ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှုတို့မှတစ်ဆင့် ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုဆီသို့

NoahJune222

Article_Author

မာလာအောင် (ယဉ်ကျေးမှု)

Posted_Date

MM-Article-Category
လူမှုရေးကဏ္ဍဆောင်းပါး
လူမှုရေး-ယဉ်ကျေးမှု

Image

ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှုတို့မှတစ်ဆင့် ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုဆီသို့

Body

     ယနေ့ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန် အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ (Cultural and Creative Industries – CCIs)သည် အရေးပါသော ကဏ္ဍတစ်ခုအဖြစ် ဦးတည်လာသည်။ အကြောင်းမူကား  ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများသည် ယဉ်ကျေးမှုအရင်းအမြစ်များနှင့် လူသားတို့၏တီထွင် ဖန်တီးနိုင်စွမ်းကို အသုံးပြု၍ စီးပွားရေးတန်ဖိုး၊ လူမှုရေးတန်ဖိုးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတန်ဖိုးတို့ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် နိုင်ငံများစွာတွင် ဖွံ့ဖြိုးရေးမဟာဗျူဟာချမှတ်ရေး၌ထည့်သွင်းရေးဆွဲ၍ အလေးပေးဆောင်ရွက်လာကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များနှင့် ရိုးရာလက်မှုပညာရပ်များ ကြွယ်ဝသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှုဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ရေးတွင် အခွင့်အလမ်းများစွာရှိသည်။

အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်

     ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ (Cultural and Creative Industries–CCIs) ဆိုသည်မှာ ယဉ်ကျေးမှု(Culture)၊ တီထွင်ဖန်တီးမှု(Creativity)၊ အသိပညာ (Knowledge)နှင့် ဉာဏမူပိုင်ခွင့်(Intellectual Property)တို့ကို အခြေခံ၍ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို ဖန်တီးထုတ်လုပ်ပြီး ယဉ်ကျေးမှုတန်ဖိုး၊ စီးပွားရေးတန်ဖိုးနှင့် လူမှုရေးတန်ဖိုးများ ဖန်တီးမြှင့်တင်ပေးသောလုပ်ငန်းများဟု ကုလသမဂ္ဂပညာရေး၊ သိပ္ပံပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization - UNESCO)က ဖွင့်ဆိုထားသည်။ 

တစ်နည်းအားဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ (CCIs)သည် ယဉ်ကျေးမှုအရင်းအမြစ်များနှင့် ဖန်တီးမှုစွမ်းရည်များကို  အသုံးပြု၍ အလုပ်အကိုင်ဖန်တီးခြင်း၊  စီးပွားရေး တိုးတက်မှုကိုအားပေးခြင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းတို့ အတွက် ဆောင်ရွက်သည့် လုပ်ငန်းများပင်ဖြစ်ပေသည်။

ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ (CCIs) တွင် အောက်ဖော်ပြပါကဏ္ဍများ ပါဝင်သည်-

-          ဖျော်ဖြေရေးအနုပညာ (ကပွဲ၊ ပြဇာတ်၊ ရိုးရာအကအလှ)၊

-          အနုပညာ (ပန်းချီ၊ ပန်းပုနှင့်လက်ရာအနုပညာများ)၊

-          ရုပ်ရှင်နှင့် မီဒီယာ၊

-          ဂီတ၊

-          ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊

-          ရိုးရာလက်မှုပညာနှင့် ဒီဇိုင်းလုပ်ငန်း၊

-          ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်နှင့် ဆက်စပ်သော ဒစ်ဂျစ်တယ်တီထွင်ဖန်တီးမှုဆိုင်ရာလုပ်ငန်း။

မြန်မာ့ရိုးရာလက်မှုပညာများ၏အခန်းကဏ္ဍ

     မြန်မာ့ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များ(Myanmar’s Intangible Cultural Heritage) ဖြစ်သည့် ရိုးရာလက်မှုပညာများနှင့် ရိုးရာအနုပညာများသည် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှုဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများပင်ဖြစ်ပေသည်။

ပန်းပဲ၊ ပန်းထိမ်၊ ပန်းတဉ်း၊ ပန်းတော့၊ ပန်းရန်၊ ပန်းပု၊ ပန်းတမော့၊ ပန်းပွတ်၊ ပန်းချီ၊ ပန်းယွန်း အစရှိသည့် မြန်မာ့ပန်းဆယ်မျိုး  လက်မှုအနုပညာများသည် အနုပညာတန်ဖိုးရှိရုံသာမက စီးပွားရေးတန်ဖိုးကိုလည်း  ဖန်တီးပေးနိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှုဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများ(CCIs) ဖြစ်သည်။

အထူးသဖြင့် ပုဂံဒေသတွင် ထင်ရှားလျက်ရှိသည့် ပန်းယွန်းလုပ်ငန်းသည် ရိုးရာဒီဇိုင်းများ၊ အနုပညာလက်ရာများနှင့် အတတ်ပညာများပေါင်းစပ်ထားသည့် ယဉ်ကျေးမှုထုတ်ကုန်များဖြစ်သည်။ အဆိုပါထုတ်ကုန်များသည် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေး၊  ခရီးသွားဈေးကွက်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လက်မှုပညာရှင်များ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းတို့ကို အထောက်အကူပြုသည့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းဖြစ်ပေသည်။

လက်မှုပညာများသည် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ကို ထိန်းသိမ်းပေးရုံသာမက ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် ပေါင်းစပ်၍ ဒေသခံပြည်သူများအတွက် ဝင်ငွေအခွင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးနိုင်သည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ စီးပွားရေးတန်ဖိုးနှင့် လူမှုရေးတန်ဖိုးတက်စေသည့်အပြင် ယဉ်ကျေးမှုမူပိုင်ကိုလည်းဖြစ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် CCIs များသည် ယဉ်ကျေးမှုအရင်းအမြစ်များကို စီးပွားရေးနှင့်  လူမှုရေးဆိုင်ရာတန်ဖိုးများအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးနိုင်သော အရေးပါသည့် လုပ်ငန်းများပင်ဖြစ်ပေသည်။

ယဉ်ကျေးမှုခရီးသွားလုပ်ငန်း

     မြန်မာနိုင်ငံတွင်  ခရီးသွားလာရေးအတွက် အထင်ကရနေရာ များစွာရှိသည့်အနက် ပုဂံဒေသသည်  မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းဝင်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ပုဂံဒေသတွင် စေတီပုထိုးများ၊ ရှေးဟောင်းဗိသုကာ လက်ရာများနှင့် လက်မှုပညာရပ်များသည်   ခရီးသွားလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် အရေးပါသော အရင်းအမြစ်များပင်ဖြစ်ပေသည်။

ထို့ပြင် ရိုးရာအစားအစာဖြစ်သည့် ပုံးရည်ကြီး၊ ထန်းလျက်၊ ယိုမျိုးစုံနှင့် လက်မှုပစ္စည်းများဖြစ်သည့် ယွန်းထည်၊ ချည်ထည်စသည့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှုဆိုင်ရာလုပ်ငန်း (CCIs)တို့သည်လည်း ပုဂံဒေသ၌ ထင်ရှားစွာရှင်သန်လျက်ရှိပြီး ခရီးသွားဝင်ငွေတိုးတက်စေခြင်း၊ ဒေသခံပြည်သူများအတွက် အလုပ်အကိုင်ဖန်တီးခြင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းခြင်းတို့ကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်။

နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၏ ရလဒ်များ စာအုပ်ထုတ်ဝေမှု

     UNESCO က ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော  “Backstage: Managing creativity and the arts in  South-East Asia” စာအုပ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံ ကိုးနိုင်ငံ၏ တီထွင်ဖန်တီးမှုကဏ္ဍဆိုင်ရာ လေ့လာတွေ့ရှိချက်များကို ဖော်ပြထားပါသဖြင့် online ဖြင့် အခမဲ့ဝင်ရောက်ဖတ်ရှုနိုင်သည်။

(https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000381380)

နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု

      Mekong Institute (MI) သည် မဲခေါင်-ကိုရီးယား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးရန်ပုံငွေ (MKCF)၏   ပံ့ပိုးမှုဖြင့် “Creative4Mekong” စီမံကိန်းကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်နှင့် ၄ ရက်တို့တွင် မဲခေါင်ဒေသတွင်းနိုင်ငံများ (ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအို၊ မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်)မှ ကိုယ်စားလှယ်များသည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ကာ အတွေ့အကြုံဖလှယ်ခဲ့ကြသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံမှ ပုဂံမြို့ရှိ အနုပညာ၊ လက်မှုပညာနှင့် ဒီဇိုင်းနယ်ပယ်မှ ကိုယ်စားလှယ်များ  ပါဝင်တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ 

တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏  ဉာဏမူပိုင်ခွင့် ကာကွယ်ရေးစနစ်နှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အတွေ့အကြုံများကို လေ့လာခွင့်ရရှိခဲ့ကြသည်။

ဤသို့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်လာစေရန်အတွက် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

အာဆီယံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု

     မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများအသင်း၌ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည့်အတွက် အာဆီယံဒေသတွင်း၌ ချမှတ်ထားသော ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အရေးပါသောမူဝါဒများနှင့်  ကြေညာစာတမ်းများကို  မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အာဆီယံယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာဝန်ကြီးက ထောက်ခံချက် (Endorsement)ပေး၍ အာဆီယံထိပ်သီး အစည်းအဝေးများ၌ အတည်ပြုခြင်း(Adoption)နှင့် အသိအမှတ်ပြုခြင်း(Notation)များ ဆောင်ရွက်ကြသည်။

ထိုအနက် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၇ ရက်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဆီယမ်ရိမြို့၌ အတည်ပြုခဲ့သည့် တီထွင်ဖန်တီးနိုင်စွမ်းရှိပြီး လိုက်လျောညီထွေဖြစ်သောအာဆီယံ အသိုက်အဝန်းကို    ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဖန်တီးမှုစီးပွားရေး မြှင့်တင်ခြင်းဆိုင်ရာကြေညာစာတမ်း "Siem Reap Declaration on Promoting a Creative and Adaptive ASEAN Community to Support the Cultural and Creative Economy" သည် အရေးပါသော ကြေညာစာတမ်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဤကြေညာစာတမ်းသည် ယဉ်ကျေးမှု၊ အနုပညာကဏ္ဍများနှင့် စီးပွားရေးပြန်လည် နာလန်ထူရေးနှင့် ရေရှည်တည်တံ့ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုတို့အတွက် အထောက်အကူပြုရန်ရည်ရွယ်သည်။

ကြေညာစာတမ်းကို ချမှတ်ခဲ့ရသည့်အကြောင်းရင်းများ နောက်ခံသမိုင်း

     ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် (၉)ကြိမ်မြောက် အာဆီယံယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေး (AMCA)၌  ကိုဗစ် -၁၉ ရောဂါကြောင့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာကဏ္ဍအပေါ် သက်ရောက်မှုနှင့် အနာဂတ်တွင်    ဆောင်ရွက်ရမည့်အချက်များကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

အာဆီယံဒေသတွင်းအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်

     ဆက်လက်၍ ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ဒုတိယအကြိမ် အာဆီယံဒေသတွင်း  တီထွင်ဖန်တီးမှုစီးပွားရေး အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲ(ARWCE)တွင် အာဆီယံတီထွင် ဖန်တီးမှုစီးပွားရေး (ASEAN Creative Economy – ACE)ကို “အမွေအနှစ်၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အနုပညာ၊ ဒီဇိုင်း၊ သိပ္ပံနှင့် မီဒီယာပညာတို့အပေါ် အခြေခံသည့်လူသား၏ တီထွင်ဖန်တီးနိုင်စွမ်းမှပေါ်ထွန်းလာသော ကုန်ပစ္စည်းနှင့်  ဝန်ဆောင်မှုများ” ဟုသတ်မှတ်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။

ACRF နှင့်ဆက်စပ်မှု

     ထို့ပြင် အာဆီယံဘက်စုံပြန်လည် ထူထောင်ရေးမူဘောင်  (ASEAN   Comprehensive   Recovery  Framework –ACRF)  တွင်လည်း   ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှု စီးပွားရေးကို ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါနောက်ပိုင်း စီးပွားရေးပြန်လည် နာလန်ထူရေးအတွက် အရေးပါသည့်ကဏ္ဍတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်လာကြသည်။

အာဆီယံကြေညာစာတမ်းများ၏ အရေးပါမှု

    အဆိုပါကြေညာစာတမ်းသည် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် တန်ဖိုးမြှင့်တင်ခြင်း၊ CCIs များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် အားပေးခြင်း၊ ဒေသတွင်းယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ခြင်းတို့ကို အဓိကရည်ရွယ်ကာ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်သည့်အတွက် အာဆီယံဒေသတွင်း၌ အရေးပါလှသည်။

ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် အနာဂတ် လုပ်ဆောင်ချက်များ

     အာဆီယံနိုင်ငံများသည် CCIs များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို အားပေးခြင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုလက်မှုပညာ ဖန်တီးသူများ၏ စွမ်းရည်မြှင့်တင်ရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အသိပညာပြန့်ပွားရေး၊  ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ  ခရီးသွားလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးရေး၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာ  အသုံးပြုမှုတိုးမြှင့်ရေးတို့ကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထိုသို့သော  ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများမှတစ်ဆင့်   CCIs များသည် အာဆီယံဒေသ၏ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် အရေးပါသော အင်အားတစ်ရပ်ဖြစ်လာရန်မျှော်မှန်းသည်။ 

ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် တန်ဖိုးဖန်တီးခြင်းဆိုင်ရာ မလက်ကာကြေညာစာတမ်း ဆက်လက်၍ အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် တန်ဖိုးဖန်တီးခြင်းဆိုင်ရာ မလက်ကာကြေညာစာတမ်း (Melaka Declaration On Cultural Heritage Value Creation)ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၆ ရက်တွင် အာဆီယံဒေသတွင်း၌ ချမှတ်အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။

အဆိုပါကြေညာစာတမ်းသည် အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ သက်ဆိုင်ရာယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန်၊ ကာကွယ်ရန်၊ မြှင့်တင်ရန်၊ အခွင့်အရေးရရှိရန်နှင့် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲပြီး အားလုံးပါဝင်နိုင်သော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရှိစေရန် ရည်ရွယ်သည်။ ထို့ပြင် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့်  ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန်ရည်ရွယ်ထားသည်။

ကြေညာစာတမ်းပါ  အဓိက သဘောတူညီချက်ကြီး(၅)ရပ်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည် -

(၁)   ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ တန်ဖိုးကွင်းဆက်များအား အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့ဖြင့် မြှင့်တင်ရန် နိုင်ငံအဆင့် ဥပဒေပြုချက်များ၊ ဒေသတွင်းမူဘောင်များ ချမှတ်မှုအားကောင်းခိုင်မာစေခြင်း၊

(၂)  ဝင်ငွေနှင့် အလုပ်အကိုင်အရင်းအမြစ်အသစ်များဖန်တီးနိုင်ရေး ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များ၏ တန်ဖိုးဖန်တီးမှုအတွက် စီးပွားရေးပုံစံသစ်များဖော်ဆောင်ခြင်း၊ 

(၃)     ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးနှင့်   တန်ဖိုးဖန်တီးရေးတို့တွင် စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် အရည်အချင်းမြှင့်တင်ရန် အမွေအနှစ်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်နေသူများ၊ ဥပဒေ၊ အကောက်ခွန်နှင့်သက်ဆိုင်ရာ အရာရှိများအတွက် လေ့ကျင့်ရေး အစီအစဉ်များ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ 

(၄)   ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း၊ ပညာရပ်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း၊ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ  အဖွဲ့အစည်းနှင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်းတို့အကြား ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာမိတ်ဖက် ဆက်ဆံရေးများ အားကောင်းစေခြင်း၊

(၅)     ချောမွေ့ပြီး   ထိရောက်သော အကောင်အထည်ဖော်မှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ရှိစေရေး မူဘောင်လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ရပ်မှတစ်ဆင့် စောင့်ကြည့်အကဲဖြတ်မှုကိုမြှင့်တင်ခြင်း။

အာဆီယံဒေသတွင်း ရင်ဆိုင်နေရသော စိန်ခေါ်မှုများ

     ထိုသို့ အာဆီယံဒေသတွင်း CCIs ကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေပါသော်လည်း ရင်ဆိုင်နေရသော စိန်ခေါ်မှုများမှာ ရန်ပုံငွေရှားပါးမှု၊ ဉာဏမူပိုင်ခွင့်   အကာအကွယ်အားနည်းမှု၊ ခေတ်မီနည်းပညာ သုံးစွဲနိုင်မှုနည်းပါးခြင်း၊ ဈေးကွက်ချဲ့ထွင်ရေး  အားနည်းခြင်း၊ မျိုးဆက်သစ်လက်မှုပညာရှင်များ ရှားပါးလာခြင်းနှင့် ကုန်ကြမ်းပစ္စည်းရရှိရေး အခက်အခဲများပင်ဖြစ်ပေသည်။

ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ (CCIs) သည် ယနေ့ခေတ် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍဖြစ်ရုံသာမက လူမှုအသိုက်အဝန်း၏ ယဉ်ကျေးမှုကို တိုးတက်မြှင့်တင်နိုင်ပြီး ဖန်တီးနိုင်စွမ်းကိုလည်း အားပေးထောက်ပံ့ပေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည်   ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များ၊ ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များနှင့်   ရိုးရာလက်မှုပညာများ ကြွယ်ဝစွာတည်ရှိရာ နိုင်ငံဖြစ်သဖြင့် CCIs ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက်  အာဆီယံဒေသတွင်း၌ အလားအလာကောင်းများရှိသည့် နိုင်ငံများထဲမှ တစ်နိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်နေသည်။

ယွန်းထည်လုပ်ငန်းအပါအဝင် ရိုးရာအနုပညာနှင့် လက်မှုပညာရပ်များကို စနစ်တကျထိန်းသိမ်း မြှင့်တင်နိုင်ပါက ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ၏ ရေရှည်တည်တံ့ရေးကို အထောက်အကူပြုနိုင်သည့် အပြင် နိုင်ငံ့စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ပြည်သူများ၏ လူမှုဘဝဖူလုံရေးတို့ကိုပါ ပံ့ပိုးပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အာဆီယံအဆင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ၊ ချမှတ်ထားသော မူဝါဒများနှင့် ကြေညာစာတမ်းများသည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ CCIs ကဏ္ဍ မြှင့်တင်ရေးအတွက် အရေးပါလှသည်။

သို့ရာတွင် အဆိုပါအလားအလာများကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် ကျော်လွှားရမည့် စိန်ခေါ်မှုများလည်း ရှိနေသေးသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ CCIs လုပ်ငန်းများအတွက် သီးသန့်မူဝါဒနှင့် မဟာဗျူဟာများချမှတ်ခြင်း၊ ဉာဏမူပိုင်ခွင့်ကာကွယ်ရေးဥပဒေများကို ထိထိရောက်ရောက် ပြဋ္ဌာန်းအကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန် အရေးကြီးလှသည်။

CCIs လုပ်ငန်းများအတွက် အထူးရန်ပုံငွေအစီအစဉ်များဖန်တီးခြင်း၊ ဘဏ်ချေးငွေရယူနိုင်ရေးကို လွယ်ကူချောမွေ့စေခြင်းနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများကို ဖိတ်ခေါ်ခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်သင့်လှသည်။   ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သက်ဆိုင်သူများ၊ လက်မှုပညာရှင်များအတွက်  ခေတ်မီစီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှု၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာအသုံးချမှု၊ ဈေးကွက်ချဲ့ထွင်မှုဆိုင်ရာ သင်တန်းများစနစ်တကျ ပြုလုပ်ပေးရန်လည်း လိုအပ်သည်။

ဒစ်ဂျစ်တယ်အသွင်ကူးပြောင်းရေးကို အရှိန်မြှင့်ဆောင်ရွက်ရန် အွန်လိုင်းဈေးကွက်များဖန်တီးခြင်း၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်အနုပညာလက်ရာများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အားပေးခြင်း၊ e-Commerce စနစ်များနှင့် ချိတ်ဆက်နိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့သည် ယနေ့ခေတ်ကာလ၌ မလွှဲမရှောင် လိုအပ်သည်။

မဟာဗျူဟာများချမှတ်မှုများ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ၊ စွမ်းရည်မြှင့်တင်ရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်အသွင်ကူးပြောင်းရေးတို့ကို သက်ဆိုင်ရာကဏ္ဍအလိုက် သီးခြားဆောင်ရွက်နေရုံမျှ ဆောင်ရွက်နေခြင်းသည် လုံလောက်မှုမရှိနိုင်ပါ။ 

အဆိုပါလုပ်ငန်းစဉ်များအောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ပေါ်လာစေရန် အစိုးရဌာနများအကြား၊ အစိုးရနှင့် ပုဂ္ဂလိကအကြား၊ နိုင်ငံတကာမိတ်ဖက် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပြည်တွင်းအဖွဲ့အစည်းများအကြား၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းရှင်များအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ခိုင်မာစွာတည်ဆောက်ရန် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။

ဘက်စုံပါဝင်သည့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများနှင့်အတူ မဟာဗျူဟာများချမှတ်မှု၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ စွမ်းရည်မြှင့်တင်မှုနှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ် အသွင်ကူးပြောင်းမှုတို့ကို စနစ်တကျ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မည် ဆိုပါက မြန်မာနိုင်ငံ၏ CCIs ကဏ္ဍသည် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကိုရရှိနိုင်ပေမည်။ ထို့ပြင် အာဆီယံဒေသတွင်း ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာစီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက်ပါ အဓိကမောင်းနှင်အား တစ်ရပ်အဖြစ် ပါဝင်လာနိုင်မည်မှာ ဧကန်အမှန်ပင်ဖြစ်ပါကြောင်း အလေးအနက်ထား၍ ရေးသား တင်ပြလိုက်ရပါသည်။    ။

MWD

ဆက်စပ်ဆောင်းပါးများ

လူချွန်လူကောင်းလေးတွေဖြစ်အောင် မြေတောင်မြှောက်ကာမြှင့်တင်
လူချွန်လူကောင်းလေးတွေဖြစ်အောင် မြေတောင်မြှောက်ကာမြှင့်တင်
           လူသားတို့တွင် အရွယ်သုံးပါးရှိပေရာ လူငယ်အရွယ်သည် အဓိကကျလှသည့်အရွယ်ဖြစ်သည်။ မိမိတို့စိတ်ဆန္ဒရှိရာကို အောင်မြင်စွာလုပ်ဆောင်နိုင်သော အရွယ်ဖြစ်သည်။ လူငယ်ဘဝတွင် ဇွဲ၊ လုံ့လ၊ ဝီရိယပြည့်ဝစွာဖြင့် အပင်ပန်းအဆင်းရဲခံကာကြိုးစားခြင်းဖြင့် ပထမအရွယ်မှ ဒုတိယအရွယ်သို့ ဖြတ်သန်းကြရမည်ဖြစ်သည်။ လူငယ်ဆိုသည်မှာ တက်ကြွ၍လန်းဆန်းနေရမည်။ ပညာကို တတ်အောင်သင်ယူရမည့်အရွယ်ဖြစ်သည်။  အတန်းပညာ၊ အသိပညာ၊ အတတ်ပညာမှန်သမျှတို့သည် လူငယ်တို့အတွက်ဖြစ်သည်။    လူကြီးအရွယ်ရောက်ကာမှ အတန်းပညာများကိုသင်ယူ၍ရနိုင်သည်မဟုတ်တော့ပေ။လူငယ်သည် ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေးထက်မြက်သည်။ သင်လျှင်အတတ်မြန်သည်။ စမ်းသပ်ချက်များအရ အလယ်တန်းတွင်မိမိနှစ်သက်သောကဗျာကို အလွတ်ကျက်ထားမည်ဆိုလျှင် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သည်အထိ  မမေ့နိုင်ပေ။ ဆိုလိုသည်မှာ လူငယ်ဘဝက စိတ်ပါလက်ပါဖြည့်ဆည်းထားသော   အရာမှန်သမျှ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သည်အထိ မေ့ပျောက်မသွားခြင်းကို  ညွှန်းဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ အလင်္ကာကျော်စွာ မြို့မငြိမ်းရေးသားသည့် လူချွန်လူကောင်းသီချင်းသည် ခေတ်အဆက်ဆက် မရိုးနိုင်သော သီချင်းဖြစ်သည်။ စာရေးသူ၏ ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်သည် အဆိုပါသီချင်းထဲတွင် ပါဝင်သောစာသားဖြစ်သည်။ လူငယ်များကို လူချွန်လူကောင်းများ ဖြစ်အောင် လက်ဦးဆရာဖြစ်သော မိဘနှင့်ဆရာတို့က ပြုစုပျိုးထောင်ပေးကြရသည်။ ထို့အတူ နိုင်ငံတော်အစိုးရကလည်း  ထူးခြားစွာအားပေးကြရသည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ အားပေးမှုသည် လူငယ်တို့၏အနာဂတ်ကို တောက်ပြောင်စေသည်။ နိုင်ငံတော်၏အနာဂတ်ကို  လင်းလက်စေသည်။ “ကမ္ဘာ့သမိုင်းရာဇဝင် သုံးသပ်လေ့လာသင် အကြံဉာဏ် ဝေဖန်မြော်လို့မြင်  ငါတို့ပြည်ထောင်စုတွင်…ကမ္ဘာ့ရေကြောင်းသ င်္ဘောမောင်းနှင်မြေပြင်လေပြင် နှံ့စပ်စုံလင် တို့လူချွန်လူကောင်းအထုတွင် ပါဝင်တစ်ယောက်ဆိုတအားပင်”ဆိုသည့် လူချွန်လူကောင်းသီချင်းစာသားမှာ  ယနေ့ရေကြောင်းလူငယ်သင်တန်း၊ လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းသားများကို  ညွှန်းဆိုရေးခဲ့သလားဟု ထင်မြင်မိသည်။လူငယ်မှန်သမျှသည်    အနာဂတ်နိုင်ငံတော်ကို  လက်ဆင့်ကမ်းတာဝန်ထမ်းဆောင်ကြရမည့်သူများ   ဖြစ်ကြသည်။ လက်ဆင့်ကမ်းတာဝန်ကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်နိုင်ရေးအတွက် သူတို့ကိုကောင်းမွန်စွာ  မြေတောင်မြှောက်ပေးရမည်မှာ လက်ရှိလူကြီးများ၏တာဝန်ဖြစ်သည်။ လူကြီးများ၏ စီမံဆောင်ရွက်မှုအတိုင်း ကောင်းမွန်စွာလိုက်ပါ လုပ်ဆောင်ရမည်မှာလည်း လူငယ်များ၏တာဝန်ဖြစ်သည်။ အရည်အသွေးပြည့်ဝ၍ စိတ်ဓာတ်ကောင်းမွန်သောလူငယ်များ ဖြစ်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာမှလည်း  နိုင်ငံတော်၏အနာဂတ်သည် တောက်ပြောင်နေမည်ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ  နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက်များအတွင်း ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူလူငယ်များအတွက် ကောင်းကျိုးရှိမည့်သင်တန်းများကို ဖွင့်လှစ်ပို့ချပေးလျက်ရှိသည်။    အဆိုပါသင်တန်းများတွင် တပ်မတော်က နှစ်စဉ်ဖွင့်လှစ် ပေးလျက်ရှိသည့်   ရေကြောင်းနှင့်လေကြောင်း လူငယ်အခြေခံ သင်တန်းများနှင့် တန်းမြင့်သင်တန်းများလည်းပါဝင်သည်။ အဆိုပါသင်တန်းများကို  ဖွင့်လှစ်ပေးခြင်းဖြင့် မျိုးဆက်သစ်လူငယ်မောင်မယ်များကို  နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက် ကာလအတွင်း အသိပညာများတိုးပွားစေသည်။ မိမိတို့၏ ကျောင်းအားလပ်ရက်ကို  အကျိုးရှိစွာ အသုံးပြုနိုင်သည်။ မိမိတို့ဝါသနာပါသည့် ပညာရပ်များကို လေ့လာဆည်းပူးနိုင်စေသည်။   နိုင်ငံတော်အတွက်  ရေကြောင်းပညာနှင့်လေကြောင်းပညာကျွမ်းကျင်သော   အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်များပေါ်ပေါက်စေသည်။ရေကြောင်းလူငယ်အခြေခံသင်တန်းအမှတ်စဉ်(၁/၂၀၂၆)နှင့်ရေကြောင်းလူငယ်တန်းမြင့်သင်တန်း အမှတ်စဉ်(၁/၂၀၂၆)သင်တန်းဖွင့်ပွဲများကို  ဧပြီလ ၂၇ ရက်နေ့ကနေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် မန္တလေးမြို့၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတွင် ရန်ကုန်မြို့နှင့် ကိုကိုးကျွန်းမြို့၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးတွင် ဟိုင်းကြီးကျွန်းမြို့နှင့်ပုသိမ်မြို့၊ မွန်ပြည်နယ်တွင်    မော်လမြိုင်မြို့၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတွင် ဟိန်းဇဲဒေသ၊  မြိတ်မြို့နှင့်ကျွန်းစုမြို့၊   ကရင်ပြည်နယ်တွင် ဘားအံမြို့နှင့်ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ကျိုင်းတုံမြို့တို့ရှိ ရေကြောင်းလူငယ်စခန်းများ၌ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။  အဆိုပါသင်တန်းများသို့  သင်တန်းသား၊ သင်တန်းသူ ၈၀၀ ဦး  တက်ရောက်လျက်ရှိသည်။ အဆိုပါရေကြောင်းလူငယ် သင်တန်းများကို ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှစတင်၍ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်အထိ ရေကြောင်းလူငယ်အခြေခံနှင့်တန်းမြင့်သင်တန်းသား၊ သင်တန်းသူ စုစုပေါင်း ၆၅၅၀ ဦးတို့အား ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးနိုင်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။ရေကြောင်းလူငယ်အခြေခံသင်တန်းနှင့် တန်းမြင့်သင်တန်းများတွင် တပ်မတော်(ရေ)သမိုင်း၊ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုနှင့်   တပ်မတော်သမိုင်းဘာသာရပ်၊အခြေခံစစ်ရေးပြနှင့် အခြေခံရေတပ်သားဘာသာရပ်၊ ရေကြောင်းလမ်းညွှန်အခြေခံ သဘောတရားများ၊ အသုံးချရေကြောင်းလမ်းညွှန်နှင့် နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာများ၊ ဂျီပီအက်စ်အပါအဝင် ရေကြောင်းသွားလာရေးဆိုင်ရာများ၊  အခြေခံရေတပ်သားအချက်ပြ ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ၊ အခြေခံရေကူးနှင့် လှေလှော်ရွက်တိုက်နည်းတို့ကို စာတွေ့/လက်တွေ့သင်ကြားပေးနေပြီဖြစ်သည်။   ကြိုးစားလျှင်ကြိုးစားသလို ထူးချွန်သူများအား ပေါ်ထွန်းလာမည်ဖြစ်သည်။   မြန်မာ့အားကစားမြှင့်တင်ရေးအတွက်လည်း   ရေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းများမှ   လှေလှော်အားကစားနည်း၊  ရွက်တိုက်အားကစားနည်းများအတွက် ထူးချွန်သည့်အားကစားသမားများ မွေးထုတ်ပေးလျက်ရှိသည်မှာလည်း နိုင်ငံနှင့်တပ်မတော်အတွက် ဂုဏ်ယူဖွယ်ဖြစ်သည်။ရေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းများကို ဖွင့်လှစ်ပေးသည်နှင့်တစ်ချိန်တည်းမှာပင် လေကြောင်းလူငယ် သင်တန်းများနှင့်ပတ်သက်၍ အခြေခံလေကြောင်းလူငယ် သင်တန်းအမှတ်စဉ်(၁၀)နှင့်  တန်းမြင့်လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်း အမှတ်စဉ်(၉)သင်တန်းများကို  နေပြည်တော်သင်တန်း စခန်းအပါအဝင်   သင်တန်းစခန်း ၂၀ ၌ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ အခြေခံလေကြောင်း လူငယ်သင်တန်းအမှတ်စဉ်(၁၀)အား သင်တန်းစခန်း ၁၈ ခု သင်တန်းသား ၉၂၈ ဦးဖြင့်လည်းကောင်း၊ တန်းမြင့်လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်း အမှတ်စဉ်(၉)အား သင်တန်းစခန်းနှစ်ခု၊ သင်တန်းသား ၁၁၆ ဦးတို့ဖြင့်လည်းကောင်း ဧပြီလ၂၇ ရက်မှစတင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ အခြေခံလေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းတွင်   လေကြောင်းပညာသမိုင်း၊ လေကြောင်းလူငယ်သမိုင်း၊  လေယာဉ်ပျံသန်းမှုအခြေခံသဘောတရား၊    RC Simulator မောင်းနှင်ခြင်း၊ RC လေယာဉ်/ရဟတ်ယာဉ်မောင်းနှင်ခြင်းနှင့်  အခြေခံစစ်ရေးပြ(လက်နက်မဲ့)ဘာသာရပ်များ သင်ကြားပို့ချပေးမည်ဖြစ်သည်။ တန်းမြင့်လေကြောင်းလူငယ်  သင်တန်းတွင် လေကြောင်းဆိုင်ရာအခြေခံဗဟုသုတ၊ Airfield Procedure၊ RC လေယာဉ်/ရဟတ်ယာဉ်မောင်းနှင်ခြင်း၊ Flight Simulator မောင်းနှင်ခြင်း၊    အခြေခံစစ်ရေးပြ(လက်နက်ပါ)၊ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုသမိုင်းနှင့်ဇာတိသွေး၊ ဇာတိမာန်ဘာသာရပ်များ ထည့်သွင်းပို့ချပေးသွားမည်ဖြစ်ပြီး တပ်မတော်(လေ)တွင်ရှိသော ပျံသန်းရေးအုပ်များပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး အလုပ်ရုံများတွင် လက်တွေ့ကွင်းဆင်းလေ့လာခြင်းများ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။၂၀၂၆ ခုနှစ် ရေကြောင်းနှင့်လေကြောင်း လူငယ်အခြေခံနှင့် တန်းမြင့်သင်တန်း စခန်းပေါင်းစုံသင်တန်းဆင်းပွဲများကို မေလ ၂၂ ရက်နေ့တွင်  သတ်မှတ်နေရာများ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။   ရေကြောင်းလူငယ်အခြေခံနှင့် တန်းမြင့်သင်တန်း အမှတ်စဉ်(၁/၂၀၂၆)စခန်းပေါင်းစုံ သင်တန်းဆင်းပွဲကို နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေခံ အားကစားခန်းမ၌ လည်းကောင်း၊ အခြေခံလေကြောင်းလူငယ် သင်တန်းအမှတ်စဉ်(၁၀)နှင့် တန်းမြင့်လေကြောင်းလူငယ် သင်တန်းအမှတ်စဉ်(၉) သင်တန်းစခန်းအားလုံး၏ စုပေါင်းသင်တန်းဆင်းပွဲကို နေပြည်တော်လေတပ်စခန်း၌လည်းကောင်း ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။ရေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းသားများအနေဖြင့် သင်တန်းကာလအတွင်း ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ်(အောင်ဇေယျ)နှင့် ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ်(ကျန်စစ်သား)တို့ဖြင့် ရန်ကုန်မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်   လက်တွေ့စီးနင်းလိုက်ပါခြင်း၊ ရေယာဉ်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ၊  ဆက်သွယ်ရေးနှင့် အီလက်ထရွန်နစ်ဆိုင်ရာ စနစ်များ၊   ရေယာဉ်ခုတ်မောင်းရာတွင်   လုပ်ဆောင်ရမည့် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို လက်တွေ့လေ့လာခြင်း၊ ရေကြောင်းလူငယ်စခန်းပေါင်းစုံ တွေ့ဆုံပွဲနှင့်စခန်းပေါင်းစုံ ပြိုင်ပွဲများပြုလုပ်ခြင်း၊ ရန်ကုန်မြို့တွင်း ရွှေတိဂုံစေတီတော်ဖူးမြော်ခြင်း၊ နျူကလီးယားနည်းပညာသတင်းအချက်အလက်    စင်တာနှင့် အာကာသပြတိုက်လေ့လာခြင်းတို့ဆောင်ရွက်ကြသည်။ထို့အတူ လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းသားများအား သင်တန်းတွင်ပို့ချသည့်ဘာသာရပ်များအပြင် လေယာဉ်/ရဟတ်ယာဉ်များ၏  ပျံသန်းမှုအခြေခံ သဘောတရားများကို သိရှိနားလည်စေရန်အတွက် RCလေယာဉ်/ရဟတ်ယာဉ် လက်တွေ့မောင်းနှင်ခြင်းများကို သက်ဆိုင်ရာသင်တန်းစခန်းများ အလိုက်  လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ပြိုင်ပွဲများကျင်းပကာ ထူးချွန်ဆုရသင်တန်းသားများအား  နည်းပြလေသူရဲများနှင့်အတူ တပ်မတော်(လေ)ရှိ    အမောင်းသင်လေယာဉ်/ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် ကိုယ်တိုင်လိုက်ပါပျံသန်းခြင်းများဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။သင်တန်းသားများအားလုံး  ဒေသန္တရဗဟုသုတများရရှိစေရန်အတွက် နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေရှိ မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီး၊ ဥပ္ပါတသန္တိစေတီတော်မြတ်ကြီး၊သူရဲကောင်းဗိမာန်၊ အမျိုးသားအထိမ်းအမှတ်ဥယျာဉ်နှင့် တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်တို့သို့ လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရွှေတိဂုံစေတီတော်မြတ်ကြီး၊ အာကာသပြတိုက်နှင့်  နျူကလီးယားနည်းပညာသတင်း အချက်အလက်စင်တာတို့သို့ လည်းကောင်း  လေ့လာရေးပို့ဆောင်ခြင်းနှင့် စစ်ရေယာဉ်လိုက်ပါစီးနင်းခြင်းများ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူမျိုးဆက်သစ် လူငယ်မောင်မယ်များ နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက်ကာလအတွင်း လေကြောင်းပညာသမိုင်းကိုလေ့လာခြင်းဖြင့် လေကြောင်းနှင့်   အာကာသသိပ္ပံပညာရပ်များတွင် စိတ်ဝင်စားမှု   တိုးပွားလာစေမည်ဖြစ်သည်။ လေယာဉ်ပျံသန်းမှုနှင့် သက်ဆိုင်သော ပညာရပ်များကို တတ်သိနားလည်ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် အထောက်အကူဖြစ်လာစေမည်။ စိတ်ဓာတ်၊ စည်းကမ်းနှင့်  ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်မှု ကောင်းမွန်မြင့်မားပြီး စည်းလုံးညီညွတ်စွာ စုပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အလေ့အကျင့်ရရှိသည်။ လူငယ်များ၏ဝါသနာပါရာ ပညာရပ်ကို  မြှင့်တင်ပေးခြင်းဖြင့် မျိုးဆက်သစ်လူငယ်မောင်မယ်များ၏ ယုံကြည်ချက်၊ ခံယူချက်များ မြင့်မားမှန်ကန်စေပြီး အနာဂတ်တပ်မတော်နှင့် နိုင်ငံတော် တည်ဆောက်ရေးတွင် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ ကောင်းစွာ  မွေးထုတ်ပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။လူဆိုသည်မှာအသက်အရွယ်အလိုက်ပြောင်းလဲလာကြခြင်းဖြစ်သည်။ ကျောင်းသား၊ကျောင်းသူလူငယ်အရွယ်တွင် တပ်မတော်(ရေ)နှင့် တပ်မတော်(လေ)မှ ပညာရပ်များကို သင်ယူခွင့်ရရှိခြင်းမှာအထူးပင်ကောင်းမွန်သော အခွင့်အလမ်းဖြစ်သည်။ လူငယ်သည်တက်ကြွသည်။ စူးစမ်းလိုစိတ်ရှိသည်။ နာခံမှုကောင်းသည်။ ဖြူစင်သောကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူလူငယ် မျိုးဆက်သစ်များကို နိုင်ငံတော်နှင့်တပ်မတော်က   ယခုကဲ့သို့  ပြုစုပျိုးထောင်ပေးခြင်းဖြင့် သူတို့၏အနာဂတ်ကို သူတို့လှပအောင် တည်ဆောက်နိုင်ကြမည်ဖြစ်သည်။  တပ်မတော်တွင် အခြေခံဖြစ်သည့် စစ်ရေးပြဘာသာရပ်ကို   သင်ကြားတတ်မြောက်ခြင်းဖြင့် စည်းကမ်းကောင်းမွန်မှုနှင့်  အမိန့်နာခံတတ်မှု ရရှိစေမည်ဖြစ်သည်။ စည်းကမ်းကောင်းမွန်ခြင်းနှင့် အမိန့်နာခံတတ်ခြင်းမှာ မည်သည့်လုပ်ငန်းခွင်တွင်မဆို အလိုအပ်ဆုံးသော အရာဖြစ်သည်။ စည်းကမ်းရှိမှတိုးတက်မည် ဟူသော  စကားသည်လွဲမှားမှုမရှိသော အမှန်တရားဖြစ်သည်။စည်းကမ်းမကောင်းသူကို  မည်သူကမျှ ကြိုက်နှစ်သက်မည်မဟုတ်ပေ။   မိဘဖြစ်သူကိုယ်တိုင်ပင်   မိမိ၏ သားသမီး စည်းမရှိ၊ ကမ်းမရှိနေထိုင်သွားလာနေသည်ကို  ကြိုက်နှစ်သက်မည်မဟုတ်ပါ။ယခုမျိုးဆက်သစ်   ကျောင်းသား၊   ကျောင်းသူလူငယ်မောင်မယ်များမှာ   ရေကြောင်းလူငယ်၊ လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းများ  တက်ရောက်ထားခြင်းအားဖြင့် သူတို့သည် အဖိုးတန်သောလူချွန်လူကောင်းကလေးများဖြစ်လာပေမည်။   လူချွန်လူကောင်းကလေးများဖြစ်အောင်လည်း တပ်မတော်(ရေ)နှင့်တပ်မတော်(လေ)တို့မှ  နည်းပြများက  အကောင်းဆုံးသင်၊ အကောင်းဆုံးပြင်ပေးခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည်။ လူတိုင်း၏ဘဝတွင် လူငယ်ဘဝသည် အားကျဖွယ်အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ ကြိုးစားလျှင်ကြိုးစားသလောက် ခရီးပေါက်နိုင်သည်။ အထက်သို့တက်နိုင်အောင်   ကြိုးစားကြရမည်ဖြစ်သည်။လှေခွက်ချည်းကျန်  အလံမလှဲသည့်စိတ်ဓာတ်၊    ငုပ်မိသဲတိုင်တက်နိုင်ဖျားရောက် စိတ်ဓာတ်တို့ဖြင့် နည်းပြများ၏သင်ကြားပို့ချမှုမှန်သမျှကို ပြည့်ပြည့်ဝဝရရှိအောင် စိတ်ဝင်တစား သင်ယူခဲ့ကြပြီးလည်းဖြစ်သည်။အချိန်နှင့်ဒီရေသည်  လူကိုမစောင့်၊ အချိန်ရှိခိုက် လုံ့လစိုက်ဟူသော စကားပုံများကို စွဲမြဲမှတ်သားကာ ကြိုးစားခြင်းဖြင့် မိမိတို့တစ်ဦးချင်းစီ၏အနာဂတ်ကို ကောင်းသည်ထက်ကောင်းအောင်၊တော်သည်ထက်တော်အောင် စီမံဆောင်ရွက်နိုင်ကြရမည်ဖြစ်သည်။ ဤပညာရပ်များသည် လူငယ်မောင်မယ်ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများအဖို့ ကံကောင်းထောက်မ၍ သင်ကြားခွင့်ရရှိခြင်းဖြစ်သည်။ လူငယ်မောင်မယ်တိုင်း သင်ယူခွင့်ရရှိနိုင်သည်မဟုတ်ပေ။ စိတ်ရင်းစေတနာကောင်းဖြင့်   နိုင်ငံတော်နှင့်တပ်မတော်က ပေးအပ်လာသည့် အခွင့်အရေးကောင်းများကို    ရရှိအောင်၊  အိတ်သွန်ဖာမှောက်ရရှိအောင်၊ တတ်မြောက်အောင်    သင်ယူကြပြီး နိုင်ငံတော်ကို အကျိုးပြုကြရမည်ဖြစ်သည်။တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦးသည် မေလ ၂၅ ရက်နံနက်ပိုင်းတွင်၂၀၂၆ ခုနှစ် ရေကြောင်းနှင့်   လေကြောင်းလူငယ်မောင်မယ်များအား  တွေ့ဆုံအမှာစကား ပြောကြားရာတွင် “နိုင်ငံတော်ကို  ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နိုင်စွမ်းရှိသည့်  လူငယ်မျိုးဆက်သစ်များဖြစ်ရန် အမိနိုင်ငံတော်၏ မြေပြင်၊  ရေပြင်နှင့်   ဝေဟင်တို့၏ အဓိကအရေးပါမှုကိုသိရှိထားရန် လိုအပ်ကြောင်း၊၊လူငယ်များသည်   ခေတ်သမိုင်းနှင့် အနာဂတ်သမိုင်းအတွက်  ပဓာနကျပြီး တန်ဖိုးရှိသည့် ရတနာများပင်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့အပြင် နိုင်ငံတော်တည်ဆောက်ရေးအတွက် အရေးပါတဲ့ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ကောင်းများလည်းဖြစ်ကြောင်း၊ လူငယ်မျိုးဆက်သစ်များ၏ စွမ်းအားသည် နိုင်ငံတော်အဓွန့်ရှည် တည်တံ့ရေးနှင့် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် အကောင်းဆုံး အင်အားစုများပင်ဖြစ်သည်ကို လူငယ်မောင်မယ်များအားလုံးသိရှိထားကြရန်မှာကြားလိုကြောင်း”ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း  မှီတင်းနေထိုင်သူများအနေဖြင့် မိမိနိုင်ငံ၏ကာကွယ်ရေး အင်အားတောင့်တင်းခိုင်မာခြင်းကို အစဉ်လိုလားလျက်ရှိကြသည်။  ယနေ့ကမ္ဘာတွင် နိုင်ငံရေးအင်အား၊ စီးပွားရေးအင်အား၊ ကာကွယ်ရေးအင်အား၊ ပညာရေးအင်အား အစရှိသည်ဖြင့် အင်အားချင်းယှဉ်ပြိုင်နေကြရသည်။   မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် တည်နေရာအနေအထားအရ   အင်အားကြီးမားသောနိုင်ငံကြီး နှစ်နိုင်ငံနှင့်ဆက်စပ်နေခြင်း၊ လူဦးရေပေါက်ဖွားမှုနှုန်း မြင့်မားသည့်နိုင်ငံနှင့် ဆက်စပ်နေခြင်း စသည့်အနေအထားများအရ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးကို  အစဉ်တစိုက်မြင့်မားသည်ထက် မြင့်မားနေအောင်  ကြိုးပမ်းတည်ဆောက်ရမည်ဖြစ်သည်။ လူငယ်မောင်မယ်များအနေဖြင့်လည်း လူကြီးများသင်ကြားပြသသော ပညာရပ်များကို အားကြိုးမာန်တက် တတ်မြောက်အောင် သင်ယူကြရာတွင် ပညာရှာပမာ သူဖုန်းစားဆိုသကဲ့သို့ရိုသေကျိုးနွံစွာ၊ ခြေသုတ်ပုဆိုးမြွေစွယ်ကျိုး စိတ်ဓာတ်ဖြင့်   သင်ယူကြရမည်ဖြစ်သည်။   ပညာဆိုသည်မှာ သင်ကြား၍မကုန်နိုင်သောအရာဖြစ်သည်။   ရေကြောင်းပညာ၊လေကြောင်းပညာ ဆိုသည်မှာလည်း သင်ယူ၍မကုန်နိုင်သော  ပညာရပ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါပညာရပ်များ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက်တိုင်း လူငယ်မောင်မယ်တို့အား သင်ကြားပို့ချပေးနေသည်မှာ အနာဂတ်နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေးအတွက်  ကောင်းမွန်သော အစီအမံ(ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု)များဖြစ်သည်။ မည်သည့်ပညာရပ်မဆို မျိုးဆက်သစ်တို့အား လက်ဆင့်ကမ်း အမွေပေးထားနိုင်မှသာ ပိုမိုတိုးတက်ထွန်းကားနေမည်ဖြစ်သည်။ လက်ဆင့်ကမ်းအမွေ ပေးထားခြင်းမရှိပါက ပညာရပ်များတိမ်ကောပပျောက် သွားလေ့ရှိသည်ကို မြန်မာ့သမိုင်းတွင် သင်ခန်းစာများအဖြစ်  သိရှိကြပြီးဖြစ်သည်။  ထို့ကြောင့် ပညာလိုလားသော လူငယ်များအနေဖြင့် နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက်များကို အကျိုးရှိရှိအသုံးပြုခြင်းနှင့်အတူ မိမိအတွက်၊ မိမိ၏နိုင်ငံတော်အတွက် အကောင်းဆုံးသောလူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များဖြစ်လာမည်ဟု ယုံကြည်မိပါသည်။နိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် တပ်မတော်က  နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက်အတွင်း ငွေကုန်ကြေးကျခံကာ   ရေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းများ၊  လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းများကို  ဖွင့်လှစ်ပေးခြင်းမှာ လူငယ်များအနေဖြင့်   အနာဂတ်တွင် မိမိနိုင်ငံအတွက်  ကျရာတာဝန်ကိုကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်နိုင်ရန်ဖြစ်သည်။လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာနအတွက်လည်း များစွာ အထောက်အကူဖြစ်စေသည်။ ရေကြောင်းပညာများ၊ လေကြောင်းပညာများကို စိတ်ပါဝင်စားစွာ သင်ယူကြသောလူငယ်များ အရေအတွက်သည်   များပြားစွာ ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ လူငယ်များအနေဖြင့် မိမိနိုင်ငံနှင့်လူမျိုးကို  ချစ်ခင်မြတ်နိုးစွာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ကြရမည်။   ထိုသို့ စောင့်ရှောက်နိုင်ရန်အတွက် စိတ်ဓာတ်၊ စည်းကမ်း၊  ပညာပြည့်ဝရေးအတွက်   သင်ကြားပေးနေခြင်းဖြစ်သည်။   တစ်နည်းဆိုရလျှင် နိုင်ငံတော်နှင့်တပ်မတော်က လူငယ်မောင်မယ်တို့ကို    “လူချွန်လူကောင်းလေးတွေဖြစ်အောင် မြေတောင်မြှောက်ကာမြှင့်တင်” နေခြင်းကို အထူးပင် ဝမ်းသာပီတိဖြစ်မိပါကြောင်း ဂုဏ်ပြုရေးသား လိုက်ရပေသည်။    ။MWD
ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ပျံ့နှံ့နေတဲ့ရောဂါက စိုးရိမ်ရမလား
ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ပျံ့နှံ့နေတဲ့ရောဂါက စိုးရိမ်ရမလား
     ကမ္ဘာမှာပျံ့နှံ့မှုအများဆုံးနဲ့ လူအများဆုံး ခံစားနေရတဲ့ရောဂါက ဘာလဲဆိုရင် အီဘိုလာဗိုင်းရပ်လို သေစေနိုင်တဲ့ ကူးစက်ရောဂါတွေ မဟုတ်တော့ဘဲ စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ရောဂါတွေဖြစ်လာနေပြီလို့ နာမည်ကြီး ဆေးပညာဂျာနယ်ဖြစ်တဲ့ The Lancet ရဲ့ လေ့လာမှုစာတမ်းတစ်ခုက ဖော်ပြလိုက်ပါတယ်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ လူပေါင်း ၁ ဘီလီယံကျော်အထိ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာပြဿနာတွေခံစားနေရတယ်ဆိုတဲ့ အချက်က လူအများအပြားကို စိုးရိမ်စေခဲ့ပါတယ်။၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်း  ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ   လူပေါင်း ၁ ဒသမ ၂ ဘီလီယံနီးပါးဟာ စိတ်ရောဂါတစ်မျိုးမျိုးကို ခံစားနေကြရပြီး ဒီပမာဏဟာ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်ကာလနဲ့နှိုင်းယှဉ်ရင် ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာတာဖြစ်ပါတယ်။ သုတေသနပြုလုပ်သူတွေက စိတ်ရောဂါ ၁၂ မျိုးကို လေ့လာခဲ့ရာမှာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုရောဂါနဲ့ စိတ်ကျရောဂါတို့ဟာ အမြန်ဆုံးတိုးလာတဲ့ရောဂါတွေဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိပါတယ်။ စိုးရိမ်ပူပန်မှုရောဂါက ၁၅၈ ရာခိုင်နှုန်း၊ စိတ်ကျရောဂါက ၁၃၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာပြီး ယနေ့ကမ္ဘာပေါ်မှာ အများဆုံးတွေ့ရှိရတဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေး ပြဿနာတွေဖြစ်လာနေပါတယ်။သုတေသနပညာရှင်တွေလေ့လာခဲ့တဲ့ စိတ်ရောဂါတွေထဲမှာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုရောဂါ၊ စိတ်ကျရောဂါ၊ ပြင်းထန်မှုမရှိတဲ့ရေရှည်စိတ်ကျရောဂါ၊ စိတ်ကြွစိတ်ကျရောဂါ၊ ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်မှုရောဂါ၊ အော်တစ်ဇင်ရောဂါ၊ စိတ်မရှည်ရန်လိုရောဂါ၊ ADHD ရောဂါ၊ အစား အသောက်အလွန်ရွေးသည့်ရောဂါ၊ အစားအသောက် အတိုင်းအတာကို ပုံမှန်မစားသည့်ရောဂါ၊ ဉာဏ်ရည်အားနည်းသည့်ရောဂါနဲ့ တခြားစိတ်ရောဂါအမျိုးအစားတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီရောဂါတွေထဲမှာ ADHD နဲ့ ဉာဏ်ရည်အားနည်းသည့် ရောဂါတွေဖြစ်ပွားမှုသာအနည်းငယ်လျော့ကျလာပြီး ကျန်ရှိတဲ့ရောဂါအများစုကတော့ ပိုမိုတိုးမြင့်လာနေပါတယ်။ သို့ပေမယ့်လည်း လူတိုင်းအပေါ် တူညီစွာ သက်ရောက်တာတော့မဟုတ်ပါဘူး။ စိတ်ကျရောဂါ၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု၊ စိတ်ကျစိတ်ကြွရောဂါ၊ အစားအသောက် အလွန်ရွေးသည့်ရောဂါ၊ အစားအသောက် အတိုင်းအတာကို ပုံမှန်မစားသည့်ရောဂါတို့ကို အမျိုးသမီးတွေမှာ ပိုတွေ့ရပါတယ်။ အခြားတစ်ဖက်မှာ ADHD၊ အော်တစ်ဇင်ရောဂါနဲ့ စိတ်မရှည်ရန်လိုရောဂါတို့ကတော့ အမျိုးသားတွေမှာ ပိုများနေပါတယ်။အသက်အရွယ်အလိုက်ကြည့်မယ်ဆိုရင် အသက်၁၅ နှစ်ကနေ ၁၉ နှစ်အတွင်းရှိ လူငယ်တွေမှာ စိတ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို အများဆုံးတွေ့ရတယ်လို့ လေ့လာမှုကဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါဟာ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဆယ်ကျော်သက်အုပ်စုက စိတ်ကျန်းမာရေး ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးအများဆုံး ခံနေရတဲ့ အုပ်စုဖြစ်လာတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသုတေသနကို နိုင်ငံနဲ့ဒေသ၂၀၄ ခုမှာ ပြုလုပ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် အနောက်နိုင်ငံတွေမှာ စိတ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုက ပိုမိုပြင်းထန်နေပါတယ်။ ဥပမာ နယ်သာလန်နိုင်ငံမှာဆိုရင် လူဦးရေတစ်သိန်းမှာ စိတ်ရောဂါဖြစ်ပွားသူ ၃၅၅၅ ဦးအထိရှိနေပြီး ဗီယက်နမ်မှာတော့ ၁၃၀၂ ဦးခန့်သာရှိပါတယ်။ အလယ်အလတ်ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံတွေမှာတော့လူတစ်သိန်းမှာ ၁၈၅၃ ဦးဝန်းကျင်ရှိနေပြီး ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံတွေမှာတော့ ၂၁၈၄ ဦးခန့်ရှိနေပါတယ်။ဘာကြောင့် စိတ်ရောဂါတွေ ဒီလောက်တိုးလာတာလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းကတော့ လူအများစိတ်ဝင်စားနေတဲ့ အချက်ဖြစ်ပါတယ်။ သုတေသနဦးဆောင်သူ ဒေါက်တာဒါမီယန်ဆန်တိုမော်ရိုက  စိတ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှု တိုးမြင့်လာခြင်းအတွက် အကြောင်းရင်းတွေ များစွာရှိနေပြီး တစ်ခုချင်းစီခွဲထုတ်ဖို့ခက်တယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူ့ရဲ့လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ဒေါက်တာရောဘတ်ထရက်စမန်းကတော့ အဓိကအကြောင်းရင်းတစ်ခုကို ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါကလူ့အဖွဲ့အစည်းအနေနဲ့ စိတ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုအပေါ် အမြင်ဆိုးတွေလျော့နည်းလာတာကြောင့် လူတွေက အခုဆို ပိုမိုပွင့်လင်းလာကြပြီး တိတ်တဆိတ်ခံစားနေမယ့်အစား ဆေးကုသမှုရှာဖွေ လာကြတာဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ဒါပေမဲ့ လူတိုင်းက ဒီအမြင်ကို သဘောတူကြတာတော့မဟုတ်ပါဘူး။ တချို့ပညာရှင်တွေကတော့ စိတ်ရောဂါတွေကို လိုအပ်တာထက်ပိုပြီး ရောဂါအမည်တပ်နေတယ်လို့ ထောက်ပြနေကြပါတယ်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှာ ၂၀၁၃ ခုနှစ်က စိတ်ကျန်းမာရေးလူနာ ၄ သန်းနီးပါးသာရှိခဲ့ပေမယ့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ၉ သန်းအထိ မြင့်တက်လာတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါကရောဂါအမည်တပ်တာကို အလွန်အကျူးလုပ်နေတာကြောင့်ဖြစ်တယ်လို့ပြောနေရတာပါ။ ဗြိတိန်ဆရာဝန် ၇၅၀ ကို မေးမြန်းခဲ့ရာမှာ ၄၄၂ ယောက်က ဒီအမြင်ကို သဘောတူကြပြီး ၈၁ ယောက်ကသာ စိတ်ရောဂါတွေကို လုံလောက်အောင် ရောဂါအမည်မတပ်နိုင်သေးဘူး လို့ပြောကြပါတယ်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာ ဩစတြေးလျသုတေသီများက “concept creep” ဆိုတဲ့ အယူအဆကို ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။ အဓိပ္ပာယ်ကတော့ စိတ်ရောဂါတချို့ရဲ့ သတ်မှတ်ချက်တွေကို ပိုမိုချဲ့ထွင်ပြောင်းလဲလာတာကြောင့် ယခင်က ပုံမှန်လို့ယူဆတဲ့အပြုအမူတွေကို အခုတော့ ရောဂါအဖြစ် သတ်မှတ်လာကြတာဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ ကျောင်းမှာ ဂနာမငြိမ်ဖြစ်နေတဲ့ ကလေးတစ်ယောက်ကို ၁၉၉၀ ခုနှစ်ကထက် ယနေ့ခေတ်မှာ ADHD လို့ ရောဂါအမည် တပ်နိုင်ခြေပိုများလာတာမျိုးပါ။တစ်ဖက်မှာလည်း ဆေးဝါးကုမ္ပဏီကြီးတွေဟာ ဒီအခြေအနေကနေ အကျိုးအမြတ်များစွာ ရရှိနေကြပါတယ်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များကစပြီး ဆေးဝါးကုမ္ပဏီတွေဟာ အမေရိကန်စိတ်ကျန်းမာရေး အဖွဲ့အစည်းကိုဖိအားပေးကာ စိတ်ကျရောဂါကိုယာယီဖြစ်ပွားတဲ့ အခြေအနေမဟုတ်ဘဲ ရေရှည်ဆေးသောက်ရမယ့် ရောဂါတစ်ခုအဖြစ် ပြန်လည်သတ်မှတ်စေခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာတော့ သူတို့ထုတ်တဲ့ SSRI ဆေးတွေ အလုပ်ဖြစ်တယ် ဆိုတာကို သက်သေပြဖို့ သုတေသနတွေကို ငွေကြေးထောက်ပံ့ပြီး ဆရာဝန်တွေကိုလည်း ဆေးညွှန်းပိုရေးပေးဖို့လှုံ့ဆော်ခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းသုတေသနတွေကတော့ အစောပိုင်း SSRI စမ်းသပ်မှုတချို့ကို ကုမ္ပဏီတွေကကြိုးကိုင်ခြယ်လှယ်ထားတယ်လို့ဖော်ထုတ်ခဲ့ပါတယ်။GlaxoSmithKline၊Forest Laboratories နဲ့ Takeda တို့လို ကုမ္ပဏီတွေကဆရာဝန်တွေကို လက်ဆောင်ပေးပြီး လူနာတွေကို စိတ်ကျဆေးပိုပေးဖို့ ဆေးညွှန်းရေးခိုင်းခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေနဲ့ တရားစွဲခံခဲ့ရပါတယ်။ဒါပေမဲ့ စိတ်ရောဂါတွေတိုးလာတာကို ဆေးဝါးကုမ္ပဏီတွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားနဲ့ ရောဂါအမည်ပိုတပ်တာတို့နဲ့ချည်း မရှင်းပြနိုင်ဘူးလို့ တချို့ပညာရှင်များက ယူဆကြပါတယ်။ သူတို့အမြင်အရ ယနေ့ခေတ်လူနေမှုပုံစံကိုက လူတွေကို စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနာကျင်အောင် လုပ်နေတယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။ စိတ်ရောဂါအထူးကုဆရာဝန် အဲလက်ကာမီက “လူသားတွေဟာ အစကတည်းက အုပ်စုလိုက်နေထိုင်ဖို့ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ကြတာဖြစ်ပြီး ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဓလေ့၊ ဘာသာရေးထုံးတမ်းတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ လူ့အသိုင်းအဝိုင်းတွေထဲမှာ အသက်ရှင်ဖို့ အဆင်ပြေတာပါ။ ဒါပေမဲ့ အခုခေတ်မှာတော့ လူတွေကမြို့ပြဘဝမှာအထီးကျန်ဆန်ဆန်နေထိုင်လာကြပြီး လှုပ်ရှားမှုနည်းလာတယ်၊ ဓာတုပစ္စည်းပါတဲ့ အစားအစာတွေစားလာတယ်၊ သတင်းဆိုးတွေ၊ အကြမ်းဖက်သတင်းတွေကို နေ့တိုင်းကြည့်နေရတယ်”လို့ ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်က"Depression as a disease of modernity" ဆိုတဲ့လေ့လာမှုမှာလည်း ယနေ့ခေတ်လူတွေဟာ အစာပိုစားပေမယ့် အာဟာရချို့တဲ့နေတယ်၊ လှုပ်ရှားမှုနည်းတယ်၊ နေရောင်မရဘူး၊ အိပ်ရေးပျက်နေတယ်၊ လူမှုဆက်ဆံရေး ကင်းကွာလာတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ GDP မြင့်လေလေ စိတ်ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများလေလေလို့လည်း ဆိုပါတယ်။ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကာလမှာ လော့ဒေါင်း၊အထီးကျန်မှု၊ အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်မှုနဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုတွေကြောင့် စိတ်ရောဂါဖြစ်မှုနှုန်းတွေ အလွန်မြင့်တက်လာခဲ့တယ်လို့ The Lancet ရဲ့လေ့လာမှုကဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် social media အသုံးပြုမှုဟာ စိတ်ကျရောဂါ၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုနဲ့ မူမမှန်တဲ့အစာစားခြင်းဆိုင်ရာ ရောဂါတွေကို ဖြစ်စေတယ်ဆိုတဲ့ သုတေသန၁၄၃ ခုကျော်ရှိနေပြီး အထူးသဖြင့် ဆယ်ကျော်သက်တွေမှာ အကျိုးသက်ရောက်မှုကြီးမားတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ အမေရိကန်ရဲ့ သုတေသနတစ်ခုအရတစ်ရက်ကို social media သုံးနာရီကျော်အသုံးပြုတဲ့ ဆယ်ကျော်သက်တွေဟာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုနဲ့ စိတ်ကျရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေနှစ်ဆအထိ   မြင့်တက်လာပါတယ်။ အမေရိကန်ဆယ်ကျော်သက်ထက်ဝက်နီးပါးက socialmedia ဟာ သူတို့ရဲ့စိတ်ကျန်းမာရေးကို အများအားဖြင့် မကောင်းတဲ့သက်ရောက်မှုပေးတယ်လို့ ယူဆကြ ပါတယ်။ဒါဆို ဒီအခြေအနေတွေအပေါ်မှာ လူတွေစိုးရိမ်သင့်လားဆိုတဲ့မေးခွန်းတစ်ခုက နောက်ဆုံးကျန်နေပါတယ်။ အဖြေကတော့ “အခြေအနေပေါ်မူတည်တယ်” ဆိုတာပါပဲ။ ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံတွေမှာ စိတ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှုန်းပိုမိုမြင့်မားနေပေမယ့် အဲဒီနိုင်ငံတွေက ဆေးဝါးကုမ္ပဏီတွေအတွက် အကြီးမားဆုံးဈေးကွက်တွေဖြစ်တာကြောင့် ရောဂါအမည်ပိုတပ်ခံရနိုင်တာ ရှိသလိုဆေးလွန်ကဲ သုံးစွဲရနိုင်ခြေလည်းရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့တချို့ဖြေရှင်းနည်းတွေကတော့ ရှင်းပါတယ်။ ဖုန်းနဲ့ social media အသုံးပြုချိန်ကို ကန့်သတ်လိုက်တာ၊ အာဟာရပြည့်ဝအောင်စားတာ၊ လေ့ကျင့်ခန်းပုံမှန်လုပ်တာ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်အောင် တည်ဆောက်တာ၊ တရားထိုင်တာ၊ ဆုတောင်းမေတ္တာပို့တာတွေဟာ စိတ်ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်ဖို့ သိပ္ပံနည်းကျအရသာမက လက်တွေ့မှာလည်း လက်သင့်ခံထားတဲ့အရာတွေဖြစ်ကြောင်း ရေးသားတင်ပြလိုက်ရပါတယ်။        ။MWD
ကျောက်ကပ်မပျက်စီးစေရန် သိထားသင့်သောအချက်များ
ကျောက်ကပ်မပျက်စီးစေရန် သိထားသင့်သောအချက်များ
    ကျောက်ကပ်သည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ရှိ အညစ်အကြေးများကို စစ်ထုတ်ပေးပြီး သွေးပေါင်ချိန်၊    ပိုတက်ဆီယမ်နှင့်   pH အဆင့်များကိုထိန်းညှိပေးသည့်    အရေးကြီးသော   အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။     ကျောက်ကပ်မပျက်စီးစေရန် အောက်ပါအချက်များကို  သိထားသင့် သည်။ရေလုံလောက်စွာသောက်သင့်ပုံမှန်လူတစ်ယောက်အနေဖြင့် တစ်ရက် လျှင် ရေ(၈-၁၀)ဖန်ခွက်၊ သောက်ရေသန့် (၂-၃)လီတာသောက်ပေးခြင်းဖြင့် ကျောက် ကပ်ကို ကျန်းမာစေသည်။အငန်လျှော့စားသင့်အငန်များများစားခြင်းက သွေးဖိအား တက်စေပြီး    ကျောက်ကပ်ကိုထိခိုက်စေ နိုင်သည်။ဆီးချိုနှင့်သွေးတိုးထိန်းချုပ်သင့် ကျောက်ကပ်ကို အများဆုံးထိခိုက်စေသည့် အကြောင်းရင်းမှာ    ဆီးချိုနှင့်သွေးတိုး ရောဂါဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကျောက် ကပ်မပျက်စီးရန်   ဆီးချိုနှင့်သွေးတိုးကို ထိန်းသင့်သည်။ဆေးဝါးများသတိပြုသင့်အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများကို  ရေရှည်စွဲသောက်ခြင်းသည် ကျောက်ကပ်ကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ကျန်းမာရေးပုံမှန်စစ်ဆေးသင့်ကျောက်ကပ်ရောဂါ    မျိုးရိုးရှိသူများနှင့် အသက်အရွယ်ကြီးသူများအနေဖြင့်   ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက်ကို    ပုံမှန် စစ်ဆေးသင့်သည်။အဝလွန်ခြင်း၊  ဆေးလိပ်နှင့်  အရက်အလွန်အကျွံသောက်သုံးခြင်းဖြင့် ကျောက် ကပ်ပျက်စီးစေနိုင်သည်။  ကျောက်ကပ် ကောင်းမွန်စွာ    အလုပ်မလုပ်ပါက   ခန္ဓာ ကိုယ်တွင်းအဆိပ်အတောက်များ   စုပုံလာနိုင်သဖြင့်   အောက်ပါအချက်များကိုသတိပြုသင့်သည်။- ရေသောက်နည်းခြင်းက ကျောက်ကပ်ကို   အမြန်ဆုံးဒုက္ခပေးနိုင်သောကြောင့်   ရေများများသောက်သင့်သည်။- သွေးတိုးရောဂါနှင့် ဆီးချိုရောဂါက ကျောက်ကပ်ပျက်စီးမှု        ဖြစ်နိုင်သော အကြောင်းရင်းများဖြစ်သောကြောင့်  သတိ ပြုသင့်သည်။- အကိုက်အခဲ   ပျောက်ဆေးများကို အလွန်အကျွံသုံးစွဲခြင်းက  ကျောက်ကပ် ကို   ဖြည်းဖြည်းချင်းအဆိပ်ဖြစ်စေသည့် အတွက် ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်။- ဆီးအမြှုပ်ထခြင်း၊ ခြေထောက်ဖော ရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေ ခြင်းမှာ စောစောသတိပေးသောလက္ခဏာများဖြစ်သည်။- အငန်(ဆား)စားသုံးမှု   များလွန်း၍ ကျောက်ကပ်အလုပ်ဒဏ်ပိနိုင်သည်။- ဆီးသွားချင်သည်ကို   အောင့်ထား၍ အချိန်ကြာမြင့်သောအခါ  ကျောက်ကပ်လုပ်ငန်း အားနည်းနိုင်သည်။- တိုင်းရင်းဆေး  သို့မဟုတ် တချို့ဆေး ဝါးများကို   အသုံးပြုနည်းမမှန်ကန်သောကြောင့် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးနိုင်သည်။- ဆီးစစ်ခြင်းနှင့်    ခရီတီနင်းကိုပုံမှန် စစ်ဆေးမှုပြုလုပ်ခြင်းဖြင့်    ကျောက်ကပ် ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို   စောစီးစွာကာကွယ် နိုင်သည်။ကျောက်ကပ်၏တာဝန်ကျောက်ကပ်က   အရွယ်အစားသေး ငယ်သော်လည်း  ခန္ဓာကိုယ်၏အရေး ပါသော     လုပ်ငန်းဆောင်တာ အများစုကိုတာဝန်ယူထားသည်။   ကျောက်ကပ်က စားသုံးလိုက်သော  အစားအစာများထဲမှပါဝင်သောအဆိပ်အတောက်နှင့် အကျိုး မပြုသည့်ပစ္စည်းများကို    စွန့်ထုတ်ပေး သည်။သွေးပေါင်ချိန်ထိန်းညှိရန်လိုအပ်သောဟော်မုန်းကိုထုတ်ပေးသည်။ ကိုယ်တွင်းအရည်ဓာတ်ကို ထိန်းညှိပေးသည်။ ဆီးသွားစေသည်။ ထို့ပြင် တခြားသော ခန္ဓာ ကိုယ်အတွက်     အရေးပါသောလုပ်ငန်း ဆောင်တာများကိုလည်း လုပ်ဆောင်ပေးသည်။ကျောက်ကပ်ထိခိုက်စေနိုင်သော အချက်များကျောက်ကပ်ထိခိုက်စေနိုင်သောအချက် များစွာရှိသည်။ ကျောက်ကပ်ကို အများဆုံးထိခိုက်စေသည့် အကြောင်းရင်းမှာ ဆီးချိုရောဂါနှင့်သွေးတိုးရောဂါဖြစ်သည်။ မျိုးရိုးလိုက်ခြင်း၊ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး ကွာခြားခြင်း၊      အသက်အရွယ်ကြောင့် လည်း ကျောက်ကပ်ထိခိုက်နိုင်သည်။သွေးချိုကို သေချာမထိန်းခြင်း၊  သွေးတိုးကိုသေချာထိန်းညှိမှုမရှိခြင်း တို့ကြောင့် ကျောက်ကပ်အတွင်း    သွေးကြောများ ထိခိုက်လာပြီး   ကျောက်ကပ်ပျက်စီးနိုင်သည်။    ကျောက်ကပ်က    ကောင်းစွာအလုပ်မလုပ်နိုင်တော့သည့်အခါ   သွေးအတွင်း  အနည်အနှစ်များလာပြီး    ခန္ဓာကိုယ်တွင် ရောဂါများဝင်လာနိုင်သည်။ကျောက်ကပ်ကျန်းမာနေစေရန် အဓိကလိုက်နာရမည့်အချက်များနေ့စဉ်စားသုံးသည့်အစားအစာများကကျောက်ကပ်ကျန်းမာရေးအပေါ်  သက် ရောက်မှုရှိသည်။ ကျောက်ကပ်ကျန်းမာ နေစေရန် အောက်ပါအချက်များကို သတိပြုဆင်ခြင်သင့်သည်။အငန်လျှော့စားသင့်သည်။ အငန်ဓာတ်က    ကျောက်ကပ်ပျက်စီးရခြင်း၏  အဓိက  အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။    အငန်စားသုံးမှုများခြင်းက ကျောက်ကပ် ကို   ထိခိုက်စေနိုင်သည်။   ကျောက်ကပ် ထိခိုက်သွားသောအခါ ကိုယ်တွင်းဆိုဒီယမ် များ မစစ်ထုတ်နိုင်တော့ဘဲ သွေးတိုးရောဂါ ထပ်ဝင်လာနိုင်သည်။ပိုတက်ဆီယမ်ကခန္ဓာကိုယ်အတွက်အရေးပါသောဓာတ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့သော် ကျောက်ကပ်ရောဂါရှိသူများအနေ ဖြင့် ပိုတက်ဆီယမ်ကို အကန့်အသတ်သာလိုအပ်သည်။ ထို့ကြောင့် တစ်နေ့တာကို ပိုတက်ဆီယမ်   ၂၀၀၀  မီလီဂရမ်သာ စားသုံးသင့်သည်။ ပိုတက်ဆီယမ်ကြွယ်ဝ သော  အစားအစာမှာ ဖီးကြမ်းငှက်ပျော သီးဖြစ်သည်။ကျောက်ကပ်    ထိခိုက်ထားသူသည် ကိုယ်တွင်းပိုလျှံနေသော ဖော့စဖရပ်များကိုမစစ်ထုတ်နိုင်တော့ပါ။   ဖော့စဖရပ်ဓာတ်ကလည်း နေ့စဉ်စားသုံးသည့်အစားအစာများထဲ၌ပါဝင်သော ဓာတ်တစ်ခုဖြစ် သည်။ ဖော့စဖရပ်များပြားမှုက ခန္ဓာကိုယ် ကိုထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဖော့ စဖရပ်ကိုလည်း တတ်နိုင်သမျှလျှော့သင့် သည်။ကျောက်ကပ်ရောဂါရှိသူများ အနေဖြင့်  နောက်ထပ်  သတိထားရမည့်အချက်မှာ ပရိုတင်းများစွာ မစားမိစေရန်နှင့် ကယ်လ် စီယမ်ကိုလျှော့စားသင့်သည်။   ကျောက် ကပ်ရောဂါရှိသူများ      စားသုံးသင့်သော အစားအစာများစွာရှိသည်။ပန်းဂေါ်ဖီတွင် ဗီတာမင်- C၊ ဗီတာမင်-K၊ ဗီတာမင်- E တို့အပါအဝင် အာဟာရ ဓာတ်များစွာပါဝင်နေသည်။ အမျှင်ဓာတ် ကြွယ်ဝစွာပါဝင်သကဲ့သို့  ရောင်ရမ်းမှုကိုလျော့ပါးစေနိုင်သည့် ဒြပ်ပေါင်းများလည်း ပါဝင်သည့်အတွက် စားသင့်သည်။စပျစ်သီးက      အရသာရှိရုံသာမကအာဟာရလည်းကြွယ်ဝသည်။ ဗီတာမင်- C နှင့်ရောင်ရမ်းမှုကို သက်သာစေနိုင်သောဖလေဗိုနွိုက်ကဲ့သို့    ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင် ပစ္စည်းများပါဝင်သည်။ နှလုံးကျန်းမာစေ နိုင်သကဲ့သို့    ဆီးချိုရောဂါကာကွယ်ပေးပြီးတည်ငြိမ်မှုစွမ်းရည်ကျဆင်းခြင်းကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သည့်အတွက်  စားသင့်သည်။ ကြက်ဥအနှစ်က    အာဟာရဓာတ် ကြွယ်ဝသော်လည်း ဖော့စဖရပ်ပါဝင်မှုများ သောကြောင့် ကျောက်ကပ်ရောဂါရှိသူများအတွက် ကြက်ဥအကာက အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ပရိုတင်းဓာတ်ရနိုင်သော်လည်း ကျောက်ကပ်ကို    မထိခိုက်စေနိုင်သောအဆာပြေစားစရာတစ်ခုအဖြစ်    စားနိုင်သည်။ကြက်သွန်ဖြူက ဟင်းလျာများနှင့် အရသာကိုပိုကောင်းနိုင်သည်။ အာဟာရ ကြွယ်ဝသကဲ့သို့  မဂ္ဂနီဆီယမ်၊ ဗီတာမင်- C  နှင့်  ဗီတာမင်- B6   တို့ပါဝင်နေပြီး နာကျင်ရောင်ရမ်းမှုကို     လျော့ကျစေနိုင် သော ဆာလဖာဒြပ်ပေါင်းပါဝင်နေသည်။ကျောက်ကပ်ကောင်းလိုလျှင် တစ်ရက်ကို အနည်းဆုံး     ကြက်သွန်ဖြူသုံးမြွှာခန့် စားသင့်သည်။ဂေါ်ဖီထုပ်တွင် မီတာမင်- K၊ ဗီတာမင်- C နှင့် ဗီတာမင်- B တို့အများအပြားပါဝင် နေသည်။ အမျှင်ဓာတ်ကြွယ်ဝမှုက အစာ ခြေစနစ်ကိုကျန်းမာစေသကဲ့သို့   ဝမ်းမှန် စေနိုင်သည်။ ပိုတက်ဆီယမ်၊ ဖော့စဖရပ် နှင့်ဆိုဒီယမ်ပါဝင်မှုနည်းသောကြောင့် ကျောက်ကပ်ရောဂါရှိသူများအတွက် သင့်လျော်သော  ဟင်းသီးဟင်းရွက်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ကျောက်ကပ်ရောဂါရှိသူများအနေဖြင့် ပရိုတင်းလျှော့စားရမည်ဆိုသော်လည်း ခန္ဓာကိုယ်ကျန်းမာရန် လိုအပ်သောပရိုတင်း ဓာတ်ကိုပြည့်ဝစွာစားသင့်သည်။     ထို့ ကြောင့် ကျောက်ကပ်သမားများရှောင်ရ မည့် ပိုတက်ဆီယမ်၊ ဆိုဒီယမ်ပါဝင်မှုနည်း သည့်အရေခွံမပါသော ကြက်ရင်ပုံသားကို စားသုံးပေးသင့်သည်။ငရုတ်ပွသည် အာဟာရကြွယ်ဝသော်လည်း တခြားဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့်မတူဘဲ ပိုတက်ဆီယမ်ပါဝင်မှုနည်းသည်။ ငရုတ်ပွအရောင်တောက်တောက်က ဗီတာမင်- K၊ ဗီတာမင်-C ကြွယ်ဝစွာပါဝင်ပြီး ကျောက် ကပ်ရောဂါရှိသူများစားသုံးပေးသင့်သည့် အစားအစာဖြစ်သည်။ကျောက်ကပ်ရောဂါရှိသူများအနေဖြင့် အနီရောင်အသား၊ ဘဲသား၊ ငါးခြောက်၊ နို့ထွက်ပစ္စည်း၊ ငါးပိ၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ဆီသွတ် ဘူး၊ သစ်သီးခြောက်၊ အာလူး၊ ခရမ်းချဉ် သီး၊ ကြက်ဥအနှစ်၊  လိမ္မော်သီး၊ ငှက်ပျော သီး၊ အချိုရည်၊ အရက်၊ ဆေးလိပ်၊ ဆော်ဒါနှင့်  ပေါင်မုန့်တို့စားသုံးခြင်းမှ   ရှောင်သင့်ကြောင်း အကြံပြုရေးသားလိုက်ရပါသည်။MWD 
ပွင့်သောပန်းတိုင်း လန်းဆန်းဝေစည် အားလုံးစုံစုံညီညီ ပညာသင်ကြားမည်
ပွင့်သောပန်းတိုင်း လန်းဆန်းဝေစည် အားလုံးစုံစုံညီညီ ပညာသင်ကြားမည်
 နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက် သုံးလတာကာလသည် ကျောင်းတော်ကြီးနှင့်ဝေးကွာပြီး ပျင်းရိငြီးငွေ့ဖွယ်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ကျောင်းပိတ်ရာသီ၌ ပျော်ရာပျော်ရာ ဌာနများနှင့် သန်ရာ သန်ရာတို့တွင် ကျင်လည်ကြသည်ဆိုသော်လည်း အပေါင်းအသင်းသူငယ်ချင်းများနှင့် တစုတဝေးတည်း ပေါင်းစုံရာ စာသင်ကျောင်းများ၏ ပျော်ရွှင်မှုကို လိုက်မမီဟုထင်သည်။ နုပျိုသစ်လွင်နေပြီး အဖူးအငုံပန်းလေးများ အသွင်ဆောင်သည့် မျိုးဆက်သစ်ကျောင်းသား ကျောင်းသူလေးများ၏ ကျက်သရေမင်္ဂလာအဖြာဖြာက ညွှန်းဖွဲ့မကုန်ဖြစ်သည်။ ငယ်ဂုဏ်ဟုဆိုသည့် နုပျိုသစ်လွင်မှုများနှင့် တက်ကြွလန်းဆန်းနေသည့် မျိုးဆက်သစ်ပန်းကလေးများ အစဉ်လန်းဆန်း နေရအောင် ပျိုးထောင်ကြရမည်မှာ မိဘ၊ ဆရာများ၏တာဝန်ဖြစ်သည်။ ကျောင်းသား ကျောင်းသူလေးများ ရှင်သန်ပွင့်လန်းဖွံ့ဖြိုးလာအောင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက် မြေတောင်မြှောက် ပေးကြရေးသည် ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး၏ တာဝန်ဖြစ်သည်။ ပန်းပင်ပျိုးပင် အဖူးအငုံလေးများနှင့် တူသည့် ကလေးသူငယ်၊ လူငယ်လူရွယ်များ၏ အနာဂတ်တောက်ပြောင်လာအောင်၊ မျှော်လင့်ချက်များ ဝေစည်လာအောင် ပညာသင်ကြားရေးကို အားပေးရမည်ဖြစ်သည်။ ပညာရေးကို မြှင့်တင်ရမည် ဖြစ်သည်။ ပညာအသီးသီး တည်ထွန်းရာ ဘူမိနက်သန်အောင်မြေသည် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ စာသင် ကျောင်းများပင်ဖြစ်သည်။ မေလ နောက်ဆုံးပတ်တွင် ကျောင်းအပ်နှံကြမည်။ ဇွန်လဆန်းတွင် ကိုယ်စီကိုယ်စီ စာသင်ကျောင်း အသီးသီးတွင် ပညာရည်နို့ သောက်စို့ကြတော့မည်ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ဆန္ဒအရင်းခံမှာ တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ကျောင်းများအားလုံး ဖွင့်လှစ်စေချင်သည့်ဆန္ဒဖြစ်သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ကျောင်းသား ကျောင်းသူလေးများအားလုံး တူတူညီညီ ရယ်ရယ်ပြုံးပြုံး၊ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်၊ တစုတရုံး ကျောင်းတက်ကြစေလိုသည်။ သို့သော်အခြေအနေအရ ကျောင်းမဖွင့်နိုင်သည့် ဒေသအချို့လည်း ရှိမည်ဖြစ်သည်။ အဖျက်သမားသောင်းကျန်းသူများ၏ နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီးမှုများကြောင့် ကျောင်းမဖွင့်နိုင်သည့် ဒေသများလည်းရှိသည်။ မကြာသောကာလတွင် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ကျောင်းများ အားလုံး ဖွင့်လှစ်၍ ကလေးသူငယ်အားလုံး ကျောင်းတက်ခွင့်ရနိုင်တော့မည်ဟု ယုံကြည်ထားသည်။ ဘက်စုံပညာရေးစနစ်လက်ရှိတွင် တည်ငြိမ်အေးချမ်းသော မြို့ရွာများ၌ အခြေခံပညာကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန် အသင့် ဖြစ်နေကြပြီ။ အကြောင်းအမျိုးမျိုးပြ၍ ပညာရေးကို နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီးမှုများကြောင့် မညီမမျှဖြစ်နေသည့် အခြေအနေအပေါ် စိတ်မကောင်းဖြစ်ရသည်။ ပညာရေးတွင် အနှောင့်အယှက်များ၊ စိန်ခေါ်မှုများ၊ အခက်အခဲများရှိသော်လည်း နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေဖြင့် ပြည်သူများ၏ လူမှုဘဝလုံခြုံရေး၊ ကလေးသူငယ်များ အေးချမ်းစွာ ပညာသင်ကြားနိုင်ရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အလေးထား ဆောင်ရွက်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ တစ်နိုင်ငံလုံး အသိပညာ၊ အတတ်ပညာ မြင့်မားတိုးတက်စေရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အထောက်အကူပြု အတတ်ပညာရှင်များ ထွန်းကားရေးအတွက် လူတိုင်း လက်လှမ်းမီသည့် ဘက်စုံပညာရေးစနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်နေသည်။ ကျောင်းနေအရွယ် ကလေးတိုင်း ကျောင်းနေနိုင်ရေး၊ အခမဲ့ပညာသင်ကြားရေးကို နိုင်ငံအနှံ့တွင် ‌ဖော်ဆောင်နေသည်။ အလေးထားသတိပြုယခု နိုင်ငံတော်အစိုးရသစ်လက်ထက်တွင် ပညာရေးကဏ္ဍအနာဂတ်အတွက် အားတက်ဖွယ်ရာ အခြေအနေများကို ကြားသိနေရသည်မှာ ဝမ်းမြောက်ဖွယ်ဖြစ်သည်။ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့က နိုင်ငံတော် သမ္မတ မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့ရာတွင် “ပညာရေးမြှင့်တင်ဖို့ဆိုရင် ကျောင်းနေအရွယ် ကလေးတိုင်း ကျောင်းနေဖို့နဲ့ ကျောင်းထွက်နှုန်းလျှော့ချစေဖို့၊ ပညာကိုဆုံးခန်းတိုင် သင်ကြားကြစေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ပညာနိမ့်ပါးရင် စဉ်းစားတွေးခေါ်မှုနဲ့ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်မှုတွေဟာလည်း နိမ့်ကျ နေမှာလည်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ကျွန်တော့်အနေနဲ့ အခြေခံပညာကဏ္ဍမှာ KG+9 အဆင့်အထိ အားလုံးသင်ယူနိုင်ကြဖို့ မူဝါဒချမှတ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါတယ်။ ဒါကို မိဘများ၊ ဆရာများအပါအဝင် တာဝန်ရှိသူများနဲ့ နိုင်ငံသားအားလုံးက သဘောပေါက်လက်ခံပြီး အောင်မြင်အောင် ဆောင်ရွက်ကြဖို့” တိုက်တွန်းပြောကြားချက်က ပညာရေးကဏ္ဍအတွက် အလေးထားသတိပြု လိုက်နာဆောင်ရွက် ရမည့် အရေးကြီးကိစ္စဖြစ်သည်။ ပညာရေးကဏ္ဍနိမ့်ကျနိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ကျေးလက်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြပြီး ယင်းတို့အနက် အသက် ၁၅ နှစ်အထက် ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းသော လူဦးရေသည် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးဖြင့် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်း ပြုကြကာ ၉ ဒသမ ၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ကုန်ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းတွင်ပါဝင်လုပ်ကိုင်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်း ပြီးမြောက်သူများတက်ရောက်ကြသည့် နည်းပညာ၊ သက်မွေးပညာသင်တန်းကျောင်းနှင့် ဒီပလိုမာတန်း ပြီးမြောက်သူများသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် သုံးသိန်း ခန့်သာရှိသည်။ သုံးသိန်းဆိုသည့် အရေအတွက်က အသက် ၁၅ နှစ်အထက် လူဦးရေ၏ တစ်ရာခိုင်နှုန်း ကျော်သာရှိနေသည်ဖြစ်ရာ တိုင်းပြည်အနာဂတ်အတွက် ရင်လေးစရာဖြစ်သည်။ ပညာရေးကဏ္ဍ နိမ့်ကျနေသည်မှာ ယနေ့ထက်တိုင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ လုပ်ကိုင်စားသောက်နိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်အောင် အနည်းဆုံးအနေဖြင့် KG+9 ဟုခေါ်သည့် အလယ်တန်းအဆင့်ပညာရေးကို ပြီးမြောက်အောင် သင်ကြားသင့်သည်။ မိဘအုပ်ထိန်းသူများနှင့် တာဝန်ရှိသူများ၊ လုပ်ကိုင်နိုင်စွမ်းရှိသူ နိုင်ငံသား အားလုံးအနေဖြင့် တိုင်းပြည်နှင့် မျိုးဆက်များ၏ အနာဂတ်ကိုမြော်တွေး၍ ခိုင်မာသည့်ပညာရေး ကဏ္ဍတွင် လျှောက်လှမ်းနိုင်အောင် ဝိုင်းဝန်းဆောင်ရွက်ကြရန်လိုအပ်သည်။ အားလုံးစုစည်း ညီညွတ်မှုဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသဖြင့် အောင်မြင်မှုရခဲ့သည့် သာဓကများစွာလည်းရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ကျောင်းနေ အရွယ်ကလေးအားလုံး ပညာသင်ယူခွင့်ရရှိရေး၊ အနည်းဆုံး အလယ်တန်းအဆင့် (KG+9) ပြီးမြောက်သည်အထိ ပညာသင်ယူနိုင်ကြရေးနှင့် အနာဂတ်ပညာရေးကို ပိုမိုကောင်းမွန် လာစေရေးအတွက် အမျိုးသားရေးတာဝန်တစ်ရပ်အနေဖြင့် တက်ညီလက်ညီ ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ပါက တိုင်းပြည် အနာဂတ်အတွက် စိတ်အေးဖွယ်ဖြစ်သည်။ ကျောင်းနေရေးထောက်ကူသုတေသနပြုချက်များအရ ကလေးသူငယ်များအား ကျောင်းထားရန် တွန့်ဆုတ်နေကြသည့် မိဘများကို ပညာတန်ဖိုးနားလည်သဘောပေါက်လာအောင် စည်းရုံးပြီး နိုင်ငံတော်နှင့် လူမှု ပတ်ဝန်းကျင် အသိုင်းအဝိုင်းက ကူညီပံ့ပိုးပေးရန် အသင့်ရှိနေသည်ကို ယုံကြည်လာအောင် စွမ်းဆောင်ပေးနိုင်ကြပါက မိမိတို့၏ရင်သွေး ကလေးသူငယ်များ ကျောင်းပရဝဏ်အသီးသီးသို့ စုံစုံညီညီ ရောက်ရှိလာမည်မှာ သေချာသည်။ နိုင်ငံတော်အနေဖြင့် အခမဲ့ပညာရေးအစီအစဉ်အရ ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်များ၊ ဗလာစာအုပ်များ၊ ခဲတံ၊ ဘောပင်၊ ကျောင်းဝတ်စုံများကို အခမဲ့ထောက်ပံ့ ပေးနေသကဲ့သို့ အတန်းကူးပြောင်းသွားကြသည့် ကျောင်းသားများထံမှ ကျောင်းဝတ်စုံများနှင့် စာအုပ်များကိုလိုအပ်သည့် ကျောင်းသားများထံ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခြင်းနှင့် အမှန်တကယ် ကျောင်း နေရန် အခက်အခဲရှိသည့် ချို့တဲ့နွမ်းပါးသူများကို ပညာသင်ထောက်ပံ့ကြေး ပံ့ပိုးပေးခြင်းတို့သည် အခက်အခဲရှိသည့် မိဘများ၏ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို အထိုက်အလျောက်လျော့ကျစေနိုင်ပြီး ကလေးများကို ကျောင်းထားရေးအတွက် အထောက်အကူပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ကျောင်းသားမိဘများအနေဖြင့်လည်း မိမိသားသမီးများကို အမှန်တကယ် စာတတ်မြောက်စေရန် အရည်အသွေးရှိသည့် ပညာများသင်ကြားမှုကိုလိုလားကြသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း ဆရာ ဆရာမ လုံလောက်ရေး၊ ရရှိထားသည့်ဘွဲ့နှင့် သင်ကြားနေသည့် ဘာသာရပ်ကိုက်ညီရေး၊ ဆရာ ဆရာမများ အရည်အသွေးမြှင့်တင်ရေး၊ ဆရာ ဆရာမများ သက်သာချောင်ချိရေး၊ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း များမွမ်းမံရေး၊ ကျောင်းဥပဓိရုပ် ကောင်းမွန်ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်ပေးကြရေးတို့သည် အလွန်အရေး ကြီးသဖြင့် နိုင်ငံတော်က ဆောင်ရွက်ပေးနေသည်။ အလယ်တန်းဆင့်ပြီးမြောက်သူများကို စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး မွေးမြူရေးနှင့် သက်မွေးပညာသင်တန်းများ ပိုမိုတက်ရောက်နိုင်ရန် လမ်းဖွင့်ပေးလျက်ရှိသည်။ ကျောင်းတက်သူဦးရေတိုးတက်ရေး၊ အတန်းကူးပြောင်းမှုနှုန်း မြင့်မားရေးကို အဟန့်အတားဖြစ်စေ သည့်အကြောင်းရင်းများကို အဖြေရှာပြီး ဖြေရှင်း ပေးကြရမည်ဖြစ်သည်။ ရင်ပေါင်တန်းလာနိုင်ရေးနိုင်ငံတော်က ကျောင်းနေအရွယ် ကလေးများအားလုံး အရည်အသွေးကောင်းမွန်ပြီး အဆင့်မီသည့် ပညာသင်ယူနိုင်ခွင့်ရအောင် ဖန်တီးဖော်ဆောင်ပေးနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ Education for All ဆိုသည့်အတိုင်း အားလုံးအတွက် ပညာရေးကို မဖြစ်မနေ အကောင်အထည် ဖော်လျက်ရှိသည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကလေးသူငယ် လူငယ်လူရွယ်အားလုံး ကျောင်းနေနိုင်ရေး ဖြစ်သည်။ ရည်မှန်းချက်သို့ ရောက်သည်အထိ စဉ်ဆက်မပြတ် ပညာသင်နိုင်ရေးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအတွင်း ပညာတတ်သူများ ပေါများလာရေးဖြစ်သည်။ ပေါများကြွယ်ဝသည့် ပညာတတ်များ၊ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များဖြင့် နိုင်ငံကိုတည်ဆောက်ကြရန်၊ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာရန်၊ နိုင်ငံတကာနှင့် ရင်ပေါင်တန်းနိုင်လာရန် ကြိုးစားကြရမည်ဖြစ်သည်။ ကျောင်းအပ်နှံကြပါစို့နိုင်ငံ၏အနာဂတ်က မျှော်လင့်ချက်ရောင်ခြည်များ လင်းလက်နေသည်။ အဓိကကျသည့် ပညာရေး နိမ့်ကျနေမှုကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ရန်အတွက် ရည်မှန်းချက်ကြီးကြီး ထားရှိဆောင်ရွက်နေသည်။ ယနေ့ ကျောင်းသား ကျောင်းသူ၊ မိဘအုပ်ထိန်းသူ၊ ဆရာ ဆရာမများက တောက်ပလာတော့မည့် ပညာရေးခရီးလမ်းတွင် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖြတ်သန်းနိုင်ရန်အတွက် ပညာရေးနှိုးဆော်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သည့် “ကျောင်းနေ အရွယ်ကလေးအားလုံး အခြေခံပညာသင်ယူဖို့ ကျောင်းအပ်နှံကြပါစို့” ဆောင်ပုဒ်ပါအတိုင်း ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ခုနှစ် ပညာသင်နှစ်တွင် အားလုံး စုံစုံညီညီ ကျောင်းတက်နိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ကြရမည်ဖြစ်သည်။ မိဘအုပ်ထိန်းသူများအနေဖြင့် မိမိတို့၏ ကလေးငယ်များဘဝရှေ့ရေး၊ နိုင်ငံတော်အနာဂတ် တောက်ပြောင် လာရေးအတွက် လက်ငင်းအရေးကြီးသည့် ကျောင်းနေအရွယ် ကလေးငယ်တိုင်း ကျောင်းနေနိုင်ရေး၊ ကျောင်းနေကလေးတိုင်း စဉ်ဆက်မပြတ် ကျောင်းတက်နိုင်ရေး၊ ထူးချွန် ထက်မြက်သူများဖြစ်လာစေရေး နိုင်ငံတော်၏ ပညာရေးအစီအမံများနှင့်အတူ လိုက်ပါဆောင်ရွက် ကြပါရန် တိုက်တွန်းနှိုးဆော်အပ်ပါသည်။MDN
ရင်သွေးငယ်များ အနာဂတ်ဘဝလှပဖို့ ကျောင်းအပ်နှံကြစို့
ရင်သွေးငယ်များ အနာဂတ်ဘဝလှပဖို့ ကျောင်းအပ်နှံကြစို့
 လေအဝှေ့တွင် ပိတောက်ရနံ့တို့က သင်းပျံ့ချိုအီနေသည်။ မိုးလေးတစ်ဖြိုက်နှစ်ဖြိုက် ရွာသွန်းဖြိုးသည်နှင့် ပန်းပိတောက်တို့သည် ပင်လုံးကျွတ်မျှ ဝေဆာပွင့်ဖူးလာသည်။ မကြာမီ မိုးဖြိုင်ဖြိုင်ရွာတော့မည်။ ပန်းကလေးများပွင့်တော့မည်။ ကျောင်းဖွင့်ရာသီရောက်တော့မည်။ အဖြူနှင့်အစိမ်း တူညီကျောင်းဝတ်စုံဝတ်ဆင်၍ ကျောင်းတက်လာကြသော ရင်သွေးငယ်များကို ကြည်နူးဖွယ်ရာ မြင်တွေ့ကြရတော့မည်။ မြန်မာတို့သည် ပညာရေးနှင့်ပတ်သက်လျှင် ရှေးယခင်ကတည်းက ပညာရေချိန် နိမ့်ပါးသူများ မဟုတ်ကြပါ။ ပညာဉာဏ်စွမ်းအား ထက်မြက်သူများဖြစ်ကြသည်။ ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဦးသန့်အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံသား အသိပညာရှင်၊ အတတ်ပညာရှင်များစွာသည် ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် ပညာရဲရင့် ပွဲလယ်တင်ခဲ့ကြပေသည်။ သို့ရာတွင် နိုင်ငံရေးသဘောထားကွဲလွဲမှုနှင့် တိုင်းရင်းသားရေးရာပြဿနာများကြောင့် ပြည်သူများ ပညာသင်ကြားရေးအတွက် အခက်အခဲများရှိခဲ့သဖြင့် ပညာရေးအားနည်းချက်များ ရှိခဲ့လေသည်။ အထူးသဖြင့် ပညာရေးလောကအတွင်းသို့ နိုင်ငံရေးပယောဂများ မကြာခဏပူးကပ်လာမှုများကြောင့် ပညာရေးကဏ္ဍတွင် နှောင့်နှေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။ မြန်မာ့လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းသည် ပညာကိုအလေးအနက်တန်ဖိုးထားလေ့ရှိသော လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ အသိပညာကိုမြတ်နိုးဖွယ်ရာ ရတနာအဖြစ် တင်စားပမာပြုလေ့ရှိကြသည်။ ပညာတတ်မြောက်ပါမှ အဆိုးအကောင်း၊ အကျိုးအကြောင်းကို ခွဲခြားသိမြင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ပညာမတတ်သူသည် မျက်မမြင်နှင့်အလားတူပြီး သူကန်းစမ်းတဝါးဝါးစခန်းသွားလျှင် လိုရာဌာနမရောက်ဘဲ ဒုက္ခအဖုံဖုံကြုံရသကဲ့သို့ ပညာမတတ်လျှင် အရာရာတွင် ဆင်ခြင်ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်းမရှိသဖြင့် အမှားမှားအယွင်းယွင်းဖြင့် နောက်ဆုံးဒုက္ခတွင်း၌သာ နစ်မြုပ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် အရာရာတွင် အဆိုးအကောင်း၊ အကျိုးအကြောင်းကို ခွဲခြားသိတတ်သောပညာကို ရရှိရန်လိုအပ်ပါသည်။ လောကီလူသားများတွင် ပဋိသန္ဓေမွေးရာပါ ပညာဉာဏ်ထက်မြက်သူနှင့် အဆင့်ဆင့်သင်ယူ ကြိုးစားလေ့ကျင့်၍ ပညာဉာဏ်ထက်မြက်လာသူဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည့်အနက် ပဋိသန္ဓေမွေးရာပါ ပညာဉာဏ်ထက်မြက်သူက အလွန်နည်းပါးပြီး အဆင့်ဆင့်သင်ယူကြိုးစားလေ့ကျင့်၍ ဉာဏ်ပညာထက်မြက်လာသူက အများစုဖြစ်ရကား အသိပညာရှင်၊ အတတ်ပညာရှင်များပေါ်ထွက်လာရေးအတွက် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများသည် ပညာရေးကဏ္ဍကိုမြှင့်တင်၍ အဆင့်ဆင့်လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ပြီး မွေးထုတ်ပေးနေကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေဖြင့်လည်း ပညာရေးရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုက နိုင်ငံ့အတွက် တန်ဖိုးအရှိဆုံးသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအဖြစ်ရှုမြင်ကာ ပညာရေးအဆင့် အတန်းတိုးတက်မြင့်မားရေးအတွက် နှစ် ၃၀ အမျိုးသားပညာရေးစီမံကိန်းကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ယခင်က ပညာရေးနှင့်ပတ်သက်၍ အခြေခံပညာမူလတန်းအဆင့်အား မသင်မနေရစနစ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း လူတိုင်းအခြေခံပညာ မူလတန်းတက်ရောက်သင်ကြားမှုမရှိခဲ့၍ မျက်မှောက်ကာလတွင် KG+9 မသင်မနေရ ပညာရေးစနစ်အဖြစ် ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကျောင်းနေအရွယ် ကလေးငယ်အားလုံး ကျောင်းတက်နိုင်ရေးနှင့် KG+9 ပြီးမြောက်ရေး၊ အလယ်တန်းပညာရေး ပြီးဆုံးအောင်မြင်သူများကို စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေး အထက်တန်း ကျောင်းများ၌ တက်ရောက်သင်ယူနိုင်ရေး၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှု အခြေခံများရရှိနိုင်ရန် Grade 10 ၊ Grade 11 ၊ Grade 12 အတန်းများတွင် စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် စက်မှုနည်းပညာရပ်များ သင်ကြားနိုင်ရေး၊ အဆင့်မီသူများကို သိပ္ပံ၊ ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များတွင် ဆက်လက်ပညာသင်ကြားနိုင်ရေးအစီအမံများကို ကွင်းဆက်ကျကျ ချိတ်ဆက်အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။ ထို့အတူ ယနေ့ခေတ်သည် နည်းပညာခေတ်ဖြစ်သည်နှင့်အညီ နိုင်ငံတော်က နည်းပညာနှင့် ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်များ အရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့ပြီး နေပြည်တော်တွင် Napyitaw State Academy နှင့် Napyitaw State Polytechnic တို့ကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်လေးခုတို့၌လည်း Polytechnic University တို့ကိုဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ပြီး ဆက်လက်တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ရန် စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။ မျိုးဆက်သစ်လူငယ်မောင်မယ်များ ပညာရည်မြင့်မားရေး၊ ဗလငါးတန်ပြည့်ဝစေရေးအတွက် နိုင်ငံတော်အစိုးရက အဘက်ဘက်မှ စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည့်နည်းတူ မိဘ၊ ဆရာများကလည်း အားတက်သရော ပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြရပါမည်။ မိဘဟူသည်ကား သားသမီးတို့၏ ပုဗ္ဗာစရိယ လက်ဦးဆရာများဖြစ်ပါသည်။ မကောင်းမြစ်တာ၊ ကောင်းရာညွှန်လတ်၊ အတတ်သင်စေ စသည့် မိဘတို့၏ဝတ္တရားနှင့်အညီ သားငယ်၊ သမီးငယ်များ အတတ်ပညာတတ်မြောက်ကာ လိမ္မာရေးခြားရှိကြစေရန် ဆရာထံ အပ်နှံပေးကြရသည်။ မြတ်ဆရာတို့ကလည်း တပည့်တို့အပေါ် “အတတ်လည်းသင်၊ ပဲ့ပြင်ဆုံးမ၊ သိပ္ပမချန်၊ ဘေးရန် ဆီးကာ၊ သင့်ရာအပ်ဖို့” ဟူသော ဆရာ့ဝတ္တရား ငါးပါးနှင့်အညီ - ၁။ ဝိဇ္ဇာ၊ သိပ္ပံအတတ်ပညာတို့ကို သင်ကြားပေးရခြင်း၊ ၂။ ဘဝလမ်းကြောင်း မတိမ်းမစောင်းရလေအောင် ထိန်းကျောင်းပဲ့ပြင်ရခြင်း၊ ၃။ ဆရာစားမချန် အိတ်သွန်ဖာမှောက် အတတ်ပညာသင်ကြားပေးရခြင်း၊ ၄။ အန္တရာယ်ရန်စွယ်အဝဝ မကျရောက်ရအောင် ကာကွယ်ပေးရခြင်း၊ ၅။ အခြေခံမှ အထက်တန်းအဆင့်မြင့်ပညာရပ်များကို လက်ဆင့်ကမ်းသင်ကြားစေရ ခြင်းတို့ကို ဆရာ့ဝတ္တရားအတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ကြရပါမည်။ ထို့အတူ “ကျောင်းမှာမြဲနေ၊ စာပေသင်သင်၊ သို့လျှင် သို့ဖတ်၊ သို့မှတ် သို့ရေး၊ သို့မေး သို့ဖြေ၊ သို့နေ သို့ထိုင်၊ သို့ကိုင် သို့ကြွ၊ သို့ကွ သို့ကုန်း၊ သို့သုံး သို့စွဲ၊ သို့လဲ သို့ထား၊ သို့စား သို့သောက်၊ သို့လျှောက် သို့ဆို၊ သို့ကို သို့ကျင့်၊ သို့နှင့် သို့လျှိုး၊ သို့ရှိခိုး” ဟူ၍ ကန့်ကူ လက်လှည့်လက်ဆုပ် လက်ကိုင် ဂဃနဏ တိတိကျကျသင်ပြပေးကြရသည်။ မကြာမီကျောင်းအပ်နှံရေး ရက်သတ္တပတ်အစီအစဉ်များ စတင်တော့မည်။ တစ်ဆက်တည်းမှာပင် ကျောင်းခေါင်းလောင်းသံချိုမြမြနှင့် ရင်သွေးငယ်များ၏ စာအံသံတစာစာကို ကြားကြရပါတော့မည်။ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ပညာသင်နှစ်အစတွင် ပျော်ရွှင်စွာ ကျောင်းတက်လာကြမည့် ရင်သွေးငယ်များကို ကြည်နူးဖွယ်ရာ မြင်တွေ့ကြရပါတော့မည်။ နိုင်ငံတော်အပိုင်းက ပညာရေးကဏ္ဍကို နိုင်ငံတော်၏ အနာဂတ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသကဲ့သို့ မိဘများကလည်း ရင်သွေးငယ်များ အနာဂတ်ဘဝလှပစေဖို့ ငယ်စဉ်အခါမှာ ပညာသင်ကြားရန် မပျက်မကွက် ကျောင်းအပ်နှံပေးကြရပါမည်။ ပန်းပုသမား၊ ကျောက်သွေးသမား၊ ဥယျာဉ်မှူး၊ မာလိန်မှူးတို့နှင့် ပမာပြုရသည့် ဆရာသမားတို့ကလည်း လူမမည်သူငယ်ရင်သွေးငယ်များကို ပန်းပုရုပ်အသွင် အနုစိတ်ထုဆစ်ခြယ်မှုန်းသကဲ့သို့၊ ကျောက်အရိုင်းတုံးကလေးများကို အကွက်ပေါ်၍ အရောင်အသွေး တလက်လက်တောက်ပလာအောင် သွေးယူသကဲ့သို့၊ သစ်သီးဝလံ ပန်းမန်များကို စနစ်တကျ ပြုစုယုယစိုက်ပျိုးသကဲ့သို့၊ လိုရာခရီးကို ရောက်အောင် ပို့ဆောင်ပေးသကဲ့သို့ ပညာသင်ကြား စောင့်ရှောက်ကြရပါမည်။ ပညာဖြင့်တည်ဆောက်ထားသောဝန်းကျင်သည် ပျော်ရွှင်ချမ်းမြေ့ သာယာလှပပါသည်။ ပညာဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော နိုင်ငံသည် ငြိမ်းချမ်းသာယာဝပြောပါသည်။ ပညာဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် ဂုဏ်သိက္ခာအဆင့်အတန်း မြင့်မားပါသည်။ “အမျိုးသားစည်းကမ်းအစ စာသင်ကျောင်းက”၊ “စာသင်ကျောင်းတစ်ခု ဖွင့်လိုက်ခြင်းသည် အကျဉ်းထောင်ဆယ်ခုပိတ်လိုက်ခြင်းနှင့် တူညီသည် ”ဟူသော ပညာရေးအဆိုအမိန့်များ လည်းရှိခဲ့သည် မဟုတ်ပါလား။     ။MDN (မြန်မာ့အလင်း)
အခြေခံပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အလေးထားဆောင်ရွက်ပေး
အခြေခံပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အလေးထားဆောင်ရွက်ပေး
ကျွန်တော်သည် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အထိ ၃၇ နှစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါသည်။ တက္ကသိုလ်ဆရာ ဘဝမှစတင်ပြီး စစ်တက္ကသိုလ်၊ မုံရွာကောလိပ်၊ မန္တလေးတက္ကသိုလ်၊ ဒဂုံတက္ကသိုလ်၊ ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းတက္ကသိုလ်၊ ဟင်္သာတတက္ကသိုလ်၊ ပညာရေးသုတေသနဦးစီးဌာန၊ ကျောင်းပြင်ပနှင့် တစ်သက်တာပညာရေးဦးစီးဌာန စသည်တို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်တာဝန်ဖြင့် သက်ပြည့် အငြိမ်းစားယူခဲ့ပါသည်။KG + 12 ပညာရေးစတင်နိုင်ရန် ပညာရေးသုတေသနဦးစီးဌာနတွင် Task Manager အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါသည်။ ကျွန်တော်၏မိခင်ဖြစ်သူမှာ မူလတန်းပြဆရာမတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဦးကြီး၊ ဦးလေး၊ အဒေါ်များမှာလည်း အခြေခံပညာဝန်ထမ်းများဖြစ်ပါသည်။ အခြေခံပညာရေးကို များစွာ စိတ်ဝင်စားမိပါသည်။၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင်စတင်ခဲ့သည့် သူငယ်တန်း+ ၁၂ နှစ် ( KG + 12)သင်ရိုးသည် သူငယ်တန်းအပါအဝင် စုစုပေါင်းစာသင်နှစ် ၁၃ နှစ်ရှိသော စနစ်ဖြစ်ပါသည် ။ သူငယ်တန်း + ၁၂ နှစ်သင်ရိုးတွင် အသက် ငါးနှစ်ပြည့်ပြီးသော ကလေးတစ်ဦးသည် သူငယ်တန်း (KG) တွင် စတင်တက်ရောက်ပြီး တန်းစဉ် အောင်မြင်ပါက အသက် ၁၇ နှစ်ပြည့်သောအခါ ဒွါဒသမ ၁၂ တန်းသို့ ရောက်ရှိမည်ဖြစ်ပါသည်။ ထိုအတန်းကိုအောင်မြင်ပါက တက္ကသိုလ်သို့ရောက်ရှိမည့် နိုင်ငံတကာနှင့် တန်းညှိထားသောစနစ်ဖြစ်ပါ သည်။မူလတန်းအဆင့်ပညာရေးတွင် (ပထမတန်းမှ ပဉ္စမတန်းအထိ) ငါးနှစ်၊ အလယ်တန်းအဆင့်ပညာ ရေးတွင် (ဆဋ္ဌမတန်းမှ နဝမတန်းအထိ) လေးနှစ်၊ အထက်တန်းအဆင့်တွင် (ဒသမတန်းမှ ဒွါဒသမ တန်းအထိ) သုံးနှစ်ဟူ၍ (၅ : ၄ : ၃) ပုံစံဖြစ်ပါသည်။ အခြေခံပညာရေးကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရာတွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ် အမျိုးသားပညာရေးဥပဒေ၌ “အခြေခံပညာရေးဆိုသည်မှာ နိုင်ငံသားတိုင်းတတ်မြောက်ရန် သတ်မှတ်ထားသော အခြေခံပညာကို သင်ယူတတ် မြောက်စေရန်နှင့် နည်းပညာနှင့် သက်မွေးပညာ တစ်ခုခုကိုဖြစ်စေ၊ အဆင့်မြင့်ပညာကိုဖြစ်စေ ဆက်လက်သင်ယူနိုင်စေရန် သင်ကြားလေ့ကျင့်ပေးသည့် ပညာရေးကိုဆိုလိုသည်”ဟု ဖော်ပြထားပါ သည်။စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးပညာများကို ထည့်သွင်းသင်ကြားမည်ယခုအခါ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ပညာရေးကဏ္ဍတွင် နိုင်ငံတော်၏ဘတ်ဂျက်ငွေကို များစွာအသုံးပြု ကာ အလေးထား မြှင့်တင်ပေးလျက်ရှိပါသည်။ ပညာရေး၏အရေးကြီးပုံနှင့် ပညာရေးကဏ္ဍမြှင့်တင် ရေးကို ဦးစားပေးဆောင်ရွက်နေပါသည်။ ကျောင်းနေအရွယ်ကလေးတိုင်း အနည်းဆုံး အခြေခံပညာ (KG + 9)အထိ သင်ကြားတတ်မြောက်စေရန် ဆောင်ရွက်နေပါသည်။ အခြေခံပညာသင်ရိုးများတွင် လက်တွေ့အသုံးကျသော စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး ပညာများကို ထည့်သွင်းသင်ကြားမည်ဖြစ်ပါသည်။မကြာမီတွင် Smart School နှင့် Football for School Program တို့ကို ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ ဧရာဝတီ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တို့၌ရှိသော အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် Pilot Project အဖြစ် စတင်အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်မည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာနနှင့် မြန်မာနိုင်ငံဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်တို့ပေါင်းစပ်၍ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ပါသည်။အားကစားကဏ္ဍတိုးမြှင့်ရေးအတွက် ဆောင်ရွက်မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘောလုံးအားကစားသည် တစ်ခါက အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် နာမည်ကြီး ထင်ရှားခဲ့ပါသည်။ ယခုအခါ အခြေခံပညာ ကျောင်းများမှ မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များကို ပြုစု ပျိုးထောင်လေ့ကျင့်ကာ အားကစားကဏ္ဍတိုးမြှင့်ရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ပေးသည်ကို ကြိုဆိုရပါ သည်။ ဘောလုံးအားကစားသည် လူအများ စုပေါင်းကစားရသည့်အားကစားဖြစ်ပြီး တစ်ဦးကောင်း တစ်ယောက်ကောင်းအပြင် စုပေါင်းဆောင်ရွက်မှ အောင်မြင်မှုရနိုင်သည့် အားကစားဖြစ်ပါသည်။ အပေးအယူမျှတရမည်ဖြစ်ပြီး အချိန်တိုအတွင်း ဆုံးဖြတ်ချက် မှန်မှန်ကန်ကန်ချ၍ တစ်ဖက်အသင်း ကို အနိုင်ဂိုးများသွင်းကာ ကစားရသည့်နည်းဖြစ်ပါသည်။ သက်လုံကောင်းမှု၊ ညီညွတ်မှု၊ သည်းခံစိတ်ရှိ မှု၊ အချင်းချင်းနားလည်မှုရှိမှုတို့ကို သင်ကြားပေးသည့် အားကစားနည်းဖြစ်၍ လူငယ်များအတွက် အထူးသင့်လျော်ပါသည်။စာရေးသူသည် ပညာရေးဝန်ထမ်းဘဝတွင် ဂျပန်၊ စင်ကာပူ၊ ထိုင်းနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သို့ ပညာရေးလေ့လာရေးခရီး မကြာခဏရောက်ခဲ့ပါသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အခြေခံပညာမှစ၍ ကျောင်းသား ကျောင်းသူများကိုယ်တိုင် အားထားသင်ယူသည့်စနစ်ကို လေ့ကျင့်ပေးပါသည်။ ကျောင်းသို့လာရာတွင် အတန်းကြီးကျောင်းသားများက အတန်းငယ်ကျောင်းသားများကို ဂရုတစိုက် ခေါ်ဆောင်ပြီး ကျောင်းစာသင်ခန်း၊ အိမ်သာ၊ ထမင်းစားခန်း၊ ကျောင်းတွင်းသန့်ရှင်းရေးများကို ကိုယ်တိုင်ပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြရပါသည်။နေ့လယ်စာကျွေးသည့် တချို့ကျောင်းများ၌ ကျောင်းသား ကျောင်းသူများကိုယ်တိုင် ထမင်းစား ခန်းမှ ထမင်းဟင်းများကို အလှည့်ကျသွားယူကာ ထမင်း၊ ဟင်းနှင့် နွားနို့ပုလင်းတို့ကို မိမိကုန်နိုင် သလောက်သာ စားသုံးတတ်စေရန်၊ ထမင်းစားပြီး ပုံစံပန်းကန်ခွက်များကို သက်ဆိုင်ရာနေရာသို့ စနစ်တကျပြန်ထားရန် စသည်တို့ကို လေ့ကျင့်ပေးထားပါသည်။ သန့်စင်ခန်းများကိုလည်း ကျောင်းသား ကျောင်းသူများ အလှည့်ကျ နေ့စဉ်သန့်ရှင်းရေး လုပ်ရပါသည်။ အားကစားကဏ္ဍအပြင် မိမိတို့ ကိုယ်တိုင် ကျောင်းအတွင်း သစ်ပင်ပန်းပင်များကို စိုက်ပျိုးရပါသည်။ စာသင်ကြားရာတွင် ဆရာနှင့်တပည့် အမေး၊ အဖြေစနစ်နှင့်အတူ ကျောင်းသား ကျောင်းသူအုပ်စုများ အလျဉ်းသင့်သလိုဖွဲ့၍ ဆရာ၏မေးခွန်းများကို စုပေါင်းဖြေဆိုကြပါသည်။ ဆရာနှင့် ကျောင်းသားအချိုးမှာလည်း ၁ : ၂၀ ခန့် သာရှိပါသည်။Smart School ကို လေ့လာမိသည်မှာ ကျောင်းသားများ၏ သင်ယူမှုနှင့် သင်ကြားမှု လုပ်ငန်းစဉ်များကို ပိုမိုထိရောက်စေရန်အတွက် ခေတ်မီနည်းပညာများကို အသုံးပြုထားသော ကျောင်းကိုဆိုလိုပါသည်။ ယင်းသည် ရိုးရာသင်ကြားမှုပုံစံမှ ခေတ်မီဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်သို့ ကူးပြောင်းသင်ကြားခြင်းကို အခြေခံပါသည်။Smart School ၏ အဓိကအချက်များSmart School ၏ အဓိကအချက်များမှာ-၁။      ကျောက်သင်ပုန်းများအစား အပြန်အလှန် ထိတွေ့အသုံးပြုနိုင်သော Smart Board များ၊ တက်ဘလက်များနှင့် ကွန်ပျူတာများ အသုံးပြုခြင်း။၂။       ကျောင်းသားတစ်ဦးချင်းစီ၏ ပညာအရည်အချင်းအလိုက် ဉာဏ်ရည်တု (AI) နည်းပညာ သုံးသင်ခန်းစာများဖြင့် သင်ကြားပေးခြင်း၊၃။      e Book စာအုပ်များ၊ ဗီဒီယိုသင်ခန်းစာများနှင့် အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို လေ့လာသင်ကြားနိုင်ခြင်း၊၄။      ကျောင်းသား၊ ဆရာနှင့် မိဘများအကြား အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် ကျောင်းသား၏တိုးတက်မှုကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ သိရှိနိုင်ခြင်း၊၅။      အားကစား၊ သိပ္ပံလက်တွေ့၊ လူမှုရေး၊ ပြည်သူ့နီတိတို့တွင် ကျောင်းသား ကျောင်းသူတိုင်း စိတ်ပါဝင်စားစွာ သင်ယူနိုင်ခြင်း၊ မိမိတို့၏ Mindset များကို အစဉ်မြှင့်တင်ပေးနေခြင်း စသည်တို့ဖြစ်ကြောင်း လေ့လာမိပါသည်။သင်ယူမှုပုံစံပညာရေးလောကတွင် ကျောင်းသားများကို အမျိုးအစားခွဲခြားရာ၌ သင်ယူမှုပုံစံ (Learning Styles) ပေါ်မူတည်၍ ခွဲခြားနိုင်ပါသည် -(၁)     အမြင်ဖြင့် သင်ယူသူများ။ ရုပ်ပုံများ၊ ပုံကြမ်း များဖြင့် ဗီဒီယိုများကိုကြည့်ရှုကာ အကောင်း ဆုံး သင်ယူနိုင်သူများဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် စာဖတ်ခြင်းထက် မြေပုံများ၊ ဂရပ်ပုံစံများကို ပိုမိုနှစ်သက်ကြပါသည်။(၂)      အကြားဖြင့် သင်ယူသူများ။ ဆရာ၏ဟောပြော ပို့ချချက်များကို နားထောင်ခြင်း၊ အုပ်စုလိုက် ဆွေးနွေးခြင်းမှတစ်ဆင့် အကောင်းဆုံးမှတ်မိသူများဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် စာကိုအသံ ထွက်ဖတ်ခြင်း၊ အသံဖိုင်များကို နားထောင်ခြင်းဖြင့် ပိုမိုထိရောက်စွာ လေ့လာနိုင်ပါသည်။(၃)     စာဖတ်ခြင်း၊ စာရေးခြင်းဖြင့် သင်ယူသူများ။ စာအုပ်ဖတ်ခြင်း၊ မှတ်စုရေးခြင်း၊ စာစီစာကုံး ရေးသားခြင်းတို့ကို နှစ်သက်သူများဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် အချက်အလက်များကို စာသားအဖြစ်ဖော်ပြထားမှသာ ပိုမိုနားလည် လွယ်ပါသည်။(၄)     လက်တွေ့လုပ်ဆောင်မှုဖြင့် သင်ယူသူများ။ လက်တွေ့စမ်းသပ်ခန်းများတွင် လုပ်ဆောင်ရ ခြင်း၊ ပြင်ပသို့ ကိုယ်တိုင်ထွက်၍ လက်တွေ့သင်ယူရခြင်းတို့ကို နှစ်သက်သူများဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် ကိုယ်တိုင်လက်တွေ့မလုပ်ရပါက အာရုံစူးစိုက်ရန် ခက်ခဲသူများဖြစ်ပါသည်။ထို့အပြင် ကျောင်းသားတစ်ယောက် အောင်မြင်နိုင်ရန် အမှတ်ကောင်းရေးသာမကဘဲ အမူအကျင့် ကောင်းမွေးမြူပေးနိုင်ရပါမည်။ (၁) စည်းကမ်း ရှိရပါမည်၊ (၂) အချိန်ကို စီမံခန့်ခွဲတတ်ရပါမည်၊ (၃) သိလိုစိတ်ရှိရပါမည်၊ (၄) ဇွဲရှိရပါမည်၊ (၅) စာသင်ကြားရာတွင် ကိုယ်တိုင်တက်ကြွစွာ ပါဝင်ဆွေးနွေးနိုင်ရပါမည်၊ (၆) ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင်ရှိရပါမည်။ အဓိကအားဖြင့် ကြိုးစားမှု၊ စည်းကမ်းရှိမှု၊ ဇွဲရှိမှု စသည့် ကျောင်းသား ကျောင်းသူများဖြစ်ရပါမည်။အရည်အသွေးရှိပညာရေးသို့ ဦးတည်ရာတွင် ဆရာ၏လစာ၊ ဆရာ၏လူမှုစီးပွားရေးဘဝ၊ ဆရာ၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ဆရာ၏ကျင့်ဝတ်များ ကောင်းမွန်ခိုင်မာရေးသည်လည်း အဓိကကျပါသည်။ စွမ်းဆောင် ရည်မြင့်မားသည့် ပညာရေးစနစ်တည်ဆောက်ရာတွင် ဆရာ ဆရာမများအတွက် ထိုက်တန်လျော်ကန်သော ကူညီပံ့ပိုး ချီးမြှင့်မှုအစီအစဉ်များ လိုအပ်ပါသည်။ ထို့အတူ ဆရာ ဆရာမများကလည်း မိမိ၏ စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် သင်ကြားရေးအရည်အသွေးများကို အစဉ်အမြဲ မြှင့်တင်နေရပါမည်။ထို့အပြင် မိဘ ဆရာအသင်းများကိုလည်း သေချာကျနစွာ ဖွဲ့စည်းထားပြီး မိဘများ၏ ကျောင်းတွင်းလှုပ်ရှားမှုများ၊ ပညာရေးဆောင်ရွက် ချက်များ၊ လူမှုရေးဆောင်ရွက်ချက်များတွင် ပါဝင် လာနိုင်ရန် ဆွေးနွေးတိုင်ပင် ဆောင်ရွက်သင့်ပါသည်။ မိဘများသည် မိမိတို့ကလေးကို ကျောင်းအပ်ပြီးပါက မိမိတို့တာဝန်ကျေပွန်ပြီဟု မသတ်မှတ်ဘဲ ဆရာ ဆရာမများနှင့်တွေ့ဆုံကာ မိမိတို့သားသမီးများ၏ ပညာရေးကို လေ့လာမေးမြန်း ကူညီဆောင်ရွက်ပေးရပါမည်။နိုင်ငံတော်က ပညာရေးကဏ္ဍ တိုးတက်ကောင်းမွန်ရန် အားထုတ်ကြိုးပမ်းနေပါသည်။ ကျောင်းသား၊ မိဘ၊ ဆရာများ၊ ပြည်သူများပူးပေါင်းပြီး ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံ၏ အခြေခံပညာကဏ္ဍ တိုးတက်ကောင်းမွန်ရေးအတွက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြပါရန် တိုက်တွန်းရေးသားလိုက်ရပါသည်။ ။ကိုးကား ။ ။    အခြေခံပညာ သိကောင်းစရာများ (မောင်မြကျော်၊ ကျောင်းအုပ်ကြီး- ငြိမ်း၊ ရန်ကင်းပညာရေးကောလိပ်)- ပညာရေးသိကောင်းစရာများ (အင်တာနက်)MDN  (ကြေးမုံ)
© Copyright 2024 SAC All Rights Reserved.