၄)ရေယာဉ်စုမှစစ်သင်္ဘောတွေနဲ့ ရေငုပ်သင်္ဘောတွေက ပစ်လွှတ်တဲ့Tomahawk ဒုံးကျည်တွေ၊ MQ-9 Reaper ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ၊ အထူးတပ်ဖွဲ့စီးနင်းမှုတွေ ပါဝင်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီလိုကန့်သတ် တိုက်ခိုက်မှုလေးကတောင် ကြီးမားတဲ့စစ်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိနေပါတယ်။ အကြီးမားဆုံးစိုးရိမ်စရာကတော့ ကျူးဘားဘက်က ဂွမ်တာနာမိုအခြေစိုက်စခန်းကို အချိုးမညီတုံ့ပြန်မှု ပြုလုပ်လာနိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းကလည်း ဒီလိုတိုက်ခိုက်မှုကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရှုတ်ချလာနိုင်ပါတယ်။ အကယ်၍ စစ်ဘောင်ကပိုကျယ်ပြန့်လာမယ်ဆိုရင် အမေရိကန်အနေနဲ့ စစ်သည်တွေ၊ စစ်လက်နက်တွေ ထပ်မံပို့ဆောင်ရနိုင်ပြီး ဂွမ်တာနာမိုပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ ကျူးဘားပြည်တွင်းအထိ မြေပြင်တိုက်ပွဲတွေမှာ နစ်မြုပ်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်အထူးတပ်ဖွဲ့တွေက ဗင်နီဇွဲလားမှာ ရရှိခဲ့တဲ့အောင်မြင်မှုမျိုး ထပ်ရနိုင်မယ်ဆိုရင် ကန့်သတ်စစ်ဆင်ရေးဟာ ရည်မှန်းချက်ကို အကျိုးဆက်နည်းနည်းနဲ့ အောင်မြင်သွားနိုင်တဲ့ အလားအလာလည်း ရှိနေပါတယ်။ဒုတိယအခြေအနေက အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့အီရန်အပေါ်လုပ်ဆောင်ခဲ့တဲ့ ပူးတွဲတိုက်ခိုက်မှုမျိုးနဲ့ ပိုဆင်တူပါတယ်။ ကျူးဘားရဲ့ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စနစ်တွေကိုဖျက်ဆီးဖို့၊ စစ်ဘက်အခြေခံအဆောက်အအုံတွေကို ချေမှုန်းဖို့၊ ထိပ်သီးပိုင်းကခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ စိတ်ဓာတ်ကိုရိုက်ချိုးဖို့ ရည်ရွယ်တဲ့ အကြီးစားလေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုစစ်ဆင်ရေးဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစစ်ဆင်ရေးမှာ B-1B၊ B-2၊ B-52H တို့လိုမဟာဗျူဟာဗုံးကြဲလေယာဉ်တွေ ပါဝင်လာနိုင်ပြီး JASSM ဒုံးကျည်တွေနဲ့ JDAM တိကျပဲ့ထိန်းဗုံးတွေအသုံးပြုလာနိုင်ပါတယ်။ လေယာဉ်တင်သင်္ဘောပေါ်က F/A-18E/F Super Hornet နဲ့ F-35C တိုက်လေယာဉ်တွေကလည်း အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှာ ပါဝင်လာနိုင်ပါတယ်။ ရေဒါနဲ့ ဆက်သွယ်ရေးစနစ်တွေကို နှောင့်ယှက်ဖို့ EA-18G Growler အီလက်ထရွန်နစ်စစ်ဆင်ရေးလေယာဉ်တွေ အသုံးပြုလာနိုင်ပါတယ်။ကျူးဘားဘက်က ဘယ်လိုတုံ့ပြန်မလဲဆိုတာလည်း စိတ်ဝင်စားစရာပါ။ ကျူးဘားရဲ့ လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးကွန်ရက်က အများအားဖြင့် ဆိုဗီယက်ခေတ် S-75 နဲ့ S-125 စနစ်ဟောင်းတွေကို အခြေခံထားဆဲဖြစ်ပေမယ့် အချို့အဆင့်မြှင့်တင်မှုတွေရှိထားနိုင်ပါတယ်။ အပေါ့စားလေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးလက်နက်တွေကိုလည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အသုံးပြုလာနိုင်ပါတယ်။ အဓိကမေးခွန်းကတော့ အီလက်ထရွန်နစ်တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်တိုက်ကြုံနေရတဲ့အချိန်မှာ ကျူးဘားတပ်တွေဟာ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ညှိနှိုင်းနိုင်မလား၊ အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ပစ်မှတ်အချက်အလက်တွေ မျှဝေနိုင်မလားဆိုတာပါပဲ။ အဲဒီလိုအခြေအနေအောက်မှာ အမေရိကန်ရဲ့လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုကို အောင်မြင်စွာကာကွယ်နိုင်ဖို့ အခွင့်အလမ်းက နည်းပါးပေမယ့် လုံးဝမရှိဘူးလို့တော့ မပြောနိုင်ပါဘူး။တတိယအခြေအနေကတော့ ပိုပြီးရေရှည်ဆန်ပါတယ်။ ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုနဲ့ စီးပွားရေးဖိအားကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုပြီး တိုက်ရိုက်စစ်ရေးဝင်ရောက်မှုမရှိဘဲ နိုင်ငံရေးပြောင်းလဲမှုဖြစ်လာအောင် ဖိအားပေးတဲ့နည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်။ လက်တွေ့မှာတော့ ဒီမဟာဗျူဟာရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတချို့ကို မြင်တွေ့နေရပြီးသားပါ။ ကျွန်းနိုင်ငံဆီ လောင်စာဆီနဲ့ စွမ်းအင်ပစ္စည်းတွေ ပို့ဆောင်ဖို့ ကြိုးစားတဲ့သင်္ဘောတွေကို ကြားဖြတ်ဖမ်းဆီးတာ၊ တားဆီးတာတွေ ပိုမိုများလာနိုင်ပါတယ်။ အမေရိကန်ဘက်ကကြည့်ရင် ဒီနည်းလမ်းက တပ်ဖွဲ့အများကြီးမလိုအပ်သလို တင်းမာမှု မြန်မြန်တက်သွားနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်လည်းနည်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ပြဿနာက ကျူးဘားဟာ ဆယ်စုနှစ်များစွာပိတ်ဆို့ခံထားရသလို အခြေအနေမျိုးအောက်မှာ နေလာခဲ့တဲ့နိုင်ငံဖြစ်တာပါ။ ဒါကြောင့် ဖိအားထပ်တိုးတာတစ်ခုတည်းနဲ့ နိုင်ငံရေးပြောင်းလဲမှု ကြီးကြီးမားမားဖြစ်လာမယ်လို့ အာမခံလို့မရပါဘူး။ အဲဒီအတွက် အမေရိကန်ဟာ သူတို့ရဲ့ မဟာဗျူဟာရည်မှန်းချက်ကို မရောက်နိုင်ဘဲ ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒီအခြေအနေတွေထက် ကျော်လွန်တဲ့ တခြားဖြစ်နိုင်ခြေတွေကိုလည်း ပယ်ချလို့မရပါဘူး။ ဥပမာအားဖြင့် ကျွန်းပေါ်မှာ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းဖြစ်ပေါ်လာတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုလုပ်လာနိုင်ပါတယ်။ဒါပေမဲ့ အရာအားလုံးက ကျူးဘားပြည်သူတွေ ဘယ်လိုတုံ့ပြန်မလဲဆိုတဲ့အပေါ် မူတည်နေပါတယ်။ ပြည်သူတွေက အစိုးရဘက်ကို စည်းလုံးထောက်ခံလာမယ်ဆိုရင် လူသားချင်းစာနာမှုစစ်ဆင်ရေးဟာ ပြောက်ကျားတပ်တွေနဲ့ တိုက်ခိုက်ရတဲ့ စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် မြန်မြန်ပြောင်းလဲသွားနိုင်ပြီး တင်းမာမှုကိုပိုကြီးထွားလာစေနိုင်ပါတယ်။ အရေးကြီးဆုံးပြောင်းလဲ နိုင်တဲ့အချက်တစ်ခုကတော့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းရဲ့ ရပ်တည်ချက်ပါပဲ။ အထူးသဖြင့် ရုရှားနဲ့ တရုတ်ရဲ့ သဘောထားက အရေးပါပါတယ်။ သီအိုရီအရပြောရရင် အမေရိကန်က ကျူးဘားအပေါ် ရန်လိုတဲ့ခြေလှမ်းတွေ လှမ်းလာမယ်ဆိုရင် လက်တင်အမေရိကတစ်လွှားမှာ အမေရိကန်ဆန့်ကျင်ရေးစိတ်ဓာတ်တွေ ပိုမိုကြီးထွားလာနိုင်ပါတယ်။အဲဒီအပြင် အမေရိကန်ဟာ ကျွန်းပေါ်မှာ ရေရှည်စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုထဲ နစ်မြုပ်သွားမယ်ဆိုရင် ထရမ့်အစိုးရကို အမေရိကန်ပြည်တွင်းကနေ ပြင်းထန်တဲ့ နိုင်ငံရေးတုံ့ပြန်မှုတွေ ထွက်ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။အီရန်အရေးအခင်းကလည်း မပြီးသေးတဲ့အချိန်မှာ ထရမ့်အနေနဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ အိမ်နားတံခါးဝမှာ နောက်ထပ် ပထဝီနိုင်ငံရေးခေါင်းကိုက်စရာတစ်ခု မလိုချင်နိုင်ပါဘူး။ သူလိုချင်တာက မြန်မြန်ဆန်ဆန်၊ ရိုးရှင်းပြီး သွေးထွက်သံယိုနည်းတဲ့ ဖြေရှင်းချက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ဒါကြောင့် သင်္ကေတဆန်တဲ့ သံတမန်ရေးအပေးအယူတစ်ခု ဒါမှမဟုတ် အချိန်တိုအတွင်း ထိန်းချုပ်ထားနိုင်တဲ့ စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုကပဲ အများဆုံးဖြစ်လာနိုင်တဲ့ ရလဒ်ဖြစ်နေပါတယ်။လက်ရှိအချိန်မှာတော့ မြေပုံကို စောင့်ကြည့်ရုံ၊ နာရီကို စောင့်ကြည့်ရုံပဲ ကျန်ပါတော့တယ်။MWD

အမေရိကန်-ကျူးဘား ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုကနေ ဘာတွေဆက်ဖြစ်လာနိုင်မလဲ

ဒီလိုစိုးရိမ်မှုမြင့်တက်လာရတဲ့အကြောင်းရင်းက ရောကတ်စထရိုကို ထပ်မံစွပ်စွဲမှုတွေပေါ်ထွက်လာတာတစ်ခုတည်းကြောင့် မဟုတ်ပါဘူး။ ကျူးဘားကမ်းလွန်မှာ USS Nimitz လေယာဉ်တင်စစ်သင်္ဘောအုပ်စုရောက်ရှိလာတာ၊ စွမ်းအင်ပိတ်ဆို့မှုတွေ ပိုမိုပြင်းထန်လာတာ၊ “ဒရုန်းအန္တရာယ်” ဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေကို အမေရိကန်ဘက်က ပိုမိုသုံးလာတာ၊ ထရမ့်အစိုးရက ကျူးဘားကို သူတို့ရဲ့ အင်အားသုံးနိုင်ငံခြားရေး မူဝါဒအတွက် နောက်ထပ်ပစ်မှတ်အဖြစ်မြင်လာနေတယ်ဆိုတဲ့ ခံယူချက်တွေကြောင့်လည်း ပါပါတယ်။

အမေရိကန်အစိုးရကတော့ အပြည့်အဝစစ်ဆင်ရေးလုပ်ဖို့မရှိဘူးလို့ တရားဝင်ပြောထားပေမယ့် လက်ရှိအခြေအနေတိုးတက် လာပုံကိုကြည့်ရင် ဒီလိုဖြစ်နိုင်ခြေကိုလုံးဝပယ်ချဖို့ ခက်ခဲလာပါတယ်။ အကယ်၍ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုက စစ်ရေးအဆင့်ထိရောက်သွားမယ်ဆိုရင် အမေရိကန်ဘက်က ဘယ်လိုခြေလှမ်းတွေ လှမ်းလာနိုင်မလဲ။ တိကျတဲ့ပိုင်းခြားတိုက်ခိုက်မှုလို ကန့်သတ်စစ်ဆင်ရေးနဲ့ပဲရပ်မလား၊ ကျူးဘားရဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေ ဖျက်ဆီးဖို့ အကြီးစားလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု လုပ်မလား၊ ဒါမှမဟုတ် ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုနဲ့ စီးပွားရေးဖိအားကို အသုံးချပြီး ရည်မှန်းချက်ကိုရောက်အောင် ကြိုးစားလာမလားဆိုတာ မေးခွန်းထုတ်စရာဖြစ်လာပါတယ်။

ဒါကြောင့် အမေရိကန်က ကျူးဘားကို စစ်ဆင်ရေးလုပ်မယ်ဆိုရင်ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အဓိကအခြေအနေတွေ၊ စစ်ရေးရည်ရွယ်ချက်တွေ၊ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တဲ့ အကျိုးဆက်တွေကို ဒီဆောင်းပါးမှာတင်ပြသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ရေးတင်းမာမှုဖြစ်လာနိုင်မှုအတွက်အခြေခံအခြေအနေတွေကိုကြည့်ရင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာအမေရိကန်နဲ့ ကျူးဘားဆက်ဆံရေးဟာ ဆယ်စုနှစ်များစွာအတွင်း အဆိုးဆုံးအခြေအနေကိုရောက်လာပါတယ်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်မှာ အမေရိကန်သမ္မတက ကျူးဘားအစိုးရကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တဲ့အန္တရာယ်များကို တန်ပြန်ခြင်းဆိုတဲ့အမိန့်စာကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ဟာဗားနားအစိုးရမူဝါဒကို အမေရိကန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးအတွက် အန္တရာယ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ပါတယ်။ ကျူးဘားဟာ အကြမ်းဖက်မှုကိုထောက်ပံ့တဲ့ နိုင်ငံများစာရင်းမှာ ဆက်ရှိနေဆဲဖြစ်တာကြောင့် နိုင်ငံတကာဘဏ္ဍာရေးစနစ်အများစုကနေ လက်တွေ့ကျကျ ဖြတ်တောက်ခံထားရပြီး နိုင်ငံခြားရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှုတွေလည်း အလွန်ကန့်သတ်ခံထားရပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေအောက်မှာတော့ ဘယ်လိုအခြေအနေမျိုးမဆို ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ဆိုရမှာပါ။

အမေရိကန်ဘက်ကကြည့်ရင် စစ်ရေးနည်းလမ်းသုံးဖို့ အခြေခံအဆင်သင့်အနေအထားတောင် ရှိနေပြီးသားလို့မြင်ထားပါတယ်။ ဂွမ်တာနာမိုပင်လယ်အော်ရှိ အမေရိကန်ရေတပ်စခန်းကလည်း ဒေသတွင်း အင်အားပြနိုင်ဖို့ အရေးပါတဲ့အခြေစိုက်နေရာအဖြစ် ဆက်ရှိနေပါတယ်။ အဲဒီအပြင် အမေရိကန်ပြည်မကြီးကနေ အင်အားဖြည့်တပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းတွေကို ပို့ဆောင်နိုင်ပါတယ်။ လက်ရှိမှာ ကာရေဘီယံဒေသအတွင်း အမေရိကန်စစ်သင်္ဘော ၁၀ စင်းကျော်၊ အမေရိကန်စစ်သည် ၁၀၀၀၀ ကျော် လှုပ်ရှားနေတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ကျူးဘားဘက်မှာတော့ အချိန်မရွေးအသုံးပြုနိုင်တဲ့ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀၀၀၀ ခန့်ရှိနေပါတယ်။ တင့်ကား ၂၀၀ နီးပါး၊ အမြောက်စနစ် ၅၀၀ ကျော်၊အသေးစားရေတပ်၊ လေတပ်နဲ့ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေရှိနေပါတယ်။ အရေးကြီးဆုံးကတော့ ကျူးဘားခေါင်းဆောင်ပိုင်းဟာ ပြည်သူတစ်ရပ်လုံးပါဝင်တဲ့စစ်ပွဲဆိုတဲ့ စစ်ဆင်ရေးသဘောတရားကို အားထားနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီသဘောတရားဟာ ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံး စစ်ဆင်ရေးထဲပါဝင်လာနိုင်ဖို့၊ စစ်ဘက်ကို စီးပွားရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ်အတွင်း ပေါင်းစည်းထားဖို့၊ ရေရှည်မညီမျှတဲ့ ခံစစ်ဆင်စစ်ဆင်ရေးအတွက် ပြင်ဆင်ထားဖို့ ရည်ရွယ်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။

ပထမဆုံးစဉ်းစားနိုင်တဲ့ အခြေအနေကတော့ အမေရိကန်က ဗင်နီဇွဲလားအပေါ် လုပ်ဆောင်ဖူးတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ ဆင်တူပါတယ်။ အဓိကခေါင်းဆောင်တွေ၊ အမိန့်ပေးစနစ်တွေ၊ ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာအခြေခံအဆောက်အအုံတွေကို တိတိကျကျဖျက်ဆီးနိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားတဲ့ ပိုင်းခြားတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပါတယ်။

ဒီစစ်ဆင်ရေးမှာ အမေရိကန် အမှတ်(၄)ရေယာဉ်စုမှစစ်သင်္ဘောတွေနဲ့ ရေငုပ်သင်္ဘောတွေက ပစ်လွှတ်တဲ့Tomahawk ဒုံးကျည်တွေ၊ MQ-9 Reaper ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ၊ အထူးတပ်ဖွဲ့စီးနင်းမှုတွေ ပါဝင်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီလိုကန့်သတ် တိုက်ခိုက်မှုလေးကတောင် ကြီးမားတဲ့စစ်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိနေပါတယ်။ အကြီးမားဆုံးစိုးရိမ်စရာကတော့ ကျူးဘားဘက်က ဂွမ်တာနာမိုအခြေစိုက်စခန်းကို အချိုးမညီတုံ့ပြန်မှု ပြုလုပ်လာနိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းကလည်း ဒီလိုတိုက်ခိုက်မှုကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရှုတ်ချလာနိုင်ပါတယ်။ အကယ်၍ စစ်ဘောင်ကပိုကျယ်ပြန့်လာမယ်ဆိုရင် အမေရိကန်အနေနဲ့ စစ်သည်တွေ၊ စစ်လက်နက်တွေ ထပ်မံပို့ဆောင်ရနိုင်ပြီး ဂွမ်တာနာမိုပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ ကျူးဘားပြည်တွင်းအထိ မြေပြင်တိုက်ပွဲတွေမှာ နစ်မြုပ်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်အထူးတပ်ဖွဲ့တွေက ဗင်နီဇွဲလားမှာ ရရှိခဲ့တဲ့အောင်မြင်မှုမျိုး ထပ်ရနိုင်မယ်ဆိုရင် ကန့်သတ်စစ်ဆင်ရေးဟာ ရည်မှန်းချက်ကို အကျိုးဆက်နည်းနည်းနဲ့ အောင်မြင်သွားနိုင်တဲ့ အလားအလာလည်း ရှိနေပါတယ်။

ဒုတိယအခြေအနေက အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့အီရန်အပေါ်လုပ်ဆောင်ခဲ့တဲ့ ပူးတွဲတိုက်ခိုက်မှုမျိုးနဲ့ ပိုဆင်တူပါတယ်။ ကျူးဘားရဲ့ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စနစ်တွေကိုဖျက်ဆီးဖို့၊ စစ်ဘက်အခြေခံအဆောက်အအုံတွေကို ချေမှုန်းဖို့၊ ထိပ်သီးပိုင်းကခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ စိတ်ဓာတ်ကိုရိုက်ချိုးဖို့ ရည်ရွယ်တဲ့ အကြီးစားလေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုစစ်ဆင်ရေးဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစစ်ဆင်ရေးမှာ B-1B၊ B-2၊ B-52H တို့လိုမဟာဗျူဟာဗုံးကြဲလေယာဉ်တွေ ပါဝင်လာနိုင်ပြီး JASSM ဒုံးကျည်တွေနဲ့ JDAM တိကျပဲ့ထိန်းဗုံးတွေအသုံးပြုလာနိုင်ပါတယ်။ လေယာဉ်တင်သင်္ဘောပေါ်က F/A-18E/F Super Hornet နဲ့ F-35C တိုက်လေယာဉ်တွေကလည်း အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှာ ပါဝင်လာနိုင်ပါတယ်။ ရေဒါနဲ့ ဆက်သွယ်ရေးစနစ်တွေကို နှောင့်ယှက်ဖို့ EA-18G Growler အီလက်ထရွန်နစ်စစ်ဆင်ရေးလေယာဉ်တွေ အသုံးပြုလာနိုင်ပါတယ်။

ကျူးဘားဘက်က ဘယ်လိုတုံ့ပြန်မလဲဆိုတာလည်း စိတ်ဝင်စားစရာပါ။ ကျူးဘားရဲ့ လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးကွန်ရက်က အများအားဖြင့် ဆိုဗီယက်ခေတ် S-75 နဲ့ S-125 စနစ်ဟောင်းတွေကို အခြေခံထားဆဲဖြစ်ပေမယ့် အချို့အဆင့်မြှင့်တင်မှုတွေရှိထားနိုင်ပါတယ်။ အပေါ့စားလေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးလက်နက်တွေကိုလည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အသုံးပြုလာနိုင်ပါတယ်။ အဓိကမေးခွန်းကတော့ အီလက်ထရွန်နစ်တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်တိုက်ကြုံနေရတဲ့အချိန်မှာ ကျူးဘားတပ်တွေဟာ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ညှိနှိုင်းနိုင်မလား၊ အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ပစ်မှတ်အချက်အလက်တွေ မျှဝေနိုင်မလားဆိုတာပါပဲ။ အဲဒီလိုအခြေအနေအောက်မှာ အမေရိကန်ရဲ့လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုကို အောင်မြင်စွာကာကွယ်နိုင်ဖို့ အခွင့်အလမ်းက နည်းပါးပေမယ့် လုံးဝမရှိဘူးလို့တော့ မပြောနိုင်ပါဘူး။

တတိယအခြေအနေကတော့ ပိုပြီးရေရှည်ဆန်ပါတယ်။ ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုနဲ့ စီးပွားရေးဖိအားကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုပြီး တိုက်ရိုက်စစ်ရေးဝင်ရောက်မှုမရှိဘဲ နိုင်ငံရေးပြောင်းလဲမှုဖြစ်လာအောင် ဖိအားပေးတဲ့နည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်။ လက်တွေ့မှာတော့ ဒီမဟာဗျူဟာရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတချို့ကို မြင်တွေ့နေရပြီးသားပါ။ ကျွန်းနိုင်ငံဆီ လောင်စာဆီနဲ့ စွမ်းအင်ပစ္စည်းတွေ ပို့ဆောင်ဖို့ ကြိုးစားတဲ့သင်္ဘောတွေကို ကြားဖြတ်ဖမ်းဆီးတာ၊ တားဆီးတာတွေ ပိုမိုများလာနိုင်ပါတယ်။ အမေရိကန်ဘက်ကကြည့်ရင် ဒီနည်းလမ်းက တပ်ဖွဲ့အများကြီးမလိုအပ်သလို တင်းမာမှု မြန်မြန်တက်သွားနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်လည်းနည်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ပြဿနာက ကျူးဘားဟာ ဆယ်စုနှစ်များစွာပိတ်ဆို့ခံထားရသလို အခြေအနေမျိုးအောက်မှာ နေလာခဲ့တဲ့နိုင်ငံဖြစ်တာပါ။ ဒါကြောင့် ဖိအားထပ်တိုးတာတစ်ခုတည်းနဲ့ နိုင်ငံရေးပြောင်းလဲမှု ကြီးကြီးမားမားဖြစ်လာမယ်လို့ အာမခံလို့မရပါဘူး။ အဲဒီအတွက် အမေရိကန်ဟာ သူတို့ရဲ့ မဟာဗျူဟာရည်မှန်းချက်ကို မရောက်နိုင်ဘဲ ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒီအခြေအနေတွေထက် ကျော်လွန်တဲ့ တခြားဖြစ်နိုင်ခြေတွေကိုလည်း ပယ်ချလို့မရပါဘူး။ ဥပမာအားဖြင့် ကျွန်းပေါ်မှာ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းဖြစ်ပေါ်လာတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုလုပ်လာနိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အရာအားလုံးက ကျူးဘားပြည်သူတွေ ဘယ်လိုတုံ့ပြန်မလဲဆိုတဲ့အပေါ် မူတည်နေပါတယ်။ ပြည်သူတွေက အစိုးရဘက်ကို စည်းလုံးထောက်ခံလာမယ်ဆိုရင် လူသားချင်းစာနာမှုစစ်ဆင်ရေးဟာ ပြောက်ကျားတပ်တွေနဲ့ တိုက်ခိုက်ရတဲ့ စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် မြန်မြန်ပြောင်းလဲသွားနိုင်ပြီး တင်းမာမှုကိုပိုကြီးထွားလာစေနိုင်ပါတယ်။ အရေးကြီးဆုံးပြောင်းလဲ နိုင်တဲ့အချက်တစ်ခုကတော့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းရဲ့ ရပ်တည်ချက်ပါပဲ။ အထူးသဖြင့် ရုရှားနဲ့ တရုတ်ရဲ့ သဘောထားက အရေးပါပါတယ်။ သီအိုရီအရပြောရရင် အမေရိကန်က ကျူးဘားအပေါ် ရန်လိုတဲ့ခြေလှမ်းတွေ လှမ်းလာမယ်ဆိုရင် လက်တင်အမေရိကတစ်လွှားမှာ အမေရိကန်ဆန့်ကျင်ရေးစိတ်ဓာတ်တွေ ပိုမိုကြီးထွားလာနိုင်ပါတယ်။

အဲဒီအပြင် အမေရိကန်ဟာ ကျွန်းပေါ်မှာ ရေရှည်စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုထဲ နစ်မြုပ်သွားမယ်ဆိုရင် ထရမ့်အစိုးရကို အမေရိကန်ပြည်တွင်းကနေ ပြင်းထန်တဲ့ နိုင်ငံရေးတုံ့ပြန်မှုတွေ ထွက်ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။

အီရန်အရေးအခင်းကလည်း မပြီးသေးတဲ့အချိန်မှာ ထရမ့်အနေနဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ အိမ်နားတံခါးဝမှာ နောက်ထပ် ပထဝီနိုင်ငံရေးခေါင်းကိုက်စရာတစ်ခု မလိုချင်နိုင်ပါဘူး။ သူလိုချင်တာက မြန်မြန်ဆန်ဆန်၊ ရိုးရှင်းပြီး သွေးထွက်သံယိုနည်းတဲ့ ဖြေရှင်းချက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် သင်္ကေတဆန်တဲ့ သံတမန်ရေးအပေးအယူတစ်ခု ဒါမှမဟုတ် အချိန်တိုအတွင်း ထိန်းချုပ်ထားနိုင်တဲ့ စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုကပဲ အများဆုံးဖြစ်လာနိုင်တဲ့ ရလဒ်ဖြစ်နေပါတယ်။

လက်ရှိအချိန်မှာတော့ မြေပုံကို စောင့်ကြည့်ရုံ၊ နာရီကို စောင့်ကြည့်ရုံပဲ ကျန်ပါတော့တယ်။

MWD

ထက်မြတ်

Wed, 05/27/2026 - 12:00

MWD

အနောက်ဘက်ကနေ အရှေ့ဘက်ဆီရွေ့လာနေတဲ့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေး အင်အားချိန်ခွင်လျှာ

ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေး အင်အားချိန်ခွင်လျှာဟာ အနောက်ဘက်ကနေ အရှေ့ဘက်ကို တဖြည်းဖြည်းရွေ့လျားလာနေပြီဆိုတဲ့ အချက်ကို ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာပူတင်ရဲ့ တရုတ်နိုင်ငံခရီးစဉ်က ထပ်မံပြသလိုက်ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့သီတင်းပတ်အတွင်း သမ္မတပူတင်ဟာ တရုတ်နိုင်ငံကိုသွားရောက်ပြီး တရုတ်သမ္မတရှီကျင့်ဖျင်နဲ့တွေ့ဆုံကာ တရုတ်-ရုရှားမဟာမိတ်ဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုခိုင်မာစေဖို့ရည်ရွယ်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းနဲ့ သဘောတူညီချက်ပေါင်း ၄၀ ခန့်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပါတယ်။ ပူတင်ရဲ့ခရီးစဉ်ဟာ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်အနေနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံကိုသွားရောက်ခဲ့တဲ့ ခရီးစဉ်အပြီး မကြာခင်မှာပဲ ဖြစ်ခဲ့တာကြောင့် သာမန်တိုက်ဆိုင်မှု တစ်ခုအဖြစ် မမြင်နိုင်တော့ဘူးလို့ နိုင်ငံရေး လေ့လာသူတွေက သုံးသပ်နေကြပါတယ်။ယနေ့ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးပုံစံဟာ မဟာမိတ်အုပ်စုတွေထက် တရုတ်၊ အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားတို့ပါဝင်နေတဲ့ သုံးမြှောင့်ဆက်ဆံရေး ပုံစံအပေါ် ပိုမိုမူတည်လာနေပြီး အဲဒီသုံးနိုင်ငံကြားမှာ တရုတ်နိုင်ငံက အလယ်ဗဟိုကို တဖြည်းဖြည်း ရယူလာနေတယ်ဆိုတာ အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားသမ္မတတို့ရဲ့ အချိန်ကိုက်ခရီးစဉ်တွေက ဖော်ပြနေပါတယ်။ နိုင်ငံရေးမှာ အချိန်ကိုက်လှုပ်ရှားမှုဟာ သတင်းစကားတစ်ခုလိုမျိုးပဲ အရေးကြီးလှပါတယ်။ ရှီကျင့်ဖျင်က ထရမ့်ကိုလက်ခံတွေ့ဆုံပြီး မကြာခင်ပဲ ပူတင်ကိုလည်း ထပ်မံကြိုဆိုလိုက်တာဟာ တရုတ်က နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးကို ကိုယ့်စည်းကမ်းနဲ့ကိုယ် စီမံသွားမယ်ဆိုတဲ့ သတင်းစကားတစ်ခုကို ပေးလိုက်တာလို့ ယူဆနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံအနေနဲ့ အမေရိကန်-ရုရှားပြိုင်ဆိုင်မှုနဲ့ အမေရိကန်-တရုတ်ပြိုင်ဆိုင်မှုကို သီးခြားအဖြစ်အပျက်နှစ်ခုလိုမမြင်ဘဲ အားလုံးကိုဆက်စပ်နေတဲ့ ကမ္ဘာ့အင်အားပြိုင်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် မြင်နေတယ်ဆိုတာ ပိုမိုထင်ရှားလာပါတယ်။တရုတ်နိုင်ငံအတွက်လည်း ဒီခရီးစဉ်တွေက မဟာဗျူဟာမြောက် အခွင့်အရေးတစ်ခုဖြစ်လာပါတယ်။ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ တရုတ်နိုင်ငံက သူ့ကိုယ်သူ ယူရေးရှားဒေသ နိုင်ငံရေးမှာ မဖြစ်မနေ လိုအပ်နေတဲ့ တည်ငြိမ်မှုရှိသော အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ပြသနိုင်ခဲ့လို့ပါ။ တရုတ်ဟာ အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားနှစ်ဖက်စလုံးနဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းထားနိုင်သလို ဘယ်ဘက်ရဲ့သြဇာအောက်ကိုမှ မဝင်ဘဲ ကိုယ့်အကျိုးစီးပွားကိုယ် ထိန်းထားနိုင်တဲ့နိုင်ငံအဖြစ် ပုံဖော်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒဟာ အတွေးအခေါ်ပိုင်းမဟာမိတ်ဖွဲ့တာထက် လိုက်လျောညီထွေရှိမှုကိုပိုနှစ်သက်ပါတယ်။ လက်တွေ့မှာတော့ ဒါဟာ အမေရိကန်နဲ့ ကုန်သွယ်ရေး၊ နည်းပညာနဲ့ အရေးပေါ်အခြေအနေ စီမံခန့်ခွဲမှုတွေမှာ ဆက်သွယ်မှုတွေကိုဖွင့်ထားသလို ရုရှားနဲ့လည်း စွမ်းအင်၊ သံတမန်ရေးနဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေးညှိနှိုင်းမှုတွေမှာ မဟာဗျူဟာမြောက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားတာကို ဆိုလိုပါတယ်။ဒီအချက်တွေက တရုတ်နိုင်ငံအနေနဲ့ ကမ္ဘာကြီးကို မတူညီတဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ်တွေကြား ဖြစ်ပွားလျက်ရှိတဲ့တိုက်ပွဲတစ်ခုလို့မမြင်ဘဲ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ အပြိုင်အဆိုင်ညှိနှိုင်းပြီး ကိုယ့်အကျိုးစီးပွားကို ပြန်လည်တွက်ချက်နေတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုအဖြစ် မြင်နေတယ်ဆိုတာ ဖော်ပြနေပါတယ်။ အမေရိကန်အမြင်ကတော့ တရုတ်-ရုရှားဆက်ဆံရေးဟာ အရေးကြီးဆုံး မဟာဗျူဟာစိန်ခေါ်မှုတွေထဲက တစ်ခုအဖြစ် ဆက်ရှိနေပါတယ်။ အမေရိကန်မူဝါဒချမှတ်သူတွေဟာ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာ တရုတ်နဲ့ ရုရှား ပိုမိုနီးကပ်လာတာကို တားဆီးဖို့ ကြိုးစားခဲ့ကြပေမယ့် ယခုခရီးစဉ်တွေကတော့ အဲဒီကြိုးပမ်းမှုတွေဟာ မျှော်လင့်ထားသလိုမျိုးမအောင်မြင်ခဲ့ဘူးဆိုတာ ပြသနေပါတယ်။တစ်ဖက်မှာ ထရမ့်ရဲ့ တရုတ်ခရီးစဉ်ကိုကြည့်ရင်လည်း အမေရိကန်ဟာ တရုတ်နဲ့ တိုက်ရိုက်ဆက်ဆံရေးကို အရေးပါနေဆဲအဖြစ် လက်ခံထားတယ်ဆိုတာ ပြသနေပါတယ်။ ဒီအခြေအနေကို နိုင်ငံရေးအရ ဘယ်လိုပင် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ဖော် အမေရိကန်အနေနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ဆက်ဆံရေးကို လုံးဝဖြတ်တောက်ဖို့ မစဉ်းစားသေးဘူးဆိုတာ ထင်ရှားပါတယ်။ ရုရှားအတွက်တော့ ဒီခရီးစဉ်ဟာ တခြားအဓိပ္ပာယ်တစ်ခုရှိပါတယ်။ ပူတင်ဟာ အင်အားပြည့်ဝတဲ့အခြေအနေကနေ တရုတ်ကိုသွားတာမဟုတ်ဘဲ မဖြစ်မနေလိုအပ်မှုကြောင့် သွားရတာဖြစ်တယ်လို့ လေ့လာသူတွေက ဆိုပါတယ်။ အနောက်နိုင်ငံတွေရဲ့ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုတွေ၊ နိုင်ငံရေးအထီးကျန်မှုနဲ့ ယူကရိန်းပဋိပက္ခရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွေကြောင့် ရုရှားရဲ့ ရွေးချယ်စရာတွေ ကျဉ်းမြောင်းလာခဲ့ပြီး တရုတ်ဟာ ရုရှားနိုင်ငံက လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးမခံနိုင်တဲ့ မိတ်ဖက်နိုင်ငံဖြစ်လာနေပါတယ်။ဒါပေမဲ့ ရုရှားနိုင်ငံသည်လည်း တရုတ်အတွက် အရေးပါတဲ့ နိုင်ငံတစ်ခုပါပဲ။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံကြီးဖြစ်သလို တရုတ်နိုင်ငံကလိုအပ်နေတဲ့ စွမ်းအင်တွေကို ထောက်ပံ့ပေးသူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အနောက်နိုင်ငံတွေကို တန်ပြန်ထိန်းညှိပေးနိုင်တဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်တစ်ခုလည်း ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒီအချက်တွေကြောင့် တရုတ်-ရုရှားဆက်ဆံရေးဟာ တည်ငြိမ်ပြီး ရေရှည်ခံနိုင်ရည်ရှိတဲ့ ပုံစံတစ်ခုဖြစ်လာနေပါတယ်။ နှစ်နိုင်ငံစလုံးက တစ်ဖက်ဆီက ဘာလိုအပ်တယ်ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိထားကြတာကြောင့်ပါ။ ဒါပေမဲ့ ပိုပြီးအရေးကြီးတာက တရုတ်၊ အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားတို့ရဲ့ သုံးမြှောင့်ဆက်ဆံရေးပုံစံပါပဲ။ ဒီနိုင်ငံသုံးနိုင်ငံဟာတစ်နိုင်ငံရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်က ကျန်နှစ်နိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနေတဲ့ အခြေအနေထဲမှာရောက်ရှိနေပါတယ်။ ဆက်ဆံရေးတွေ တိုက်ရိုက်မဆက်စပ်သေးရင်တောင် တစ်နိုင်ငံရဲ့လှုပ်ရှားမှုက တခြားနှစ်နိုင်ငံအပေါ်ကို အကျိုးသက်ရောက်စေပါတယ်။ဒါကြောင့် ရုရှားသမ္မတရဲ့ တရုတ်နိုင်ငံခရီးစဉ်ဟာ ဓာတ်ပုံရိုက်ပွဲအဆင့်သာမဟုတ်ဘဲ တရုတ်နိုင်ငံက ပြိုင်ဆိုင်နေတဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် အခြေအနေတွေကို တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ကိုင်တွယ်နိုင်စွမ်းရှိတယ်ဆိုတာ ပြသလိုက်တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို နှစ်ဖက်လှည့်သံတမန်ရေးဟာ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့အင်အားကို ဖော်ပြနေတာလည်းဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်အနေနဲ့ ကမ္ဘာ့သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ဆုံးဖြတ်မယ့်အရာဟာ အသံကျယ်ကျယ်နဲ့ပြောတဲ့ ကြေညာချက်တွေမဟုတ်ဘူးဆိုတာ နားလည်ထားပါတယ်။ နိုင်ငံအများအပြားအတွက် အချိန်ကြာကြာမဖြစ်မနေလိုအပ်တဲ့နိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်နိုင်သူကသာ အနိုင်ရမယ်ဆိုတာကို တရုတ်က သဘောပေါက်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။အခုအခြေအနေက အရေးကြီးတဲ့ သတင်းစကားတွေကိုလည်း ပေးနေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် တရုတ်နဲ့ ရုရှားကို ဖိအားပေးမှုနဲ့သာ ခွဲထုတ်နိုင်လိမ့်မယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆဟာ လက်တွေ့မကျတော့ဘူးဆိုတာ ပိုပြီးထင်ရှားလာပါတယ်။ ဒီအခြေအနေမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံအနေနဲ့ တချို့ကိစ္စတွေမှာ တရုတ်နိုင်ငံအပေါ် သြဇာသက်ရောက်နိုင်သေးပေမယ့် ပိုကြီးမားတဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက်ပြောင်းလဲမှုကို ဖြစ်စေမယ်လို့ယုံကြည်လို့ မရတော့ပါဘူး။ ယနေ့ကမ္ဘာကြီးဟာ တဖြည်းဖြည်း ပိုမိုပြောင်းလဲလွယ်တဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ် တစ်ခုဆီကိုရွေ့လျားလာနေပါတယ်။ နိုင်ငံတွေဟာ တစ်ဖက်တည်းကို အပြီးအပိုင်ရွေးချယ်တာထက် ရွေးချယ်စရာ အများအပြားကို ထိန်းထားချင်လာကြပါတယ်။ ဒါဟာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုက ပြိုင်ဆိုင်မှုနေရာကို အစားထိုးသွားမယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး။ ပြိုင်ဆိုင်မှုကိုယ်တိုင်က ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာနေတယ်ဆိုတာကို ဆိုလိုတာပါ။တရုတ်နိုင်ငံအတွက်တော့ ဒီအခြေအနေက သူ့ရဲ့ အဓိကအားသာချက်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ “မဟာဗျူဟာမြောက်ရွေးချယ်စရာများစွာရှိမှု” ကို ပိုမိုခိုင်မာစေပါတယ်။ တရုတ်ဟာ ရုရှားနဲ့ဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းအောင် လုပ်နိုင်သလို အမေရိကန်နဲ့လည်း ဆက်ဆံရေးမဖြတ်ဘဲ ထိန်းထားနိုင်ပါတယ်။ ထရမ့်နဲ့ နိုင်ငံရေးအရဆက်ဆံနိုင်သလို ပူတင်နဲ့လည်း ဆက်လက်ပူးပေါင်းနိုင်ပါတယ်။ အရေးကြီးဆုံးကတော့ တရုတ်နိုင်ငံဟာ နိုင်ငံတစ်ခုခုရဲ့ သူ့ဘက်ကိုယ့်ဘက်ဆိုတဲ့နှစ်ဖက်ခွဲအတွေးအခေါ်ထဲမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်မပိတ်မိအောင် ထိန်းထားနိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသောအင်အားကြီးနိုင်ငံအဖြစ် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ပုံဖော်နေပါတယ်။ပူတင်ရဲ့ တရုတ်ခရီးစဉ်က ပေးတဲ့ ပိုနက်ရှိုင်းတဲ့ သတင်းစကားကတော့ ယနေ့ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံရေးဟာ မူဝါဒတစ်ခုတည်း အကြောင်းမဟုတ်တော့ဘဲ နေရာယူနိုင်မှုအကြောင်း ပိုဖြစ်လာတယ်ဆိုတာပါပဲ။ အရင်ခေတ်တွေမှာ စစ်မဟာမိတ်တွေ၊ သစ္စာခံကြေညာချက်တွေကို အင်အားအဖြစ်တိုင်းတာခဲ့ကြပေမယ့် ယနေ့ခေတ်မှာတော့ ပြိုင်ဆိုင်နေတဲ့ အကျိုးစီးပွားတွေကိုချိန်ညှိနိုင်ပြီး ကိုယ့်မဟာဗျူဟာအတိုင်းထိန်းချုပ်မှုကိုမပျောက်စေဘဲ ဆက်လက်ထိန်းထားနိုင်သူကသာ အင်အားကြီးနိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်ခံလာနေရပါတယ်။ဒါကြောင့်ပြောရမယ်ဆိုရင် ထရမ့်နဲ့ပူတင်နှစ်ဦးစလုံးကို အချိန်တိုအတွင်း လက်ခံတွေ့ဆုံနိုင်ခြင်းအားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံက ယဉ်ကျေးမှုအရ ကြိုဆိုတာထက် ပိုတဲ့အရာတစ်ခုကို ပြသခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်နဲ့ ဆက်ဆံနိုင်ပေမယ့် အမေရိကန်ရဲ့ ဖိအားအောက်ကိုမဝင်ဘူး။ ရုရှားနဲ့ပူးပေါင်းနိုင်ပေမယ့် ရုရှားရဲ့အကျိုးစီးပွားထဲမှာ ပိတ်မိမသွားဘူးဆိုတဲ့ ယုံကြည်မှုကိုပြသခဲ့တာပါ။ ဒီလိုအခြေအနေတွေကြောင့်ပဲ ယနေ့ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးရဲ့ အလေးချိန်ဗဟိုချက်ဟာ ကမ္ဘာ့အရှေ့ခြမ်းဆီသို့ တဖြည်းဖြည်းရွေ့လျားလာနေပြီဆိုတဲ့ အချက်ကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ မြင်တွေ့လာရပါတယ်။ ရှီကျင့်ဖျင်က ထရမ့်နဲ့ ပူတင်ကို လက်ခံတွေ့ဆုံခဲ့တာထက် ပိုအရေးကြီးတာက တရုတ်နိုင်ငံဟာ ဒီခရီးစဉ်နှစ်ခုလုံးကို တစ်ခုတည်းသော သံတမန်ရေးပြဇာတ်ကြီးရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ်အသုံးချနိုင်ခဲ့တာကြောင့်အခုဆိုရင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးအင်အားချိန်ခွင်လျှာက အနောက်ဘက်ဆီမှ အရှေ့ဘက်ဆီသို့ ရွေ့လျားလာနေပြီဆိုတာကို ကောင်းစွာပြသနေပြီပဲဖြစ်ပါတယ်။MWD

ယနေ့ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးပုံစံဟာ မဟာမိတ်အုပ်စုတွေထက် တရုတ်၊ အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားတို့ပါဝင်နေတဲ့ သုံးမြှောင့်ဆက်ဆံရေး ပုံစံအပေါ် ပိုမိုမူတည်လာနေပြီး အဲဒီသုံးနိုင်ငံကြားမှာ တရုတ်နိုင်ငံက အလယ်ဗဟိုကို တဖြည်းဖြည်း ရယူလာနေတယ်ဆိုတာ အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားသမ္မတတို့ရဲ့ အချိန်ကိုက်ခရီးစဉ်တွေက ဖော်ပြနေပါတယ်။ နိုင်ငံရေးမှာ အချိန်ကိုက်လှုပ်ရှားမှုဟာ သတင်းစကားတစ်ခုလိုမျိုးပဲ အရေးကြီးလှပါတယ်။ ရှီကျင့်ဖျင်က ထရမ့်ကိုလက်ခံတွေ့ဆုံပြီး မကြာခင်ပဲ ပူတင်ကိုလည်း ထပ်မံကြိုဆိုလိုက်တာဟာ တရုတ်က နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးကို ကိုယ့်စည်းကမ်းနဲ့ကိုယ် စီမံသွားမယ်ဆိုတဲ့ သတင်းစကားတစ်ခုကို ပေးလိုက်တာလို့ ယူဆနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံအနေနဲ့ အမေရိကန်-ရုရှားပြိုင်ဆိုင်မှုနဲ့ အမေရိကန်-တရုတ်ပြိုင်ဆိုင်မှုကို သီးခြားအဖြစ်အပျက်နှစ်ခုလိုမမြင်ဘဲ အားလုံးကိုဆက်စပ်နေတဲ့ ကမ္ဘာ့အင်အားပြိုင်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် မြင်နေတယ်ဆိုတာ ပိုမိုထင်ရှားလာပါတယ်။

တရုတ်နိုင်ငံအတွက်လည်း ဒီခရီးစဉ်တွေက မဟာဗျူဟာမြောက် အခွင့်အရေးတစ်ခုဖြစ်လာပါတယ်။

ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ တရုတ်နိုင်ငံက သူ့ကိုယ်သူ ယူရေးရှားဒေသ နိုင်ငံရေးမှာ မဖြစ်မနေ လိုအပ်နေတဲ့ တည်ငြိမ်မှုရှိသော အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ပြသနိုင်ခဲ့လို့ပါ။ တရုတ်ဟာ အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားနှစ်ဖက်စလုံးနဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းထားနိုင်သလို ဘယ်ဘက်ရဲ့သြဇာအောက်ကိုမှ မဝင်ဘဲ ကိုယ့်အကျိုးစီးပွားကိုယ် ထိန်းထားနိုင်တဲ့နိုင်ငံအဖြစ် ပုံဖော်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒဟာ အတွေးအခေါ်ပိုင်းမဟာမိတ်ဖွဲ့တာထက် လိုက်လျောညီထွေရှိမှုကိုပိုနှစ်သက်ပါတယ်။ လက်တွေ့မှာတော့ ဒါဟာ အမေရိကန်နဲ့ ကုန်သွယ်ရေး၊ နည်းပညာနဲ့ အရေးပေါ်အခြေအနေ စီမံခန့်ခွဲမှုတွေမှာ ဆက်သွယ်မှုတွေကိုဖွင့်ထားသလို ရုရှားနဲ့လည်း စွမ်းအင်၊ သံတမန်ရေးနဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေးညှိနှိုင်းမှုတွေမှာ မဟာဗျူဟာမြောက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားတာကို ဆိုလိုပါတယ်။

ဒီအချက်တွေက တရုတ်နိုင်ငံအနေနဲ့ ကမ္ဘာကြီးကို မတူညီတဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ်တွေကြား ဖြစ်ပွားလျက်ရှိတဲ့တိုက်ပွဲတစ်ခုလို့မမြင်ဘဲ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ အပြိုင်အဆိုင်ညှိနှိုင်းပြီး ကိုယ့်အကျိုးစီးပွားကို ပြန်လည်တွက်ချက်နေတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုအဖြစ် မြင်နေတယ်ဆိုတာ ဖော်ပြနေပါတယ်။ အမေရိကန်အမြင်ကတော့ တရုတ်-ရုရှားဆက်ဆံရေးဟာ အရေးကြီးဆုံး မဟာဗျူဟာစိန်ခေါ်မှုတွေထဲက တစ်ခုအဖြစ် ဆက်ရှိနေပါတယ်။ အမေရိကန်မူဝါဒချမှတ်သူတွေဟာ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာ တရုတ်နဲ့ ရုရှား ပိုမိုနီးကပ်လာတာကို တားဆီးဖို့ ကြိုးစားခဲ့ကြပေမယ့် ယခုခရီးစဉ်တွေကတော့ အဲဒီကြိုးပမ်းမှုတွေဟာ မျှော်လင့်ထားသလိုမျိုးမအောင်မြင်ခဲ့ဘူးဆိုတာ ပြသနေပါတယ်။

တစ်ဖက်မှာ ထရမ့်ရဲ့ တရုတ်ခရီးစဉ်ကိုကြည့်ရင်လည်း အမေရိကန်ဟာ တရုတ်နဲ့ တိုက်ရိုက်ဆက်ဆံရေးကို အရေးပါနေဆဲအဖြစ် လက်ခံထားတယ်ဆိုတာ ပြသနေပါတယ်။ ဒီအခြေအနေကို နိုင်ငံရေးအရ ဘယ်လိုပင် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ဖော် အမေရိကန်အနေနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ဆက်ဆံရေးကို လုံးဝဖြတ်တောက်ဖို့ မစဉ်းစားသေးဘူးဆိုတာ ထင်ရှားပါတယ်။ ရုရှားအတွက်တော့ ဒီခရီးစဉ်ဟာ တခြားအဓိပ္ပာယ်တစ်ခုရှိပါတယ်။ ပူတင်ဟာ အင်အားပြည့်ဝတဲ့အခြေအနေကနေ တရုတ်ကိုသွားတာမဟုတ်ဘဲ မဖြစ်မနေလိုအပ်မှုကြောင့် သွားရတာဖြစ်တယ်လို့ လေ့လာသူတွေက ဆိုပါတယ်။ အနောက်နိုင်ငံတွေရဲ့ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုတွေ၊ နိုင်ငံရေးအထီးကျန်မှုနဲ့ ယူကရိန်းပဋိပက္ခရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွေကြောင့် ရုရှားရဲ့ ရွေးချယ်စရာတွေ ကျဉ်းမြောင်းလာခဲ့ပြီး တရုတ်ဟာ ရုရှားနိုင်ငံက လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးမခံနိုင်တဲ့ မိတ်ဖက်နိုင်ငံဖြစ်လာနေပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ရုရှားနိုင်ငံသည်လည်း တရုတ်အတွက် အရေးပါတဲ့ နိုင်ငံတစ်ခုပါပဲ။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံကြီးဖြစ်သလို တရုတ်နိုင်ငံကလိုအပ်နေတဲ့ စွမ်းအင်တွေကို ထောက်ပံ့ပေးသူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အနောက်နိုင်ငံတွေကို တန်ပြန်ထိန်းညှိပေးနိုင်တဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်တစ်ခုလည်း ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒီအချက်တွေကြောင့် တရုတ်-ရုရှားဆက်ဆံရေးဟာ တည်ငြိမ်ပြီး ရေရှည်ခံနိုင်ရည်ရှိတဲ့ ပုံစံတစ်ခုဖြစ်လာနေပါတယ်။ နှစ်နိုင်ငံစလုံးက တစ်ဖက်ဆီက ဘာလိုအပ်တယ်ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိထားကြတာကြောင့်ပါ။ ဒါပေမဲ့ ပိုပြီးအရေးကြီးတာက တရုတ်၊ အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားတို့ရဲ့ သုံးမြှောင့်ဆက်ဆံရေးပုံစံပါပဲ။ ဒီနိုင်ငံသုံးနိုင်ငံဟာတစ်နိုင်ငံရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်က ကျန်နှစ်နိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနေတဲ့ အခြေအနေထဲမှာရောက်ရှိနေပါတယ်။ ဆက်ဆံရေးတွေ တိုက်ရိုက်မဆက်စပ်သေးရင်တောင် တစ်နိုင်ငံရဲ့လှုပ်ရှားမှုက တခြားနှစ်နိုင်ငံအပေါ်ကို အကျိုးသက်ရောက်စေပါတယ်။

ဒါကြောင့် ရုရှားသမ္မတရဲ့ တရုတ်နိုင်ငံခရီးစဉ်ဟာ ဓာတ်ပုံရိုက်ပွဲအဆင့်သာမဟုတ်ဘဲ တရုတ်နိုင်ငံက ပြိုင်ဆိုင်နေတဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် အခြေအနေတွေကို တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ကိုင်တွယ်နိုင်စွမ်းရှိတယ်ဆိုတာ ပြသလိုက်တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို နှစ်ဖက်လှည့်သံတမန်ရေးဟာ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့အင်အားကို ဖော်ပြနေတာလည်းဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်အနေနဲ့ ကမ္ဘာ့သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ဆုံးဖြတ်မယ့်အရာဟာ အသံကျယ်ကျယ်နဲ့ပြောတဲ့ ကြေညာချက်တွေမဟုတ်ဘူးဆိုတာ နားလည်ထားပါတယ်။ နိုင်ငံအများအပြားအတွက် အချိန်ကြာကြာမဖြစ်မနေလိုအပ်တဲ့နိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်နိုင်သူကသာ အနိုင်ရမယ်ဆိုတာကို တရုတ်က သဘောပေါက်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။

အခုအခြေအနေက အရေးကြီးတဲ့ သတင်းစကားတွေကိုလည်း ပေးနေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် တရုတ်နဲ့ ရုရှားကို ဖိအားပေးမှုနဲ့သာ ခွဲထုတ်နိုင်လိမ့်မယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆဟာ လက်တွေ့မကျတော့ဘူးဆိုတာ ပိုပြီးထင်ရှားလာပါတယ်။ ဒီအခြေအနေမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံအနေနဲ့ တချို့ကိစ္စတွေမှာ တရုတ်နိုင်ငံအပေါ် သြဇာသက်ရောက်နိုင်သေးပေမယ့် ပိုကြီးမားတဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက်ပြောင်းလဲမှုကို ဖြစ်စေမယ်လို့ယုံကြည်လို့ မရတော့ပါဘူး။ ယနေ့ကမ္ဘာကြီးဟာ တဖြည်းဖြည်း ပိုမိုပြောင်းလဲလွယ်တဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ် တစ်ခုဆီကိုရွေ့လျားလာနေပါတယ်။ နိုင်ငံတွေဟာ တစ်ဖက်တည်းကို အပြီးအပိုင်ရွေးချယ်တာထက် ရွေးချယ်စရာ အများအပြားကို ထိန်းထားချင်လာကြပါတယ်။ ဒါဟာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုက ပြိုင်ဆိုင်မှုနေရာကို အစားထိုးသွားမယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး။

ပြိုင်ဆိုင်မှုကိုယ်တိုင်က ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာနေတယ်ဆိုတာကို ဆိုလိုတာပါ။တရုတ်နိုင်ငံအတွက်တော့ ဒီအခြေအနေက သူ့ရဲ့ အဓိကအားသာချက်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ “မဟာဗျူဟာမြောက်ရွေးချယ်စရာများစွာရှိမှု” ကို ပိုမိုခိုင်မာစေပါတယ်။ တရုတ်ဟာ ရုရှားနဲ့ဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းအောင် လုပ်နိုင်သလို အမေရိကန်နဲ့လည်း ဆက်ဆံရေးမဖြတ်ဘဲ ထိန်းထားနိုင်ပါတယ်။ ထရမ့်နဲ့ နိုင်ငံရေးအရဆက်ဆံနိုင်သလို ပူတင်နဲ့လည်း ဆက်လက်ပူးပေါင်းနိုင်ပါတယ်။ အရေးကြီးဆုံးကတော့ တရုတ်နိုင်ငံဟာ နိုင်ငံတစ်ခုခုရဲ့ သူ့ဘက်ကိုယ့်ဘက်ဆိုတဲ့နှစ်ဖက်ခွဲအတွေးအခေါ်ထဲမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်မပိတ်မိအောင် ထိန်းထားနိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသောအင်အားကြီးနိုင်ငံအဖြစ် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ပုံဖော်နေပါတယ်။

ပူတင်ရဲ့ တရုတ်ခရီးစဉ်က ပေးတဲ့ ပိုနက်ရှိုင်းတဲ့ သတင်းစကားကတော့ ယနေ့ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံရေးဟာ မူဝါဒတစ်ခုတည်း အကြောင်းမဟုတ်တော့ဘဲ နေရာယူနိုင်မှုအကြောင်း ပိုဖြစ်လာတယ်ဆိုတာပါပဲ။ အရင်ခေတ်တွေမှာ စစ်မဟာမိတ်တွေ၊ သစ္စာခံကြေညာချက်တွေကို အင်အားအဖြစ်တိုင်းတာခဲ့ကြပေမယ့် ယနေ့ခေတ်မှာတော့ ပြိုင်ဆိုင်နေတဲ့ အကျိုးစီးပွားတွေကိုချိန်ညှိနိုင်ပြီး ကိုယ့်မဟာဗျူဟာအတိုင်းထိန်းချုပ်မှုကိုမပျောက်စေဘဲ ဆက်လက်ထိန်းထားနိုင်သူကသာ အင်အားကြီးနိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်ခံလာနေရပါတယ်။

ဒါကြောင့်ပြောရမယ်ဆိုရင် ထရမ့်နဲ့ပူတင်နှစ်ဦးစလုံးကို အချိန်တိုအတွင်း လက်ခံတွေ့ဆုံနိုင်ခြင်းအားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံက ယဉ်ကျေးမှုအရ ကြိုဆိုတာထက် ပိုတဲ့အရာတစ်ခုကို ပြသခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်နဲ့ ဆက်ဆံနိုင်ပေမယ့် အမေရိကန်ရဲ့ ဖိအားအောက်ကိုမဝင်ဘူး။ ရုရှားနဲ့ပူးပေါင်းနိုင်ပေမယ့် ရုရှားရဲ့အကျိုးစီးပွားထဲမှာ ပိတ်မိမသွားဘူးဆိုတဲ့ ယုံကြည်မှုကိုပြသခဲ့တာပါ။ ဒီလိုအခြေအနေတွေကြောင့်ပဲ ယနေ့ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးရဲ့ အလေးချိန်ဗဟိုချက်ဟာ ကမ္ဘာ့အရှေ့ခြမ်းဆီသို့ တဖြည်းဖြည်းရွေ့လျားလာနေပြီဆိုတဲ့ အချက်ကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ မြင်တွေ့လာရပါတယ်။ ရှီကျင့်ဖျင်က ထရမ့်နဲ့ ပူတင်ကို လက်ခံတွေ့ဆုံခဲ့တာထက် ပိုအရေးကြီးတာက တရုတ်နိုင်ငံဟာ ဒီခရီးစဉ်နှစ်ခုလုံးကို တစ်ခုတည်းသော သံတမန်ရေးပြဇာတ်ကြီးရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ်အသုံးချနိုင်ခဲ့တာကြောင့်အခုဆိုရင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးအင်အားချိန်ခွင်လျှာက အနောက်ဘက်ဆီမှ အရှေ့ဘက်ဆီသို့ ရွေ့လျားလာနေပြီဆိုတာကို ကောင်းစွာပြသနေပြီပဲဖြစ်ပါတယ်။

MWD

ထက်မြတ်

Tue, 05/26/2026 - 12:00

MWD

အမေရိကန်ရဲ့ သုံးဆင့်နည်းလမ်းအောက် ရောက်လာနေတဲ့ ကျူးဘား

အမေရိကန်အင်ပါယာဝါဒရဲ့ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်တွေကို သေချာစောင့်ကြည့်မယ်ဆိုရင် ထပ်ခါထပ်ခါ တွေ့မြင်ရတဲ့ပုံစံတစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို အရင်ဦးဆုံးအနေနဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ ပိတ်ဆို့ဖိနှိပ်မယ်၊နောက်တစ်ဆင့်မှာ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး၊ သတင်းမီဒီယာတွေကနေဖိအားပေးမယ်၊ အဆုံးမှာတော့ တိုက်ရိုက်စစ်ရေးအင်အားအသုံးပြုပြီး ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မယ်ဆိုတဲ့ “ပိတ်ဆို့၊ ခြိမ်းခြောက်၊ ကျူးကျော်”နည်းလမ်းပါပဲ။ ဒါကိုအမေရိကန်ရဲ့သုံးဆင့်နည်းလမ်းလို့ခေါ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီနည်းလမ်းဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒရဲ့ အဓိကပုံစံတစ်ခုလိုဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ နိုင်ငံများစွာက ဒီပုံစံရဲ့သားကောင်ဖြစ်ခဲ့ရပါတယ်။ဒီနည်းလမ်းက အမြဲတမ်းအောင်မြင်နေတယ်လို့တော့မဟုတ်ပါဘူး။ မကြာသေးခင်က အီရန်နဲ့ ပဋိပက္ခတွေမှာ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့ မျှော်လင့်ထားသလိုအနိုင်မရခဲ့တာကိုတောင် အမေရိကန်ရဲ့ စစ်ဝါဒီပညာရှင်တချို့က ဝန်ခံလာကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျရှုံးမှုတွေက အမေရိကန်နိုင်ငံရေးသမားတွေကို နောက်မဆုတ်စေပါဘူး။ သူတို့အတွက် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို စီးပွားရေးအရအသက်ရှူမရအောင် ပိတ်ဆို့ဖိနှိပ်တာ၊ ပြည်သူတွေကို ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်အောင် လုပ်တာ၊ နောက်ဆုံးမှာ စစ်အင်အားနဲ့ရိုက်ချိုးပစ်တာဟာ ပုံမှန်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်တစ်ခုလိုဖြစ်နေပါတယ်။ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီး နောက်ပိုင်းကာလကို ပြန်ကြည့် မယ်ဆိုရင် အမေရိကန်ရဲ့စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုနဲ့ စစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှု နှစ်မျိုးစလုံးကိုခံခဲ့ရတဲ့ နိုင်ငံတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ ကျူးဘား၊ အီရတ်၊ လစ်ဗျား၊ဆီးရီးယား၊ ပနားမား၊ ဂရန်နာဒါ၊ ဒိုမီနီကန်၊ ယူဂိုဆလားဗီးယား၊ မြောက်ကိုရီးယားနဲ့ အီရန်တို့လို နိုင်ငံတွေဟာ အမေရိကန်ရဲ့ စီးပွားရေးစစ်ပွဲ၊ ကုန်သွယ်ရေးပိတ်ဆို့မှု၊ ငွေကြေးတားမြစ်မှုတွေအပြင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု၊ မြေပြင်ကျူးကျော်မှု၊ ကိုယ်စားတပ်တွေအသုံးပြုပြီး စစ်ဆင်မှုတွေကိုပါ ခံခဲ့ရပါတယ်။ ဒီအချက်ကိုကြည့်ရင် အမေရိကန်ဟာ အင်အားသုံးဖိနှိပ်သူပိုဖြစ်နေတယ်ဆိုတာ ပြသနေပါတယ်။ယူကရိန်းပဋိပက္ခကို ကြည့်မယ်ဆိုရင်လည်း အမေရိကန်ရဲ့ ဒီနည်းလမ်းကို ထပ်မြင်နိုင်ပါတယ်။ ယူကရိန်းဟာ တစ်နိုင်ငံတည်းအားနဲ့ ရုရှားကို အခုလောက်ထိကြာအောင် မတောင့်ခံနိုင်ဘူးဆိုတာ လူတိုင်းသိပါတယ်။ စစ်လက်နက်၊ ထောက်လှမ်းရေး၊ နည်းပညာ၊ ငွေကြေး၊ သတင်းအချက်အလက် စတဲ့အရာတွေအားလုံးကို အမေရိကန်နဲ့ အနောက်နိုင်ငံတွေက ထောက်ပံ့ပေးနေတာပါ။ အဲဒီလိုနဲ့ ရုရှားနိုင်ငံအတွင်းပိုင်းထဲအထိ တိုက်ခိုက်မှုတွေဖြစ်လာပါတယ်။ဒါဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ နျူကလီးယားလက်နက်အများဆုံးရှိတဲ့ ရုရှားနဲ့တိုက်ရိုက်ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အန္တရာယ်ကြီးကတောင် အမေရိကန်နိုင်ငံရေးသမားတွေကို အပြည့်အဝမတားဆီးနိုင်ဘူးဆိုတာ ပြနေပါတယ်။ဒီလိုမျိုးသမိုင်းနောက်ခံအခြေအနေတွေကြားမှာ လက်ရှိအမေရိကန်က ကျူးဘားကိုပို့နေတဲ့ သတင်းစကားတွေကိုကြည့်ရင် ပိုပြီးသတိထားစရာဖြစ်လာပါတယ်။ မကြာသေးခင်က အမေရိကန်ထောက်လှမ်းရေးသတင်းအရင်းအမြစ်ဆိုသူတွေက ကျူးဘားမှာ ဒရုန်းအစင်း ၃၀၀ ဝန်းကျင်ရှိနေပြီး အမေရိကန်ပစ်မှတ်တွေကိုတိုက်ခိုက်ဖို့ စီစဉ်နေတယ်လို့ ပြောလာပါတယ်။ ဂွမ်တာနာမိုပင်လယ်အော်က အမေရိကန်စခန်းကိုပါ တိုက်ခိုက်နိုင်တဲ့အပြင် ဖလော်ရီဒါအထိပါ ရောက်လာနိုင်တယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။ ဒီလိုစွပ်စွဲချက်တွေထဲမှာ ရုရှား၊ တရုတ်နဲ့ အီရန်တို့ကလည်း ကျူးဘားနဲ့ ပူးပေါင်းနေတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းတွေပါ ထည့်သွင်းထားပါတယ်။ဒီသတင်းတွေကိုစဉ်းစားကြည့်ရင် အလွန်အကျွံ အဓိပ္ပာယ်မရှိတာကို မြင်နိုင်ပါတယ်။ ကျူးဘားလို အမေရိကန်နဲ့ အင်အားမမျှတဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဟာကိုယ်တိုင် အမေရိကန်မြေပြင်ကိုတိုက်ခိုက်ဖို့ စတင်မယ်ဆိုတာ အမှန်တကယ်ဖြစ်နိုင်ခြေနည်းပါတယ်။အဲဒီလိုလုပ်လိုက်ရင် အမေရိကန်ကို တိုက်ရိုက်ကျူးကျော်စေဖို့ အကြောင်းပြချက်ပေးသလို ဖြစ်သွားမှာပါ။ ဒါကြောင့် ဒီလိုစွပ်စွဲချက်တွေဟာ ကျူးဘားနိုင်ငံရဲ့ စစ်ရေးအစီအစဉ်မဟုတ်ဘဲ အမေရိကန်နိုင်ငံဘက်ကစစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုအတွက် ကြိုတင်လမ်းခင်းနေခြင်းသာဖြစ်တယ်လို့ လူအများကမြင်လာကြပါတယ်။အမေရိကန်သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် ဒီလိုမျိုးလုပ်ရပ်တွေက အသစ်အဆန်းမဟုတ်ပါဘူး။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှာအီရတ်ကိုကျူးကျော်တုန်းက “လူအစုလိုက်အပြုံလိုက် သေစေနိုင်တဲ့လက်နက်” ရှိတယ်လို့ ပြောခဲ့ပေမယ့် နောက်ဆုံးမှာ ဘာမှမတွေ့ခဲ့ပါဘူး။ လစ်ဗျားနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်စဉ်တုန်းကလည်း “လူ့အခွင့်အရေးကိုကာကွယ်ဖို့” ဆိုပြီး စတင်ခဲ့ပေမယ့် နောက်ဆုံးမှာ နိုင်ငံသာပျက်စီးသွားခဲ့ရပါတယ်။ အီရန်နိုင်ငံကိုလည်းနျူကလီးယားလက်နက် တည်ဆောက်နေတယ်ဆိုပြီး နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖိအားပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေတွေကြောင့် ကျူးဘားအပေါ် အခုထုတ်လာတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေကိုလည်း လူအများက သံသယနဲ့ကြည့်နေကြတာပါ။ကျူးဘားအစိုးရကတော့ အမေရိကန်ရဲ့စွပ်စွဲချက်တွေကို တိုက်ရိုက်ငြင်းဆိုထားပါတယ်။ သူတို့ကအမေရိကန်ဟာ စစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုအတွက် အတုအယောင်အမှု တည်ဆောက်နေတယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။ ဒီလိုပြောတာဟာ အခြေအမြစ်မရှိမဟုတ်ပါဘူး။ အမေရိကန်ဟာ အရင်ကလည်း စစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုမလုပ်ခင် ဝါဒဖြန့်မှုတွေ၊ စွပ်စွဲချက်တွေ၊ ထောက်လှမ်းရေးသတင်းအတုတွေကို အသုံးပြုခဲ့ဖူးပါတယ်။အခုနောက်ထပ်ဖြစ်ပေါ်လာတာက အမေရိကန်တရားရေးဌာနက ကျူးဘားသမ္မတဟောင်းဖြစ်တဲ့ ရောကက်စထရိုကို လွန်ခဲ့တဲ့ ၂၅ နှစ်ကျော်တုန်းက လေယာဉ်နှစ်စင်းကိုပစ်ချမှုနဲ့ တရားစွဲလိုက်တာပါ။ ဒီလုပ်ရပ်ဟာ နိုင်ငံရေးဖိအားတိုးမြှင့်မှုတစ်ခုအဖြစ်မြင်ရပါတယ်။ အမေရိကန်ဟာ ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ နီကိုလပ်မာဒူရိုကို ဖမ်းဆီးဖို့လုပ်ဆောင်ခဲ့သလိုမျိုးကျူးဘားခေါင်းဆောင်တွေကိုလည်း အလားတူလုပ်ဆောင်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်ပြမှုပါပဲ။ကျူးဘားဟာ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုဒဏ်ကို ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာကြာ ခံစားနေရတဲ့နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ အမေရိကန်က ကျူးဘားအပေါ် ကုန်သွယ်ရေးတားမြစ် မှုတွေ၊ ငွေကြေးပိတ်ဆို့မှုတွေ၊ နိုင်ငံတကာဘဏ်လုပ်ငန်းမှာအခက်အခဲဖြစ်အောင်တွေကို ဆက်တိုက် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျူးဘားပြည်သူတွေဟာ လောင်စာဆီပြတ်လပ်မှု၊ အစားအစာအခက်အခဲ၊ ဆေးဝါးရှားပါးမှု၊ လျှပ်စစ်မီးပြတ်တောက်မှုတွေရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ ဒီအခြေအနေဟာ စစ်တိုက်နေတာမဟုတ်ပေမယ့် လူ့အသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခုလုံးကို တဖြည်းဖြည်းနဲ့ဖျက်ဆီးနေတဲ့ စစ်ပွဲတစ်မျိုးဖြစ်နေပါတယ်။အမေရိကန်က ကျူးဘားကို ဒီလောက်အထိရန်လိုနေရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းကတော့ ၁၉၅၉ ခုနှစ်ကျူးဘားတော်လှန်ရေးနောက်ပိုင်း ကျူးဘားဟာ အမေရိကန်ရဲ့ လက်အောက်ခံနိုင်ငံအဖြစ် မနေတော့တာကြောင့်ပါပဲ။ အရင်က ကျူးဘားဟာ အမေရိကန်စီးပွားရေးအကျိုးစီးပွားတွေအတွက် အရေးကြီးတဲ့ နေရာတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တော်လှန်ရေးနောက်ပိုင်းမှာ ကျူးဘားက ကိုယ်ပိုင်အချုပ်အခြာအာဏာနဲ့ ရပ်တည်ဖို့ ကြိုးစားလာပါတယ်။ အဲဒါကို အမေရိကန်က ဘယ်တော့မှ လက်မခံနိုင်ခဲ့ပါဘူး။လွတ်လပ်ခွင့်၊ ဒီမိုကရေစီ၊ လူ့အခွင့်အရေးဆိုတဲ့ စကားတွေကို အမေရိကန်က အမြဲပြောနေတတ်ပေမယ့် တကယ်တမ်းမှာတော့ သူတို့အကျိုးစီးပွားကို မလိုက်နာတဲ့ နိုင်ငံတွေအပေါ် ဖိနှိပ်ဖို့အသုံးပြုတဲ့ နိုင်ငံရေးစကားလုံးတွေသာဖြစ်နေတာပါ။ အမေရိကန်နဲ့မတူတဲ့ စီးပွားရေးစနစ်ရှိတာ၊ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒနီးစပ်တာ၊ ကိုယ်ပိုင်အကျိုးစီးပွားကို ဦးစားပေးတာတွေကို ဝါရှင်တန်က လက်မခံနိုင်ပါဘူး။ကျူးဘားနဲ့ အမေရိကန်ကြား ပဋိပက္ခရဲ့ အဓိကအချက်က အယူဝါဒထက် အချုပ်အခြာအာဏာဖြစ်ပါတယ်။ အမေရိကန်အနီးမှာရှိတဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကအမေရိကန်ရဲ့သဘောကို မလိုက်နာဘူးဆိုတာကို ဝါရှင်တန်က လက်မခံနိုင်ပါဘူး။ Monroe Doctrineဆိုတဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ ဒေသဆိုင်ရာအာဏာအယူအဆကလည်း အမေရိကန်အနီးက နိုင်ငံတွေကို သူတို့ရဲ့ သြဇာအောက်မှာပဲရှိစေချင်တဲ့ သဘောထားကိုပြသနေပါတယ်။လက်ရှိ ကျူးဘားအစိုးရကို လူတစ်ယောက်ချင်းစီက ဘယ်လိုမြင်မြင် အမေရိကန်က နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို ဒီလောက်အထိ စီးပွားရေးဖိနှိပ်မှု၊ စစ်ရေးခြိမ်းခြောက်မှု၊ နိုင်ငံရေးဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုတွေ လုပ်ခွင့်မရှိပါဘူး။ ကျူးဘားရဲ့စီးပွားရေးစနစ် ကောင်းမွန်နေသလား၊မကောင်းနေဘူးလားဆိုတာတောင် အမှန်တကယ် အကဲဖြတ်ဖို့ခက်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာကြာ အမေရိကန်ရဲ့ ဖိနှိပ်ပိတ်ဆို့မှုတွေကြောင့် ကျူးဘားစီးပွားရေးဟာ ပုံမှန်အခြေအနေတစ်ခုမှာ ဘယ်တော့မှမရှိခဲ့လို့ပါ။စီးပွားရေးအခက်အခဲရှိတယ်ဆိုတာနဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ကို ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခွင့်ရလာတာမျိုးလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီလိုဆိုရင် အကြွေးပမာဏကြီးထွားနေတဲ့၊ လူနေမှုစရိတ်အကျပ်အတည်းနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အမေရိကန်ကိုပါ တခြားနိုင်ငံတွေက အစိုးရပြောင်းလဲသင့်တဲ့နိုင်ငံလို့ သတ်မှတ်နိုင်သွားမှာပါ။လက်ရှိ ကျူးဘားသမ္မတ မီဂွယ်ဒီးယက်ကန်နယ်ကတော့ အမေရိကန်ကျူးကျော်လာရင် ပြင်းထန်တဲ့ တော်လှန်မှုနဲ့ရင်ဆိုင်ရမယ်လို့ သတိပေးထားပါတယ်။သူက အဲဒီလိုစစ်ပွဲမျိုးဖြစ်လာရင် သွေးချောင်းစီးမယ့်အခြေအနေဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။ အမေရိကန်ရဲ့ ဖိအားအောက် ကျရှုံးသွားတဲ့နိုင်ငံတွေရှိသလို တောင့်ခံနိုင်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံတွေလည်းရှိပါတယ်။ ဗင်နီဇွဲလားက အမေရိကန်ရဲ့ဖိအားဒဏ်ကို အပြင်းအထန်ခံခဲ့ရပေမယ့် အီရန်ကတော့ အပြည့်အဝ မကျရှုံးခဲ့ပါဘူး။ ကျူးဘားရဲ့အနာဂတ်က ဘယ်လိုဖြစ်မလဲဆိုတာတော့ ယနေ့အထိ မသေချာသေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ သေချာတာတစ်ခုကတော့ အမေရိကန်ရဲ့ “ပိတ်ဆို့၊ ခြိမ်းခြောက်၊ ကျူးကျော်”ဆိုတဲ့သုံးဆင့်နည်းလမ်းဟာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးမှာ ဆက်လက်အသုံးချနေဆဲဖြစ်သလို ဒီလိုအသုံးချမှုအောက်မှာ ကျူးဘားနိုင်ငံက ရောက်ရှိလာနေတာပဲဖြစ်ကြောင်း ရေးသားတင်ပြ လိုက်ရပါတယ်။ ။MWD

အမေရိကန်ရဲ့ သုံးဆင့်နည်းလမ်းအောက် ရောက်လာနေတဲ့ ကျူးဘား

ဒီနည်းလမ်းက အမြဲတမ်းအောင်မြင်နေတယ်လို့တော့မဟုတ်ပါဘူး။ မကြာသေးခင်က အီရန်နဲ့ ပဋိပက္ခတွေမှာ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့ မျှော်လင့်ထားသလိုအနိုင်မရခဲ့တာကိုတောင် အမေရိကန်ရဲ့ စစ်ဝါဒီပညာရှင်တချို့က ဝန်ခံလာကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျရှုံးမှုတွေက အမေရိကန်နိုင်ငံရေးသမားတွေကို နောက်မဆုတ်စေပါဘူး။ သူတို့အတွက် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို စီးပွားရေးအရအသက်ရှူမရအောင် ပိတ်ဆို့ဖိနှိပ်တာ၊ ပြည်သူတွေကို ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်အောင် လုပ်တာ၊ နောက်ဆုံးမှာ စစ်အင်အားနဲ့ရိုက်ချိုးပစ်တာဟာ ပုံမှန်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်တစ်ခုလိုဖြစ်နေပါတယ်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီး နောက်ပိုင်းကာလကို ပြန်ကြည့် မယ်ဆိုရင် အမေရိကန်ရဲ့စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုနဲ့ စစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှု နှစ်မျိုးစလုံးကိုခံခဲ့ရတဲ့ နိုင်ငံတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ ကျူးဘား၊ အီရတ်၊ လစ်ဗျား၊ဆီးရီးယား၊ ပနားမား၊ ဂရန်နာဒါ၊ ဒိုမီနီကန်၊ ယူဂိုဆလားဗီးယား၊ မြောက်ကိုရီးယားနဲ့ အီရန်တို့လို နိုင်ငံတွေဟာ အမေရိကန်ရဲ့ စီးပွားရေးစစ်ပွဲ၊ ကုန်သွယ်ရေးပိတ်ဆို့မှု၊ ငွေကြေးတားမြစ်မှုတွေအပြင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု၊ မြေပြင်ကျူးကျော်မှု၊ ကိုယ်စားတပ်တွေအသုံးပြုပြီး စစ်ဆင်မှုတွေကိုပါ ခံခဲ့ရပါတယ်။ ဒီအချက်ကိုကြည့်ရင် အမေရိကန်ဟာ အင်အားသုံးဖိနှိပ်သူပိုဖြစ်နေတယ်ဆိုတာ ပြသနေပါတယ်။

ယူကရိန်းပဋိပက္ခကို ကြည့်မယ်ဆိုရင်လည်း အမေရိကန်ရဲ့ ဒီနည်းလမ်းကို ထပ်မြင်နိုင်ပါတယ်။ ယူကရိန်းဟာ တစ်နိုင်ငံတည်းအားနဲ့ ရုရှားကို အခုလောက်ထိကြာအောင် မတောင့်ခံနိုင်ဘူးဆိုတာ လူတိုင်းသိပါတယ်။ စစ်လက်နက်၊ ထောက်လှမ်းရေး၊ နည်းပညာ၊ ငွေကြေး၊ သတင်းအချက်အလက် စတဲ့အရာတွေအားလုံးကို အမေရိကန်နဲ့ အနောက်နိုင်ငံတွေက ထောက်ပံ့ပေးနေတာပါ။ အဲဒီလိုနဲ့ ရုရှားနိုင်ငံအတွင်းပိုင်းထဲအထိ တိုက်ခိုက်မှုတွေဖြစ်လာပါတယ်။

ဒါဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ နျူကလီးယားလက်နက်အများဆုံးရှိတဲ့ ရုရှားနဲ့တိုက်ရိုက်ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အန္တရာယ်ကြီးကတောင် အမေရိကန်နိုင်ငံရေးသမားတွေကို အပြည့်အဝမတားဆီးနိုင်ဘူးဆိုတာ ပြနေပါတယ်။

ဒီလိုမျိုးသမိုင်းနောက်ခံအခြေအနေတွေကြားမှာ လက်ရှိအမေရိကန်က ကျူးဘားကိုပို့နေတဲ့ သတင်းစကားတွေကိုကြည့်ရင် ပိုပြီးသတိထားစရာဖြစ်လာပါတယ်။ မကြာသေးခင်က အမေရိကန်ထောက်လှမ်းရေးသတင်းအရင်းအမြစ်ဆိုသူတွေက ကျူးဘားမှာ ဒရုန်းအစင်း ၃၀၀ ဝန်းကျင်ရှိနေပြီး အမေရိကန်ပစ်မှတ်တွေကိုတိုက်ခိုက်ဖို့ စီစဉ်နေတယ်လို့ ပြောလာပါတယ်။ ဂွမ်တာနာမိုပင်လယ်အော်က အမေရိကန်စခန်းကိုပါ တိုက်ခိုက်နိုင်တဲ့အပြင် ဖလော်ရီဒါအထိပါ ရောက်လာနိုင်တယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။ ဒီလိုစွပ်စွဲချက်တွေထဲမှာ ရုရှား၊ တရုတ်နဲ့ အီရန်တို့ကလည်း ကျူးဘားနဲ့ ပူးပေါင်းနေတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းတွေပါ ထည့်သွင်းထားပါတယ်။

ဒီသတင်းတွေကိုစဉ်းစားကြည့်ရင် အလွန်အကျွံ အဓိပ္ပာယ်မရှိတာကို မြင်နိုင်ပါတယ်။ ကျူးဘားလို အမေရိကန်နဲ့ အင်အားမမျှတဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဟာကိုယ်တိုင် အမေရိကန်မြေပြင်ကိုတိုက်ခိုက်ဖို့ စတင်မယ်ဆိုတာ အမှန်တကယ်ဖြစ်နိုင်ခြေနည်းပါတယ်။

အဲဒီလိုလုပ်လိုက်ရင် အမေရိကန်ကို တိုက်ရိုက်ကျူးကျော်စေဖို့ အကြောင်းပြချက်ပေးသလို ဖြစ်သွားမှာပါ။ ဒါကြောင့် ဒီလိုစွပ်စွဲချက်တွေဟာ ကျူးဘားနိုင်ငံရဲ့ စစ်ရေးအစီအစဉ်မဟုတ်ဘဲ အမေရိကန်နိုင်ငံဘက်ကစစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုအတွက် ကြိုတင်လမ်းခင်းနေခြင်းသာဖြစ်တယ်လို့ လူအများကမြင်လာကြပါတယ်။

အမေရိကန်သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် ဒီလိုမျိုးလုပ်ရပ်တွေက အသစ်အဆန်းမဟုတ်ပါဘူး။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှာအီရတ်ကိုကျူးကျော်တုန်းက “လူအစုလိုက်အပြုံလိုက် သေစေနိုင်တဲ့လက်နက်” ရှိတယ်လို့ ပြောခဲ့ပေမယ့် နောက်ဆုံးမှာ ဘာမှမတွေ့ခဲ့ပါဘူး။ လစ်ဗျားနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်စဉ်တုန်းကလည်း “လူ့အခွင့်အရေးကိုကာကွယ်ဖို့” ဆိုပြီး စတင်ခဲ့ပေမယ့် နောက်ဆုံးမှာ နိုင်ငံသာပျက်စီးသွားခဲ့ရပါတယ်။ အီရန်နိုင်ငံကိုလည်းနျူကလီးယားလက်နက် တည်ဆောက်နေတယ်ဆိုပြီး နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖိအားပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေတွေကြောင့် ကျူးဘားအပေါ် အခုထုတ်လာတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေကိုလည်း လူအများက သံသယနဲ့ကြည့်နေကြတာပါ။

ကျူးဘားအစိုးရကတော့ အမေရိကန်ရဲ့စွပ်စွဲချက်တွေကို တိုက်ရိုက်ငြင်းဆိုထားပါတယ်။ သူတို့ကအမေရိကန်ဟာ စစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုအတွက် အတုအယောင်အမှု တည်ဆောက်နေတယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။ ဒီလိုပြောတာဟာ အခြေအမြစ်မရှိမဟုတ်ပါဘူး။ အမေရိကန်ဟာ အရင်ကလည်း စစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုမလုပ်ခင် ဝါဒဖြန့်မှုတွေ၊ စွပ်စွဲချက်တွေ၊ ထောက်လှမ်းရေးသတင်းအတုတွေကို အသုံးပြုခဲ့ဖူးပါတယ်။

အခုနောက်ထပ်ဖြစ်ပေါ်လာတာက အမေရိကန်တရားရေးဌာနက ကျူးဘားသမ္မတဟောင်းဖြစ်တဲ့ ရောကက်စထရိုကို လွန်ခဲ့တဲ့ ၂၅ နှစ်ကျော်တုန်းက လေယာဉ်နှစ်စင်းကိုပစ်ချမှုနဲ့ တရားစွဲလိုက်တာပါ။

ဒီလုပ်ရပ်ဟာ နိုင်ငံရေးဖိအားတိုးမြှင့်မှုတစ်ခုအဖြစ်မြင်ရပါတယ်။ အမေရိကန်ဟာ ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ နီကိုလပ်မာဒူရိုကို ဖမ်းဆီးဖို့လုပ်ဆောင်ခဲ့သလိုမျိုးကျူးဘားခေါင်းဆောင်တွေကိုလည်း အလားတူလုပ်ဆောင်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်ပြမှုပါပဲ။

ကျူးဘားဟာ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုဒဏ်ကို ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာကြာ ခံစားနေရတဲ့နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ အမေရိကန်က ကျူးဘားအပေါ် ကုန်သွယ်ရေးတားမြစ် မှုတွေ၊ ငွေကြေးပိတ်ဆို့မှုတွေ၊ နိုင်ငံတကာဘဏ်လုပ်ငန်းမှာအခက်အခဲဖြစ်အောင်တွေကို ဆက်တိုက် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျူးဘားပြည်သူတွေဟာ လောင်စာဆီပြတ်လပ်မှု၊ အစားအစာအခက်အခဲ၊ ဆေးဝါးရှားပါးမှု၊ လျှပ်စစ်မီးပြတ်တောက်မှုတွေရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ ဒီအခြေအနေဟာ စစ်တိုက်နေတာမဟုတ်ပေမယ့် လူ့အသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခုလုံးကို တဖြည်းဖြည်းနဲ့ဖျက်ဆီးနေတဲ့ စစ်ပွဲတစ်မျိုးဖြစ်နေပါတယ်။

အမေရိကန်က ကျူးဘားကို ဒီလောက်အထိရန်လိုနေရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းကတော့ ၁၉၅၉ ခုနှစ်ကျူးဘားတော်လှန်ရေးနောက်ပိုင်း ကျူးဘားဟာ အမေရိကန်ရဲ့ လက်အောက်ခံနိုင်ငံအဖြစ် မနေတော့တာကြောင့်ပါပဲ။ အရင်က ကျူးဘားဟာ အမေရိကန်စီးပွားရေးအကျိုးစီးပွားတွေအတွက် အရေးကြီးတဲ့ နေရာတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တော်လှန်ရေးနောက်ပိုင်းမှာ ကျူးဘားက ကိုယ်ပိုင်အချုပ်အခြာအာဏာနဲ့ ရပ်တည်ဖို့ ကြိုးစားလာပါတယ်။ အဲဒါကို အမေရိကန်က ဘယ်တော့မှ လက်မခံနိုင်ခဲ့ပါဘူး။

လွတ်လပ်ခွင့်၊ ဒီမိုကရေစီ၊ လူ့အခွင့်အရေးဆိုတဲ့ စကားတွေကို အမေရိကန်က အမြဲပြောနေတတ်ပေမယ့် တကယ်တမ်းမှာတော့ သူတို့အကျိုးစီးပွားကို မလိုက်နာတဲ့ နိုင်ငံတွေအပေါ် ဖိနှိပ်ဖို့အသုံးပြုတဲ့ နိုင်ငံရေးစကားလုံးတွေသာဖြစ်နေတာပါ။ အမေရိကန်နဲ့မတူတဲ့ စီးပွားရေးစနစ်ရှိတာ၊ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒနီးစပ်တာ၊ ကိုယ်ပိုင်အကျိုးစီးပွားကို ဦးစားပေးတာတွေကို ဝါရှင်တန်က လက်မခံနိုင်ပါဘူး။

ကျူးဘားနဲ့ အမေရိကန်ကြား ပဋိပက္ခရဲ့ အဓိကအချက်က အယူဝါဒထက် အချုပ်အခြာအာဏာဖြစ်ပါတယ်။ အမေရိကန်အနီးမှာရှိတဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကအမေရိကန်ရဲ့သဘောကို မလိုက်နာဘူးဆိုတာကို ဝါရှင်တန်က လက်မခံနိုင်ပါဘူး။ Monroe Doctrineဆိုတဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ ဒေသဆိုင်ရာအာဏာအယူအဆကလည်း အမေရိကန်အနီးက နိုင်ငံတွေကို သူတို့ရဲ့ သြဇာအောက်မှာပဲရှိစေချင်တဲ့ သဘောထားကိုပြသနေပါတယ်။

လက်ရှိ ကျူးဘားအစိုးရကို လူတစ်ယောက်ချင်းစီက ဘယ်လိုမြင်မြင် အမေရိကန်က နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို ဒီလောက်အထိ စီးပွားရေးဖိနှိပ်မှု၊ စစ်ရေးခြိမ်းခြောက်မှု၊ နိုင်ငံရေးဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုတွေ လုပ်ခွင့်မရှိပါဘူး။ ကျူးဘားရဲ့စီးပွားရေးစနစ် ကောင်းမွန်နေသလား၊မကောင်းနေဘူးလားဆိုတာတောင် အမှန်တကယ် အကဲဖြတ်ဖို့ခက်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာကြာ အမေရိကန်ရဲ့ ဖိနှိပ်ပိတ်ဆို့မှုတွေကြောင့် ကျူးဘားစီးပွားရေးဟာ ပုံမှန်အခြေအနေတစ်ခုမှာ ဘယ်တော့မှမရှိခဲ့လို့ပါ။

စီးပွားရေးအခက်အခဲရှိတယ်ဆိုတာနဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ကို ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခွင့်ရလာတာမျိုးလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီလိုဆိုရင် အကြွေးပမာဏကြီးထွားနေတဲ့၊ လူနေမှုစရိတ်အကျပ်အတည်းနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အမေရိကန်ကိုပါ တခြားနိုင်ငံတွေက အစိုးရပြောင်းလဲသင့်တဲ့နိုင်ငံလို့ သတ်မှတ်နိုင်သွားမှာပါ။

လက်ရှိ ကျူးဘားသမ္မတ မီဂွယ်ဒီးယက်ကန်နယ်ကတော့ အမေရိကန်ကျူးကျော်လာရင် ပြင်းထန်တဲ့ တော်လှန်မှုနဲ့ရင်ဆိုင်ရမယ်လို့ သတိပေးထားပါတယ်။

သူက အဲဒီလိုစစ်ပွဲမျိုးဖြစ်လာရင် သွေးချောင်းစီးမယ့်အခြေအနေဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။ အမေရိကန်ရဲ့ ဖိအားအောက် ကျရှုံးသွားတဲ့နိုင်ငံတွေရှိသလို တောင့်ခံနိုင်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံတွေလည်းရှိပါတယ်။ ဗင်နီဇွဲလားက အမေရိကန်ရဲ့ဖိအားဒဏ်ကို အပြင်းအထန်ခံခဲ့ရပေမယ့် အီရန်ကတော့ အပြည့်အဝ မကျရှုံးခဲ့ပါဘူး။ ကျူးဘားရဲ့အနာဂတ်က ဘယ်လိုဖြစ်မလဲဆိုတာတော့ ယနေ့အထိ မသေချာသေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ သေချာတာတစ်ခုကတော့ အမေရိကန်ရဲ့ “ပိတ်ဆို့၊ ခြိမ်းခြောက်၊ ကျူးကျော်”ဆိုတဲ့သုံးဆင့်နည်းလမ်းဟာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးမှာ ဆက်လက်အသုံးချနေဆဲဖြစ်သလို ဒီလိုအသုံးချမှုအောက်မှာ ကျူးဘားနိုင်ငံက ရောက်ရှိလာနေတာပဲဖြစ်ကြောင်း ရေးသားတင်ပြ လိုက်ရပါတယ်။ ။

MWD

ထက်မြတ်

Sun, 05/24/2026 - 12:00

MWD

လုံခြုံရေးကဏ္ဍသတင်းများ

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍသတင်းများ

စီးပွားရေးကဏ္ဍသတင်းများ

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍသတင်းများ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေသတင်းများ

လုံခြုံရေးကဏ္ဍ

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍ

စီးပွားရေးကဏ္ဍ

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေ

လုံခြုံရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆောင်းပါးများ

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆောင်းပါးများ

စီးပွားရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆောင်းပါးများ

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍအကြောင်းဆောင်းပါးများ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေအကြောင်းဆောင်းပါးများ

လုံခြုံရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆွေးနွေးခြင်း

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆွေးနွေးခြင်း

စီးပွားရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆွေးနွေးခြင်း

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေအကြောင်းဆွေးနွေးခြင်း

လုံခြုံရေးကဏ္ဍ

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍ

စီးပွားရေးကဏ္ဍ

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေ

Event & Guidlines

Contact

Quick Link

လုံခြုံရေးကဏ္ဍသတင်းများ

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍသတင်းများ

စီးပွားရေးကဏ္ဍသတင်းများ

လူမှုရေးကဏ္ဍသတင်းများ

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍသတင်းများ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေသတင်းများ

လုံခြုံရေးကဏ္ဍ

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍ

စီးပွားရေးကဏ္ဍ

လူမှုရေးကဏ္ဍ

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေ

လုံခြုံရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆောင်းပါးများ

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆောင်းပါးများ

စီးပွားရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆောင်းပါးများ

လူမှုရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆောင်းပါးများ

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍအကြောင်းဆောင်းပါးများ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေအကြောင်းဆောင်းပါးများ

လုံခြုံရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆွေးနွေးခြင်း

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆွေးနွေးခြင်း

စီးပွားရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆွေးနွေးခြင်း

လူမှုရေးကဏ္ဍအကြောင်းဆွေးနွေးခြင်း

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေအကြောင်းဆွေးနွေးခြင်း

လုံခြုံရေးကဏ္ဍ

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍ

စီးပွားရေးကဏ္ဍ

လူမှုရေးကဏ္ဍ

တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍ

နည်းပညာကဏ္ဍ

အထွေထွေ

Event & Guidlines

Contact

Quick Link