စံနမူနာ ရှေ့ကပြပါ (အပြောနှင့်အလုပ်)

KookieSpace97

Article_Author

ကျော်ဇေယျ

Posted_Date

MM-Article-Category
အထွေထွေဆောင်းပါး
အထွေထွေ-ပြည်တွင်း

Image

စံနမူနာ ရှေ့ကပြပါ (အပြောနှင့်အလုပ်)

Body

လူတို့သည် မိမိကိုယ်တိုင် ခေါင်းဆောင်ဟု မခံယူထားသော်လည်း ဦးဆောင်မှုပုံစံတစ်ခုခုကို ပြုလုပ်နေတတ် ရပါသည်။ ဦးဆောင်သည့် နေရာ၊ ပုံစံသာ ကွဲပြားပါမည်။ မည်သည့်နေရာတွင် ဦးဆောင်သည် ဖြစ်စေ နောက်လိုက်များအပေါ် မိမိလိုချင်သည့် ပုံစံမျိုး ဖြစ်လိုသည်မှာ သဘာဝပင် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုအခါမျိုးတွင် ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သူ မိမိကိုယ်တိုင်က အပြောနှင့်အလုပ် ညီညွတ်အောင် လုပ်ပြနိုင်ရမည်။ မိမိကိုယ်တိုင် စံနမူနာပြ လုပ်ပြမှသာ နောက်လိုက်က လိုက်ပါဆောင်ရွက်မည် မဟုတ်ပါလား။ 

စံနမူနာလမ်းပြမှုဆိုရာဝယ် မိမိလိုချင်သည့်ပုံစံ၊ စံနှုန်းများကို သူတစ်ပါး အတုယူလုပ်ဆောင်လာစေရန် ဦးဆောင် လုပ်ပြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ မိဘနှင့် သားသမီး၊ ဆရာနှင့်တပည့်၊ အကြီးအကဲနှင့် ဝန်ထမ်း စသည့် ခေါင်းဆောင်ရသည့် မည်သည့်နယ်ပယ်တွင်မဆို ခေါင်းဆောင်က ဦးဆောင်၍ စံနမူနာပြသရမည်ပင်။ 

လေ့လာချက်များအရ မျက်မှောက်ခေတ် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးသည် မိမိနောက်လိုက်များ အတုယူလာစေရန် အောက်ပါ နည်းလမ်းတို့ကို ရှေ့က စံနမူနာပြ လုပ်ဆောင်သင့်ပါသည်-

ရိုးသားတည်ကြည်ပါ (Integrity) ရိုးသားမှုက အကောင်းဆုံးမူဝါဒဖြစ်ပါသည်။ မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ဆက်ဆံသည် ဖြစ်စေ မမှန်ကန်သည့်အပြုအမူ၊ အပြောအဆို မပြုမူသင့်ပါ။ ရိုးသားမှုကို အခြေခံသည့် ဆက်ဆံရေးကို မိမိဘက်က စတင်တည်ဆောက်ပါ။

ပြုစုပျိုးထောင်ပါ (Nurturing) ခေါင်းဆောင်ကောင်းသည် တပည့်မမွေးပါ။ နောက်ထပ်ခေါင်းဆောင်ဖြစ် အောင်သာ ပြုစုပျိုးထောင်ပါသည်။ နောက်လိုက်များ၏ ဝါသနာနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုကို အခြေပြု၍ ပြုစုပျိုးထောင်ပါ။ 

နားထောင်ပေးပါ (Listening) ခေါင်းဆောင်ကောင်းက တစ်ပါးသူ စကားကို ဦးစွာ နားထောင်ပါသည်။ မိမိဘက်က စိတ်ဝင်စားမှုကို မေးမြန်းခြင်းဖြင့် ပြသပါ။ နားထောင်ပေးခြင်းက အရင်းအနှီး မလို။ တစ်ပါးသူအမြင်၊ ယူဆချက် များကို နားထောင်ပေးခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့အပေါ် လွှမ်းမိုးမှု ရယူပါ။ 

နားလည်ပေးပါ (Understanding) ခေါင်းဆောင်သည် တစ်ဖက်သတ် မဆုံးဖြတ်သင့်ပါ။ လုပ်ဖော်ကိုင် ဖက်များ၏ အမြင်၊ ယူဆချက်၊ အကြံဉာဏ်များကို ၎င်းတို့ရှုထောင့်ဘက်က သုံးသပ်ပေးပါ။ နားလည်မှုက ရင်းနှီးမှု၊ ချစ်ခင်မှု တိုးပွားစေပါသည်။

ကြီးထွားလာပါစေ (Enlarging) နောက်လိုက်များ မူလအခြေအနေထက် ပိုမိုတိုးတက်လာသည်ကို မြင်ရလျှင် ကျေနပ်နေခြင်းမှာ ခေါင်းဆောင်ကောင်းစိတ်ဓာတ်ပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ တိုးတက်မှု အကြီး၊ အသေးမရွေး အသိအမှတ်ပြုပါ။ ချီးကျူးပါ။ ကိုယ်အားဖြင့် မကူညီချင်နေပါ။ နှုတ်ဖြင့် ချီးကျူးနိုင်ပါသည်။ နောက်လိုက်များ တိုးတက်ကြီးထွားလာမှုကို အသိအမှတ်ပြုချီးကျူးခြင်းဖြင့် မိမိဘက်ကို ဆွဲဆောင်တတ်ပါစေ။ 

ယုံကြည်မှုထားပါ (Believing) ခေါင်းဆောင်ကောင်းသည် နှလုံးသားဖြင့် ဆက်ဆံတတ်သူပါ။ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် များနှင့် ဆက်ဆံရာဝယ် ရင်ထဲကလာသည့် ယုံကြည်မှုဖြင့် ဆက်ဆံပေးပါ။ မိမိက ယုံကြည်မှ တစ်ဖက်က ယုံကြည်ပါလိမ့်မည်။ 

လမ်းညွှန်ပြသပါ (Navigating) ခေါင်းဆောင်ဆိုသည်မှာ အကောင်း အဆိုး၊ အမှား၊ အမှန်ကို လမ်းညွှန် ပြသ ရသူပါ။ တစ်ဆင့်မြင့်တာဝန်ကို သင်ကြားပြသပြီး တာဝန်ပေးခြင်းက နောက်လိုက်များ၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို တဖြည်းဖြည်းတိုးတက်လာစေပါမည်။ မိမိတစ်ဦးတည်း တတ်မြောက်နေခြင်းထက် နောက်လိုက်များပါ တတ်မြောက် နေခြင်းက အဖွဲ့အစည်း လုပ်ငန်းခွင်ကို ပိုမိုလုံခြုံစေပါသည်။

ဆက်သွယ်မှု ပြုလုပ်ပါ (Connecting) ခေါင်းဆောင်သည် နောက်လိုက်များနှင့် အပြုသဘောဆောင်သည့် ဆက်သွယ်မှု တည်ဆောက်ရန် လိုအပ်သည်။ ထိုမှသာ အပြုသဘောဆောင်သည့် အတွေးအမြင်နှင့် မှန်ကန်သည့် လုပ်ရပ်များ ရရှိလာစေရန် အထောက်အကူဖြစ်စေပါမည်။ အပြုသဘောဆောင် ဆက်သွယ်မှုကို မိမိဘက်က စတင်ပါ။

လုပ်ပိုင်ခွင့်ပေးပါ (Empowering) ခေါင်းဆောင်ကောင်းက နောက်လိုက်များကို နောက်လိုက်အဖြစ် လက်ဆွဲ ခေါ်ရန်ထက် ခေါင်းဆောင်အဖြစ် လက်တွဲခေါ်လိုပါသည်။ အမှုကိစ္စအပေါ် မူတည်၍ နောက်လိုက်များကိုလိုအပ်သည့်အရည်အချင်းများ ဖြည့်ဆည်းပေး၍ ရှေ့က ဦးဆောင်ရန် တာဝန်ပေးပါ။ တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှု မြင့်မားသော ပတ်ဝန်းကျင် ဖြစ်လာပါလိမ့်မည်။                         

ကမ္ဘာကျော် စံနမူနာလမ်းပြပေးသည့် ခေါင်းဆောင်များ သမိုင်းတလျှောက် ပေါ်ထွန်းခဲ့ကြပါသည်။ ၎င်းတို့ အနက် ဗုဒ္ဓမှာ အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် သံဃာဂိုဏ်း အကြီးအမှူးဖြစ်ပါသည်။ ဝေးလံခေါင်သီ ဒေသများရှိ တပည့် ရဟန်း၊ သာဝကများ ဖျားနာ၊ နေမကောင်းဖြစ်ပါက ငါဘုရားရှင်ဟု မမှတ်ယူဘဲ ကိုယ်တိုင် သွားရောက်ကာ အနီးကပ်ပြုစုပါသည်။ မိမိအဖွဲ့အစည်းနှင့် မိမိတပည့်များအတွက် သာမက သတ္တဝါအပေါင်းကို ဘေးအန္တရာယ်မျိုးစုံမှ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်တော်မူခဲ့ပါသည်။ လမ်းစဉ် မတူသော ဟိန္ဒူ၊ ဂျိမ်း စသည့် အခြား ဘာသာဂိုဏ်းများကို လေးစားစွာ ဆက်ဆံပါသည်။ ဘုရားရှင်၏ အတုယူဖွယ် လမ်းစဉ်များကြောင့် အခြား ဘာသာဝင်များ ဗုဒ္ဓဘာသာသို့ ကူးပြောင်းလာကြပါသည်။ ထိုကာလက ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ အိန္ဒိယတစ်ဝိုက် အထွန်းကားဆုံး ဘာသာဖြစ်လာပါသည်။

ဗုဒ္ဓသည် အပြောနှင့်အလုပ် လုပ်ဆောင်ပြသော စံနမူနာလမ်းပြခေါင်းဆောင်ပင်။ နောက်လိုက်သံဃာ သာဝကများ အပြစ်တစ်ရပ် ကျူးလွန်တိုင်း စည်းကမ်း(ဝိနည်း) တစ်ခုစီ ချမှတ်၍ အုပ်ချုပ်ပါသည်။ ကိုယ်တိုင် ချမှတ်သည့် စည်းကမ်းကို ကိုယ်တိုင် လိုက်နာပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဗုဒ္ဓ၏ ဝိနည်းများကို သံဃာအဖွဲ့အစည်းတွင် ယနေ့တိုင် ကြည်ညိုစွာ လိုက်နာနေဆဲပင် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဗုဒ္ဓ၏ သံဃာဂိုဏ်းသည်လည်း နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကြာ မားမားမတ်မတ် ရပ်တည်နေသော ကမ္ဘာ့သက်တမ်းအရှည်ဆုံး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်နေပါသည်။

အချုပ်ဆိုရသော် ကမ္ဘာကျော်ခေါင်းဆောင်များသည် မိမိရောက်ရှိလိုသော ပန်းတိုင်သို့ နောက်လိုက်များနှင့်အတူ ကိုယ်တိုင် စံနမူနာပြ ဦးဆောင်ကြသူများ ဖြစ်ကြပါသည်။ အပြောနှင့်အလုပ် ညီညွတ်သူများ ဖြစ်ကြသည်ကို ဗုဒ္ဓ ဘုရား၏ “ငါဟောသကဲ့သို့ ငါကျင့်၏။ ငါကျင့်သကဲ့သို့ ငါဟော၏” မိန့်ကြားချက်က သက်သေပြနေပါသည်။

ဆောင်းပါးရှင် - ဦးကျော်ဇေယျ၊ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃)

ဆက်စပ်ဆောင်းပါးများ

ဖောက်ရဦးမည့် လမ်းများ . . . ဆောက်ရဦးမည့် တံတားများ အပိုင်း(၁)
ဖောက်ရဦးမည့် လမ်းများ . . . ဆောက်ရဦးမည့် တံတားများ အပိုင်း(၁)
      ဇွဲကပင်တောင်ထိပ်သို့ ရောက်ခဲ့ပြီ။ ဆံတော်ရှင်စေတီအား ဖူးမြော်ရပြီ။ ဖြာကျနေသော မိုးတိမ်များကိုဖြတ်လျက် အာကာပြင်ကျယ်ကြီးကို မျက်မှောက်ပြုရသည်။  တောင်ထိပ်ပေါ်မှ မြင်ရသည့် မြင်ကွင်းကား မိုးကောင်းကင်နှင့် မြေပြင်တို့၏သဘာဝအလှတရား    ပေါင်းစပ်ထားမှုဖြစ်၏။ ဤလှပသော အမိမြေတို့ ထာဝရတည်တံ့စေရန် ထိန်းသိမ်းရမည်ဟူသော နိုင်ငံသားတာဝန်နှင့်   ကိုယ်တိုင်နားလည်မှုတို့ တစ်ပြိုင်နက်ခံစားမိသည်။တစ်ခါတစ်ရံ ထူထပ်သောမိုးတိမ်များကြားမှ စိမ်းလန်းသောတောင်ခြေရွာများ၊ ငှက်ပျောခင်းများ၏ အစိမ်းရောင်အကွက်လေးများကို မြင်တွေ့ရပြန်သည်။ သာမန်လှပမှုထက်ပိုသည့်  လျှို့ဝှက်ထားသော ပန်းချီကားတစ်ချပ်ကို ရှုမြင်ရသကဲ့သို့ပင်…။အနောက်ဘက်ရှိ သံလွင်မြစ်ကြီးကိုလည်း မှိုင်းပျပျလှမ်းမြင်တွေ့ရသည်။ မြစ်သည်  ငွေရောင်တန်းကြီးသဖွယ် တောင်ကြားများကိုဖြတ်သန်း၍ ဝေ့ဝိုက်စီးဆင်းနေသည်။ မြစ်ကမ်းဘေးရှိ ကျေးရွာငယ်လေးများကို အညိုရောင်  အစက်အပြောက်များသဖွယ်    မြင်တွေ့ရပြီး ပတ်ဝန်းကျင်ကို   နက်ရှိုင်းစွာအလှဆင်ထားကြသည်။မြောက်ဘက်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်အရပ်၌ တောင်တန်းကြီးများသည် အပြာရောင်အဆင့်ဆင့်ဖြင့် ဝေးရာသို့သွယ်တန်းနေသည်။ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးတောင်မှာ “နွားလဘို့တောင်” ဖြစ်မည်ဟု မှန်းဆမိသည်။ထာဝရတည်တံ့နေသော  သဘာဝ၏ မှတ်တိုင်များပင်ဖြစ်သည်။ ဤအမြင့်မှနေ၍ မြင်တွေ့ရသည့် ကရင်ပြည်နယ်၏ စိမ်းလန်းသောမြေသည် ဒေသတွင်းပဋိပက္ခဒဏ်များကို ခံစားနေရသော်လည်း သဘာဝ၏  ပြန်လည်ရှင်သန်မှု   စွမ်းအားများက မပျက်မစီးဘဲ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်း ထားနိုင်စွမ်းရှိနေသည်ကို သိမြင်နိုင်သည်။နိုင်ငံတော်သည် ဤဒေသ၌  ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အခြေခံအဆောက်အအုံ များစွာကိုတည်ဆောက်ခဲ့ပြီး တည်ဆောက်နေဆဲဖြစ်လေသည်။ ဇွဲကပင်တောင်ထိပ်ပေါ်မှ မြင်တွေ့နေရသည့် အေးချမ်းသောရှုခင်းမြင်ကွင်းများကိုခံစားရင်း အခြေခံအဆောက်အအုံဆိုသည့် အချက်ကို စာရေးသူ၏စိတ်ကူးထဲ၌  တွေးနေမိခဲ့သည်။အခြေခံအဆောက်အအုံဆိုသည်မှာ       နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် အခြေခံအဆောက်အအုံများကို  ပုံမှန်အားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည် -(က)     ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအခြေခံအဆောက်အအုံ( ခ )     လူမှုစနစ်အခြေခံအဆောက်အအုံများ( ဂ )     ဒစ်ဂျစ်တယ်အခြေခံအဆောက်အအုံများ(ဃ)     စီးပွားရေးအခြေခံအဆောက်အအုံများ     ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအခြေခံ အဆောက်အအုံများမှာ လမ်းများ၊ တံတားများ၊ ရထားလမ်း၊ ဘူတာရုံများ၊ လေဆိပ်၊ ဆိပ်ကမ်း၊ စွမ်းအင်ဆိုင်ရာ စက်ရုံများ၊ ဓာတ်အားဖြန့်ဖြူးရေးစနစ်များ၊ စက်သုံးဆီသိုလှောင်ရုံများ၊  သောက်သုံးရေရရှိရေးလုပ်ငန်းများ၊ ရေသွယ်ပိုက်လိုင်းများ၊ ရေလှောင်တမံများ၊ ရေသန့်စက်ရုံများ၊ မိလ္လာစနစ်များ၊တယ်လီဖုန်းလိုင်းများ၊ အင်တာနက်ကေဘယ်များ၊ ဆဲလ်တာဝါ၊ ဆေးရုံ၊ စာသင်ကျောင်း စသည်များဖြစ်ကြသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏   နှလုံးသွေးကြောများပင်ဖြစ်၏။လူမှုစနစ်အခြေခံအဆောက်အအုံများမှာ ပညာရေးစနစ်၊ ကျန်းမာရေးစနစ်၊ ဥပဒေစနစ်၊ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားစနစ်၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့်စီးပွားရေးစနစ် စသည့်လူမှုအသိုက်အဝန်းကို  အသက်ဝင်လှုပ်ရှားစေသော  စီမံခန့်ခွဲမှုအခြေခံစနစ်များ၊ စည်းမျဉ်းများ၊   အဖွဲ့အစည်းများပင် ဖြစ်ကြသည်။ဒစ်ဂျစ်တယ်အခြေခံအဆောက်အအုံများမှာ နည်းပညာခေတ်၏ အခြေခံအဆောက်အအုံများဖြစ်ပြီး အင်တာနက်၊ ဒေတာနှင့် သတင်းအချက်အလက်များ စီးဆင်းနိုင်ရန်အတွက် လိုအပ်သော နည်းပညာစနစ်များ၊ ကွန်ရက်များနှင့် အစိုးရဝန်ဆောင်မှုကိရိယာအားလုံးကို ခြုံငုံခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။    ယနေ့ခေတ် ဒစ်ဂျစ်တယ်စီးပွားရေးနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေး၏ ကျောရိုးမကြီးဟု ဆိုရမည်။စီးပွားရေးအခြေခံအဆောက်အအုံများဆိုသည်မှာ နိုင်ငံ၏စီးပွားရေးလှုပ်ရှားမှုများ ချောမွေ့စွာလည်ပတ်နိုင်ရန် တိုက်ရိုက်လိုအပ်သော  စီးပွားရေးအခြေခံ အဆောက်အအုံများကိုခေါ်သည်။ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊  သယ်ယူပို့ဆောင်ဖြန့်ဖြူးခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်များ၊ ဈေးများ၊ ကုန်သွယ်ရေးစင်တာများ၊ စက်မှုဇုန်များ၊ သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးစင်တာများ ပါဝင်ကြသည်။ဤအခြေခံအဆောက်အအုံများ ခိုင်မာကောင်းမွန်မှသာ နိုင်ငံ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး မြန်ဆန်ပါလိမ့်မည်။ဆင်းရဲမှုကိုလျှော့ချနိုင်ပါလိမ့်မည်။ လုံခြုံမှု၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှုနှင့်နည်းပညာတိုးတက်မှုများပေါ် မူတည်၍ နိုင်ငံ၏ ပြိုင်ဆိုင်နိုင်မှုစွမ်းအားများ ပိုမိုတိုးတက်ပါလိမ့်မည်။ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွေး      ဇွဲကပင်တောင်ရင်ပြင်ပေါ်တွင် ပီတိစိတ်ဖြင့် တစ်နာရီခန့်နားနေခဲ့ပြီး တောင်ခြေသို့ ပြန်ဆင်းချိန်တွင် ညနေဘက်သို့ ရောက်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ နေဝင်ဆည်းဆာ၏ ရွှေရောင်၊ လိမ္မော်ရောင်၊ ပန်းရောင်များက တောင်ထိပ်များပေါ်သို့  လိမ့်ဆင်းဖြာကျနေသည်။ ဝန်းကျင်တစ်ခွင်ရှိ မိုးစက်များထိမှန်ထားသည့် သစ်ပင်များ၊ ချုံနွယ်များထက်၌ ရွှေမှုန်ဖြူးထားသကဲ့သို့ တောက်ပြောင်ဝင်းလက်နေလေသည်။  မိုးကောင်းကင်ယံ၌ ငှက်များ အုပ်စုလိုက်ပျံသန်းနေသည်။သူတို့၏ဟစ်ကြွေးသံများက တောင်ကြားတွင် ပဲ့တင်ထပ်နေသည်။လှေကားထစ်များကို သတိထားဆင်းရင်း ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ထမ်း တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သူပီပီ ကရင်ပြည်နယ်အတွင်း ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး ဆောင်ရွက်မှုများအကြောင်း တစိမ့်စိမ့် တွေးတောပုံဖော်မိပြန်သည်။ကရင်ပြည်နယ်၏ မျက်မှောက်ကာလတွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုတိုးတက် ကောင်းမွန်လာခဲ့ပြီး မြို့ကြီးများအကြား အဝေးပြေးလမ်းမများဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ သံလွင်မြစ်ကိုဖြတ်သန်းသည့် တံတားကြီးများက ဒေသအချင်းချင်း ဆက်သွယ်မှု ပိုမိုလွယ်ကူလာစေပြီ။ စီးပွားရေးနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများကိုလည်း တိုးတက်စေခဲ့သည်။ဤတိုးတက်မှုများသည် နိုင်ငံတော်အစိုးရ အဆက်ဆက် အခြေခံ အဆောက်အအုံများ ကောင်းမွန်စေရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြခြင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။ အစိုးရ၏စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့်ဝန်ကြီးဌာနများ၊ ဒေသအာဏာပိုင်များက  ဦးစားပေးလုပ်ငန်းများဖြင့် ဘဏ္ဍာနှစ်အလိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန     စာရေးသူ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံတော် တည်ဆောက်ရေးအတွက် နယ်စပ်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် နယ်စပ်ဒေသရှိ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ၏  လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးဟူသော  အဓိကတာဝန်ကြီး  နှစ်ရပ်ကိုအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ကရင်ပြည်နယ်၏ ဒေသတွင်း အခြေခံအဆောက်အအုံများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ၁၉၈၉-၁၉၉၀  ဘဏ္ဍာနှစ်မှ ၂၀၂၅-၂၀၂၆  ဘဏ္ဍာနှစ်အထိ မြေလမ်း ၅၀၀ မိုင် ၆ ဖာလုံ၊ ကျောက်ခင်းလမ်း ၄၀၇ မိုင် ၃ ဖာလုံ၊ အမာခံလမ်း ၁၁၄ မိုင် ၅ ဖာလုံ၊ ကတ္တရာလမ်း ၁၁၄ မိုင် ၆ ဖာလုံ၊ ကတ္တရာထပ်ပိုးလွှာခင်းခြင်း ၁၈ မိုင် ၆ ဖာလုံ၊ ကွန်ကရစ်လမ်း ၉ မိုင် ၇ ဖာလုံ၊ လမ်းပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်း ၇၅ မိုင် ၂ ဖာလုံ၊ မြေထိန်းနံရံ ၅၆၁ ပေ၊ ကျောက်စီရေမြောင်း ၃၂၅၀ ပေ၊ တံတားကြီး ၃၂ စင်း၊ တံတားငယ် ၅၉၃ စင်း၊ Box Culvert ၃၈၇ စင်း၊ Pipe Culvert ၄၁၇ စင်း၊ ဆေးရုံ ၅ ရုံ၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန ၂၀ ခု၊ စာသင်ကျောင်း ၆၄ ကျောင်း၊ ရေရရှိရေး ၆၀ ခု၊ တန်ဖိုးနည်းအိမ်ရာ ၁၂၁၈  လုံး၊  ဘုန်းကြီးကျောင်း   ၂၇ ကျောင်း၊ ဆိုလာရေတင်စနစ် ၈၅၃ ခုအား ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ထို့ပြင်  လူငယ်သင်တန်းကျောင်း နှစ်ကျောင်း (ဘားအံ၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီး)၊  စက်မှုကျောင်းတစ်ကျောင်း(ဘားအံ)နှင့် အိမ်တွင်းမှုသင်တန်းကျောင်းသုံးကျောင်း (ဘားအံ၊ မြဝတီ၊ မြိုင်ကြီးငူ)တို့တွင် ကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းဖြင့် ဒေသ၏ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များကို ပြုစုပျိုးထောင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေခဲ့သည်။ ဤလုပ်ငန်းများအား မည်သည့်အခက်အခဲ မျိုးစုံရှိနေပါစေ အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည့်  ဌာနများက နိုင်ငံတော်၏ ရည်မှန်းချက်ကို စိတ်အားထက်သန်မှု၊ ဇွဲရှိရှိ စေတနာအပြည့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသဖြင့်သာ နိုင်ငံအနှံ့ အခြေခံအဆောက်အအုံ တိုးတက်မှုများကို မြင်တွေ့ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရန် နိုင်ငံသားအားလုံး၌ တာဝန်ရှိပေသည်။မြစ်သံလွင်     စာရေးသူသည် တပ်မတော်သားဘဝ စစ်ဆင်ရေးတာဝန်များဖြင့်  ဤကရင်ပြည်နယ်အတွင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည့်   အချိန်ကာလများရှိခဲ့သည်။ စစ်ဆင်ရေးတာဝန်ဆိုသည်မှာ အလှအပကြည့်ရှုရန်    သွားလာရခြင်းမဟုတ်ခဲ့ပေ။သို့သော်  သဘာဝအလှတရားများသည် ရှောင်လွှဲ၍မရခဲ့။ မနက်စောစော သံလွင်မြစ်ကြီးပေါ် မြူခိုးပါးပါးများ လဲလျောင်းလျက်ရှိသည့် မြင်ကွင်းများကိုကြည့်ရင်း လူသားတစ်ဦး၏ နှလုံးသားအတွင်းက စိတ်အေးချမ်းစွာ    ဖြစ်ပေါ်လာသည့်ကြည်နူးမှုကို ခံစားမိခဲ့ရဖူးသည်။ညနေခင်း  နေမင်း၏ အရောင်သည် သံလွင်မြစ်ရေကို အနီရောင်၊ ရွှေရောင်များဖြင့် ပန်းချီကားတစ်ချပ်ကဲ့သို့ ဖန်တီးပေးထားကြသည်။ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရာတွင် တောင်ပေါ်လမ်း၊ တောင်တန်းလမ်းများ၊ သစ်တောများကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည်။ မိုးရာသီရောက်လျှင် မြေရွှံ့ညွန်များ လိမ်းကျံထားသည့် လမ်းများပေါ်မှ ပင်ပန်းကြီးစွာ လျှောက်လှမ်းခဲ့ရသည်။ သို့သော် ညနေခင်း သံလွင်ရေမျက်နှာပေါ်တွင် နေဝင်ရောင်ထင်ဟပ်သည့် တောင်တန်းတို့၏ အရိပ်မြင်ကွင်းများက အားမာန်သစ်တစ်ရပ်ပေးခဲ့သည်။ ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံး     လှပပြည့်စုံစွာ တိတ်ဆိတ်သွားသလို ခံစားရဖူး၏။ ထို့ကြောင့်  အေးချမ်းစွာဖြတ်သန်း စီးဆင်းနေသည့်  သံလွင်မြစ်ကြီးကို  စာရေးသူမမေ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။သံလွင်မြစ်သည် သဘာဝအလှတရားတစ်ရပ်သာမက သင်ခန်းစာတစ်ရပ်လည်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ရေသည် အတားအဆီးကြားမှ ဆက်လက်စီးဆင်းသကဲ့သို့ နိုင်ငံသားတို့သည်လည်း အခက်အခဲကြားမှ မရပ်တန့်ဘဲ ရှေ့ဆက်သင့်သည်ဟု “သံလွင်”က သင်ပေးခဲ့သည်။ယခင်ခေတ်ကာလများက သံလွင်သည် ကုန်စည်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၏ အဓိကလမ်းကြောင်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင်လည်း ဘားအံမြို့၏ အလှအပကို မြှင့်တင်ပေးနေဆဲဖြစ်သည်။ သံလွင်သည် ဘားအံမြို့၏ သွေးကြောတစ်ကြောကဲ့သို့လည်းဖြစ်သည်။ သာမန်ရေစီးတစ်ခုမဟုတ်ဘဲ ဘားအံမြို့၏ နှလုံးခုန်သံလည်းဖြစ်သည်။ အေးချမ်းသော ရေစီးသံတိုင်းတွင် အတိတ်၏ ခြေလှမ်းများ၊ အိပ်မက်မဟုတ်သော ဖြစ်ရပ်များ၊ ဒေသခံများ၏ မျှော်လင့်ချက်များ ပေါင်းစပ်နေလျက်ရှိနေသည်။သမိုင်းတစ်စ     လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော်လောက်က ခြေချခဲ့ဖူးသော ကရင်ပြည်နယ်ဒေသအကြောင်းကို ပြန်တွေးကြည့်မိသည်။  သဘာဝအလှတရားနှင့်ပြည့်စုံသော ဒေသတစ်ခု၏နောက်ကွယ်တွင်    လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲမှု၊      ပဋိပက္ခများ၊ အထီးကျန်မှုပုံရိပ်များက သမိုင်းတစ်စအဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့သည်။ဤဒေသသည် ယခင်က   နယ်မြေလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးသည် ရှည်လျားသော ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများကြောင့် အလွန်ဆိုးရွားခဲ့သည်။ အဓိကလမ်းမကြီးများမှာပင် တိုက်ပွဲများနှင့် လုံခြုံရေးအန္တရာယ်များကြောင့် ကန့်သတ်ချက်များရှိခဲ့သည်။ ခရီးသွားလာမှုနှင့်ကုန်စည် စီးဆင်းမှုအတွက်  စိုးရိမ်ရသည့်အခြေအနေဖြစ်ခဲ့သည်။ပြည်နယ်အတွင်း အဓိကမြို့များ၏ အပြင်ဘက်သို့ ရောက်သွားသည်နှင့် လမ်းအများစုသည် မြစ်ချောင်းများကြား၊ တောင်တန်းများကြားကို ဖြတ်သန်းရသော ကျောက်စရစ်လမ်း၊ ရွှံ့လမ်းကြမ်းများဖြစ်၏။မိုးတွင်းကာလဆိုလျှင် ဘားအံနှင့် ဖာပွန်၊ ဘားအံနှင့် ကော့ကရိတ်ကြားက လမ်းများသည် သွားလာ၍ မရလောက်အောင် ဆိုးရွားခဲ့ဖူးသည်။ တံတားများလည်း နည်းပါးခဲ့သည့်အတွက် သံလွင်မြစ်ကိုဖြတ်ကျော်ရန် လှေငယ်များကိုသာ အားကိုးခဲ့ရသည်။အချို့ကာလများတွင် နယ်မြေတည်ငြိမ်မှုမရှိခြင်းကြောင့် လမ်းပိုင်းပျက်စီးမှုများ၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရန် ကြန့်ကြာမှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုကာလမျိုးတွင် ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုလုပ်ငန်းများ အားနည်းခဲ့ရသည်။ပြည်နယ်၏ ကျေးလက်ဒေသအများစုသို့   လျှပ်စစ်မီးလုံးဝမရောက်သေး၍ အမှောင်ထုအတွင်း    ရှိနေခဲ့ကြသည်။ ဆက်သွယ်ရေးအလွန်ခက်ခဲပြီး  ဝေးလံခေါင်သီသော ကျေးရွာအုပ်စုများဆိုလျှင် သတင်းစကားတစ်ခု အကြောင်းကြားနိုင်ရန် ရက်ပေါင်းများစွာ လမ်းလျှောက်သွားခဲ့ရသည်။ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနများ ရှိသော်ငြားလည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲသည့်အတွက် ဆေးဝါးများပြတ်လပ်ခြင်း၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ သွားလာရေး ခက်ခဲခြင်းတို့ကြောင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု အားနည်းခဲ့ရသည်။ဒေသပညာရေးအတွက် ကျောင်းအဆောက်အအုံ လုံလောက်မှုမရှိခြင်း၊ ဆရာ၊ ဆရာမများနေရာချထားရေး အခက်အခဲများရှိခြင်းကြောင့် ပညာသင်ကြားခွင့် အကန့်အသတ်များရှိခဲ့သည်။သို့သော် ဒေသရှိ တောင်တန်းရွာလေးများ၌ ဒေသခံတို့၏ ရိုးသားသည့်သဘောထား၊ သည်းခံနိုင်မှုနှင့်  ကူညီမှုများကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ အခက်အခဲများကြားတွင် ရှင်သန်နေထိုင်ကြသည့် လူမှုဘဝများကိုကြည့်ရင်း မြှင့်တင်ပေးရမည့် တာဝန်၏အဓိပ္ပာယ်ကို  ပိုမိုနားလည်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်  စစ်ဆင်ရေးတာဝန်များဖြင့် သွားလာခဲ့ဖူးသည့် ကရင်ပြည်နယ်သည် စာရေးသူအတွက် သမိုင်းတစ်စ ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ အကြောင်း၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်  “တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ်(NCA)”ကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် ကရင်ပြည်နယ်၏ မျက်နှာသွင်ပြင်သည် တဖြည်းဖြည်းချင်း အသွင်ပြောင်းလာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ယခင်ကအခက်အခဲမျိုးစုံကြားမှ ရပ်တည်ခဲ့ရသည့် ပြည်နယ်သည် ယနေ့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသို့ ရောက်ရှိလာခြင်းမှာ ခေတ်အဆက်ဆက် သမိုင်းတစ်လျှောက်  တာဝန်ရှိသူအားလုံး၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အကျိုးရလဒ်ဖြစ်ပေသည်။လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအဆင့်မြှင့်တင်မှုများကြောင့် ယနေ့ခေတ် ဘားအံ-ဖာပွန် သွားကားလမ်းသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး သွားလာ၍ ရခဲ့ပေပြီ။ ကုန်စည်စီးဆင်းမှုနှင့် ခရီးသွားလာမှု အဆင်ပြေချောမွေ့ခဲ့လေပြီ။ သံလွင်မြစ်ကူးတံတားကြီး(၁၉၉၇)သည်လည်း ဤပြောင်းလဲမှု၏ အစောပိုင်းကာလ အထင်ကရနေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကျိုက်ဒုံ-ကော့ကရိတ်လမ်းကဲ့သို့ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အရေးပါသော လမ်းများသည် ခေတ်မီကောင်းမွန်လာခဲ့ပေပြီ။ယနေ့အချိန်တွင်  ကရင်ပြည်နယ်မြို့ကြီးများ၏ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များတွင်သာမက ကျေးရွာအုပ်စု အများအပြားကို နိုင်ငံတော် ဓာတ်အားလိုင်းရောက်ရှိခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ဖုန်းတာဝါတိုင်များ နေရာအနှံ့ ဆောက်လုပ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သတင်းအချက်အလက်များကို ခေတ်နှင့်ထိတွေ့ဆက်ဆံနိုင်သော အခွင့်အလမ်းများ ရရှိခဲ့ပေပြီ။ သတင်းစကားပါးရန် ရက်ပေါင်းများစွာ လမ်းလျှောက်ရန်မလိုတော့ပြီ။လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာသည်နှင့်အမျှ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုများလည်း ပိုမိုကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။ ဘားအံပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးအပြင် မြို့နယ်အသီးသီးက ဆေးရုံဆေးခန်းမျာကိုလည်း အဆင့်မြှင့်တင်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ပညာရေးကဏ္ဍမှာလည်း တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်များ ပေါ်ပေါက်လာပြီး  ပညာသင်ကြားခွင့် အခွင့်အလမ်းများ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ကရင်ပြည်နယ်၏ ဖွံ့ဖြိုးရေးခရီးစဉ်များသည် ပဋိပက္ခမှ ငြိမ်းချမ်းရေးဆီသို့ ဦးတည်သော ခရီးရှည်ကြီးပင်ဖြစ်၏။ ယနေ့မြင်တွေ့နေရသည့် မြေလမ်း၊ ကျောက်လမ်း၊ ကွန်ကရစ်လမ်း၊ ကတ္တရာလမ်းများ၊ တံတားကြီး/ငယ်များ၊  လျှပ်စစ်မီးများ၊ ကောလိပ်/တက္ကသိုလ်များ၊ ဆေးရုံ/ ဆေးခန်းများသည် ဤခရီး၏ ရုပ်ဝတ္ထုအထောက်အထားများပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအခြေခံအဆောက်အအုံများ တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ဒေသခံတို့၏  ဘဝများသည်လည်း တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာနေသည်။ဤကဲ့သို့ ကြီးမားသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကွာခြားမှုများ၏ အဓိကအချက်မှာ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် လမ်းတံတားများ၊ ကတ္တရာလမ်းများ ပြည့်စုံလာသောအခါ အတိတ်၏ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲမှုများက လေးနက်သော သမိုင်းတစ်စအဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့ပေပြီ။သို့သော် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၏ အသီးအပွင့်များကို ပြည်နယ်အနှံ့အညီအမျှခံစားနိုင်ရေးနှင့် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဆက်လက်တည်ဆောက်နိုင်ရေးသည် အနာဂတ်အတွက် စိန်ခေါ်မှုအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ဖျက်ဆီးမှုများ၏ အကျိုးဆက်     နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ရည်မှန်း၍ အခြေခံအဆောက်အအုံများ တိုးချဲ့တည်ဆောက်ရန် မျိုးဆက်များစွာတို့ နှစ်ပေါင်းများစွာ    ကြိုးပမ်းအားထုတ်ခဲ့ရသည်။ သို့သော် ဖျက်ဆီးရန်အတွက်မူကား မိနစ်ပိုင်းအနည်းငယ်သာလိုအပ်သည်။  အသိဉာဏ်မဲ့ အဖျက်သမားများက နိုင်ငံတိုးတက်မှုကို ရှေ့ဆက်ခွင့်အား အကြောင်းမဲ့ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။ အမြင်မတူမှုများ၊ ဝါဒစွဲများနှင့်ဒေသစွဲများက ပြည်သူတို့ဘဝကို နီးကပ်စေခဲ့သော အဖိုးတန်လက်ရာများကို အကျိုးမရှိ ဖျက်ဆီးမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ သို့သော် တချို့နေရာများတွင် လမ်းပိုင်းများကို ဖျက်ဆီးခံရသည်။ ရထားလမ်းများကို မိုင်းခွဲကြသည်။ တံတားကြီးငယ်များကို ချိုးဖျက်ပစ်ကြသည်။ စာသင်ကျောင်းများ၊ ဆေးရုံများကို မီးရှို့ကြသည်။ ဆက်သွယ်ရေး တာဝါတိုင်များ၊ လျှပ်စစ်မီးတိုင်များကို ပြိုလဲစေခဲ့သည်။ယင်းကဲ့သို့သော ဖျက်ဆီးမှုများကြောင့် နိုင်ငံ၏ အရေးပါလှသည့် အခြေခံအဆောက်အအုံ အများအပြားပင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှုများလည်း ယခင်ကကဲ့သို့ မလုံခြုံ၊ မချောမွေ့တော့။ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်အတွက် အချိန်နှင့် အားထုတ်မှုများ  များစွာလိုအပ်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ လမ်းများ    ပျက်စီးသွားသည့်အခါ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်   ယိုင်နဲ့ပြီး အသုံးပြုသွားလာနေကြသော ပြည်သူများ အခက်အခဲကြုံတွေ့ရသည်။ တံတားများ ပျက်စီးသည့်အခါ ဒေသများအကြား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများ ပြတ်တောက်သွားရသည်။ စာသင်ကျောင်းများ ပျက်စီးခဲ့သောအခါ ပညာသင်ကြားနေသည့် ကလေးငယ်များ၏ လှပသောအနာဂတ်ကို ထိခိုက်စေသည်။ ဆေးရုံများ ပျက်စီးသွားသည့်အခါ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်သောပြည်သူများသာ ဒုက္ခများနှင့် ရင်ဆိုင်ရသည်။ လျှပ်စစ်မီးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးစနစ်များ ပျက်ပြားသည့်အခါ နေ့စဉ်ဘဝ၏ အဆင်ပြေမှုများ   ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ အမှန်တကယ်တွင် ထိုဖျက်ဆီးမှုတို့၏ အကျိုးဆက်အား  ဒေသခံပြည်သူလူထုများသာ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ခံစားကြရခြင်းဖြစ်သည်။   ။MWD 
နိုင်ငံတော်သာယာဖို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းကြစို့
နိုင်ငံတော်သာယာဖို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းကြစို့
      သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးသည် ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာ့အရေးအပါဆုံး စိန်ခေါ်မှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သကဲ့သို့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ရေရှည်တည်တံ့သော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု  (Sustainable Development) အတွက်လည်း  အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်သာယာဝပြောရေးဆိုသည်မှာ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှုန်းကို တိုင်းတာခြင်း သက်သက်မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံသားတိုင်း၏ ကျန်းမာရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် ပျော်ရွှင်ချမ်းမြေ့မှုကိုပါ အာမခံနိုင်ခြင်းကိုဆိုလိုသည်။ ယင်းပန်းတိုင်ကို အရောက်လှမ်းနိုင်ရန် သယံဇာတကြွယ်ဝသော မြေ၊ သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော  ရေနှင့်လေတို့သည် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။    စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဆောင်ရွက်ရာတွင်    သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို မျက်ကွယ်ပြုပါက   ထိုတိုးတက်မှုသည်   ရေတိုအကျိုးစီးပွားသာဖြစ်စေပြီး ရေရှည်တွင် နိုင်ငံတော်၏အနာဂတ်ကို ထိခိုက်စေမည်မှာ မလွဲဧကန်ပင်ဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံသည်    သဘာဝသယံဇာတများ ပေါကြွယ်ဝသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဥပဒေ (၂၀၁၂) အရ “ပတ်ဝန်းကျင်” ဆိုသည်မှာ မြေထု၊ ရေထု၊ လေထု၊ ရာသီဥတု၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာတို့ပါဝင်သည့် လူသားပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြောင်းအချက်များကို လည်းကောင်း၊  တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်အမျိုးမျိုးတို့၏ သက်ရှိဇီဝဆိုင်ရာ အကြောင်းအချက်များကို လည်းကောင်း၊  သမိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှု၊  လူမှုရေးနှင့် ပသာဒအလှအပဆိုင်ရာ   အကြောင်းအချက်များ ကိုလည်းကောင်းဆိုသည်ဟု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်အမျိုးအစားမှာ လူလုပ်ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဟူ၍နှစ်မျိုးရှိသည်။   လူလုပ်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် သမိုင်းအချက်အလက်များ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ လူမှုရေးနှင့် ပသာဒအလှအပဆိုင်ရာ အကြောင်းအချက်များပါဝင်ပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တွင် မြေထု၊ ရေထု၊ လေထု၊ ဇီဝထု (အပင်များ/ သတ္တဝါများ) ပါဝင်သည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် ကျွန်ုပ်တို့လူသားများအတွက် အောက်ဆီဂျင်ထုတ်လုပ်ပေးခြင်း၊ သန့်ရှင်းသောရေ၊ အစားအစာ၊ ဆေးဝါးတို့ကို လုံလောက်စွာ ပေးအပ်ခြင်းနှင့်  စိုက်ပျိုးရေးအတွက် မြေဆီလွှာကိုပေးအပ်ခြင်း စသည့်မရေမတွက်နိုင်သော ဝန်ဆောင်မှုများကို အခမဲ့ပေးစွမ်းနေသည်။ ဤဝန်ဆောင်မှုများကို ဂေဟစနစ်ဝန်ဆောင်မှုများ (Ecosystem Services) ဟုခေါ်ဆိုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သစ်တောများသည် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ကိုစုပ်ယူပြီး ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုကို တိုက်ဖျက်ပေးသည့်အပြင် ရေကြီးရေလျှံမှုကို ကာကွယ်ပေးသည်။ ထို့ကြောင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်းသည်  ကျွန်ုပ်တို့၏  ကျန်းမာရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် နိုင်ငံတော်၏ အခြေခံအဆောက်အအုံများအတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပင်ဖြစ်သည်။သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ယိုယွင်းမှုသည် နိုင်ငံတော်၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုအတွက် ကြီးမားသော အတားအဆီးများ ဖန်တီးပေးသည်။ သစ်တောပြုန်းတီးမှုနှင့်   မြေဆီလွှာတိုက်စား မှုများကြောင့် စိုက်ပျိုးမြေများ အရည်အသွေးကျဆင်းလာသည်။   ဤအချက်သည်    စားရေရိက္ခာ ထုတ်လုပ်မှုကို ထိခိုက်စေပြီး နိုင်ငံသားများအတွက် အခြေခံလိုအပ်ချက်ဖြစ်သော အစားအစာဖူလုံမှုကို ခြိမ်းခြောက်နေသည်။   မြန်မာနိုင်ငံ၏   စီးပွားရေး အဓိကမောင်းနှင်အားဖြစ်သော လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတွင် မြေဆီလွှာအရည်အသွေး ကျဆင်းခြင်းသည်  နိုင်ငံတော်ဝင်ငွေကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေသည်။  ထို့ပြင် စက်မှုလုပ်ငန်းများမှ စွန့်ပစ်သော အညစ်အကြေးများကြောင့် မြစ်၊ ချောင်း၊ အင်း၊ အိုင်များ   ညစ်ညမ်းလာရာ  ရေထွက်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်မှုကို ထိခိုက်စေပြီး ဒေသခံရေလုပ်ငန်းရှင်များ၏ စီးပွားရေးကိုပါ ထိခိုက်စေသည်။လေထုနှင့် ရေထုညစ်ညမ်းမှုသည် နိုင်ငံသားများ၏ ကျန်းမာရေးကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်လာသည်။   ညစ်ညမ်းသောလေကြောင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါများ၊ ကင်ဆာရောဂါများ  ပိုမိုဖြစ်ပွားလာပြီး ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ကုန်ကျစရိတ်မြင့်မားခြင်းတို့ကိုဖြစ်စေသည်။  ထို့ပြင်   သန့်ရှင်းသောသောက်သုံးရေပြတ်လပ်မှုကြောင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော ရောဂါများပျံ့နှံ့နိုင်ကာ လူ့အဖွဲ့အစည်း၏  ပျမ်းမျှသက်တမ်းနှင့်အရည်အသွေးကို လျော့ကျစေသည်။ ကျန်းမာသောနိုင်ငံသားများသာ  နိုင်ငံတော်၏ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် အပြည့်အဝ ပါဝင်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး  ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး နည်းဥပဒေ (၂၀၁၄) အခန်း (၈)၊  နည်းဥပဒေ ၄၅ နှင့် ၄၆ တို့တွင် ပတ်ဝန်းကျင်အရည်အသွေးကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက်   လိုအပ်သည့်  စံချိန်စံညွှန်း အမျိုးအစားများ သတ်မှတ်ထားခြင်းသည် နိုင်ငံသားများ၏   ကျန်းမာရေးကိုကာကွယ်ရန်   အဓိက ရည်ရွယ်သည်။ဂေဟစနစ်များပျက်စီးခြင်းသည် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည်။ သစ်တောများ မရှိတော့သည့်အခါ မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းပါက ရေကိုထိန်းသိမ်းထားနိုင်စွမ်းမရှိတော့ဘဲ  ရေကြီးရေလျှံမှုများ အလွယ်တကူဖြစ်ပွားလာသည်။ ထို့အတူ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဒီရေတောများ  ပြုန်းတီးသွားပါက မုန်တိုင်းဒဏ်မှကာကွယ်ပေးမည့် သဘာဝအတားအဆီးများပျောက်ကွယ်သွားရာ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ  ပိုမိုအန္တရာယ်များလာသည်။  သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားခြင်းသည် နိုင်ငံတော်၏ ဘတ်ဂျက်ကိုထိခိုက်စေပြီး ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကုန်ကျစရိတ်များ   မြင့်မားလာစေသည်။နိုင်ငံတော်သာယာဝပြောစေရန် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးသည်   လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းစီမှ အစိုးရအဖွဲ့အထိ  အဆင့်တိုင်းတွင်  ပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်ရမည့်လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်သည်ဤစိန်ခေါ်မှုများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန်အတွက် ခိုင်မာသောမူဝါဒနှင့်  မဟာဗျူဟာများကို  ချမှတ် အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံတော်၏ ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး  မဟာဗျူဟာဖြစ်သည့် “မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲပြီး ဟန်ချက်ညီသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုစီမံကိန်း” (MSDP) (၂၀၁၈-၂၀၃၀)သည်     ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးကို နိုင်ငံတော်၏   အဓိကအာရုံစိုက်ရာကဏ္ဍအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။   MSDP  ၏  မဏ္ဍိုင်(၃)  “ ပြည်သူများနှင့် ကမ္ဘာမြေ ” တွင် ရည်မှန်းချက်(၅)အနေဖြင့် “နိုင်ငံ၏ အနာဂတ်မျိုးဆက်များအတွက် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်” ဟု ထည့်သွင်းထားသည်။နိုင်ငံတော်သာယာဝပြောရေးကို   တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်နေသည့်  ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို ကိုင်တွယ်ရန်အတွက်     မြန်မာနိုင်ငံရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာ (MCCMP) (၂၀၁၈-၂၀၃၀)ကို   ချမှတ်ထားသည်။   မဟာဗျူဟာ၏ ရေရှည်မျှော်မှန်းချက်မှာ   ပစ္စုပ္ပန်နှင့်အနာဂတ်မျိုးဆက်များ ကျန်းမာပျော်ရွှင်ပြီး ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးအတွက် အားလုံးပါဝင်သည့် ရေရှည်တည်တံ့၍   ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုရှိကာ ရာသီဥတုဒဏ်ခံနိုင်ရည်ရှိပြီး ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုလျော့နည်းသော လူမှုအဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ပေါ်ထွန်းလာသည့်  မြန်မာနိုင်ငံအဖြစ်     ပြောင်းလဲရန်ဖြစ်သည်။ ဤမျှော်မှန်းချက်ကို မီးရှူးတန်ဆောင်အဖြစ် ထားရှိကာ နောင် ၁၃  နှစ်တာကာလအတွင်း   အစိုးရ၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များ၊ ပြည်သူ-ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍနှင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်းများ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဖြင့် အားထုတ်ကြိုးပမ်းသွား ရမည်ဖြစ်သည်ဟုဖော်ပြပါရှိသည်။နိုင်ငံသားတိုင်း၏ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ  အသိပညာမြှင့်တင်ခြင်းနှင့်  တာဝန်ယူမှု အားကောင်းစေခြင်းသည်  ရေရှည်တည်တံ့သော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက်   မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး နည်းဥပဒေ (၂၀၁၄) အခန်း (၃) နည်းဥပဒေ (၆) အရ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး ကော်မတီ၏  လုပ်ပိုင်ခွင့်အနေဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ ပညာပေးစည်းရုံးမှုများနှင့် လှုပ်ရှားမှုများကို ဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် ကျောင်းသင်ခန်းစာများတွင် ပါဝင်သော ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး သင်ခန်းစာများကို သက်ဆိုင်ရာဌာနများနှင့်   ပူးပေါင်းညှိနှိုင်းပြီး   လိုအပ်သလို ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်နိုင်ရန် အကြံပြုခြင်းတို့ပါဝင်သည်။ပြည်သူလူထုက ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက် ပျက်စီးမှုများကို စောင့်ကြည့်သတင်းပို့ခြင်း၊ သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် သန့်ရှင်းရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် တက်ကြွစွာပါဝင်ခြင်းဖြင့်သာ ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ အောင်မြင်မည်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်   ရေနှင့်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို   ချွေတာသုံးစွဲခြင်း၊ ပလတ်စတစ်ကဲ့သို့ပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်စေသောပစ္စည်းများသုံးစွဲမှုကို  လျှော့ချခြင်း (Reduce, Reuse, Recycle) စသည့် တစ်ဦးချင်းတာဝန်ယူမှုဖြင့်စတင်နိုင်သည်။နိုင်ငံတော်သာယာဝပြောရေးနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသည် ခွဲခြား၍မရသည့် အပြန်အလှန်မှီခိုနေသော အရာနှစ်ခုဖြစ်သည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၏ အရင်းအမြစ်များကို ကုန်ခန်းအောင်၊  ပျက်စီးအောင်  အလွန်အကျွံအသုံးချနေမည့်အစား လက်ရှိလူမှုစီးပွားဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အကြား ဟန်ချက်ညီညီ  ပေါင်းစပ်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့်သာ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော နိုင်ငံတော် တည်ဆောက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏   လက်ရှိလုပ်ရပ်များသည် အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်များ၏ဘဝများကို တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မှုရှိနေသည်ကို အမြဲသတိပြုရမည်။ နိုင်ငံတော်၏ အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်များသည် သန့်ရှင်းသောလေ၊ ကြည်လင်သောရေနှင့် စိမ်းလန်းစိုပြည်သော ပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိုက်တန်စွာ ခံစားပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ထိုခံစားပိုင်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းပေးရန် ယနေ့မှစ၍  ကျွန်ုပ်တို့တစ်ဦး ချင်းစီသည် မိမိတို့၏အခန်းကဏ္ဍမှ တာဝန်ယူကာ သဘာဝတရားကြီး၏ တန်ဖိုးကို  သိရှိနားလည်၍  နိုင်ငံတော်သာယာဖို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို တန်ဖိုးထား ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ကြရမည်ဖြစ်သည်။   ။MWD
စက်သုံးဆီချွေတာရေးနှင့် အနာဂတ်မြို့ပြပုံရိပ်ကို ဖော်ဆောင်ပေးမည့် သုံးဘီးယာဉ်ငယ်များ
စက်သုံးဆီချွေတာရေးနှင့် အနာဂတ်မြို့ပြပုံရိပ်ကို ဖော်ဆောင်ပေးမည့် သုံးဘီးယာဉ်ငယ်များ
မတ်လ၏ ပူပြင်းသောနေရောင်အောက်တွင် အရှေ့၊ အနောက်၊ ဘေးဘယ်ညာ ခက်ဖြာသွယ်တန်းထား သောလမ်းမများထက် ပေါ့ပါးလျင်မြန်စွာ လှုပ်ရှားသွားလာနေသော သုံးဘီးယာဉ်ငယ်လေးများ။ ထိုမြင်ကွင်းကား မြန်မာ- ကိုရီးယားချစ်ကြည်ရေး (ဒလ)တံတားကြီးအဆင်း ဒလမြို့အတွင်း စတင်ခြေချလိုက်သည်နှင့် ဆီးကြိုနေသောမြင်ကွင်း ပင်ဖြစ်သည်။မြန်မာ-ကိုရီးယားချစ်ကြည်ရေးတံတားသစ် ကြီးဖွင့်လှစ်ပြီးနောက် မြို့ပြသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်လိုင်းများ ပြေးဆွဲလာခြင်းနှင့်အတူ ခေတ်မီစီးပွားရေးမြို့တော် ရန်ကုန်မြို့သို့ တိုက်ရိုက်နေ့ချင်းပေါက် ခရီးရောက်နေပြီဖြစ်သည့် ဒလမြို့နှင့် ဆက်စပ်ဒေသများသည် မကြာမီအချိန်ကာလတွင် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမည့် အရိပ်အယောင်များ အထင်အရှားမြင်တွေ့နေရပြီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သွားလာရေး အဆင်ပြေချောမွေ့လာမှုနှင့်အတူ ဒလမြို့နယ်နှင့် အနီးအနားရှိ မြို့နယ်၊ ကျေးရွာများမှ ခရီးသွားများအတွက် သုံးဘီးယာဉ်ငယ်လေးများမှာ မရှိမဖြစ်အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာသည့်အတွက် ယာဉ်မောင်းများအနေဖြင့် ခရီးသည်ပြတ်လပ်မှုမရှိဘဲ ဝင်ငွေတိုးကာ စားဝတ်နေရေး အဆင်ပြေချောမွေ့လျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ခရီးသည်များ၏ လိုရာခရီးကိုပို့ဆောင်ပြီး မိသားစုစားဝတ်နေရေး နေ့စဉ်ရုန်းကန်လှုပ်ရှား စီးပွားရှာနေသူအတွက် လူစီးသုံးဘီးယာဉ်ငယ်လေးက ‘‘မိသားစုရဲ့ထမင်းအိုးပဲ”ဟု တွံတေးမြို့နယ် ကံဘဲ့ကျေးရွာမှ သုံးဘီးယာဉ်မောင်း ဦးအောင်သူက ပြောသည်။အဆိုပါ စက်တပ်သုံးဘီးယာဉ်ငယ်လေးများက ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများနှင့် အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံအများစုတွင် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ အိန္ဒိယ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ သီရိလင်္ကာ၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအိုကဲ့သို့ အာရှနိုင်ငံများ၊ နိုင်ဂျီးရီးယား၊ အီသီယိုးပီးယား၊ အီဂျစ်နိုင်ငံစသည့် အာဖရိကနိုင်ငံများ၊ ပီရူးနှင့် ဂွါတီမာလာတို့ကဲ့သို့ တောင်အမေရိကဒေသများ အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း ၁၀၀ ခန့်တွင် လူစီးယာဉ်နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စီးလုံးငှားယာဉ်အဖြစ် တွင်တွင် ကျယ်ကျယ် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံဖြစ်သော အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် သုံးဘီးမော်တော်ယာဉ်အသုံးပြုမှု အများဆုံးနှင့် အအောင်မြင်ဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း Bajaj RE နှင့် TVS King ကဲ့သို့သော အင်ဂျင်တပ်သုံးဘီးယာဉ်များအပြင် ခရီးသွားဒေသများတွင်လည်း လျှပ်စစ်သုံးဘီးယာဉ် (E-Tuk Tuk) များက နေရာယူလာခဲ့သည်။လတ်တလော ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းပဋိပက္ခကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း လောင်စာဆီ အကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရချိန်တွင် လောင်စာဆီကို ပြည်ပမှ တင်သွင်းနေရသည့် မြန်မာနိုင်ငံသည် လည်း အဆိုပါရိုက်ခတ်မှုကို ရှောင်လွှဲမရဘဲ ခံစားနေရသည်။နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေဖြင့် စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို အတတ်နိုင်ဆုံးထိန်းညှိနိုင်ရန် မူဝါဒများ ချမှတ်ကာ ယာဉ်အမျိုးအစားအလိုက် စက်သုံးဆီများအား ထိုက်သင့်သည့် ပမာဏအတိုင်း ခွဲတမ်းဖြင့် စနစ်တကျ ရောင်းချပေးလျက်ရှိပြီး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယန္တရား ရပ်တန့်မသွားစေရေးအလေးပေး ဆောင်ရွက်နေချိန်လည်းဖြစ်သည်။ယခုလိုအချိန်မျိုးတွင်ပင် အင်ဂျင်ပါဝါအားဖြင့် 200 CC သာရှိပြီး စက်သုံးဆီ တစ်လီတာလျှင် ၂၂ မိုင်ထိ မောင်းနှင်နိုင်သော သာမန်ယာဉ်များထက် ဆီစားနှုန်းသုံးဆနီးပါးသက်သာသည့် ထိုစက်တပ် သုံးဘီးယာဉ်ငယ်လေးများသည် လတ်တလောကာလတွင် နိုင်ငံတော်၏ လောင်စာစွမ်းအင်သုံးစွဲမှု လျှော့ချရေးမူဝါဒနှင့်လည်း ကိုက်ညီနေပြန်သည်။ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး သန်လျင်မြို့နယ်တွင် ပြေးဆွဲနေသည့်သုံးဘီး ယာဉ်မောင်းကိုစည်သူက ‘‘ဒီမှာက Bajaj ပဲ မောင်းကြတယ်၊ ဆီစားလည်း သက်သာတယ်၊ အခုက ကမ္ဘာ့အရေးကြောင့်မို့သာ နောက်မို့ဆို ခုချိန် သုံးသောင်းလောက် စီနေပြီ” ဟု နဖူးထက်မှကျလာသည့် ချွေးများကိုသုတ်ရင်း ပြောပြသည်။စက်တပ်သုံးဘီး မော်တော်ယာဉ်ငယ်များကို ခရီးသည်များ ငှားစီးရာတွင် ဈေးနှုန်းချိုသာခြင်း၊ ခရီးသည် သုံးဦးမှလေးဦးအထိ စီးနင်းနိုင်ခြင်း၊ ကားကြီးများဝင်ရခက်သည့် လမ်းသွယ်များထဲအထိ ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ခြင်း၊ ယာဉ်ပိုင်ရှင်များအတွက် ဆီစားနှုန်းသက်သာခြင်းတို့အတွက် အသုံးပြုသူများ ပိုမိုများလာခဲ့သည်။ စက်တပ်နှင့် လျှပ်စစ်သုံးလူစီးသုံးဘီးယာဉ်များကို မူဆယ်၊ တာချီလိတ်၊ မြဝတီနယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေးမြို့များနှင့် မန္တလေး၊ နေပြည်တော်၊ မော်လမြိုင်၊ ပုသိမ်၊ စစ်တွေ စသည့်မြို့ကြီးများ/ ရန်ကုန်စည်ပင်နယ်နိမိတ်ပြင်ပရှိ နယ်မြို့လေးများတွင် အသုံးပြုကြသည်။ အထူးသဖြင့် မန္တလေးမြို့သည် သုံးဘီးယာဉ်အစည်ကားဆုံးမြို့ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ပုဂံ-ညောင်ဦး၊ ပြင်ဦးလွင်၊ တောင်ကြီး၊ အင်းလေးစသည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးရာဒေသများတွင်လည်း ခရီးသွားဧည့်သည်များ လည်ပတ်ရာတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ မြို့ပြတစ်ခု၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကိုတိုင်းတာရာတွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာခြင်းနှင့်အတူ မြို့ပြအင်္ဂါရပ်နှင့်လိုက်လျောညီထွေမှုရှိပြီး ခရီးသည်များ လုံခြုံစိတ်ချဘေးကင်းစွာ စီးနင်းနိုင်မည့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်များ၏ အခန်းကဏ္ဍသည် လွန်စွာမှ အရေးပါလှသည်။ အဆင့်မြင့် ခရီးသည်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဘတ်စ်ကား (YBS) ယာဉ်လိုင်းများပြေးဆွဲခြင်းမရှိသည့် YBS မရှိသည့်နေရာများ၊ မြို့ပြဆင်ခြေဖုံး ဒေသများတွင် ယခင်က အနှေးယာဉ်ဆိုက်ကားများကို အသုံးပြုကြသော်လည်း ခေတ်ကာလပြောင်းလဲလာခြင်းကြောင့် အနှေးယာဉ်ဆိုက်ကားအသုံးပြုမှုနည်းပါးလာပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့ကြီးအချို့၌ လမ်းကြားနှင့် ခရီးတို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ဘေးတွဲဆိုင်ကယ်များကို အားထားနေရသည်ကို တွေ့ရသည်။အဆိုပါဘေးတွဲဆိုင်ကယ်များသည် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံအရ သတ်မှတ်ချက်စံစနစ်များမရှိဘဲ မူလဆိုင်ကယ်၏ဘေးတွင် သင့်တော်သလို ပြုပြင်တွဲဆက်ထားသည့် လက်လုပ်တွဲများ ဖြစ်သောကြောင့် လူစီးနင်းလိုက်ပါရန် လုံခြုံမှုနှင့် ကြံ့ခိုင်မှုအားနည်းသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ နိုင်ငံတော်မှ ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော နိုင်ငံများမှ နည်းပညာများရယူ၍ ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍကို အာဆီယံအဆင့်မီအောင် ဆောင်ရွက်သွားရန်နှင့် ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့်အညီ ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး(Road Safety) အတွက် သက်ဆိုင်သူအားလုံးနှင့် ပူးပေါင်းတိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ရေးနှင့် မော်တော်ယာဉ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှုလျော့နည်းစေရေး အလေးထားဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ လူဦးရေထူထပ်သည့် ရန်ကုန်မြို့၏ ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်များနှင့် ရန်ကုန်စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ် ပြင်ပရှိ အခြေခံလူတန်းစားများ၏ လူမှုဘဝ မြှင့်တင်ရေး၊ အများပြည်သူဘေးကင်းလုံခြုံရေးကို ရည်ရွယ်ကာ မြို့ပြအင်္ဂါရပ်နှင့် လျော်ညီသည့် ခရီးတိုခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေးယာဉ်(သုံးဘီးယာဉ်)များကို တရားဝင်ပြေးဆွဲနိုင်ရေး ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရက ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်ရာတွင် ရန်ကုန်မြို့တွင်း (စည်ပင်နယ်နိမိတ်)၏ အဓိကလမ်းမများပေါ်၌ မောင်းနှင်ခွင့်ကန့်သတ်ကာ ဒလ၊ တွံတေး၊ တိုက်ကြီး၊ ထန်းတပင်၊ သန်လျင်၊ မှော်ဘီ၊ လှည်းကူး၊ ခရမ်း အစရှိသော မြို့နယ်များနှင့် မြို့သစ်နယ်မြေများ၊ ဆင်ခြေဖုံးမြို့နယ်အချို့တွင် စနစ်တကျမှတ်ပုံတင်ထားသော စက်တပ်လူစီးသုံးဘီးယာဉ်များကို စည်းကမ်းတကျ မောင်းနှင်ခွင့်ပြုထားသည်ဟု သိရသည်။ သို့ရာတွင် ရန်ကုန်မြို့၏ လူဦးရေထူထပ်သည့် မြို့နယ်များဖြစ်သည့် လှိုင်သာယာ၊ ရွှေပြည်သာ၊ ဒဂုံ(တောင်၊ မြောက်၊ ဆိပ်ကမ်း၊ အရှေ့)နှင့် စက်မှုဇုန်များနှင့်နီးသောနေရာရှိ ဒေသခံများသည် ဘေးတွဲဆိုင်ကယ်များကိုသာ အသုံးပြုနေရဆဲဖြစ်သည်။ဒဂုံဆိပ်ကမ်းတွင်နေထိုင်သူ ဦးမြက ‘‘ရန်ကုန် မြို့ရဲ့ လူနေထူထပ်တဲ့နေရာတွေ၊ စက်မှုဇုန်တွေနဲ့ ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်တွေမှာ ဘေးတွဲဆိုင်ကယ်တွေအစား သုံးဘီးယာဉ်တွေကို စနစ်တကျပြေးဆွဲခွင့် ပေးမယ်ဆိုရင် ပိုကောင်းတာပေါ့။ မလိုလားအပ်တဲ့ ပြဿနာတွေလည်း နည်းသွားနိုင်တယ်၊ စီးတဲ့သူ တွေအတွက်လည်း သက်သောင့်သက်သာစီးနိုင်တယ်”ဟု ပြောသည်။သုံးဘီးယာဉ်ငယ်များသည် လတ်တလော ဆီအကျပ်အတည်းအတွက်သာမက နောင်ရေရှည် မိသားစုစီးပွားရေးအတွက်ပါ အမှန်တကယ်အားကိုးထိုက်သည့် ယာဉ်ငယ်လေးများဖြစ်သည်။ အမှန်စင်စစ် ဤယာဉ်ငယ်များသည် ခေတ်မီမြို့ပြအင်္ဂါရပ်နှင့် ညီညွတ်သဖြင့် ဘေးတွဲအငှားဆိုင်ကယ်များနေရာတွင် အစားထိုးနေရာယူလာနိုင်ရန် အလွန်ပင်လိုအပ်လှသည်။သို့သော် နေ့စဉ်ဘေးတွဲမောင်းရင်းရရှိသော ဝင်ငွေဖြင့် စားဝတ်နေရေးဖြေရှင်း ရုန်းကန်နေရသူ များအတွက်မူကား ဘေးတွဲဆိုင်ကယ်မှ စက်တပ်သုံးဘီးယာဉ်သို့ ကူးပြောင်းရန် အရင်းအနှီးအခက်အခဲ ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။“လိုင်စင်ဘီးပဲမောင်းချင်တာပေါ့၊ သုံးဘီးလေးတွေ တရားဝင်လည်း မောင်းခွင့်ရမယ်၊ အရစ်ကျနဲ့လည်း ဝယ်ရမယ်ဆို အဆင်ပြေတယ်၊ အခုက လိုင်စင်မရှိတော့ ရဲရဲလည်း မမောင်းရဲဘူး။ အခုကာလမှာ တရားဝင်ဘီးမဟုတ်တော့ ဆီလည်းမရဘူး၊ တစ်လီတာ ၁၂၀၀၀ နဲ့အပြင်က ဝယ်နေရတာ အဆင်မပြေဘူး”ဟု ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းတွင် ဘေးတွဲဆိုင်ကယ်မောင်းနှင်နေသည့် ကိုအငယ်ကောင်က ပြောသည်။သို့အတွက် ကနဦးအရစ်ကျစနစ်ဖြင့် ဝယ်ယူနိုင်ပြီဖြစ်သည့် ပြည်တွင်းထုတ် SKD စက်ရုံများ၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုနှင့်အတူ ဒေသခံလူမှုရေးအသင်းအဖွဲ့များ၊ တာဝန်ရှိသူများက စနစ်တကျ တည့်မတ်ထိန်းကျောင်းပေးမည်ဆိုပါက ဘေးတွဲဆိုင်ကယ်မောင်းနှင်သူများအတွက် မြို့ပြနှင့်ကိုက်ညီသော သုံးဘီးယာဉ်ငယ်များ မောင်းနှင်ပြေးဆွဲနိုင်မည့် အခွင့်အလမ်းများ ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ဤစက်တပ်သုံးဘီးယာဉ်များသည် စနစ်တကျမှတ်ပုံတင်ထားသည့် တရားဝင်ယာဉ်များဖြစ်သဖြင့် နိုင်ငံတော်အတွက်လည်း နှစ်စဉ်ယာဉ်လိုင်စင်နှင့် အခွန်အခများကို မှန်မှန်ကန်ကန်ရရှိစေမည်ဖြစ်ပြီး မောင်းနှင်သူ ယာဉ်မောင်းများအတွက်လည်း တရားဝင်လိုင်စင်ဖြင့် မောင်းနှင်ရသည့်အတွက် စိုးရိမ်စိတ်ကင်းရှင်းစွာဖြင့် မိသားစုစားဝတ်နေရေးကို ရှာဖွေနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ပြည်သူများ ကြုံတွေ့ရတတ်သည့် ဘေးတွဲဆိုင်ကယ်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အန္တရာယ်၊ မှုခင်းဆိုင်ရာများသည်လည်း လျော့ပါးလာမည်ဖြစ်သည်။သုံးဘီးယာဉ်များ စနစ်တကျ ပြေးဆွဲခွင့်ရရှိခြင်းသည် ယာဉ်စီးခရီးသည်၊ ယာဉ်မောင်းနှင့် နိုင်ငံတော်ဟူသည့် ‘သုံးပွင့်ဆိုင်’ အကျိုးကျေးဇူးကို ဖော်ဆောင်ပေးနေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။သို့ဖြစ်၍ စက်တပ်လူစီး သုံးဘီးမော်တော်ယာဉ်ငယ်များ တိုးချဲ့ပြေးဆွဲပေးခြင်းက စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာမှုနှင့်အတူ အခြေခံပြည်သူတို့၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို အထိရောက်ဆုံး အထောက်အကူ ပြုနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် စီးပွားရေးအကျပ်အတည်းကြားတွင် ဒေသခံတို့အတွက် အားကိုးထိုက်သည့် “မိတ်ဆွေကောင်း”များ ဖြစ်ရုံသာမက နိုင်ငံတော်၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍသစ်ကို ပုံဖော်ပေးနေသည့် အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့်အပြင် မြို့ပြ၏ ကောင်းမွန်လှပသောပုံရိပ်ကို ဖန်တီးပေးနိုင်မည်ဟု ယူဆမိပါကြောင်း။     ။moi
အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်၏ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှု
အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်၏ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှု
နိဒါန်းမြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကွန်ဗင်းရှင်းသို့ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့မှာ ၁၆၅ နိုင်ငံမြောက်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် အတည်ပြုဝင်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ မိမိတို့ နိုင်ငံက အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး ကွန်ဗင်းရှင်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်တာနဲ့အညီ ကွန်ဗင်းရှင်းပါ ရည်ရွယ်ချက်တွေကို ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့အတွက်၂၀၁၃ ခုနှစ်မှာ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက် ရေးကော်မရှင်ကို ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ပါတယ်။ ကော်မရှင်ဟာ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေပါရည်ရွယ်ချက်တွေကို ပိုမိုထိရောက်အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့အတွက် အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို အမြဲသုံးသပ်လျက်ရှိပြီး ပဉ္စမအကြိမ်ထိ ပြင်ဆင်ခဲ့ကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရပါတယ်။အဂတိလိုက်စားမှုဟာ လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ နယ်ပယ်အတော်များများမှာ ပုံစံအမျိုးမျိုးနဲ့ လှိုက်စားဖျက်ဆီးနေတဲ့ မနှစ်မြို့စရာ အကျင့်ဆိုး၊ စနစ်ဆိုးကြီးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှာ အဂတိလိုက်စားမှုဟာ အချိန်ကာလကြာမြင့်စွာ အထိန်းအချုပ်မဲ့ကြီးထွားလာခဲ့ရင် ထိုနိုင်ငံရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနဲ့ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးတို့မှာ အဓိက အဟန့်အတားတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဆင်းရဲချမ်းသာမညီမျှမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေနဲ့ အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားကို အလေးထားပြီး စစ်မှန်စည်းကမ်းပြည့်ဝတဲ့ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတော်ကို တည်ဆောက်ရာမှာ တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှု၊ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၊ ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှု၊ မျှတမှု၊ တရားဥပဒေ စိုးမိုးမှုစတဲ့ ကောင်းမြတ်တဲ့ အလေ့အထတွေ ပိုမိုမြင့်မားလာစေရေးကို မျှော်မှန်းပြီး အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းတွေကို နိုင်ငံရေးစိတ်ဆန္ဒ ပြင်းပြစွာ အားသွန်ခွန်စိုက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက် လျက် ရှိပါတယ်။ဒါကြောင့် ကော်မရှင်ဟာ နိုင်ငံအတွင်း ပျံ့နှံ့နေတဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုများ လျော့နည်းကျဆင်း သွားစေဖို့အတွက် အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကို အမျိုးသားရေးတာဝန်တစ်ရပ်အဖြစ်ခံယူပြီး သန့်ရှင်းတဲ့အစိုးရ၊ ကောင်းမွန်တဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်ထွန်းစေရေး ရည်မှန်းလျက် အဂတိလိုက်စား မှုတိုက်ဖျက်ရေး မဟာဗျူဟာစီမံချက်ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ရေးဆွဲကာ နှစ်အလိုက် လုပ်ငန်းအစီ အစဉ်များချမှတ်ပြီး ဥပဒေပါပြဋ္ဌာန်းချက်တွေနဲ့အညီ အသိပညာပေးခြင်း၊ တားဆီးကာကွယ်ခြင်းနဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးအရေးယူခြင်းစတဲ့ လုပ်ငန်းတာဝန်သုံးရပ်နဲ့ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါတယ်။(၂၂) ကြိမ်မြောက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ် အခမ်းအနားမှာ နိုင်ငံတော်ယာယီသမ္မတ ပြောကြားခဲ့တဲ့ Video Message မှ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနဲ့စပ်လျဉ်းပြီး ကောက်နုတ်ချက်က အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါတယ် -“စည်းကမ်းကောင်းမွန်ပြီး ဒီမိုကရေစီပြည့်ဝတဲ့ နိုင်ငံတော်တည်ဆောက်ရာမှာ သန့်ရှင်းသောအစိုးရနဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်များ လိုအပ်ပါတယ်။ ကောင်းမွန်တဲ့အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ဖော်ဆောင်ရာမှာ အဂတိလိုက်စားမှုကင်းစင်ဖို့ လိုအပ်ပြီး အဂတိလိုက်စားမှုဟာ ကောင်းမွန်တဲ့အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် အဟန့်အတားဖြစ်စေပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် အဂတိကင်းပြီး ကောင်းမွန်တဲ့အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် တည်ဆောက်နိုင်မှသာ နိုင်ငံတော်ဟာ ဘက်ပေါင်းစုံမှာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာပြီး အများပြည်သူရဲ့ လူမှုဘဝတွေဟာလည်း မျှမျှတတနဲ့ သာယာဝပြောလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကို ရေတို၊ ရေရှည်လုပ်ငန်းစီမံချက်တွေ ချမှတ်ဆောင်ရွက်ဖို့လိုအပ်ပြီး လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ် လုံးကလည်း အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကို ပြတ်ပြတ်သားသားနဲ့ ပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။”“ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုရှိခြင်းဟာ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးဆိုင်ရာအဆောက်အအုံရဲ့ အရေးကြီးတဲ့မဏ္ဍိုင်တစ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးဦး၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ရပ်ရဲ့ စီးပွားရေးနဲ့လူမှုရေးမှာ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုနဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ ဆက်ဆံရေး၊ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါးချမ်းသာရေးနဲ့ သာယာဝပြောရေးတို့အတွက် ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုဟာ မရှိမဖြစ်လိုအပ်ချက်ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို ထိရောက်မှုရှိစေဖို့အတွက် ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်စွာ ဆောင်ရွက်မှုတွေကို အုပ်ချုပ်ရေးအပိုင်းမှာသာမက ဥပဒေပြုရေးနဲ့ တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍတွေအတွက်ပါ ထည့်သွင်း စဉ်းစားဆောင်ရွက်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို အစိုးရဌာနဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေမှာသာမက လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းနဲ့ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍကပါ ပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်ဖို့လည်း လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါမှသာ နိုင်ငံတော်နဲ့ အများ ပြည်သူရဲ့အကျိုးစီးပွားကို ကောင်းမြတ်တဲ့ စိတ်စေတနာ၊ ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်တဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရားတို့နဲ့ ဆောင်ရွက်သွားစေနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။”“အဂတိကင်းစင်တဲ့ လူ့အသိုက်အဝန်းဖြစ်လာရေးမှာ ရှိနေဆဲဖြစ်တဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုတွေ လျော့ပါးသွားအောင် အဂတိလိုက်စားမှုဖြစ်စဉ်တွေကို စုံစမ်းစစ်ဆေးတိုက်ဖျက်ရမှာဖြစ်သလို နောင်အနာဂတ်မှာ ပပျောက်သွားတဲ့အထိ လိုအပ်တဲ့ ပြင်ဆင်၊ စီမံ၊ ဆောင်ရွက်မှုတွေနဲ့ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ကြဖို့လိုပါတယ်။ အထူးအားဖြင့် အဂတိ လိုက်စားမှုတွေဟာ ဘယ်လို အကြောင်းအချက်တွေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရတာလဲဆိုတဲ့ အဂတိလိုက်စား မှုကို လက်ယပ်ခေါ်နေတဲ့ အခြေခံအရင်းအမြစ်တွေ မှန်သမျှဖယ်ထုတ်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလိုကြိုးစားတဲ့အခါမှာ ကိုင်တွယ်အသုံးပြု သူတွေက လိုအပ်သလို ဆွဲယူအသုံးချနိုင်တဲ့ ရှုပ်ထွေးပြီး လူအများနားလည်ရခက်ခဲတဲ့ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေ၊ အမိန့်နဲ့ညွှန်ကြားချက်တွေ၊ စည်းမျဉ်း၊ စည်းကမ်းတွေကို အများပြည်သူလွယ်ကူရှင်းလင်းစွာ သိရှိနားလည်တဲ့ဖော်ပြချက်တွေနဲ့ ပြုပြင်ဖို့ကိစ္စရပ် တွေလည်း ပါဝင်လာမှာဖြစ်ပါတယ်။”အသိပညာပေးခြင်းကဏ္ဍကော်မရှင်ရဲ့ အသိပညာပေးဆောင်ရွက်မှုကဏ္ဍမှာ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေသာမက ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍနဲ့ ပညာရေးနယ်ပယ်တွေမှာပါ အလေးထားဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနတွေ၊ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်တွေနဲ့ နိုင်ငံတော်ကာကွယ် ရေးတက္ကသိုလ်တို့မှာ ဖွင့်လှစ်တဲ့သင်တန်း ၃၆ ခုမှာ သင်တန်းသား ၁၈၅၁ ဦးကို အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနဲ့ တားဆီးကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ အသိပညာပေးဆွေးနွေးဟောပြောမှုတွေကို ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ၊ အဖွဲ့ဝင်တွေနဲ့ ကော်မရှင်ရုံးအရာ ထမ်းတွေက ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့တာကို တွေ့ရှိရပါတယ်။တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်ရှိ အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း ၈၆ ကျောင်းမှာ ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ဖွင့်လှစ်တဲ့ နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက် ဆရာ/ဆရာမများ မွမ်းမံသင်တန်းတွေမှာ ဆရာ/ဆရာမ ၁၅၅၂၃ ဦးကို အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ အသိပညာတွေ တိုးပွားလာစေဖို့နဲ့ ကျောင်းသားလူငယ်တွေ ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှု မြှင့်တင်ရေးကို စာသင်ခန်းတွေကနေ စတင်နိုင်ဖို့ရည်ရွယ်ပြီး အဂတိလိုက်စားမှု တားဆီးကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ အသိပညာပေး ရှင်းလင်းဆွေးနွေးခြင်းတွေကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပါတယ်။အလားတူ ကျောင်းသားလူငယ်တွေအတွင်း ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုရှိတဲ့ အသိုက်အဝန်း တည်ဆောက်နိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ပညာသင်နှစ်မှာ ကျောင်းသားလူငယ် ဖြောင့်မတ် တည်ကြည်မှုမြှင့်တင်ရေး Edutain-ment အစီအစဉ်ကို နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေနဲ့ ကော်မရှင်ရုံးခွဲများတည်ရှိရာ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်ရှိ အခြေခံပညာကျောင်း ၉၀ မှ မူလတန်းနဲ့ အလယ်တန်း ကျောင်းသား ကျောင်းသူ ၃၁၃၆၉ ဦးကို ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုမြှင့်တင်ရေးဆိုင်ရာ အသိပညာပေးသင်ခန်းစာတွေ သင်ကြားပို့ချနိုင် ခဲ့ပြီး “လူငယ်နှင့် ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှု” နှင့် “အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနှင့် လူငယ်တို့၏ အခန်းကဏ္ဍ” လူငယ်စကားဝိုင်းဆွေးနွေးပွဲတွေကို ကော်မရှင်ရုံး၊ နေပြည်တော်နဲ့ ရုံးခွဲတည်ရှိရာ မြို့တွေရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းတွေနဲ့ ပုဂ္ဂလိက ကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းတွေ စုစုပေါင်း ၁၂ ကျောင်းမှ ကျောင်းသား ကျောင်းသူ ၂၈၇၉ ဦးတို့နဲ့ လူငယ်စကားဝိုင်းတွေ ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ကော်မရှင်ဟာ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍမှာ အဂတိ လိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ အသိပညာပေးမှု အနေနဲ့ ၇-၃-၂၀၂၅ ရက်နေ့က ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် ဦးသန်းထွတ်သိန်း ဦးဆောင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင်များအသင်းမှ သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိပုဂ္ဂိုလ် ၈၅ ဦးကို အသိပညာပေး ရှင်းလင်း ဆွေးနွေးပွဲ ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ကော်မရှင်အနေနဲ့ အသိပညာပေးခြင်းကဏ္ဍကို တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်နိုင်စေဖို့နဲ့ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ သိမှတ်ဖွယ်ရာဗဟုသုတတွေကို အများပြည်သူ ပိုမိုသိရှိနိုင်စေဖို့ရည်ရွယ်ပြီး ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုမြှင့်တင်ရေး ပညာပေးအစီအစဉ်အဖြစ် ရုပ်ပြသရုပ်ဖော်တေးသီချင်း သုံးပုဒ်နဲ့ ဇာတ်လမ်းတို ၁၂ ပုဒ်တို့ကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာ့အသံနှင့် ရုပ်မြင်သံကြားနဲ့ပူးပေါင်းထုတ်လွှင့်ပြသလျက်ရှိပါတယ်။ကော်မရှင်က လျှို့ဝှက်ထိန်းသိမ်းရမယ့် သတင်းအချက်အလက်မှအပ ကော်မရှင်ရဲ့လုပ်ငန်းစဉ်၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို အများပြည်သူတို့ အချိန်နဲ့တစ်ပြေးညီ သိရှိနိုင်စေဖို့နဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုတားဆီးကာကွယ် ရေးဆိုင်ရာအသိပညာတွေ တိုးမြင့်လာစေဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး ကော်မရှင်ရဲ့ Facebook Page ACC Myanmar၊ Website (http://www.accm.gov.mm)နဲ့ နိုင်ငံပိုင် သတင်းစာတွေမှာ ကော်မရှင်ရဲ့ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ အသိပညာပေးရေး၊ တားဆီးကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်နဲ့ စပ်လျဉ်းတဲ့ သတင်း ၁၃၁ ပုဒ်ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့ပါသည်။အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အသက် ၁၀ နှစ်မှ ၁၅ နှစ်၊ အသက် ၁၆ နှစ်မှ ၂၀ နဲ့ အသက် ၂၁ နှစ်မှ ၂၅ နှစ်ဆိုပြီး အသက်အုပ်စု သုံးခုခွဲ၍ “အဂတိလိုက်စားမှုများတိုက်ဖျက်ဖို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြပါစို့” ခေါင်းစဉ်နဲ့ ပိုစတာ၊ ဗီဒီယိုနဲ့ ပန်းချီပြိုင်ပွဲတွေကို ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ်အခမ်းအနားမှာ အသက်အပိုင်းအခြားအလိုက် ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယဆုရရှိသူ များအား ဆုချီးမြှင့်ခဲ့ပါတယ်။တားဆီးကာကွယ်ခြင်းကဏ္ဍကော်မရှင်အနေနဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေကို ထိရောက်အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ အဂတိ လိုက်စားမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (Corruption Prevention Unit-CPU) တွေကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ ကော်မရှင်အပါအဝင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်း ၃၈ ခု၊ နေပြည်တော်ကောင်စီ အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ ၁၅ ခုတို့မှာ အဂတိလိုက်စားမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တွေကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့တာကြောင့် တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ အဂတိလိုက်စားမှု တားဆီးကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေကို ပိုမိုတိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပါတယ်။ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်းရှိ အဂတိလိုက်စားမှု တားဆီးကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တွေ ရဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း လုပ်ငန်းအစီအစဉ် ၆ ရပ်အပေါ် အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်မှုတွေက ဂရပ် (၁) ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။နေပြည်တော်ကောင်စီအပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရှိ အဂတိလိုက်စားမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တွေရဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း လုပ်ငန်းအစီအစဉ် ၆ ရပ်အပေါ် အကောင် အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်မှုတွေက ဂရပ်(၂)ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။ကော်မရှင်အနေနဲ့ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေကို အဂတိလိုက်စားမှုရဲ့ ဘေးအန္တရာယ်နဲ့ သဘော သဘာဝတွေကို သိရှိရှောင်ကြဉ်နိုင်စေဖို့၊ အဂတိ လိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွေမှာ တစ်ဦး တစ်ယောက်ကစပြီး ကဏ္ဍအသီးသီးကပုဂ္ဂိုလ်တွေ အားလုံးပူးပေါင်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်လာစေဖို့နဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုကိုလက်မခံတဲ့ ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုရှိတဲ့ လူမှုအသိုက်အဝန်းကို ဖန်တီးဖော်ဆောင်နိုင်စေဖို့ရည်ရွယ်ပြီး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်း ၁၆ ခုမှာ အဂတိလိုက်စားမှု တားဆီးကာကွယ်ရေး အသိပညာပေး ရှင်းလင်းဆွေးနွေးခြင်းတွေကိုလည်း ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအရေးယူခြင်းကဏ္ဍဥပဒေမူဘောင်ခိုင်မာဖို့အတွက် ကော်မရှင်ဟာ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရေးအစည်းအဝေးတွေကို ကျင်းပ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ပြန်လည်သုံးသပ်ရေးအဖွဲ့ရဲ့ သုံးသပ်ချက်အစီရင်ခံစာကို ၈-၁၂-၂၀၂၃ ရက်နေ့မှာ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံးကို တင်ပြခဲ့ပြီး ဥပဒေပြင်ဆင်တဲ့ကိစ္စရပ်တွေပြီးမြောက်ပါက ဥပဒေပြင်ဆင်ချက်တွေနဲ့အညီ အဂတိလိုက်စား မှုတိုက်ဖျက်ရေးနည်းဥပဒေတွေ အသစ်ထုတ်ပြန်နိုင်ဖို့ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်မှာ ဖြစ်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင်ရေးဆွဲထားတဲ့ အများပြည်သူအကျိုး ထုတ်ဖော်သတင်းပေးသူတွေ အကာအကွယ်ပေးရေးဥပဒေ (မူကြမ်း)နဲ့ စပ်လျဉ်းပြီး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာနတွေကို အကြံပြုချက် တောင်းခံခဲ့ပြီး ပြန်လည်ပေးပို့လာတဲ့ အကြံပြုချက်တွေနဲ့စပ်လျဉ်းလို့ ပြင်ဆင်ထားရှိပြီး ဖြစ်တာကို တွေ့ရှိရပါတယ်။စုံစမ်းစစ်ဆေးအရေးယူခြင်း ကဏ္ဍအနေနဲ့ ကော်မရှင်ကို ပေးပို့လာတဲ့ တိုင်ကြားစာတွေအပေါ် စိစစ်သုံးသပ်ပြီး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်းတွေက စိစစ်ဆောင်ရွက်ရမယ့် ကိစ္စရပ် ဖြစ်ပါက သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့တွေဆီ လွှဲပြောင်းပေးပို့ခြင်း၊ ကော်မရှင်က အရေးယူရန် ရှိပါက စုံစမ်းစစ်ဆေး တရားစွဲတင်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေနဲ့ သက်ဆိုင်ခြင်းမရှိတဲ့ တိုင်ကြားစာတွေ၊ သက်သေအထောက် အထားခိုင်လုံမှုမရှိတဲ့ တိုင်ကြားစာတွေကို ကျိုးကြောင်းဖော်ပြပြီး တိုင်ကြားသူထံ အကြောင်း ပြန်ကြားခြင်းတွေ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိတာကို တွေ့ရှိရပါတယ်။၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ နေပြည်တော်ရှိ ကော်မရှင်ရုံးကို တိုင်ကြားစာ ၁၃၉၂ စောင်၊ ကော်မရှင်ရုံးခွဲ (ရန်ကုန်)ကို တိုင်ကြားစာ ၃၄ စောင်၊ ကော်မရှင်ရုံးခွဲ (မန္တလေး)ကို တိုင်ကြားစာ ၁၅ စောင်၊ ကော်မရှင်ရုံးခွဲ (တောင်ကြီး)ကို တိုင်ကြားစာ ၁၄ စောင်၊ ကော်မရှင်ရုံးခွဲ (မော်လမြိုင်)ကို တိုင်ကြားစာ ခြောက်စောင်အပါအဝင်တိုင်ကြားစာ စုစုပေါင်း ၁၄၆၁ စောင် လက်ခံရရှိပါတယ်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ နှစ်အလိုက် တိုင်ကြားစာများ လက်ခံရရှိမှုကတော့ ဂရပ်(၃) ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာကော်မရှင်က လက်ခံရရှိတဲ့ တိုင်ကြားစာတွေရဲ့ အခြေအနေကို ဆောင်းပါးပါဇယားနံပါတ် (၁) တွင် ဖော်ပြအပ်ပါတယ်။၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ လက်ခံရရှိတဲ့ တိုင်ကြားစာတွေ အပေါ် ဆောင်ရွက်ထားရှိမှုအ‌ခြေအနေကို ဆောင်းပါး ပါ ဇယားနံပါတ် (၂) တွင် ဖော်ပြအပ်ပါတယ်။အရေးယူဆောင်ရွက်ပေးနိုင်တဲ့ တိုင်ကြားစာ ၈၆၁ စောင်နဲ့ ပတ်သက်လို့ ကော်မရှင်က စုံစမ်းစစ်ဆေးတဲ့ တိုင်ကြားစာ သုံးစောင်၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနနဲ့ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်အစိုးရ အဖွဲ့တွေထံ အရေးယူဆောင်ရွက်ဖို့ လွှဲပြောင်းပေးပို့တဲ့ တိုင်ကြားစာ ၃၆၉ စောင်နဲ့ တိုင်ကြားသူ တစ်ဦးချင်းထံကို တိုင်ကြားစာပါ အကြောင်းအရာနဲ့ စပ်လျဉ်းလို့ ဆောင်ရွက်သင့်တာတွေကို ဖော်ပြ အကြံပြုချက်တွေနဲ့ ပြန်ကြားပေးတဲ့ တိုင်ကြားစာ ၄၈၉ စောင် ဖြစ်ကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရပါတယ်။စုံစမ်းစစ်ဆေးတရားစွဲတင်ပို့မှုနှင့် လွှဲပြောင်းပေးပို့မှု၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ တိုင်ကြားစာ သုံးစောင်ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ လူပုဂ္ဂိုလ် ၁၂ ဦးကို သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်တွေမှာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေ အရ တရားစွဲတင်ပို့ခဲ့ပြီး နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း ခြောက်ဦးကို အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၃၀ (ခ)နဲ့ အညီ သက်ဆိုင်ရာဌာနတွေကို လွှဲပြောင်းပေးပို့ အရေးယူဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနတွေ၊ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့တွေထံ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၁၆ (ဍ) အရ လွှဲပြောင်းပေးပို့တဲ့ တိုင်ကြားစာတွေအပေါ် သက်ဆိုင်ရာ ဌာနအဖွဲ့အစည်းတွေက ဝန်ထမ်း ၂၆၆ ဦးကို ဝန်ထမ်းစည်းကမ်းအရ အရေးယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ကော်မရှင်က ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း တိုင်ကြားစာတွေအပေါ် အရေးယူဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့မှုတွေက ဆောင်းပါးပါ ဇယားနံပါတ် (၃) တွင် လေ့လာတွေ့ရှိ ရပါတယ်။   အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဟာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း စုံစမ်းစစ်ဆေးခဲ့ပြီး တရားစွဲတင်ပို့ခဲ့တဲ့အမှုတွေနဲ့ တိုင်ကြားစာတွေအပေါ် စိစစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုတို့အရ ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာသိမ်း ဆည်းနိုင်မှုနဲ့ ကာကွယ်နိုင်မှု အခြေအနေက ဆောင်းပါးပါ ဇယားနံပါတ်(၄)အတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။နိုင်ငံတကာနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းကော်မရှင်အနေနဲ့ အသိပညာပေးခြင်း၊ တားဆီးကာကွယ်ခြင်း၊ စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ နယ်ပယ်တွေမှာ သတင်းအချက်အလက်ဖလှယ်ခြင်း၊ အတွေ့အကြုံနဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ အလေ့အကျင့်တွေမျှဝေခြင်းနဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာနဲ့ ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ မြှင့်တင်ဖို့အတွက် အာဆီယံအဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့ ASEAN – Parties Against Corruption (ASEAN-PAC) ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှာ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ASEAN-PAC ရဲ့ (၂၁) ကြိမ်မြောက် အကြီးအမှူးများအစည်းအဝေးကို ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလွင်ဦး ဦးဆောင်ပြီး ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် ဦးကျော်ဝင်းသိန်းနဲ့ အရာထမ်းတစ်ဦးတို့ ပါဝင် တက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ဒါ့အပြင် ဒေသတွင်း နိုင်ငံတွေဖြစ်တဲ့ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်း၊ လာအို၊ ကိုရီးယား၊ အိန္ဒိယ၊ ကမ္ဘောဒီးယား ရှိ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက် ဖျက်ရေးအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ MoU ရေးထိုးပြီး အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ငန်းတွေကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါတယ်။နိုင်ငံတကာမှာ ကျင်းပတဲ့အစည်းအဝေးတွေ၊ ညီလာခံတွေ၊ အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲတွေကို In Person နဲ့ ၉ ကြိမ်၊ Virtual Format နဲ့ ၁၃ ကြိမ် တက်ရောက်နိုင်ခဲ့လို့ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက် ရေးဆိုင်ရာ ကောင်းမွန်တဲ့အလေ့အထတွေ၊ အတွေ့အကြုံတွေဖလှယ်နိုင်ခဲ့ပြီး ကော်မရှင်က ဆောင်ရွက်လျက်ရှိတဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ငန်းတွေအတွက် များစွာအထောက်အကူပြုနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ပြည်ပသင်တန်းများ တက်ရောက်ခြင်းကော်မရှင်ဟာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအနေနဲ့ရော ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည် မြင့်မားတိုးတက်စေဖို့အတွက်ပါ ရည်ရွယ်ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ဒေသတွင်းမိတ်ဖက်နိုင်ငံအဖွဲ့အစည်းတွေက ဖိတ်ကြားလာတဲ့ သင်တန်းတွေမှာ ကော်မရှင်ရုံးရှိ ဝန်ထမ်းတွေကို စေလွှတ်တက်ရောက်စေခဲ့တာမှာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း In-Person နဲ့ ဖွင့်လှစ်ခဲ့တဲ့ သင်တန်းငါးကြိမ်၊ သင်တန်းသား ခြောက်ဦး တက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ပြည်တွင်းသင်တန်းများ တက်ရောက်ခြင်းကော်မရှင်ရုံးဝန်ထမ်းတွေရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည် မြင့်မားလာစေဖို့နဲ့ စိတ်ဓာတ်၊ စည်းကမ်း၊ ခံယူ ချက်ပြည့်ဝစေဖို့အတွက် ဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်း တွေက ဖွင့်လှစ်တဲ့ သင်တန်း ၃၆ ခုမှာ သင်တန်းသား ၆၆ ဦး စေလွှတ်တက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကော်မရှင်ရုံးမှာဖွင့်လှစ်တဲ့ ဝန်ထမ်းစွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ရေး သင်တန်း လေးခုမှာ သင်တန်းသား ၉၄ ဦးကို သင်ကြားပို့ချခဲ့ပါ တယ်။အသိပညာပေး ရှင်းလင်းဆွေးနွေးပွဲ ကျင်းပခြင်းကော်မရှင်ရုံးမှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကို လျင်မြန်စွာ တိုးတက်နေတဲ့ မျက်မှောက်ခေတ်မှာ Artificial Intelligence - AI ဘာသာရပ်ကို သိရှိစေဖို့၊ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ ပြန်လည်အသုံးချပြီး အထောက်အကူဖြစ်စေဖို့အတွက် AI နည်းပညာ ဟာ လူသားတွေရဲ့ ဘဝနေထိုင်မှုပုံစံအတွက် အရေးပါတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့မှု၊ AI App-lication တွေကို ကဏ္ဍစုံမှာ အသုံးပြုနေပြီး AI နည်းပညာကို တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍတွေမှာလည်း အသုံးပြု လာကြတာကို လေ့လာတွေ့ရှိရမှု ၊ AI နည်းပညာကို အသုံးပြုပြီး အဂတိလိုက်စားမှုဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ ပုံစံနဲ့ မူမမှန်မှုတွေကို Big Data တွေကတစ်ဆင့် ရှာဖွေ ဖော်ထုတ်ခြင်း၊ ကာကွယ်ခြင်းနဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းတို့မှာ AI နည်းပညာ အသုံးပြုပြီး အကြံဉာဏ်ရယူနိုင်မှု၊ အရေးကြီးတဲ့ အချက်အလက်တွေကို လျင်မြန်စွာ စုစည်းပေးနိုင်ခြင်းကြောင့် အချိန်နဲ့ အရင်းအမြစ်တွေကို သက်သာစေနိုင်မှု၊ AI ဟာ လူသားတို့ရဲ့ဘဝကို အထောက်အကူပြုနိုင်တဲ့ နည်းပညာတစ်ခုဖြစ်သလို ဆိုးကျိုးကိုလည်း အထူးသတိပြုဖို့ လိုအပ်ကြောင်း၊ AI နည်းပညာကို လုပ်ငန်းခွင်မှာ လက်တွေ့အသုံးချနိုင်ဖို့အတွက် သေချာစွာ လေ့လာအသုံးချဖို့ လိုအပ်ကြောင်း စတဲ့အချက်တွေနဲ့စပ်လျဉ်းပြီး “Applied AI for Anti-Corruption” အသိပညာပေး ရှင်းလင်းဆွေးနွေးပွဲကို ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။၂၀၂၅ ခုနှစ် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများအပေါ် သုံးသပ်အကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်များ ချမှတ်ခြင်းကော်မရှင်ဟာ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး မဟာဗျူဟာစီမံချက်ကို လေးနှစ်တစ်ကြိမ် ရေးဆွဲဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေး မဟာဗျူဟာစီမံချက် (၂၀၂၂-၂၀၂၅)ကို ဒုတိယ လေးနှစ်တာကာလအဖြစ်သတ်မှတ်ပြီး လုပ်ငန်းကဏ္ဍ (၆)ခု၊ လုပ်ငန်းစဉ် (၂၀)၊ လုပ်ငန်းရပ် (၅၈) ချက်နဲ့ရေးဆွဲခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီမဟာဗျူဟာ စီမံချက်အပေါ်မူတည်ပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း ကော်မရှင်ရုံးအဖွဲ့နဲ့ ဦးစီးဌာနတွေက အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ဖို့ လုပ်ငန်းအစီအစဉ်ကို လုပ်ငန်းရပ် (၄၁) ချက်နဲ့ ရေးဆွဲခဲ့ရာမှာ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်မှုအနေနဲ့ (၃၃)ချက် (၈၁%) အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့တဲ့ အတွက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် လုပ်ငန်းအစီအစဉ်ဟာ ထိရောက်သေချာမှုရှိတဲ့ လုပ်ငန်းအစီအစဉ်ဖြစ်တာကို သုံးသပ်တင်ပြထားပါတယ်။အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ အသိပညာပေးခြင်းကဏ္ဍအနေနဲ့ အဂတိလိုက်စား မှုတိုက်ဖျက်ရေးနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အသိပညာဗဟု သုတတွေကို ကျောင်းသား လူငယ်များက စတင်ရရှိစေဖို့အတွက် ဆရာကိုင်စာအုပ်တွေနဲ့ ရည်ညွှန်းစာစောင်တွေကို အခြေခံပညာကျောင်းတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်တွေကို ဖြန့်ဝေနိုင်ခဲ့လို့ ကျောင်းသား လူငယ်တွေအတွက် ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုနဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟုသုတတွေ ရရှိစေရေး ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် အနေနဲ့အဂတိလိုက်စားမှု တားဆီးကာကွယ်ရေး လုပ်ငန်းတွေကို ထိရောက်အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ အဂတိလိုက်စားမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (Corruption Preven-tion Unit-CPU) တွေကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ ကော်မရှင်အပါအဝင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်း ၃၈ ခု၊ နေပြည်တော်ကောင်စီအပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ ၁၅ ခုတို့မှာ အဂတိလိုက်စားမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တွေကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့တာကြောင့် တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုတားဆီးကာကွယ်ရေး လုပ်ငန်းတွေကို ပိုမိုတိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ကော်မရှင်အနေနဲ့ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်အစိုးရ အဖွဲ့တွေမှာရှိတဲ့ CPU တွေကို အဂတိလိုက်စားမှုတားဆီးကာကွယ်ရေးနဲ့စပ်လျဉ်းတဲ့ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုတွေကို အကြံပြုဆွေးနွေးခြင်း၊ PFP Web Portal အသုံးပြု နည်း သင်တန်းပို့ချပေးခြင်းတွေ ဆောင်ရွက်ပေး လျက်ရှိတဲ့အပြင် လိုအပ်တဲ့နည်းပညာ ပံ့ပိုးကူညီ ခြင်းတွေ ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့လို့ CPU တွေရဲ့ လုပ်ငန်းအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်မှုတွေမှာ များစွာအထောက်အကူဖြစ်စေခဲ့ပြီး တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့နှစ်ခုဖြစ်တဲ့ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးနဲ့ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတို့မှာ အများပြည်သူထံမှ တုံ့ပြန်မှုရယူခြင်းအစီအစဉ်ကို တိုးချဲ့အကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။၂၀၂၆ ခုနှစ် ရှေ့လုပ်ငန်းအစီအစဉ်ကော်မရှင်ဟာ ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ အဂတိလိုက်စားမှု အသိပညာပေးရေး၊ တားဆီးကာကွယ်ရေး၊ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးလုပ်ငန်းတွေကို အောက်ဖော်ပြပါ လုပ်ငန်းအစီအစဉ်တွေချမှတ်ပြီး အကောင်အထည် ဖော်ဆောင်ရွက်သွားမယ်လို့ တင်ပြထားပါတယ်-          (က)    ပေါ်လစီမူဘောင်နှင့် ဥပဒေမူဘောင် ခိုင်မာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊          (ခ)     တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အဂတိ လိုက်စားမှု တားဆီးကာကွယ်ရေး၊          (ဂ)     အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးနှင့် တားဆီးကာကွယ်ရေး၊ အသိပညာပေးရေး အစီအစဉ်များ တစ်နိုင်ငံလုံး ပျံ့နှံ့စေရန် တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊          (ဃ)    စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းနှင့် တရားစွဲဆိုခြင်း လုပ်ငန်းတို့ကို ထိရောက်ခိုင်မာစေမည့် အခြေခံကောင်းများ တည်ဆောက်ရေး၊          (င)     ဌာနစွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ရေး၊          (စ)     ဝန်ထမ်းများ စွမ်းဆောင်ရည် မြှင့်တင်ရေး၊          (ဆ)    နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး၊          (ဇ)     အမြဲမပြတ် စောင့်ကြည့်ရေးနှင့် သုံးသပ်အကဲဖြတ်ရေး၊          (ဈ)     ကော်မရှင်၏ တစ်နှစ်တာ ဆောင်ရွက်ချက်များကို ပြည်သူသို့ အစီရင်ခံတင်ပြရေး။အဂတိလိုက်စားမှုကို လုံးဝလက်မခံသည့် ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုရှိသော ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာစေရန်အဂတိလိုက်စားမှုကင်းစင်တဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာစေဖို့အတွက် အဂတိလိုက်စားမှုကို ဖြစ်ပွား လာမှ စုံစမ်းစစ်ဆေးအရေးယူခြင်းထက် အဂတိလိုက်စားမှုများ မဖြစ်ပွားအောင် အသိပညာပေးခြင်း၊ တားဆီးကာကွယ်ခြင်းတို့ကို ကော်မရှင်က စဉ်ဆက်မပြတ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါတယ်။ ဒါ့အပြင် နိုင်ငံတော်အတွက်အရေးကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍတွေဖြစ်တဲ့ အဂတိလိုက်စားမှုတွေ လျော့နည်းကျဆင်းစေရေး၊ အဂတိကင်းစင်တဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်စေရေးနဲ့ အများပြည်သူတို့၏ အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ပေးရေးတို့အတွက် နိုင်ငံရေးစိတ် စေတနာအရင်းခံနဲ့ ရည်မှန်းချက်၊ ဦးတည်ချက်တွေ ချမှတ်ပြီး အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ငန်းများကို ကြိုးပမ်းအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါတယ်။အဂတိလိုက်စားမှုကို လုံးဝလက်မခံတဲ့ ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှုရှိတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာစေဖို့အတွက် ပြည်သူလူထုတစ်ဦးချင်းစီက အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးလုပ် ငန်းတွေမှာ အင်တိုက်အားတိုက် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် နယ်ပယ်ကဏ္ဍ အသီးသီးမှာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ တာဝန်တွေကို ထမ်းဆောင်နေကြတဲ့ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများအနေနဲ့လည်း အဂတိလိုက်စားမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ အပြုအမူ၊ လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုတွေကို ရှောင်ရှားပြီး အများပြည်သူအကျိုးစီးပွားကို ဦးတည်ချက်ထား အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ ကော်မရှင်က အဂတိလိုက်စားမှုကို တွန်းလှန်တိုက်ဖျက်လိုစိတ်ရှိတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပေါ်လာစေဖို့ ရည်မှန်းကြိုးပမ်းအကောင် အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါကြောင်း ရေးသားတင်ပြအပ်ပါတယ်။   ။moi
ကိန်းဂဏန်းများက သက်သေထူနေသည့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေး အမှန်တရား
ကိန်းဂဏန်းများက သက်သေထူနေသည့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေး အမှန်တရား
လူအများသိနေကြတဲ့ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု၊ အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှုတွေဟာ မြန်မာနိုင်ငံက စတင်ခဲ့တာမဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံခြားသား ဝိသမလောဘသားများက အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံအချို့ရဲ့ နယ်စပ်တွေမှာအခြေချပြီး တရားမဝင်လုပ်ကိုင်နေတဲ့ နိုင်ငံဖြတ်ကျော်မှုခင်းတွေဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီနိုင်ငံဖြတ်ကျော်မှုခင်းတွေကို ဦးဆောင်ကျူးလွန်နေသူတွေဟာ ပြည်ပနိုင်ငံသားတွေသာဖြစ်ပြီး အခြားနိုင်ငံသားများကို ပြစ်မှုကျူးလွန်ရန် အသုံးချရာမှတစ်ဆင့် လူကုန်ကူးမှု၊ လူမှောင်ခိုမှု၊ အဓမ္မလုပ်အားခိုင်းစေမှု၊ ငွေကြေးခဝါချမှု၊ လက်နက်ခဲယမ်း တရားမဝင်မှောင်ခို ရောင်းဝယ်မှုစတဲ့ ရာဇဝတ်မှုကြီးများနဲ့ ဆက်နွှယ်ရာကနေ ဒေသတွင်းသာမက ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးကိုပါ ခြိမ်းခြောက်လာတာဖြစ်ပါတယ်။မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း နိုင်ငံတော်အစိုးရရဲ့ အုပ်ချုပ်မှုယန္တရားအလှမ်းမမီတဲ့ လက်နက်ကိုင်သောင်းကျန်းသူအချို့ရဲ့ နယ်မြေတွေမှာ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းများက စိမ့်ဝင်လာပြီး အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုအပါအဝင် ဆက်စပ်ရာဇဝတ်မှုခင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေနဲ့ ဒီပြဿနာကို ရိုးရိုးသာမန်ရာဇဝတ်မှုများလို သဘောမထားဘဲ ပြတ်ပြတ်သားသားနှိမ်နင်းခဲ့တာကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့တဲ့ဖြစ်စဉ်များ၊ ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့တဲ့ ပြည်ပနိုင်ငံသားများ၊ တရားမဝင်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားများနဲ့ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့တဲ့ ဆက်စပ်ပစ္စည်း ကိန်းဂဏန်းများက သက်သေပြနေပါတယ်။နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ တစ်ကမ္ဘာလုံးကို အန္တရာယ်ပေးနေတဲ့ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု၊ အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှု တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို အမျိုးသားရေးတာဝန်တစ်ရပ်အနေနဲ့ခံယူပြီး အားသွန်ခွန်စိုက် အင်တိုက်အားတိုက် ပြတ်ပြတ်သားသား နှိမ်နင်းလျက်ရှိသလို အရေးယူဆောင်ရွက်ချက်တွေကိုလည်း ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ သတင်းများထုတ်ပြန်အသိပေးလျက်​ရှိပါတယ်။ဒီလိုလုပ်ဆောင်နေတာဟာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်လူငယ်တွေ ဒုစရိုက်ဘေးကနေ ကင်းဝေးစေဖို့နဲ့ ပြည်သူလူထုရဲ့ အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်ကို အပြည့်အဝအကာအကွယ်ပေးဖို့ အတွက် ဥပဒေနဲ့အညီ လုပ်ဆောင်ပေးနေတာဖြစ်သလို မြန်မာနိုင်ငံမှာအခြေပြုပြီး နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်မှုခင်းများ နိုင်ငံတကာကို မရောက်ရှိသွားစေရေးအတွက် တာဝန်သိမှု၊ တာဝန်ခံမှုအပြည့်ဖြင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။အထူးသဖြင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုဂိုဏ်းတွေ စိမ့်ဝင်နေပြီး အစိုးရအုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား အပြည့်အဝမရှိတဲ့ လက်နက်ကိုင်သောင်းကျန်းသူတွေရဲ့ နယ်မြေတွေမှာ အခြေပြုနေတဲ့ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုများ၊ အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှုများကိုလည်း စစ်ဆင်ရေးတစ်ရပ်ကဲ့သို့ အလေးထားပြီး ဖြိုခွင်းလျက်ရှိနေပါတယ်။ဒီလိုဖြိုခွင်းရာမှာ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများကို နယ်စပ်ဒေသများမှာ အမြစ်ပြတ်ရှင်းလင်းဖို့နဲ့ ပြည်တွင်းအထိပျံ့နှံ့ရောက်ရှိမလာစေဖို့ ‘အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုနှင့် အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှု ကြီးကြပ်တိုက်ဖျက်ရေးဗဟိုကော်မတီ’နဲ့ ‘အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေး ဗဟိုဌာန’ (Anti Scam Centre- ASC) တွေကို ဖွဲ့စည်းထားပြီး တိုက်ဖျက်နှိမ်နင်းရေးဆိုင်ရာ စံပြုလုပ်ထုံးလုပ်နည်းရေးဆွဲခြင်း၊ တရားမဝင်ရောက်ရှိ လုပ်ကိုင်နေတဲ့ နိုင်ငံခြားသားများ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးခြင်း၊ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပကအဓိက တရားခံတွေကို ထိရောက်ပြင်းထန်စွာ အရေးယူဆောင်ရွက်ခြင်း၊ နိုင်ငံတကာနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း စတဲ့လုပ်ငန်းတာဝန်တွေကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါတယ်။ဒီလိုလုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်မှုများကို မျက်ကွယ်ပြုပြီး နိုင်ငံတော်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်နေတဲ့ အဆိုးမြင်ဒေါ်လာစား မီဒီယာတွေက ပြည်သူလူထုနဲ့ နိုင်ငံတကာက အထင်အမြင်လွဲမှားစေဖို့ သတင်းအတု၊ သတင်းအမှားများနဲ့ အစိုးရရဲ့ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုနှိမ်နင်းရေး လုပ်ငန်းများကို ပုံရိပ်ကျဆင်းအောင် နှောင့်ယှက်လုပ်ဆောင်နေကြတာ မြင်တွေ့ကြားသိ နေရပါတယ်။အဆိုးမြင်မီဒီယာတွေရဲ့ ဖော်ပြချက်မှာတော့ အမေရိကန်ငြိမ်းချမ်းရေးအင်စတီကျု (United States Institute of Peace- USIP) ရဲ့ ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ အစီရင်ခံစာကိုညွှန်းဆိုပြီး မြန်မာနိုင်ငံဟာ အွန်လိုင်းရာဇဝတ်ဂိုဏ်းတွေ အဓိကလည်ပတ်နေတဲ့ ဗဟိုချက်ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ အခြေအမြစ်မရှိတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေကိုပုံကြီးချဲ့ကာ ပြည်သူတွေအထင်အမြင်လွဲမှားစေဖို့ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွေပေါ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းတွေ အဓိကလည်ပတ် နေဆဲဖြစ်တယ်လို့ မဟုတ်မမှန် ဝါဒဖြန့်ချိနေကြပေမယ့် တကယ်တမ်းမှာတော့ နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေနဲ့ ဒီကိစ္စတွေကို မျက်ကွယ်ပြုထားတာမျိုး ဒါမှမဟုတ် နောက်ကွယ်ကနေပတ်သက် ဆက်နွှယ်နေတာမျိုးလုံးဝမရှိဘူးဆိုတာကို အခိုင်အမာပြောကြားလိုပါတယ်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်ကတည်းကစတင်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ဒေသက အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုဂိုဏ်းတွေကို မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက အမြစ်ပြတ်တိုက်ဖျက် ရှင်းလင်းခဲ့တယ်ဆိုတာကို အဲဒီ USIP အဖွဲ့အစည်းကြီးကတောင် တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားပြီးဖြစ်ပါတယ်။ဒါ့အပြင် ဒီလိုကိစ္စရပ်တွေမှာ အစိုးရဝန်ထမ်းတွေအနေနဲ့ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုတွေ ပြုလုပ်ပြီး ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့တာမျိုး စစ်ဆေးတွေ့ရှိရရင်လည်း ဘယ်သူ့မျက်နှာမှ မထောက်ထားဘဲ ပြင်းပြင်းထန်ထန် အရေးယူဆောင်ရွက်သွားမယ်လို့ နိုင်ငံတော်အစိုးရက အတိအလင်း သတင်းထုတ်ပြန် ကြေညာထားပြီးဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံသားတွေသာမက မြန်မာနိုင်ငံသားတွေပါ များစွာနစ်နာဆုံးရှုံးနေရတဲ့ ဒီလိုဆိုးရွားလှတဲ့လုပ်ရပ်တွေဟာ နိုင်ငံဖြတ်ကျော်တဲ့ သဘောသဘာဝရှိတာကြောင့် အဲဒီလိုရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်သူတွေကို ဖော်ထုတ်အရေးယူ နိုင်ဖို့အတွက်ကိုလည်း နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေနဲ့ အစွမ်းကုန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါတယ်။ဒီလိုဆိုးရွားလှတဲ့ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုကိစ္စကို အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းနိုင်ဖို့အတွက် နိုင်ငံတော်အစိုးရဟာ မိမိတို့နိုင်ငံတစ်ခုတည်းသာမကဘဲ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေနဲ့ပါ အင်တိုက်အားတိုက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့နဲ့ နီးနီးကပ်ကပ်ပူးပေါင်းပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းမှ ၂၀၂၄ ခုနှစ် အတွင်းမှာ Operation Storm လို့ အမည်ပေးထားတဲ့ အထူးစစ်ဆင်ရေးကြီးတစ်ရပ်ကို အောင်မြင်စွာအကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းဒေသတွေမှာ အခြေချလုပ်ကိုင်နေတဲ့ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းပေါင်း ရာနဲ့ချီကိုလည်း အပြီးတိုင် ဝင်ရောက်ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ဖမ်းဆီးရမိတဲ့ အဓိကတရားခံတွေကိုတော့ ဥပဒေနဲ့အညီ ထိထိရောက်ရောက် အရေးယူနိုင်ဖို့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့မှ တာဝန်ရှိသူတွေက တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ် ရဲတပ်ဖွဲ့ထံကို စနစ်တကျလွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သလို လူပေါင်းသောင်းနဲ့ချီပြီး သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံအသီးသီးကို လုံခြုံစိတ်ချစွာ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပါတယ်။ဒါတင်မကသေးဘဲ မြန်မာ၊ တရုတ်နဲ့ ထိုင်း သုံးနိုင်ငံအကြားမှာ အထူး Task Force တစ်ရပ် ဖွဲ့စည်းပြီး ထိရောက်တဲ့ Action Plan တွေ ရေးဆွဲကာ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့ကစလို့ ၂၀၂၃ ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့အထိ သုံးနိုင်ငံစစ်ဆင်ရေးကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အွန်လိုင်းအသုံးပြုပြီး လိမ်လည်နေမှုတွေကို တိုက်ဖျက်ဖို့အတွက် နိုင်ငံတကာ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့လည်း အချိတ်အဆက်မိမိ စဉ်ဆက်မပြတ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ ယနေ့အချိန်မှာဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံဟာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အွန်လိုင်းရာဇဝတ်မှုတိုက်ဖျက်ရေးကဏ္ဍမှာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေနဲ့အတူ ရှေ့တန်းကနေ မားမားမတ်မတ် ရပ်တည်ဆောင်ရွက်နေတဲ့ နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် နိုင်ငံတကာက အသိအမှတ်ပြုနေကြပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ဒီလို အသိအမှတ်ပြုခံရခြင်းရဲ့ အကြောင်းတရားကတော့ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲရဲ့ စဉ်ဆက်မပြတ် လမ်းညွှန်ချက်များနဲ့အညီ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု တိုက်ဖျက်ရေးဗဟိုဌာနက နယ်စပ်ဒေသများအပါအဝင် ပြည်တွင်းရှိ မြို့ရွာအသီးသီးမှာ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများ မကြီးထွားလာစေရေးအတွက် နည်းပညာအရ ထိန်းချုပ်ခြင်းအပါအဝင် တပ်မတော်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ပူးပေါင်းပြီး အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းတွေ အခြေပြုနေတဲ့နေရာတွေကို စီးနင်း ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးတာတွေ ပြတ်ပြတ်သားသား ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။နည်းပညာအရ ထိန်းချုပ်ရာမှာ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုနှင့်ပတ်သက်သည့် IP Address ပိတ်ဆို့မှုများ၊ ဘဏ်စာရင်းပေါင်းထောင်နှင့်ချီပိတ်သိမ်းမှုများ၊ Cryptocurrency နှင့် အဆင့်မြင့်ငွေကြေးခဝါချမှု တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ၊ တရားမဝင် Internet Bandwidth များ၏တည်နေရာကိုခြေရာခံ၍ စီးနင်းမှုများ၊ တရားမဝင်ငွေလွှဲလုပ်ငန်း (Hundi) များမှတစ်ဆင့် စီးဆင်းနေသည့် ငွေကြေးလမ်းကြောင်းများကို စောင့်ကြည့်ဖမ်းဆီးခြင်းများ၊ နယ်စပ်ဒေသများတွင် အသုံးပြုနေသည့် တရားမဝင် ဂြိုဟ်တုအင်တာနက်များအား ပိတ်ဆို့ဖြတ်တောက်ခြင်းများ စတဲ့လုပ်ငန်းတွေကို လုပ်ဆောင်လျက်ရှိနေပါတယ်။       KNU အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများနယ်မြေမှာလက်ခံထားတဲ့ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုဂိုဏ်းတွေကို Border Safety Operation အမည်ဖြင့် တပ်မတော်နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးတစ်ရပ်ကို အရှိန်အဟုန်နဲ့ဖော်ဆောင် လျက်ရှိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မြဝတီ-မဲ့ထော်သလေး (KK Park) နဲ့ ရွှေကုက္ကိုလ် နယ်မြေတွေမှာရှိတဲ့ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းတွေကို အကာအကွယ်ပေးဖို့ အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားတဲ့ အဆောက်အအုံတွေကို စက်ယန္တရားကြီးတွေနဲ့ ကျူပင်ခုတ် ကျူငုတ်မကျန်ရလေအောင် မြေလှန်ဖြိုချဖျက်ဆီးပေးခဲ့တဲ့အပြင် ဖြိုဖျက်မှုမှတ်တမ်းဓာတ်ပုံတွေနဲ့ ဗီဒီယိုဖိုင်တွေကိုလည်း နိုင်ငံတကာသို့ ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့ပြီးဖြစ်ပါတယ်။ဒီလိုနိုင်ငံတော်အစိုးရရဲ့ အဖွဲ့စုံပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေးတွေနဲ့ အရှိန်အဟုန်ပြင်းပြင်း ရှင်းလင်းဖယ်ရှားခဲ့တဲ့ မှတ်တမ်းတွေဟာ ငြင်းလို့မရတဲ့ သက်သေအထောက်အထားများ ဖြစ်ပါတယ်။ မြဝတီ-မဲ့ထော်သလေး (KK Park) နယ်မြေအတွင်းမှာဆိုရင် ဒုစရိုက် လုပ်ငန်းတွေအတွက် အသုံးပြုခဲ့တဲ့ တရားမဝင်အဆောက်အအုံပေါင်း ၆၃၅ လုံးကို နိုင်ငံတော်ရဲ့ ဥပဒေအာဏာစက်နဲ့အတူ အဆင့်မြင့်နည်းပညာတွေသုံးပြီး အစအနမကျန် ဖြိုချဖျက်ဆီးပစ်နိုင်ခဲ့ ပါတယ်။ဒီလိုပြတ်ပြတ်သားသား နှိမ်နင်းဖမ်းဆီးခဲ့ရာမှာ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုဂိုဏ်းများရဲ့ အသုံးချခံနေရတဲ့ ပြည်ပနိုင်ငံသားတွေကို လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုနဲ့ နိုင်ငံအချင်းချင်း ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုတွေကိုအခြေခံပြီး သူတို့ရဲ့သက်ဆိုင်ရာမိခင်နိုင်ငံတွေဆီကို တည်ဆဲဥပဒေ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေနဲ့အညီ စနစ်တကျ ပြည်နှင်လွှဲပြောင်း ပေးအပ်လျက်ရှိပါတယ်။ကရင်ပြည်နယ်အတွင်း ရှာဖွေကူညီကယ်တင်နိုင်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံခြားသားများ၏ ထွက်ဆိုချက်တွေအရ ထိုင်းနိုင်ငံကို လေကြောင်းခရီးနဲ့ဝင်ရောက်ပြီး ဘန်ကောက်မြို့မှမဲဆောက်မြို့သို့ မော်တော်ယာဉ်/ လေယာဉ်တို့ဖြင့် ပို့ဆောင်ခြင်း၊ မဲဆောက်မြို့မှတစ်ဆင့် သောင်ရင်းမြစ်ကို တရားမဝင်ဖြတ်ကူးပြီး ကရင်ပြည်နယ် မြဝတီမြို့အတွင်းမှာရှိတဲ့ကုမ္ပဏီများကို ပို့ဆောင်ခြင်း၊ ဗီဇာအမျိုးမျိုးဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ကိုရောက်ရှိပြီး မော်တော်ယာဉ်နဲ့ ကရင်ပြည်နယ် မြဝတီမြို့အတွင်းရှိ ကုမ္ပဏီများကို ပို့ဆောင်ခြင်းစတဲ့ လမ်းကြောင်းတွေကနေတစ်ဆင့် လူကုန်ကူးခံခဲ့ကြရတာဖြစ်ပါတယ်။ သက်ဆိုင်ရာသံရုံးတွေအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့နိုင်ငံသားတွေကို လူကုန်ကူးခံရသူတွေအဖြစ်နဲ့ဖော်ပြပြီး အကူအညီ တောင်းနေကြပေမယ့် အဲဒီထဲကတချို့ကတော့ လူကုန်ကူးခံရသူတွေမဟုတ်ဘဲ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားအတွက် ကိုယ်တိုင်လာရောက် လုပ်ကိုင်နေကြသူတွေဖြစ်တယ်ဆိုတာ တွေ့ရှိရပါတယ်။၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့ကနေပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့အထိ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းမှာ တရားမဝင် ဝင်ရောက်နေသူတွေအပါအဝင် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုနဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှုလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်တဲ့နေရာတွေကို ဖော်ထုတ်အရေးယူခဲ့ရာမှာ ပါဝင်ပတ်သက်သူ နိုင်ငံခြားသား ၇၁၉၇၅ ဦးကို နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေနဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေနဲ့အညီ သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံတွေကို ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ပြည်ပနိုင်ငံသားတွေကို လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအရ သူတို့ရဲ့ မိခင်နိုင်ငံအသီးသီးဆီ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးအပ်နေသလိုမျိုးပဲ၊ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုနဲ့ လောင်းကစားလုပ်ငန်း တွေမှာ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်ပတ်သက်နေကြတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေကိုတော့ တည်ဆဲဥပဒေတွေနဲ့အညီ ထိထိရောက်ရောက် အရေးယူဆောင်ရွက်ပြီး အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုကိစ္စကို အမြစ်ပြတ်သွားအောင် လုပ်ဆောင်လျက်ရှိပါတယ်။ ဖမ်းဆီးရမိထားတဲ့ ပြည်တွင်းက တရားခံတွေကို အီလက်ထရောနစ်ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေ၊ လောင်းကစားဥပဒေ အစရှိတဲ့ သက်ဆိုင်ရာဥပဒေပုဒ်မတွေနဲ့အမှုဖွင့်လှစ်ပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန် တရားစွဲဆိုအရေးယူလျက်ရှိပါတယ်။အမှန်တကယ်တော့ ဝိသမလောဘသား ပြည်ပနိုင်ငံသားတွေ ကြိုးကိုင်ထားတဲ့ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုကိစ္စမှာ ပါဝင်ပတ်သက်နေကြသူတွေဟာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အကြမ်းဖက်အဖွဲ့ အစည်းတွေသာဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ခိုင်လုံတဲ့သက်သေအထောက်အထား တွေက ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြနေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ KNU ဟာ သူတို့စိုးမိုးထားတဲ့နေရာမှာ တရားမဝင် ဒုစရိုက်သမားတွေကို လုံခြုံအောင်အကာအကွယ်ပေးထားပြီး အွန်လိုင်းငွေလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းတွေကို ကိုယ်ကျိုးစီးပွားအတွက် လောဘတက်ကာ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လုပ်ကိုင်ခွင့်ပြုထားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကရင်ပြည်နယ်ထဲက အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတွေရဲ့ ဇာတ်လမ်းအစ တရားမဝင် မြေငှားစာချုပ်မှာ KNU ရဲ့ ဘဏ္ဍာရေးကော်မတီ တာဝန်ခံဖြစ်သူ ဖဒိုကွယ်ထူးဝင်း (လက်ရှိ ဥက္ကဋ္ဌ) ကိုယ်တိုင်က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ဒုတိယအသိသက်သေအနေနဲ့လည်း ဖဒိုစောရောဂျာခင်ကိုယ်တိုင် အသီးသီးပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြတာဟာ သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ကျိုးရှာ မတရားတဲ့လုပ်ရပ်တွေကို အထင်အရှားသက်သေပြသနေပါတယ်။မြေပြင် ဖော်ထုတ်ချက်များအရ ပကတိအမှန်တရားကတော့ မြန်မာနိုင်ငံဟာ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းတွေကို ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးခဲ့တာမျိုးမဟုတ်ဘဲ ပြည်ပက ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းတွေက နယ်စပ်ဒေသမတည်ငြိမ်တာကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး ခိုအောင်းအခြေပြုလုပ်ခဲ့တာသာ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအနေနဲ့ အဲဒီ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုဂိုဏ်းဝင်တွေကို တရားဝင်လက်ခံထားတာမျိုးမရှိသလို ဧည့်သည်အဖြစ် လက်မခံဘဲ ‘Operation Storm’ နဲ့ ‘Border Safety Operation’ ကဲ့သို့သော စစ်ဆင်ရေးများနဲ့ အမြစ်ပြတ် ဖယ်ရှားခဲ့တာကို ကမ္ဘာသိအောင် လုပ်ဆောင်ပြသလျက်ရှိပြီး အဆိုးမြင်ဝါဒီများ စွပ်စွဲနေသလို မြန်မာနိုင်ငံဟာ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုဗဟိုချက်မဟုတ်ဘဲ ‘ဒုစရိုက်သမားများရဲ့ ကျူးကျော်ခံရမှုကို ရှင်းလင်းနေသူ’ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို နိုင်ငံတကာကို ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ အသိပေးလိုပါတယ်။နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေနဲ့ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတွေကို ပြတ်ပြတ်သားသား နှိမ်နင်းဖယ်ရှားနိုင်ခဲ့မှုတွေဟာ ဘယ်သူမှငြင်းပယ်လို့မရနိုင်တဲ့ လက်တွေ့မြေပြင်အမှန်တရားပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သောင်းနဲ့ချီတဲ့ဖမ်းဆီးရမိမှု ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်တွေနဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ တွေဆီကို စနစ်တကျပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးနိုင်ခဲ့တဲ့ ခိုင်လုံတဲ့မှတ်တမ်းတွေက နိုင်ငံတော်အစိုးရရဲ့ အင်တိုက်အားတိုက် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတွေကို အခိုင်အမာ သက်သေထူပြသနေပါတယ်။ဒါကြောင့်မို့လို့ နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေနဲ့ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တိုက်ဖျက်ရေး စစ်ပွဲကြီးမှာ ရှေ့တန်းကမားမားမတ်မတ်ရပ်တည်ပြီး အမျိုးသားရေးတာဝန်တစ်ရပ်အဖြစ် ဆက်လက်ကြိုးပမ်းသွားမှာဖြစ်သလို နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းကလည်း ဒီလို အောင်မြင်မှုတွေကို လွဲမှားတဲ့ရှုထောင့်တွေကနေ တစ်ဖက်သတ်ဝေဖန်နေမယ့်အစား အပြုသဘောဆောင်ကာ အမှန်တရားနဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေက သက်သေထူနေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွေမှာ တက်ကြွစွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပေးကြပါရန် နိုင်ငံတကာကို တိုက်တွန်းနှိုးဆော်အပ်ပါတယ်။ ။moi
ဒုတိယစာမျက်နှာမှာ လက်ရေးလှလှရေးကြပါစို့ …..
ဒုတိယစာမျက်နှာမှာ လက်ရေးလှလှရေးကြပါစို့ …..
ဒုတိယစာမျက်နှာ၏ အစ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဂုဏ်ပြုတွေ့ဆုံပွဲအခမ်းအနားကို ထိုနေ့နံနက်ပိုင်းတွင် နေပြည်တော်ရှိ ဇေယျာသီရိဗိမာန် ရေခဲတောင်ခန်းမ၌ ကျင်းပပြုလုပ်ရာ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တက်ရောက်အမှာစကားပြောကြားသည်။ထိုသို့ ဂုဏ်ပြုတွေ့ဆုံရာတွင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲက တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည့် လေးနှစ်ခွဲကာလအတွင်း နိုင်ငံတော်မှာ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် အခက်အခဲအကျပ်အတည်းများအားလုံးကို မိမိတို့အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များအနေဖြင့် အတူတကွဝိုင်းဝန်းကြိုးပမ်းကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့မှုအပေါ် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များအားလုံးကို ကျေးဇူးတင်အသိအမှတ်ပြုပါကြောင်း ပြောကြားကာ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ၊ ပညာရေးနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးဆိုင်ရာများ ရှင်းလင်းဆွေးနွေးပြီး ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အောင်မြင်စွာ ကျင်းပနိုင်ရေး တိုက်တွန်းမှာကြားခဲ့သည်။ ထိုနေ့က မိန့်မှာချက်များထဲတွင် နိုင်ငံတော်၏ ဒုတိယစာမျက်နှာနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါအတိုင်း ထည့်သွင်းပြောကြားသွားသည်ကို မှတ်သားခဲ့ရ၏။“ကျွန်တော်တို့ဒီကာလပေါ့။ ၄ နှစ်ခွဲကာလအတွင်းမှာ လုပ်ငန်းအရပ်ရပ်အားလုံးကို အခက်အခဲပေါင်းစုံကနေပြီးတော့ ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားပြီး ဒီလိုလက်ရှိအခြေအနေမျိုးဖြစ်လာတဲ့အထိ ဝိုင်းဝန်းဆောင်ရွက်ပေးမှုများအတွက် တက်ရောက်လာကြတဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များအားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ နောင်မှာလည်း ဆက်လျှောက်ရမယ့် ခရီးစဉ်တွေမှာလည်း ကျွန်တော်တို့ ဒီလိုပဲ အောင်အောင်မြင်မြင်ဖြစ်အောင် ဝိုင်းဝန်းကူညီပေးကြဖို့လည်း ကျွန်တော်တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။ ဆက်လျှောက်လှမ်းမယ့်ခရီး၊ နိုင်ငံတော်ရဲ့ ရှေ့ခရီးကတော့ အများကြီးကျန်ပါသေးတယ်၊ ဒါတွေက ကျွန်တော်တို့က ဒုတိယစာမျက်နှာရဲ့ အစဖြစ်ပါတယ်။ ပထမစာမျက်နှာကတော့ ကျွန်တော်တို့ ကျော်ခဲ့ပြီးပြီ၊ ဒုတိယစာမျက်နှာအစကို ကျွန်တော်တို့ သွားတာပေါ့။ ဒုတိယစာမျက်နှာအစမှာ ကျွန်တော်တို့ တကယ့်ကောင်းမွန်လှတဲ့ လက်ရေးလှလှလေးနဲ့ရေးပြီးတော့မှ အောင်မြင်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်မယ်ဆိုရင်တော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အခက်အခဲပေါင်းစုံက ရင်ဆိုင်ပြီးတော့ လုပ်ရတဲ့လုပ်ရကျိုးကနေ ပိုပြီးလုပ်ရကျိုးနပ်မယ်လို့ ကျွန်တော်ယုံကြည်ပါတယ်။ အားလုံးပဲ အစစအရာရာ အောင်မြင်တိုးတက်ကြပါစေကြောင်း ဆုမွန်ကောင်းတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။ ကျေးဇူးလည်း အများကြီးတင်ပါတယ်။”ဤသည်တို့ကား ကျွန်တော်တို့ လျှောက်လှမ်းခဲ့သော နိုင်ငံတော်ရှေ့ခရီး၏ ပထမစာမျက်နှာအတွက် သုံးသပ်လမ်းညွှန်ချက်များနှင့် နောင်လာမည့် ဒုတိယစာမျက်နှာအစကတည်းက လက်ရေးလှလှရေးနိုင်အောင် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ကြဖို့ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏ တိုက်တွန်းမှာကြားချက် များပါပေတည်း။မြန်မာ့မျက်နှာစာသစ်ဖိုရမ်မြန်မာ့မျက်နှာစာသစ်ဖိုရမ် (ယုံကြည်မှု၊ တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု) Forum on the Dawn of A New State (Trust, Stability & Development) ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကို မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းက နေပြည်တော်ရှိ မြန်မာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်းဗဟိုဌာန (၁) (MICC-1) ၌ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။မြန်မာ့မျက်နှာစာသစ်ဖိုရမ် ကျင်းပပြုလုပ်ရသည့် ရည်ရွယ်ချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် -(က) ရွေးကောက်ခံလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအနေဖြင့် နိုင်ငံတော်၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးကဏ္ဍအသီးသီးတွင် အမြင်ကျယ်ကျယ်နှင့်ရှုမြင်ပြီး နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရမည့် လုပ်ငန်းများကို ကြိုတင်သိရှိ နိုင်စေရန်၊(ခ) နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ပို့ကုန်/သွင်းကုန် ကဏ္ဍ၊ ကုန်သွယ်ရေးကဏ္ဍများတွင် ဥပဒေများရေးဆွဲကြသည့်အခါ ချဉ်းကပ်ဆောင်ရွက်ရမည့် နည်းလမ်းများနှင့် ထိရောက်သော ဥပဒေများ ရေးဆွဲပြဋ္ဌာန်း နိုင်စေရန်၊(ဂ) နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် စဉ်းစားဆောင်ရွက်သင့်သည့် အချက်အလက်များနှင့် နိုင်ငံတကာမှာ ကျင့်သုံးနေသည့် အချက် အလက်များကို သိရှိနိုင်စေရန်၊(ဃ) နိုင်ငံတော်အစိုးရသစ်အနေဖြင့် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် အဆင်ပြေချောမွေ့စေရေးအတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များက ပူးပေါင်းကူညီဆောင်ရွက်နိုင်စေရန်။ ဆိုသည့် ရည်ရွယ်ချက် (၄) ရပ်နှင့်အညီ မတ်လ ၁၃၊ ၁၄ ရက်က ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။အမျိုးသားရေးဝါဒ၊ အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဆိုသည်မှာအဆိုပါဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားတွင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ မှာကြားချက်များကို အောက်ပါအတိုင်း ကောက်နုတ်မှတ်သားခဲ့ရပါသည် -“တကယ်တော့ ဒီဖိုရမ်ကို နိုင်ငံ့မျက်နှာစာသစ်လို့ အမည်တပ်ထားပေမယ့် နိုင်ငံရဲ့ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မျက်နှာစာသစ်တစ်ခုတည်းကို ဆိုလိုတာ မဟုတ်ဘဲ စိတ်သစ်၊ လူသစ်၊ အတွေးအမြင်သစ်၊ အခင်းအကျင်းသစ်၊ လုပ်နည်းလုပ်ဟန်သစ်၊ Vision အသစ်၊ Mission အသစ်တို့ကိုပါ ထည့်သွင်းညွှန်းဆို ရည်ရွယ်တာဖြစ်ကြောင်း။”“အမျိုးသားရေးမူဝါဒနဲ့ အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဆိုတာဟာ လူထုလူတန်းစားရေး၊ လူမျိုးရေး၊ ဝါဒရေးတို့ထက် အရေးကြီးတယ်ဆိုတာကို နိုင်ငံသားအားလုံးသတိပြုကြဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဘယ်နိုင်ငံရဲ့ အမျိုးသားရေးဝါဒကိုပဲ ကြည့် ကြည့် မိမိတို့ဖြတ်သန်းခဲ့ရတဲ့ သမိုင်းကြောင်းနဲ့ သီးခြားခွဲထွက်မနေဘဲ ဆက်စပ်နေတယ်ဆိုတာကို တွေ့မြင်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရဲ့ အမျိုးသားရေးဝါဒ၊ အမျိုးသားနိုင်ငံရေး ဆိုတာကတော့ ကျွန်တော်တို့ အမြဲတမ်းပြောနေတဲ့ ဒို့တာဝန်အရေးသုံးပါးပဲလို့ ပြောလိုကြောင်း…။ ယခုဆွေးနွေးပွဲကြီးရဲ့ ရလဒ်တွေဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မျက်နှာစာအသစ်ကို လှပစွာ ပုံဖော်နိုင်ဖို့၊ ပံ့ပိုးဆောင်ရွက်ပေးနိုင်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ မကြာခင်ကာလမှာ အစိုးရအဖွဲ့သစ်နှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အရုဏ်ဦး နံနက်ခင်းသစ်တစ်ခု၊ ဒါမှမဟုတ် မျက်နှာစာသစ်တစ်ခုကို ရောက်ရှိတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်နည်းအားဖြင့် အမှောင်တွေပျောက်ပြီး ရွှေရောင်လင်းလက်အလင်းဖြာစေမယ့် ရောင်နီသစ်ချိန် ရောက်ရှိတော့မှာဖြစ်ပါတယ်။ ယခုလို မင်္ဂလာရှိတဲ့ အချိန်အခါသမယမှာ မြန်မာနိုင်ငံသားအားလုံး စည်းလုံးမှု၊ ညီညွတ်မှု၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၊ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှု၊ လွတ်လပ်မှု စတဲ့ကောင်းကျိုးတရားများ ရရှိခံစားနိုင်ကြပြီး ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုကြီးကို အတူတကွတည်ထောင် အကောင်အထည်ဖော် ကြပါစို့”……။ထို့နောက် ထပ်မံဖြည့်စွက်ပြောကြားရာတွင် မိမိတို့နိုင်ငံအနေဖြင့် ပြည်သူများ လိုလားသည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးလျက်ရှိပြီး ဒီမိုကရေစီနှင့် ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို အခြေခံသည့် ပြည်ထောင်စုစနစ်ကို ကျင့်သုံးရာတွင် လူပုဂ္ဂိုလ်၊ လူမျိုးစုအပေါ် အခြေခံခြင်းမဟုတ်ဘဲ နေရာဒေသကို အခြေခံ၍ ကျင့်သုံးခြင်းဖြစ်သည်ကို သတိချပ်ကြစေလိုကြောင်း၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအနေဖြင့် နိုင်ငံ၏ အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ရာတွင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်စာရင်းပါ အချက်အလက်များအပေါ်တွင် အခြေခံပြီး ဆောင်ရွက်သွားရန်လိုကြောင်း၊ နိုင်ငံ၏ ပညာရေးကဏ္ဍမြှင့်တင်ရေးအတွက် မဖြစ်မနေအလေးထားလုပ်ဆောင်ကြရန်လိုကြောင်း၊ ကျေးလက်ဒေသများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို အထူးအလေးထားဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး ထိုသို့ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး အတတ်ပညာများ လိုအပ်ကြောင်း၊ မိမိတို့နိုင်ငံသည် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးကို အခြေခံသည့် စီးပွားရေးကို အဓိကထားဆောင်ရွက်နေခြင်းဖြစ်သဖြင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးကို အခြေခံသည့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း (Agro-base Industries) ကို မဖြစ်မနေအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရန်လိုကြောင်း၊ နိုင်ငံ့စီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် နိုင်ငံအတွင်း နေထိုင်ကြသူများအားလုံးက အမှန်တကယ်အလုပ်လုပ်ကြရန်လိုကြောင်း၊ အလားတူသုံးစွဲမှုများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် အသုံးနှင့် အဖြုန်းကို နားလည်ပြီး တစ်ဦးချင်းမှအစ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတော်၏ ငွေကြေးသုံးစွဲမှုများကို လျှော့ချနိုင်ပြီး နိုင်ငံ့စီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို များစွာအထောက်အကူပြုစေမည်ဖြစ်ကြောင်း လမ်းညွှန်မိန့်ကြားသွားခဲ့သည်။နိုင်ငံတကာပညာရှင်များ ပါဝင်ဆွေးနွေးမြန်မာ့ပုံရိပ်ဖော်ညွှန်းရေးအဖွဲ့မှ ဒေါက်တာ ဇော်ဦးက သဘာပတိအဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး “မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် နိုင်ငံတကာအခွင့်အလမ်းများ” ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဆွေးနွေး ကြရာတွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ Yunnan Academy of Social Science မှ Professor Mr. Lei Zhuning က မြန်မာ-တရုတ်စီးပွားရေးစင်္ကြံ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်မှု၊ Greater Mekong Sub-Region (GMS) မှတစ်ဆင့် စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းများ ဖော်ဆောင်မှု၊ တရုတ်နိုင်ငံအနေဖြင့် အာရှဒေသတွင်းမှ စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ ထုတ်ကုန်များကို ပိုမိုတင်သွင်းခွင့်ပြုမည့်မူဝါဒ၊ မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ ထုတ်ကုန်များ၊ တန်ဖိုးမြှင့် ထုတ်ကုန်များ ထုတ်လုပ်၍ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ပိုမိုတင်ပို့ရေးကိစ္စများအပါအဝင် ကဏ္ဍတော်တော်များများ ဖော်ပြဆွေးနွေးသွားသည်။Mr. Lei Zhuning ၏ မိတ်ဆက်စကားတွင်လည်း “လက်ရှိအချိန်မှာ တရုတ်-မြန်မာအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဟာ သမိုင်းဝင်စတင်မှုအသစ်တစ်ခုမှာရှိနေပြီး နှစ်နိုင်ငံအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အလားအလာတွေကို အသုံးချဖို့ ယခင်ကမရခဲ့ဖူးတဲ့ အခွင့်အလမ်းသစ်တွေလည်းရှိနေကြောင်း၊ အဝေးက ဆွေမျိုးထက် အနီးကအိမ်နီးချင်းက ပိုကောင်းတယ်ဆိုတဲ့ ရှေးဟောင်းတရုတ်ဆိုရိုးစကားလိုပဲ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ ကဏ္ဍစုံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေကို ထပ်မံတိုးချဲ့ဖို့၊ နှစ်နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးသာမက ဒေသတွင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုအတွက်ပါ ပံ့ပိုးကူညီသွားဖို့ မျှော်လင့်ထားကြောင်း ပြောကြားသွားသည်ကို တွေ့ရ၏။ဒုတိယဆွေးနွေးသည့် ပညာရှင်မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ Jawaharlal Nehru University မှ Senior Professor Mr. Mahendra p. Lama ဖြစ်သည်။ ၎င်းက အစားအစာများ ဘေးကင်းလုံခြုံမှု၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပဲစားသုံးမှုမြင့်မားခြင်းအပေါ် မြန်မာနိုင်ငံမှ ပဲတင်ပို့နိုင်သည့် ဈေးကွက်အခြေအနေ၊ အော်ဂဲနစ်သီးနှံများ တိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်ရေး၊ စွမ်းအင်ဆိုင်ရာမူဝါဒများ ခိုင်မာရေးတို့အပါအဝင် မြန်မာ-အိန္ဒိယဆက်နွှယ်နေသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအခြေအနေများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆွေးနွေးသွားခဲ့သည်။သူ၏ မိတ်ဆက်စကားများထဲက ကျွန်တော်သဘောကျမိသော အချက်အလက်များ ပါရှိခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်ဆိုတာ အမြဲတမ်းရှုပ်ထွေးပြီး တဖြည်းဖြည်းနဲ့ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲတိုးတက်ရတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သမိုင်းတစ်လျှောက်နဲ့ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ ကျွန်တော်တို့ တွေ့မြင်ခဲ့ရပြီးဖြစ်တယ်။ ဒီလုပ်ငန်းစဉ်ဟာ အချိန်ကာလတစ်ခု ကြာမြင့်တတ်သလို အဖြစ်အပျက်အလှည့်အပြောင်းတွေကြောင့် ကြန့်ကြာနိုင်ပြီး တစ်ခါတလေမှာ ဧဝရက်တောင်လို မြင့်မားတဲ့အနေအထားကို ရောက်ရှိနိုင်ပေမယ့် တစ်ခါတလေမှာလည်း ဆီးနှင်းတွေဖုံးနေတဲ့ ချောက်ကမ်းပါးအနက်ကြီးထဲကို ပြုတ်ကျသွားတတ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံဟာ ပြောင်းလဲမှုတွေကြားကနေ အစဉ်တစိုက်ရပ်တည်နိုင်မှု၊ အကြမ်းဖက်မှုတွေနဲ့  အနှောင့်အယှက်တွေကြားကနေ ငြိမ်းချမ်းရေးရယူနိုင်မှု၊ မတည်ငြိမ်မှုတွေနဲ့ အိုးအိမ်စွန့်ခွာရမှုကြားကနေ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးနှင့် ပြန်လည်နိုးကြားလာနိုင်မှု စတာတွေရဲ့ စိတ်ဝင်စားစရာ အကောင်းဆုံးဥပမာတစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ဆက်လက်ဆွေးနွေးသော ထိုင်းနိုင်ငံ Chiang Mai University မှ Distinguished Economist and Academic Leader Dr.Nisit Panthamit က မိတ်ဆက်စကားပြောကြားရာတွင် ကျွန်တော့်အမြင်အရ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့အကြီးဆုံး အားသာချက်တစ်ခုကတော့ ပထဝီစီးပွားရေး (Geo-economic) ပဲဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံဟာ တောင်အာရှ၊ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ အရှေ့တောင်အာရှတို့ကြားမှာ တည်ရှိနေပါတယ်။ ဈေးကွက်တွေကို ချိတ်ဆက်ပေးနိုင်တဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် တည်နေရာကို ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့နိုင်ငံဆိုတာ အလွန်ပဲရှားပါးပါတယ်။ ဒီလိုပထဝီအနေအထားကနေ အခွင့်အလမ်းတွေ အများကြီးထွက်ပေါ်လာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံဟာ ဒေသတွင်းကုန်သွယ်မှု၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ စွမ်းအင်နဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို ချိတ်ဆက်ပေးတဲ့ စီးပွားရေးအရ အရေးပါတဲ့တံတားတစ်စင်း ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပထဝီအနေအထားတစ်ခုတည်းနဲ့တော့ မလုံလောက်ပါဘူး။ ဒီအခွင့်အလမ်းတွေကို အပြည့်အဝအကျိုးရှိရှိ အသုံးချနိုင်ဖို့ဆိုရင်ဈေးကွက်ကို ဦးစားပေးတဲ့မူဝါဒတွေနဲ့ ရှင်းလင်းပြတ်သားတဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေကို ဖော်ဆောင်ပေးဖို့ လိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး နိုင်ငံ့စီးပွားရေးအတွက် MSME လုပ်ငန်းများက အထောက်အပံ့ပြုနေမှု၊ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုရာတွင် အပြန်အလှန်အထောက်အကူပြုစေနိုင်သည့် ငွေကြေးစနစ်ဖော်ဆောင်ရေး၊ ငွေလဲနှုန်းတည်ငြိမ် ရေး၊ ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေး၊ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်နေသည့် မြန်မာလုပ်သားများ၏ အခန်းကဏ္ဍတို့နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဆွေးနွေးပြောကြားခဲ့သည်။ထို့နောက် Representative of Dale Carnegie & Associates Mr.Luc De Waegh က ခန့်မှန်းရ လွယ်ကူပြီး ဈေးကွက်စနစ်ကို အားပေးထောက်ကူ တဲ့မူဝါဒတွေရှိလာတဲ့အခါ စီးပွားရေးအပေါ် ယုံကြည်မှုတွေလည်း အလိုအလျောက်မြင့်တက်လာမှာဖြစ်ပါတယ်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေ၊ စွန့်ဦး တီထွင်သူတွေနဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေဟာ ရှင်းလင်းတဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေ၊ တည်ငြိမ်တဲ့ မူဝါဒတွေနဲ့ ပွင့်လင်းတဲ့စီးပွားရေးဝန်းကျင်ကို တွေ့မြင်ရတဲ့အခါ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်အတွက် ပါဝင်ပံ့ပိုးပေးဖို့ အသင့်ရှိနေကြပါတယ်။ အောင်မြင်တဲ့ စီးပွားရေးအသွင်ကူးပြောင်းမှုဆိုတာ အဖွဲ့အစည်းအသီးသီးကြားက ခိုင်မာတဲ့ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအပေါ်မှာ မူတည်နေတတ်ကြောင်း မိတ်ဆက်စကားပြောကြားပြီးနောက် အိပ်မက်စိတ်ကူးရှိ သလောက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် တိုးချဲ့ဖော်ဆောင်နိုင်မည့် စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းများ၊ Multi National Company များ ဖော်ဆောင်ခြင်းဖြင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရရှိနိုင်မည့် အခြေအနေများအပါအဝင် စီးပွားရေးဆိုင်ရာကဏ္ဍတော်တော်များများကို ရှင်းလင်းဆွေးနွေးသွားခဲ့သည်။မြန်မာပညာရှင်များ၏ အမြင်အိမ်ရှင်မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ ဖိုရမ်တွင် သဘာပတိအဖြစ် တာဝန်ယူသည့်ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ပါဝင်ဆွေးနွေးသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များအားလုံးကို ကျေးဇူးတင်လေးစားခဲ့ရသည်။ ကိုယ်စီလုပ်ငန်း တာဝန်ကိစ္စများဖြင့် မအားလပ်သည့်ကြားမှ နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ရှေးရှုလျက် စိတ်ရင်းစေတနာ ထက်သန်စွာညွှန်ပြဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ဆွေးနွေးပွဲပထမနေ့၏ ဒုတိယပိုင်းအစီအစဉ်အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အလမ်းများနှင့် စိန်ခေါ်မှုများ (၁) ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဆွေးနွေးကြရာ မြန်မာ့ပုံရိပ်ဖော်ညွှန်းရေးအဖွဲ့မှ ဒေါက်တာခင်မောင်လွင်က သဘာပတိအဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး မြန်မာ့ပုံရိပ်ဖော်ညွှန်းရေးအဖွဲ့မှ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (ငြိမ်း) ဦးတင်နိုင်သိန်း၊ Green Economy Green Group မှ Executive Director ဦးတင်ဝင်းအောင်တို့က ပါဝင်ဆွေးနွေးကြသည်။စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုဖော်ဆောင်ရာတွင် အားလုံးပါဝင်လွှမ်းခြုံနိုင်သည့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဖြစ်စေရေး၊ မက်ခရိုစီးပွားရေးအခြေအနေ၊ စိန်ခေါ်မှုများပြားလာသော ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးစနစ်၊ Nation Building နှင့် State Building ၊ ယနေ့ခေတ် နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေး Ideology များ၊ အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားနှင့် ပြည်သူတို့၏ လူမှုစီးပွားလိုအပ်ချက်ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ရန်အတွက် အာဏာသုံးရပ် အပြန်အလှန်ထိန်းကျောင်းရေး၊ အစိမ်းရောင်စီးပွားရေးဖော်ဆောင်မှုရည်ရွယ်ချက်၊ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍကို Innovative Idea များဖြင့် ပြောင်းလဲဖော်ဆောင်ရေး စသည်တို့အပါအဝင် သိမှတ်ဖွယ်ရာများကို ဆွေးနွေးသွားကြသည်။ဒုတိယနေ့ဖြစ်သော မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင်လည်း ဆွေးနွေးပွဲပထမပိုင်းအဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အလမ်းများနှင့် စိန်ခေါ်မှုများ (၂) ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဆွေးနွေးကြရာ သဘာပတိအဖြစ် မြန်မာ့ပုံရိပ်ဖော်ညွှန်းရေးအဖွဲ့မှ ဒေါက်တာနိုင်ဆွေဦးက ဆောင်ရွက်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံဆန်စပါးအသင်းချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးရဲမင်းအောင်၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များ အသင်းချုပ်မှ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဒေါ်ခိုင်ခိုင်နွယ်၊ Smart Group of Companies ဥက္ကဋ္ဌ ဦးကျော်ကျော် လှိုင်တို့က လယ်ယာသားငါး၊ ရေနံထုတ်လုပ်မှုနှင့် ပို့ကုန်မြှင့်တင်ရေးဆိုင်ရာများ၊ စွမ်းအင်နှင့် Public Private Partnership (PPP) ကဏ္ဍ၊ စိုက်ပျိုးရေး မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းဆက်စပ်တည်ရှိနေမှု၊ မျိုးမြေရေနည်းကွင်းဆက်တစ်ခုလုံး ဖွံ့ဖြိုးရေး၊ စက်မှုလယ်ယာစနစ်ကူးပြောင်းမှု လွယ်ကူလျင်မြန်ရေး၊ စားသုံးဆီပိုမိုထုတ်လုပ်နိုင်ရေး၊ အခွန်မူဝါဒနှင့် ပံ့ပိုးမှုမက်လုံးများ၊ Independent Body for MSME အဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း၍ MSME လုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ရေး၊ MSME လုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအနာဂတ်လမ်းပြမြေပုံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံအဆောက်အအုံလိုအပ်ချက်များ၊ နိုင်ငံလုံခြုံရေးနှင့် စွမ်းအင်ဆက်စပ်မှု စသည်တို့အပါအဝင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆွေးနွေးသွားကြသည်။ဆွေးနွေးပွဲ ဒုတိယပိုင်းအဖြစ် အထက်ပါ ခေါင်းစဉ်အပိုင်း (၃) ကို သဘာပတိအဖြစ် ဦးညိုအုန်းမြင့်က ဆောင်ရွက်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ဒီဂျစ်တယ်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်ဇေယျာလွင်၊ မြန်မာနိုင်ငံသတင်းမီဒီယာကောင်စီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးခင်မောင်ဇော်၊ ဇနကပညာရေးဖောင်ဒေးရှင်း အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဒေါက်တာ ဇော်နိုင်တို့က ပါဝင်ဆွေးနွေးကြသည်။ ဆွေးနွေးသည့် အကြောင်းအရာများစွာထဲတွင် ဒစ်ဂျစ်တယ်စီးပွားရေးနှင့် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုဆိုင်ရာမူဝါဒ၊ ပထဝီစီးပွားရေးနှင့် ဒေသတွင်းပေါင်းစည်းရေး၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်အသွင်ကူးပြောင်းမှု ရည်မှန်းချက်၊ AI နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးလာမှု၊ AI တိုးတက်မှုအရှိန်အဟုန်ကြောင့် ပျောက်ကွယ်သွားနိုင်သည့် လုပ်ငန်းများနှင့် ပို၍တိုးတက်လာနိုင်သည့် လုပ်ငန်းများ၊ ပထဝီစီးပွားရေးအရ ပြောင်းလဲလာသည့် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးအခြေအနေ၊ အာဆီယံဒေသတွင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဖွံ့ဖြိုးမှုကွာဟချက်၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူဦးရေပိရမစ်နှင့် လူဦးရေဆုလာဘ်၊ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ၏ ပညာရေး၊ ပညာသင်ယူခွင့်အခွင့်အလမ်းများကို နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် ဖန်တီးပေးခြင်း စသည်တို့လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။အထက်ပါဆွေးနွေးမှုများအပေါ် နိုင်ငံရေးပါတီများမှ ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၊ မြန်မာနိုင်ငံအရေး စိတ်ပါဝင်စားကြသူများနှင့် တက်ရောက်လာသူများက ခေါင်းစဉ်အလိုက် သိရှိလိုသည်များ မေးမြန်းဆွေးနွေးမှုအပေါ် သက်ဆိုင်ရာပညာရှင်များက ပြန်လည်ဖြေကြားကြသည်။ ထို့နောက် မြန်မာ့ပုံရိပ်ဖော်ညွှန်းရေးအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ ဦးကိုကိုက အနှစ်ချုပ်သုံးသပ်ဆွေးနွေးပြီး ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (ယခုပြည်သူ့ လွှတ်တော်ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ) ဦးမောင်မောင်အုန်းက နိဂုံးချုပ်ကျေးဇူးတင်စကားပြောကြားပြီး နိုင်ငံတော်က ပြည်သူများအတွက် ဆောင်ရွက်ပေးမှုများနှင့် ပြည်သူများ၏ လိုလားချက်များကို ယနေ့ တက်ရောက်လာကြသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များက ပေါင်းကူးဆက်သွယ်ပေးပြီး ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ဖန်တီးပေးကြစေလိုကြောင်း တိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့သည်။နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏ လမ်းညွှန်မှာကြားချက်များ၊ ပညာရှင်များ၏ ဆွေးနွေးဟောပြောမှုများသည် မိမိတို့ရွေးကောက်ခံ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးကဏ္ဍအသီးသီး၊ မျက်နှာစာအသီးသီးတို့၌ စိတ်သစ်လူသစ်အတွေးအခေါ်သစ်များဖြင့် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရှုမြင်သုံးသပ်နိုင်ရေးအတွက် များစွာအထောက်အကူပြု အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေခဲ့ပါသည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၊ လွှတ်တော်နှင့် ပြည်သူတို့အကြား ပေါင်းကူးထိန်းညှိပေးရမည့် လုပ်ငန်းတာဝန်များကိုလည်း သိမြင်ခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အမှန်တကယ်အလုပ်လုပ်သူများဖြစ်ရန် လိုပါသည်။ယနေ့ ကျင်းပပြုလုပ်နေပြီဖြစ်သော ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်၊ ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်များမှတစ်ဆင့် မကြာမီပေါ်ပေါက်လာမည့် အစိုးရအဖွဲ့သစ်နှင့်အတူ လင်းလက်တောက်ပသော မျက်နှာစာသစ်တစ်ခုကို တိုင်းရင်းသားပြည်သူများအားလုံးအတွက် ဖော်ဆောင်ပေးရတော့မည်ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် နိုင်ငံတော်ရှေ့ဆက် လျှောက်လှမ်းရမည့် ဒုတိယစာမျက်နှာကို ဖွင့်လှစ်တော့မည်ဖြစ်သည်။ ဤစာမျက်နှာမှာလက်ရေး လှလှရေးနိုင်ဖို့အတွက် ကျွန်တော်တို့အားလုံး တက်ညီလက်ညီကြိုးပမ်းကြပါစို့။ ။moi
© Copyright 2024 SAC All Rights Reserved.