ကောင်းကင်ပြာ အိပ်မက်နှင့် အနာဂတ်ကြယ်ပွင့်များ

NoahJune222

Article_Author

ဇော်လွင်ဦး(67P)

Posted_Date

MM-Article-Category
အထွေထွေဆောင်းပါး
အထွေထွေ-ပြည်တွင်း

Image

ကောင်းကင်ပြာ အိပ်မက်နှင့် အနာဂတ်ကြယ်ပွင့်များ

Body

      မြန်မာနိုင်ငံ၏  လေကြောင်းပညာသမိုင်းကြောင်းကို  ပြန်လည်လေ့လာကြည့်လျှင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇၀ ကျော် ၁၉၅၄ ခုနှစ် ကာလကတည်းက ခိုင်ခိုင်မာမာ အခြေတည်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါသမိုင်းဦးအစသည်  တပ်မတော်(လေ)၏   ပြည်ပနိုင်ငံလေ့လာရေး ခရီးစဉ်တစ်ခုနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွှယ်ခဲ့သည်။

၁၉၅၄-၁၉၅၅ ခုနှစ်များအတွင်း တပ်မတော်(လေ) ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် အစ္စရေးနိုင်ငံသို့ Spitfire လေယာဉ်များနှင့်ပတ်သက်၍ လေ့လာရေးခရီး သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။  အဆိုပါခရီးစဉ်တွင် ထူးခြားသောမြင်ကွင်းတစ်ခုက တပ်မတော်(လေ)ကိုယ်စားလှယ်များ၏အာရုံကိုဖမ်းစားနိုင်ခဲ့သည်။   အစ္စရေးလူငယ်များအား လေကြောင်းပညာရပ်များတွင် စိတ်ဝင်စားလာစေရန် ရည်ရွယ်၍ ဖွင့်လှစ်ထားသော စက်မဲ့လေယာဉ်မောင်း သင်တန်းများပင်ဖြစ်သည်။    အစ္စရေးလူငယ်များ   စက်မဲ့လေယာဉ်များကို ကျွမ်းကျင်စွာ  ကိုင်တွယ်ပျံသန်းနေသည့်မြင်ကွင်းကို   မြင်တွေ့ရသောအခါ တပ်မတော်(လေ) ကိုယ်စားလှယ်များက အလွန်သဘောကျခဲ့ကြသည်။   ထိုမှတစ်ဆင့်   မြန်မာလူငယ်များကိုလည်း “လေကြောင်းနှင့် အာကာသသိပ္ပံပညာရပ်များတွင်  စိတ်ဝင်စားမှုတိုးပွားလာစေရန်၊ လေယာဉ်ပျံသန်းမှုနှင့် သက်ဆိုင်သော ဘာသာရပ်များကို တတ်သိနားလည်ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင်   အထောက်အကူဖြစ်လာစေရန်၊ စိတ်ဓာတ်၊  စည်းကမ်းနှင့် ကိုယ်လက် ကြံ့ခိုင်မှု ကောင်းမွန်မြင့်မားပြီး စည်းလုံးညီညွတ်စွာ  စုပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အလေ့အကျင့်ရရှိစေရန်၊ လူငယ်များ၏ ဝါသနာပါရာ လေ့ကျင့်မှုအနေဖြင့် မြှင့်တင်ပေးရန်နှင့် မျိုးဆက်သစ်လူငယ်မောင်မယ်များကို  ယုံကြည်ချက်၊ ခံယူချက်မြင့်မားမှန်ကန်စေပြီး အနာဂတ်တပ်မတော်နှင့် နိုင်ငံတော် တည်ဆောက်နိုင်ရေးအတွက် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ မွေးထုတ်ပေးနိုင်ရန်” အစရှိသည့်  ရည်ရွယ်ချက်ကောင်းများဖြင့် ထိုကဲ့သို့သော လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းမျိုး  မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန် စတင်အကောင်အထည်ဖော် စဉ်းစားခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ လေကြောင်းသမိုင်းတွင် လူငယ်များအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ၁၉၅၄  ခုနှစ်  နှစ်ကုန်ပိုင်းကတည်းက စတင်ချမှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အစ္စရေးနိုင်ငံ၏   စက်မဲ့လေယာဉ်မောင်းသင်တန်း များကို နမူနာယူကာ မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် အကောင်အထည်ဖော်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည့်ဖြစ်စဉ်မှာအလွန်စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းလှသည်။   တပ်မတော်(လေ) ကိုယ်စားလှယ်များသည်  ၁၉၅၄  ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ စက်မဲ့လေယာဉ်အသင်းတစ်သင်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးရန်     အဆိုပြုလွှာကို ကာကွယ်ရေးဌာနသို့ စနစ်တကျတင်သွင်းခဲ့သည်။   အဆိုပါ  အဆိုပြုချက်ကို ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ၊ အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့အစည်းအဝေးတွင် အကျေအလည် ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီးနောက် ခွင့်ပြုမိန့်ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါအမိန့်အရ ပထမဦးဆုံးခြေလှမ်းအဖြစ် စက်မဲ့လေယာဉ် ခြောက်စင်းကို စတင်ဝယ်ယူခဲ့ကြသည်။

သင်တန်းများ  စနစ်တကျစတင်လည်ပတ်နိုင်ရန်အတွက် လိုအပ်သည့်လူ့စွမ်းအား အရင်းအမြစ်အတတ်ပညာရှင်များ မွေးထုတ်ရန်လိုအပ်လာသည်။ ထို့ကြောင့်     တပ်မတော်(လေ)မှ ဗိုလ်ကြီးဝင်းမြင့်နှင့် အခြားအဆင့် စစ်သည်ငါးဦးတို့ကို ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံသို့စေလွှတ်ကာ  စက်မဲ့လေယာဉ်မောင်းသင်ဆရာဖြစ် သင်တန်းတက်ရောက်စေခဲ့သည်။

အဆိုပါအရာရှိနှင့်စစ်သည်များ  ပြန်လည်ရောက်ရှိလာချိန်တွင် စက်မဲ့လေယာဉ် တည်ဆောက်ရေးအင်ဂျင်နီယာ Frank Marchette လည်း အတူတကွလိုက်ပါလာခဲ့သည်။ Frank Marchette သည် မြန်မာ့လေတပ်သားများကို စက်မဲ့လေယာဉ်တည်ဆောက်ရေး အတတ်ပညာရပ်များ(Glider Construction) လက်ဆင့်ကမ်း သင်ကြားပေးခဲ့ပြီး မြန်မာ့လေကြောင်းနည်းပညာကဏ္ဍကို တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။

မကြာမီကာလအတွင်းမှာပင်  လေကြောင်းကင်းထောက် (Air Scouts) ဟူသောအမည်ဖြင့် လေယာဉ်ပုံစံငယ် တည်ဆောက်ခြင်းအသင်း (Aero Modelling Club)ကို      စတင်ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။

ဤအသင်းသည် လူငယ်များကြားတွင် လေယာဉ်များ၏ တည်ဆောက်ပုံနှင့် ပျံသန်းမှုသဘောတရားများကို လက်တွေ့ကျကျ လေ့လာနိုင်သည့် အချက်အချာနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။

စက်မဲ့လေယာဉ်များနှင့် သင်တန်းဆရာများ စုံလင်စွာရောက်ရှိလာသည့် ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်တွင် တပ်မတော်(လေ)၏  ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သူ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ) ဗိုလ်မှူးချုပ် သရေစည်သူ သူရ တီကလစ်ဖ် ကိုယ်တိုင်တက်ရောက်၍  “မြန်မာနိုင်ငံစက်မဲ့လေယာဉ်အသင်း” ကို တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။   အဆိုပါအသင်း၏ ပထမဆုံး တာဝန်ခံအရာရှိအဖြစ် ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံတွင်   သင်တန်းတက်ရောက်ခဲ့သည့် ဗိုလ်ကြီးဝင်းမြင့်က တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

အဆိုပါကာလ၌ မြန်မာ့လေကြောင်းသမိုင်းတွင် အထူးမှတ်တမ်းတင်ခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခုမှာ   အမျိုးသမီးအရာရှိတစ်ဦး၏ စွမ်းဆောင်ရည်ပင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်   ဇွန်လ  ၂၉  ရက်တွင် တပ်မတော်(လေ)မှ အမျိုးသမီးအရာရှိ ဗိုလ်ဒေါ်လှသန်းသည် စက်မဲ့လေယာဉ်ကို တစ်ဦးတည်း မောင်းနှင်ပြသနိုင်ခဲ့သည်။

ဤသည်မှာ မြန်မာအမျိုးသမီးများ၏ လေကြောင်းစွမ်းရည်ကို သက်သေပြ ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုခေတ်ကာလ လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းများ၏ အဆင့်အတန်းနှင့် အောင်မြင်မှုကို ဖော်ပြနေခြင်းလည်းဖြစ်သည်ဟုမှတ်ယူနိုင်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၌   လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းများအစပြုခဲ့သည့်    နှစ်ဦးကာလများမှာပင် စနစ်တကျ အသင်းအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းနိုင်ခြင်း၊ ပြည်ပ  ပညာတော်သင်များနှင့် ကျွမ်းကျင်သူများ၏ ပံ့ပိုးမှုရှိခြင်း၊ အမျိုးသမီးအရာရှိများအထိ အောင်မြင်စွာလေ့ကျင့်ပေးနိုင်ခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် အလွန်အရှိန်အဟုန်ကောင်းသော အစပျိုးမှုဖြစ်ခဲ့သည်ဟုဆိုရမည်ဖြစ်သည်။  ထိုကဲ့သို့ အစပျိုးမှုကောင်းများ ကြောင့်ပင်  ယနေ့ထက်ထိတိုင် မြန်မာလူငယ်မောင်မယ်များကြားတွင် လေကြောင်းပညာရပ်အပေါ် စိတ်အားထက်သန်မှုများ ရှင်သန်နေခြင်းဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းများကို   ၁၉၅၄  ခုနှစ်မှစတင်၍ ဖွင့်လှစ်ပို့ချခဲ့ပြီးနောက် ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများနှင့် နည်းပညာမြှင့်တင်မှုများကို အရှိန်အဟုန်မပြတ်  ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်ကို   တွေ့ရှိနိုင်သည်။  ၁၉၆၇   ခုနှစ်   ဖေဖော်ဝါရီလတွင် လေကြောင်းပညာရပ်ဆိုင်ရာ အသိပညာ၊ အတတ်ပညာ ဖြန့်ဝေလှုပ်ရှားမှုများကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လူငယ်ရေးရာဌာနခွဲနှင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(လေ) တို့ပူးပေါင်းကာ   “လူငယ်(လေကြောင်း)” အမည်ဖြင့် အသစ်တစ်ဖန်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းပြီးနောက်  ရန်ကုန်၊ မိတ္ထီလာ၊ မြစ်ကြီးနားနှင့် နမ့်စန်မြို့ကြီးများတွင် လေယာဉ်ပုံစံငယ် တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် စက်မဲ့လေယာဉ်မောင်းနှင်ခြင်း အတတ်ပညာရပ်များကို ဒေသအလိုက် တိုးချဲ့ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်သို့ရောက်ရှိသောအခါ  လမ်းစဉ်လူငယ်စည်းရုံးရေး   ဗဟိုကော်မတီနှင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး  (လေ) တို့ ပူးပေါင်းညှိနှိုင်း၍ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးရှိလူငယ်များ  လေကြောင်းပညာရပ်ကို လေ့လာနိုင်ရန် စနစ်တကျ ဆက်လက်ပို့ချပေးခဲ့သည်။ ထိုစဉ်ကာလက သင်ကြားမှုအဆင့်မှာ ကြိုးဖြင့်ထိန်းချုပ်ပျံသန်းခြင်း (Line Control) အဆင့်အထိသာရှိခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့လေကြောင်းနည်းပညာ

တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ နိုင်ငံတကာတွင် အဝေးထိန်းစနစ်ဖြင့်  ပျံသန်းခြင်း (Radio Control - RC) ခေတ်သို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်ရာ မြန်မာ့လေကြောင်းလူငယ်များကိုလည်း   ရင်ပေါင်တန်းနိုင်စေရန် ရည်ရွယ်၍   နိုင်ငံတော်က  ငွေကြေးအကုန်အကျခံကာ     အဆင့်မြှင့်တင်မှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။  ထိုသို့ပံ့ပိုးပေးမှုကြောင့် မြန်မာ့လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းများတွင် အဝေးထိန်းစနစ်ဖြင့်ပျံသန်းခြင်းနည်းပညာကို ထည့်သွင်းသင်ကြားပေးနိုင်ခဲ့ပြီး  လူငယ်များ၏ နည်းပညာအရည်အသွေးကို နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ တိုးမြှင့်ပို့ချပေးနိုင်ခဲ့သည်။

မြန်မာ့လေကြောင်းလူငယ်လှုပ်ရှားမှုသည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲများနှင့်အတူ လက်တွေ့ကျသော အဆင့်မြင့်ပျံသန်းမှုပညာရပ်များဆီသို့ တက်လှမ်း နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄  ခုနှစ်တွင် လူငယ်(လေကြောင်း)   သင်တန်းများကို “လေကြောင်းမျိုးဆက်သစ်” ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။  အဆိုပါနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့နှင့် မန္တလေးမြို့တို့၌ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး သင်ကြားမှုပုံစံကို ခေတ်မီစွာအဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ နည်းပညာပိုင်းအရ   ကြိုးဖြင့်ထိန်းချုပ်ပျံသန်းခြင်း (Line Control)၊ အဝေးထိန်းစနစ်သုံး ရဟတ်ယာဉ်ငယ် (KYOSHO CONCEPT - RC Helicopter) နှင့် အဝေးထိန်းစနစ်သုံးလေယာဉ်ငယ် (GRAUPNER TAXI II - RC Aircraft)  စသည်တို့ကို  အသုံးပြုကာ သရုပ်ပြလေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ 

အဆိုပါသင်တန်းများသည် အောင်မြင်မှုများစွာရရှိခဲ့သဖြင့်  ၁၉၉၇  ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ တောင်ကြီး၊ တောင်ငူ၊ မြစ်ကြီးနား၊ ပြည်၊ မကွေးနှင့် ပုသိမ်မြို့များအထိ နှစ်စဉ်တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။

၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်(လေ)နှင့်  ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း(ဗဟို)တို့   ပူးပေါင်းကာ   “လေကြောင်းရဲညွန့်လောင်း”   အမည်ဖြင့်   အဆင့်မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 

သင်တန်းဖွင့်လှစ်ရာမြို့များကိုလည်း မိတ္ထီလာနှင့် ဟင်္သာတမြို့များအထိတိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင် သင်တန်းသားများအနေဖြင့် လေယာဉ်ပျံသန်းမှုအတွေ့အကြုံနှင့် လေကြောင်းဆိုင်ရာအာရုံခံစားမှု (Air Sense) ရရှိစေရန်အတွက် တပ်မတော်လေယာဉ်များကို  ကိုယ်တိုင်လိုက်ပါစီးနင်းစေသည့် သင်ကြားမှုစနစ်များကိုလည်း ထည့်သွင်းကျင့်သုံးခဲ့သည်။ မြန်မာ့လေကြောင်းလူငယ်သမိုင်းတွင် ထူးခြားသောမှတ်တိုင်တစ်ခုအဖြစ် ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အထိ တန်းမြင့်လေကြောင်းရဲညွန့်လောင်း သင်တန်းများကိုဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။    မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပြင်သစ်နိုင်ငံထုတ် အပေါ့လွန်လေယာဉ်ငယ် (ULTRA LIGHT) များဖြင့် သင်တန်းသားများကိုယ်တိုင် လက်တွေ့မောင်းနှင် ပျံသန်းခွင့်ပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။      ဤသည်မှာ လူငယ်များအား     သီအိုရီအဆင့်မှ  လက်တွေ့မောင်းနှင်ပျံသန်းသည့်အဆင့်သို့ ကူးပြောင်းပေးနိုင်ခဲ့သည့်   သမိုင်းဝင်ခြေလှမ်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။

မြန်မာ့လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းများသည် ခေတ်အဆက်ဆက် အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲတိုးတက်လာခဲ့ရာ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ တပ်မတော်အကြီးအကဲ၏ လမ်းညွှန်ချက်နှင့်အညီကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(လေ)ကကြီးမှူးကာ “လေကြောင်းလူငယ်” အမည်ဖြင့် သင်တန်းများကို စနစ်တကျပြန်လည်အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။   ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင်   ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါကြောင့်   သင်တန်းများခေတ္တ ရပ်နားခဲ့ရသော်လည်း၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော  အရှိန်အဟုန်ဖြင့်  ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။   အခြေခံလေကြောင်း လူငယ်သင်တန်းစခန်းများကို ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ မိတ္ထီလာ၊ မှော်ဘီ၊ မော်လမြိုင်၊ မြစ်ကြီးနား၊ နမ့်စန်၊ တောင်ကြီး၊ တောင်ငူ၊ ပြည်၊ မြိတ်၊ မကွေး၊ ဟုမ္မလင်း၊ ပုသိမ်၊ ကျိုင်းတုံနှင့် လားရှိုး စသည့်မြို့ပေါင်း ၁၅ မြို့ကျော်တွင်  ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ပြီး တန်းမြင့်သင်တန်းများကိုမူ မိတ္ထီလာနှင့် မှော်ဘီမြို့များတွင် အထူးပြုသင်ကြားပေးခဲ့သည်။  သင်တန်းကာလအတွင်း သင်တန်းသားလူငယ်များ    ဒေသန္တရဗဟုသုတတိုးပွားစေရန်အတွက်   သက်ဆိုင်ရာဖွင့်လှစ်ပို့ချလျက်ရှိသော မြို့ကြီး၌ လေ့လာရေးများပို့ဆောင်ပေးသည့်အပြင် ရန်ကုန်နှင့် နေပြည်တော်သို့ ပြင်ပလေ့လာရေးခရီးစဉ်များ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အဖွဲ့အစည်းစိတ်ဓာတ် မြင့်မားလာစေရန်နှင့် စုပေါင်းလုပ်ကိုင်တတ်သည့် အလေ့အကျင့်ကောင်းများရရှိစေရန်ရည်ရွယ်၍ သင်တန်းစခန်းအလိုက် ပြိုင်ပွဲများကိုလည်း နှစ်စဉ်စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပပေးလျက်ရှိသည်။

လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်း၏ အထူးခြားဆုံးအစီအစဉ်တစ်ခုမှာ သင်တန်းနှစ်အလိုက် ထူးချွန်သင်တန်းသားများကိုရွေးချယ်ပြီး ယခင်က CH-601 အပေါ့စားလေယာဉ်ကို လက်တွေ့လိုက်ပါစီးနင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ယခုအခါတွင်မူ လေယာဉ်မောင်းသင်ကျောင်းရှိ ခေတ်မီလေယာဉ်/ ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့်   လက်တွေ့လိုက်ပါစီးနင်းပျံသန်းခွင့်ပြုထားသည်။ ဤသို့ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျပျံသန်းရခြင်းကြောင့်   သင်တန်းသားများသည်   လေယာဉ်များ၏  ပျံသန်းမှုအခြေခံသဘောတရားများကို လက်တွေ့ကျကျ   နားလည်လာကြပြီး ပျံသန်းမှုအတတ်ပညာ၏ အနှစ်သာရနှင့်ပီတိကို ပြည့်ဝစွာခံစားရရှိစေသည်။

မြန်မာ့လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်း သမိုင်းကြောင်းတစ်လျှောက် အစ္စရေးနိုင်ငံမှစတင်ခဲ့သော Glider  စိတ်ကူးစိတ်သန်းသည် ဆယ်စုနှစ်ခုနစ်ခုကျော်ကာလဖြစ်သည့် ယနေ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်သို့ရောက်ရှိလာသောအခါ  ခေတ်မီနည်းပညာများ၊ လက်တွေ့ကျသော လေ့ကျင့်မှုများနှင့်အတူ   နည်းပညာအဆင့်ဆင့် မြင့်မားလာခဲ့ပြီး   ယခုအခါ   ခေတ်မီလေယာဉ်/ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် လက်တွေ့ပျံသန်းလေ့ကျင့်ပေးနိုင်သည့်အဆင့်သို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ  ခေတ်အဆက်ဆက် အမည်နာမများပြောင်းလဲခဲ့သော်လည်း “နိုင်ငံတော်အတွက်  အဖိုးတန်သော လေကြောင်းမျိုးဆက်သစ်များပျိုးထောင်ပေးရန်”  ဟူသည့်ရည်မှန်းချက်မှာ ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။ အတိတ်ကာလက စက်မဲ့လေယာဉ်ငယ်များမှသည် ယနေ့ခေတ် အဝေးထိန်းစနစ်သုံးလေယာဉ်များနှင့် အဆင့်မြင့်လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်များအထိ လူငယ်များအတွက် လေ့လာသင်ယူခွင့်လမ်းကြောင်းများ  ပွင့်လင်းလျက်ရှိသည်။  ဤသင်တန်းများသည် လူငယ်များအား နည်းပညာဗဟုသုတနှင့် ရဲစွမ်းသတ္တိများ   ပေးစွမ်းနိုင်ရုံသာမက အမိနိုင်ငံတော်၏   ဝေဟင်ပိုင်နက်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မည့် အနာဂတ်လေသူရဲကောင်းများနှင့် လေကြောင်းပညာရှင်များဖြစ်လာစေရန် အကောင်းဆုံးသော မြေတောင်မြှောက်ပေးရာ နေရာတစ်ခုအဖြစ် သမိုင်းမှတ်တိုင် စိုက်ထူလျက်ရှိသည်ကို မျက်ဝါးထင်ထင်တွေ့မြင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ 

ယနေ့တိုင်   အစဉ်အလာမပျက် ဖွင့်လှစ်ပေးလျက်ရှိသော လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းများ၏ နောက်ကွယ်တွင် ရှေ့ဆောင်လမ်းပြဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသူများနှင့် လက်ဆင့်ကမ်းအမွေခံယူကာ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသူများ၏ ဇွဲ၊ လုံ့လနှင့် အမြော်အမြင်များ ရှိနေခဲ့သည်မှာ ငြင်းဖွယ်ရာမရှိပေ။   ဤလေကြောင်းလူငယ် သင်တန်းများသည် လူငယ်များ၏ ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် နည်းပညာဗဟုသုတကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ရုံသာမက နိုင်ငံတော်အတွက် အားကိုးထိုက်သော အနာဂတ်လေကြောင်းပညာရှင်များ ပေါ်ထွက်လာစေရန် အကောင်းဆုံး ပျိုးထောင်ပေးလျက်ရှိသည့် ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာသင်တန်းများပင် ဖြစ်ပါတော့သည်။

ကောင်းကင်ပြာကို ချစ်မြတ်နိုးပြီး  စွန့်စားရဲသည့် စိတ်ဓာတ်ရှိသူ လူငယ်များအတွက် နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက် ကာလများ၌ဖွင့်လှစ်သည့် “လေကြောင်းလူငယ်” သင်တန်းသို့ တက်လှမ်းရင်း ကောင်းကင်ပြာအိပ်မက်များကို   အတောင်ပံဖြန့်ကာ စတင်ပျံသန်းကြည့်ရန် အနာဂတ်ကြယ်ပွင့်များသို့   တိုက်တွန်းနှိုးဆော်လိုက်ရပါသည်။    ။

MWD

ဆက်စပ်ဆောင်းပါးများ

အိုဘယ့် မိခင် ဧရာဝတီ (၂)
အိုဘယ့် မိခင် ဧရာဝတီ (၂)
၁၉ ရာစု အစောပိုင်းကာလများ၏ တမံတည်ဆောက်မှုသမိုင်းကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက စတင်ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် အမေရိကန်စီးပွားရေး ပျက်ကပ်ကာလတွင် ကော်လိုရာဒိုမြစ်ဝှမ်းစီမံကိန်းများကို အကောင်အထည်ဖော်ကာ ဘိုးလ်ဒါးကင်နွန် တမံတည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ကိုလံဘီယာမြစ်ဝှမ်းပေါ်တွင် ဂရန်ကူလီတမံကို ၁၉၃၃ ခုနှစ်က ထပ်မံတည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ရှေ့ဆင့်နောက်ဆင့်တည်ဆောက်ပြီးစီးသွားသော အဆိုပါစီမံကိန်းနှစ်ခုမှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား မဂ္ဂါဝပ် ၄၅၆၀ ရရှိခဲ့ပြီး အရီဇိုးနား၊ နီဗားဒါး၊ ဝါရှင်တန်၊ အော်ရီဂွန်၊ အီဒါဟိုပြည်နယ်တို့ကို အဓိကဖြန့်ဖြူးပေးကာ အလူမီနီယံစက်ရုံများ၊ ဘိုရင်းစက်ရုံများ၊ ဖို့တလန်ရှိ စစ်သင်္ဘောများ ထုတ်လုပ်ရာ သင်္ဘောကျင်းများသို့လည်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြန့်ဖြူးပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ခေတ်ကာလသည် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခဲ့ပြီး စစ်အေးခေတ်၏ အစ (၁၉) ရာစုအလယ်ပိုင်းခေတ်တွင် စီးပွားရေးအားပြိုင်မှုများ စတင်ခဲ့သလို နည်းပညာယှဉ်ပြိုင်ခြင်း၏ အစပျိုးကာလများ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ အနောက်ဥရောပ၊ အမေရိကန်၊ ဩစတြေးလျ၊ ကနေဒါ၊ ဆိုဗီယက်ယူနီယံ (ယခုရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ) နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့သည် အကြီးစားတမံတည်ဆောက်မှုကို အင်တိုက်အားတိုက် လုပ်ဆောင်လာခဲ့ကြသည်။ သာဓက တစ်ခု ဆောင်ရလျှင် အမေရိကန်သမ္မတ ဖရန့်ကန့်ဒီရုစဗဲ့ လက်ထက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော “တက်နက်စီ မြစ်ဝှမ်းအာဏာပိုင်အဖွဲ့”၏ တက်နက်စီ မြစ်ဝှမ်းဒေသ ဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းများကြောင့် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရရှိမှု၊ ရေကြီးရေလျှံ ထိန်းချုပ်နိုင်မှု၊ စိုက်ပျိုးရေပိုမို သုံးစွဲနိုင်မှု၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းနိုင်မှု၊ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးလာမှုတို့သည် ကမ္ဘာ့ပထမဦးဆုံး ဒေသဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးရေးပုံစံတစ်ခုအဖြစ် ပြောစမှတ်တွင်ခဲ့သည်။ ထိုမြစ်ဝှမ်းဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးမဟာဗျူဟာစီမံကိန်း ပင်မစီမံချက်ကို ပုံတူကူးချပြီး နိုင်ငံအများအပြားက လက်ခံကျင့်သုံး၍ စီမံကိန်းရေးဆွဲလျက်ရှိကြသည်။ နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးလာမှုနှင့်အတူ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်ကာလများတွင် လျှပ်စစ်လိုအပ်ချက်သည်လည်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရေကြီးရေလျှံမှု ထိန်းချုပ်ရေး၊ ရေသိုလှောင်ရေးနှင့် ရေအရင်းအမြစ် ခွဲဝေသုံးစွဲရေးတို့သည်လည်း အရေးပါလာခြင်း၊ အင်ဂျင်နီယာပညာ၊ IT ပညာနှင့် ကွန်ပျူတာ နည်းပညာ တိုးတက်လာခြင်းတို့ကြောင့် တမံတည်ဆောက်မှုနည်းပညာများက အလွန်လျင်မြန် စွာ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။ အဓိကနည်းပညာဖွံ့ဖြိုးမှုသည် Roller Compacted Concrete (RCC) တမံ နည်းပညာဖြစ်ပြီး ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များတွင် RCC Dam Technology ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးချ လာခဲ့ကြသည်။ ကွန်ကရစ်ကို လမ်းခင်းသလို တစ်လွှာချင်းတင်ပြီး လမ်းကြိတ်စက်ဖြင့် ဖိသိပ် ခြင်းကြောင့် တည်ဆောက်ချိန် လျှော့ချနိုင်သည့်အပြင် ကုန်ကျစရိတ်လည်း သက်သာကြောင်း သိရှိခဲ့ကြသည်။ နည်းပညာတိုးတက်လာမှုကြောင့် ယခင် Gravity Dam များထက် တည်ဆောက်ချိန် ပိုမိုမြန်ဆန်၍ ပိုမိုသက်သာပြီဖြစ်ကာ ကွန်ပျူတာ အခြေပြု၍ ဒီဇိုင်းရေဆွဲခြင်းနှင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု Computer-Aided Design (CAD) စတင်အသုံး များလာခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် Finite Element Method (FEM) ဖြင့် ဖိအား၊ အင်အား၊ ငလျင်အကျိုးသက်ရောက်မှုကို တိတိကျကျ ခန့်မှန်းနိုင်လာသဖြင့် တမံအန္တရာယ်လျော့နည်းပြီး တာတမံများ၏ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးအခြေအနေသည်လည်း မြင့်တက် ခဲ့သည်။ ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်မှု တိုးတက်လာသည်မှာ (၁၉၇၀–၈၀) နောက်ပိုင်းကာလများတွင် ငလျင်အန္တရာယ်ကို အထူးအလေးထား၍ Dynamic analysis ၊ Response spectrum analysis အသုံးပြုတွက်ချက်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ အကျိုးကျေးဇူးအနေဖြင့် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်သော Arch Dam ၊ Rockfill Dam များကို ပိုမိုလုံခြုံစွာ ဒီဇိုင်းလုပ်နိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ Rockfill နှင့် Earthfill Dam နည်းပညာတိုးတက်မှုသည် Impervious core အဖြစ် Clay core ၊ Asphalt core ၊ Concrete face rockfill dam (CFRD) အသုံးများလာ၍ မြေ၊ ကျောက် များ အလွယ်တကူရရှိသည့် ဒေသများတွင် ကုန်ကျ စရိတ်သက်သာစွာ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းသုံး စက်ယာဉ်၊ ယန္တရားများ တိုးတက်လာ၍ မြေတူးစက်များ၊ ကရိန်းများ၊ ဝန်တင်ယာဉ်များ၊ တုန်ခါစေနိုင်သော လမ်းကြိတ်စက်များ အသုံးပြုလာခြင်းကြောင့် တမံတည်ဆောက်မှု ပိုမိုတိကျ မြန်ဆန်လာခဲ့ရသည်။ Instrumentation နှင့် Monitoring System ကို လေ့လာလျှင် Piezometer ၊ Strain gauge ၊ Settlement marker ၊ Seepage measuring device စနစ်များ တပ်ဆင်လာ၍ တမံ၏ရေယိုစိမ့်မှု၊ မြေနေရာရွှေ့ခြင်း၊ ဖိအားပြောင်းလဲမှုကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ စောင့်ကြည့်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ စဉ်းစားမှုကို အလေးထားလာကြသဖြင့် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်း Environmental Impact Assessment (EIA) ကို မဖြစ်မနေပြုလုပ်ခဲ့ကြရသည်မှာ ယနေ့ထက်တိုင်ဖြစ်သည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို အလေးထားသည့်အပြင် လူနေဒေသရွှေ့ပြောင်းမှုကို စဉ်းစားလာသဖြင့် တမံစီမံကိန်းများ ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးကို တစ်ပေါင်းတစ်စည်းဖြစ်စေကာ သဟဇာတဖြစ်မှုနှင့် လူမှုစီးပွားဘဝ အတူတကွတိုးတက်လာခဲ့ကြသည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များ၏ နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးမှုကြောင့် တမံများ ပိုမိုမြင့်မားစွာ တည်ဆောက်နိုင်သလို ပိုမိုလုံခြုံပြီး ပိုမိုသက်သာသော တည်ဆောက်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး ယနေ့ခေတ် မဟာတမံကြီးများ၏ အခြေခံအုတ်မြစ်လည်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုကာလသည် RCC နည်းပညာ၊ ကွန်ပျူတာအခြေပြု ဒီဇိုင်းတွက်ထုတ်မှု၊ ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်မှု၊ Monitoring system တို့ကြောင့် တမံတည်ဆောက်မှု နည်းပညာသည် အလွန်အရေးပါစွာ တိုးတက်လာသော ခေတ်ကာလ ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်မှတစ်ဆင့် ယနေ့ခေတ်ကာလအထိ တည်ဆောက်မှုနည်းစနစ်၊ တမံဘေးအန္တရာယ်ကင်းစေရေးစီမံချက်၊ ဒီဇိုင်းတွက်ချက်မှု နည်းပညာများ၊ တမံအပါအဝင် ဆက်စပ်အဆောက်အအုံများကို ပိုမိုခိုင်ခံ့စေသည့် ဒီဇိုင်းထုတ်တည်ဆောက်နိုင်မှုများ၊ ငလျင်ပြင်းအားကို ကြိုတင်တွက်ဆ၍ ဒီဇိုင်းထုတ်လုပ်လာနိုင်မှုနှင့် သဘာဝဘေးများ၏ နှစ် ၁၀၀၀၀ လျှင် တစ်ကြိမ်ကြုံရနိုင်သော အမြင့်ဆုံးသော ရေလွှမ်းမိုးနိုင်သည့် အမှတ်(အမြင့်)ကို ခန့်မှန်း တွက်ဆလာနိုင်ကြသည်အထိ ဆင့်ကဲတိုးတက် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် နိုင်ငံတကာတမံကြီးများကော်မရှင် (ICOLD) ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ပုံအဆင့်ဆင့်လမ်းညွှန်ချက်များကို အလေးထားလိုက်နာဆောင်ရွက်လာကြသလို Dam Break Analysis ကဲ့သို့ သိပ္ပံနည်းကျ လက်တွေ့တွက်ချက်မှုများကြောင့် တမံကြီးများ၏ ကျိုးပျက်လာနိုင်မှုများကို ကြိုတင် တွက်ဆလာနိုင်သဖြင့် တမံကြံ့ခိုင်ရေးကို မတည်ဆောက်မီကာလများကပင် ကြိုတင်တွက်ချက်ရေးဆွဲလာနိုင်ကြသည်။ CFRD တမံဆိုသည်မှာ တမံတည်ဆောက်ခြင်း အမျိုးအစားများကို ယေဘုယျအားဖြင့် တည်ဆောက်ပုံအရ သုံးမျိုး၊ ပစ္စည်းအမျိုးအစားများအရ သုံးမျိုး၊ ရည်ရွယ်ချက်အရ သုံးမျိုးနှင့် တည်နေရာအရ နှစ်မျိုး စုစုပေါင်း ၁၁ မျိုးခန့်အမျိုးအစား ခွဲခြားခေါ်ဝေါ်ကြပါသည်။ တည်ဆောက်ပုံအရဆိုလျှင် အလေးချိန်တမံ (Gravity Dam)၊ အကွေးတမံ (Arch Dam) နှင့် ထောက်ခံတမံ (Buttress Dam) ဟူ၍ ရှိပါသည်။ ပစ္စည်းအမျိုးအစားအရ မြေသားတမံ၊ ကွန်ကရစ်တမံနှင့် ကျောက်ဖြည့်တမံဟူ၍ သုံးမျိုးရှိသည်။ ရည်ရွယ်ချက်အရ ရေလှောင်တမံ၊ ရေလွှဲရေတားတမံနှင့် ရေကြီးရေလျှံမှုထိန်းချုပ်သည့် တမံဟူ၍ သုံးမျိုးရှိသည်။ တည်နေရာအရဆိုရလျှင် မြစ်တမံနှင့် တောင်ကြားလျှိုပိတ်တမံဟူ၍ နှစ်မျိုး ရှိပါသည်။ ထိုထက်ပိုမိုကျစ်လျစ်စွာ ပြောဆိုရလျှင် တမံကို Concrete Dam နှင့် Fill Dam ဟူ၍ နှစ်မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။ ကွန်ကရစ်တမံတွင် Roller Compacted Concrete (R.C.C) တမံနှင့် Conventional Vibrated Concrete (C.V.C) တမံဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်ပြီး ကွန်ကရစ်တမံများသည် Gravity Dam ၊ Hollow Gravity Dam ၊ Buttress Dam ၊ Thin Arch Dam နှင့် Arch Gravity Dam ဟူ၍ရှိပါသည်။ Fill Dam များကို Homogeneous Dam ၊ Zone Fill Dam နှင့် Fill Dam with Facing Membrane ဟူ၍ အမျိုးအစားများခွဲခြားနိုင်သည်။ Fill Dam with Facing Membrane အမျိုးအစားကို Concrete Face Rockfill Dam (CFRD)၊ Geomembrane Face Rockfill Dam (GFRD) ၊ Asphalt Face Rockfill Dam (AFRD) နှင့် Bituminous Face Rockfill Dam (BFRD)ဟူ၍ ပင်မတမံ၏ ရေတိုက်ရိုက်ထိစပ်မည့် မျက်နှာပြင်ကို ဖုံးအုပ်သည့် ပစ္စည်းအမျိုးအစားပေါ် မူတည်၍ ခွဲခြားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ယနေ့ကာလတွင် မြစ်ဆုံဆည်တည်ဆောက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ပြောဆိုနေကြချိန် တွင် Concrete Face Rockfill Dam (CFRD) သည်လည်း မဖြစ်မနေအပြစ်ဆိုခံနေရသော တည်ဆောက် မှုစနစ်တစ်ခုဖြစ်နေသည်ကို တွေ့မြင်နေရသည်။ တကယ်ပင် Concrete Face Rockfill Dam (CFRD) များက ဝေဖန်ရေးသမားများ၊ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်တွင် Follower နှင့် ကြည့်ရှုသူများရှာ၍ ဝင်ငွေရှာဖွေနေသူများ၊ တစ်ဖက်ပိတ်မီဒီယာများ၊ နိုင်ငံတကာ အလှူရှင်အကူအညီ မျှော်ကိုးသူများနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို စီးပွားဖြစ် ချစ်ပြနေသူများ ပြောဆိုချဲ့ကားရေးသားနေသလို မလုပ်သင့်၊ မလုပ်အပ်သော တမံအမျိုးအစားဟုတ်၏၊ မဟုတ်၏ အချက်အလက်များဖြင့်သာ လေ့လာထောက်ရှု ဝေဖန်သင့်ပါသည်။ CFRD (Concrete Face Rockfill Dam) ဆိုသည်မှာ ကျောက်တုံးများကို အဓိကကျောရိုးအင်အားအဖြစ် အသုံးပြုပြီး ရေတားဆီးရန်အတွက် အရှေ့ဘက်မျက်နှာပြင်တွင် ကွန်ကရစ်ကို အကာအကွယ် (Concrete Impermeable Face) အဖြစ် ထည့်သွင်းတည်ဆောက်ထားသော Fill-type Dam အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ CFRD တမံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအဖြစ် ကျောက်ဖြည့်တမံ၏ အဓိကအလေးချိန်နှင့် အင်အားကို ထမ်းဆောင်ရန် ကျောက်ကြီးများကို အလွှာလိုက်တင်၍ သိပ်သည်းမှုရရှိအောင် ပြုလုပ်ကြပြီး ပင်မတမံ၏ ထုထည်ဖြင့် ရေဖိအားကို ခံနိုင်ရန် ဒီဇိုင်းထုတ် တည်ဆောက်ကြသည်။ တမံ၏ Upstream ဘက်တွင် Concrete Impermeable Face အဖြစ် တည်ဆောက်ထားသော ကွန်ကရစ်နှင့် တမံကိုယ်ထည်ကြားတွင် Transition နှင့် Filter Zones များ ထည့်သွင်း၍ Rockfill ရွေ့လျားမှုကြောင့် ကွန်ကရစ်မျက်နှာပြင် မကွဲအက်စေရန် ကာကွယ်ရန် တည်ဆောက်ကြပါသည်။ ကတ္တရာအလွှာသုံး ရေပိတ်လွှာကို ထည့်သွင်း၍ Modulus of Elasticity (e) တန်ဖိုးလျော့နည်းစေရန် ရည်ရွယ်တည်ဆောက်ကြပါသည်။ တမံအောက်ခြေတွင်လည်း ရေစိမ့်တိုးဝင်မှုမရှိစေရန် ရေစိမ့်တားနံရံများကို ကွန်ကရစ်ဖြင့် တည်ဆောက်ကြသည်။ CFRD တမံ၏ လုပ်ဆောင်ပုံကို ရှင်းပြရလျှင် ရေလှောင်ကန်မှ ရေဖိအားသည် ကွန်ကရစ်မျက်နှာပြင်ကို သက်ရောက်ကာ ထိုကွန်ကရစ်မျက်နှာပြင်မှ ရေယိုစိမ့်မှုကို ကာကွယ်ပြီး ရေဖိအားကို ကျောက်ဖြည့်တမံကိုယ်ထည်သို့ လွှဲပြောင်းပေးပါသည်။ ပင်မကျောက်ဖြည့်တမံကိုယ်ထည်၏ အလေးချိန်နှင့် အထူကြောင့် ရေထုဖိအားကို ခံနိုင်စေပါသည်။ ထို့ကြောင့် CFRD သည် Impermeability (စိမ့်ဝင်နိုင်မှု) အတွက် Concrete Slab ကို အသုံးပြုပြီး Stability (တည်ငြိမ်မှု) ကို Rockfill ဖြင့် ရရှိစေပါသည်။ CFRD တမံ၏ အားသာချက်များကို ရှင်းပြရမည်ဆိုလျှင် မြင့်မားသောတမံများ တည်ဆောက်နိုင်ခြင်း၊ ကုန်ကျစရိတ်သက်သာခြင်း၊ တည်ဆောက်ရေးကာလ မြန်ဆန်ခြင်း၊ ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်မှုကောင်းမွန်ခြင်းနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရလွယ်ကူခြင်းတို့ ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတကာတွင် မီတာ ၂၀၀ ကျော် အမြင့်ရှိသော တမံအချို့ကို CFRD တမံအမျိုးအစားဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ CFRD တမံအမျိုးအစား၏ ကျောက်ဖြည့်ကိုယ်ထည်အတွက် လိုအပ်သော ကျောက်များကို အရည်အသွေးကောင်းမွန်သော ဒေသခံကျောက်များ အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ ထို့အပြင် CFRD ကျောက်ဖြည့်တမံသည် Flexible ဖြစ်သောကြောင့် ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကို ခံနိုင်ရည်ရှိပါသည်။ CFRD တမံ၏ အားနည်းချက်များမှာ Settlement ကြောင့် Slab ကွဲနိုင်ပါသည်၊ အောက်ခံဘူမိ ကျောက်သားကောင်းမွန်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဒီဇိုင်းနှင့် တည်ဆောက်မှုလုပ်ငန်းစဉ် တိကျရန် လိုအပ် ပါသည်။ တမံတည်ဆောက်မှု နည်းပညာတိုးတက်လာသည့် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းကာလများ တွင် RCC နည်းပညာနှင့်အတူ CFRD တည်ဆောက် မှုနည်းစနစ်ပါ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အလွန်အသုံးများလာပါသည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နာမည်ကြီး တည်ဆောက်ရေးသင်ခန်းစာများရရှိသော CFRD တမံများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည် -အထက်ဖော်ပြပါ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နာမည်ကြီး CFRD တမံ သုံးခုဖြစ်သော Shuibuya Dam(တရုတ်)၊ Bakun Dam (မလေးရှား)၊ Campos Novos Dam (ဘရာဇီး) တို့၏ တည်ဆောက်ရခြင်းရည်ရွယ်ချက်၊ အသုံးဝင်ပုံ၊ သဘာဝဘေးဒဏ်ခံစားခဲ့ရမှုနှင့် လက်ရှိ အခြေအနေတို့ကို တစ်ခုချင်းစီ ရှင်းပြပါမည်။ ပထမဆုံးအနေဖြင့် Shuibuya Dam အကြောင်း ရှင်းပြပါမည်။ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ Qingjiang River(Yangtze River ၏ မြစ်လက်တက်)ပေါ်တွင် အမြင့် ၂၃၃ မီတာရှိ CFRD အမျိုးအစား တမံတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့ပါသည်။ တည်ဆောက်ရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်သည် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေး၊ တရုတ်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသ လျှပ်စစ်လိုအပ်ချက် ဖြည့်ဆည်းရေး၊ ရေကြီးရေလျှံမှုထိန်းချုပ်ရေးနှင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးတို့ဖြစ်ပါသည်။ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းသည် မဂ္ဂါဝပ် ၁၈၄၀ ရှိပြီး ဟူဘေး (Hubei) ပြည်နယ်နှင့် အနီးအနားစက်မှုဇုန်များသို့ လျှပ်စစ်ပေးဝေနိုင်ကာ CFRD နည်းပညာကို အလွန်မြင့်မား သောတမံတွင် အောင်မြင်စွာ အသုံးချနိုင်ကြောင်း ပြသခဲ့သည့် မော်ဒယ်တစ်ခုလည်းဖြစ်ပါသည်။ သဘာဝဘေးဒဏ်များ ခံစားခဲ့ရပြီး ငလျင်ဖြစ်ပွားမှုနှုန်းများသောဒေသဖြစ်သော်လည်း အရေးကြီးသော ဖွဲ့စည်းပုံပျက်စီးမှုမရှိခဲ့ခြင်းမှာ Rockfill Flexibility ကြောင့် ငလျင်ဒဏ်ကို ကောင်းစွာခံနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိအခြေအနေတွင် အဆိုပါတမံကြီးသည် ပုံမှန်လည်ပတ်နေဆဲဖြစ်ပြီး CFRD တမံများ၏ အမြင့်ဆုံးနမူနာတစ်ခုအဖြစ် ကမ္ဘာ့တမံ အင်ဂျင်နီယာများ၏ စာတမ်းများတွင် မကြာခဏ ကိုးကားခံရသည့် ရုပ်ဝတ္ထုမှတ်ကျောက်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ခုအနေဖြင့် Bakun Dam အကြောင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဘူကန်း(Bakun) တမံသည် မလေးရှားနိုင်ငံ ဆာရာဝပ်ပြည်နယ်(ဘိုနီရိုကျွန်း) ဘာလူအီမြစ် (Balui)ပေါ်မှာ တည်‌ဆောက်ထားသော အမြင့် ၂၀၅ မီတာရှိ CFRD အမျိုးအစား တမံတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပါသည်။ တည်ဆောက်ရခြင်းရည်ရွယ်ချက်မှာ အကြီးစား ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေး၊ Sarawak Corridor of Renewable Energy (SCORE) စီမံကိန်းနှင့် စက်မှု ဇုန် ဖွံ့ဖြိုးရေးတို့အတွက် ရည်ရွယ်ပါသည်။ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းမှာ မဂ္ဂါဝပ် ၂၄၀၀ ဖြစ်ပြီး Alu-minum Smelter နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးများအတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ပေးလျက်ရှိပါသည်။ မလေးရှားနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးသော ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းဖြစ်ပါသည်။ Bakun တမံတည်ရှိရာ ဒေသသည် မိုးရွာသွန်းမှုများသော ဒေသဖြစ်ပြီး ငလျင်ဒဏ်ခံစားရမှု အနည်းငယ်သာ ရှိခဲ့ပါသည်။ သို့သော် လူမှုရေးဘက်တွင် ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများ ရွှေ့ပြောင်းရမှု၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အကျိုးသက်ရောက်မှုများကြောင့် ဝေဖန်မှုများရှိခဲ့သော စီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ယခုအခါကောင်းစွာ လည်ပတ်နေသော စက်ရုံတစ်ခုဖြစ်ပြီး Sarawak ဒေသ၏ အဓိကလျှပ်စစ်အင်အားရင်းမြစ်တစ်ခု လည်း ဖြစ်ပါသည်။ ထို့အပြင် CFRD အမျိုးအစား အကြီးစားတမံ၏ အောင်မြင်မှု ဥပမာတစ်ခုအဖြစ် လည်း ပြောစမှတ်တွင်နေပါသည်။ တတိယတစ်ခုမှာ ၂၀၀၆ ခုနှစ်က တည်ဆောက် ပြီးစီးခဲ့သော ဘရာဇီးနိုင်ငံ ကနိုးအက်မြစ်(Canoas) ပေါ်တွင်တည်ဆောက်ထားသည့် အမြင့် ၂၀၂ မီတာရှိ CFRD အမျိုးအစား ကမ်ပို့စ်နိုဗို့စ်တမံ (Campos Novos Dam) ဖြစ်ပြီး တည်ဆောက်ရခြင်းရည်ရွယ်ချက်မှာ ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ဘရာဇီးတောင်ပိုင်း၏ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား လိုအပ်ချက်များ ဖြည့်ဆည်းရေးတို့ဖြစ်ပါသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းမှာ မဂ္ဂါဝပ် ၈၈၀ ဖြစ်ကာ အဓိကအားဖြင့် စန်တာကတားရီနပြည်နယ်နှင့် အနီးအနားဒေသများသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြန့်ဖြူးပေးဝေနေပြီး အခြားသော ပြည်နယ်များကိုလည်း ခွဲဝေဖြန့်ဖြူးပေးနေပါသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် Diversion Tunnel Collapse ဖြစ်ပွားပြီး Concrete face slab တွင် အက်ကြောင်းဖြစ်ပေါ်လာကာ ရေယိုစိမ့်မှုဖြစ်ပေါ်ခဲ့၍ ရေလှောင်ကန်မှ ရေကို အရေးပေါ် လျှော့ချခဲ့ရပါသည်။ အကြောင်းရင်းမှာ Rockfill Settlement ကို မှန်ကန်စွာ မခန့်မှန်းနိုင်ခြင်း၊ Slab–plinth Joint Design အားနည်းမှုရှိခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့နောက် ပြုပြင်မှုများ ပြန်လည်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး တမံဘေးကင်းလုံခြုံရေးကို အဆင့်မြှင့်ကာ ပြန်လည်လည်ပတ်မောင်းနှင်လျက်ရှိပါသည်။ အဆိုပါတမံကြီးမှ CFRD ဒီဇိုင်း တွင် Settlement Control နှင့် Joint Design အရေးကြီးကြောင်း ကမ္ဘာ့တမံတည်ဆောက်ရေးလောကကို သင်ခန်းစာကြီး ပေးခဲ့ပါသည်။ မူလအကြောင်းရင်းကို ပြန်ဆက်ရလျှင် ဧရာဝတီမြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်မည့် မြစ်ဆုံတမံသည် ကွန်ကရစ်မျက်နှာပြင်ကျောက်ဖြည့်တမံ (CFRD)အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး တမံအမြင့် ၄၅၈ ပေ (တစ်နည်း မီတာ ၁၄၀)၊ အလျား ပေ ၄၃၀၀၊ တမံထုထည်ကျင်းပေါင်း ၆ ဒသမ ၅၄ သန်းဖြစ်ပါသည်။ ရေလှောင်ကန်ဧရိယာသည် ၁၇၃ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းမည်ဖြစ်ပြီး ကန့််ကွက်ဝေဖန်ရေးသားနေကြသူတွေ ပြောဆိုရေးသားနေသကဲ့သို့မဟုတ်ဘဲ စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်း ၂၈၃ စတုရန်းမိုင်ထက် နည်းပါးပါသည်။ တမံနှင့် အနီးဆုံးရှိသော ရေပြင်အကျယ်ဧရိယာ မှာ ၆ ဒသမ ၇၅ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်ပါသည်။ နောက် တစ်ချက်မှာ တမံကို နိုင်ငံရေးလက်နက်အဖြစ် ဖောက်ခွဲ၍ မြစ်အောက်ပိုင်းဒေသကို ရေလွှမ်းစေနိုင်မည်ဟု ရေးသားပြောဆိုနေခြင်းက ပြည်သူလူထုကို စိုးရိမ်စိတ်မြင့်တက်စေပြီး တမံတည်ဆောက်ရေးကို ကန့်ကွက်စေရန် သွယ်ဝိုက်၍ လှုံ့ဆော်ခြင်းတစ်မျိုးသာဖြစ်ပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကွန်ကရစ်မျက်နှာပြင် ကျောက်ဖြည့်တမံများသည် ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးရန် အလွန်ခဲယဉ်းပါသည်။ ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးရန်အတွက် ယမ်းတန်ချိန် ရာထောင်ချီ အသုံးပြုရမည်ဖြစ်သည့်အပြင် ပြင်ဆင်ချိန် အတော်ယူရမည်ဖြစ်သည့်အတွက် လုံခြုံရေးအရ ကြိုတင်ကာကွယ်တားဆီးနိုင်စွမ်းရှိပါသည်။ ကွန်ကရစ်မျက်နှာပြင်ကျောက်ဖြည့်တမံအမျိုးအစား ဖြစ်သည့် အတွက် ကျောက်ဖြည့်တမံများက Flexible ဖြစ်သောကြောင့် ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကို ခံနိုင်ရည်ရှိပါသည်။ ထို့အပြင် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရလွယ်ကူပါသည်။ တည်ဆောက်ရေးပစ္စည်းများလည်း အလွယ်တကူရရှိနိုင်ပါသည်။ ။ 
ကောင်းကင်ပြာ အိပ်မက်နှင့် အနာဂတ်ကြယ်ပွင့်များ
ကောင်းကင်ပြာ အိပ်မက်နှင့် အနာဂတ်ကြယ်ပွင့်များ
      မြန်မာနိုင်ငံ၏  လေကြောင်းပညာသမိုင်းကြောင်းကို  ပြန်လည်လေ့လာကြည့်လျှင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇၀ ကျော် ၁၉၅၄ ခုနှစ် ကာလကတည်းက ခိုင်ခိုင်မာမာ အခြေတည်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါသမိုင်းဦးအစသည်  တပ်မတော်(လေ)၏   ပြည်ပနိုင်ငံလေ့လာရေး ခရီးစဉ်တစ်ခုနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွှယ်ခဲ့သည်။၁၉၅၄-၁၉၅၅ ခုနှစ်များအတွင်း တပ်မတော်(လေ) ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် အစ္စရေးနိုင်ငံသို့ Spitfire လေယာဉ်များနှင့်ပတ်သက်၍ လေ့လာရေးခရီး သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။  အဆိုပါခရီးစဉ်တွင် ထူးခြားသောမြင်ကွင်းတစ်ခုက တပ်မတော်(လေ)ကိုယ်စားလှယ်များ၏အာရုံကိုဖမ်းစားနိုင်ခဲ့သည်။   အစ္စရေးလူငယ်များအား လေကြောင်းပညာရပ်များတွင် စိတ်ဝင်စားလာစေရန် ရည်ရွယ်၍ ဖွင့်လှစ်ထားသော စက်မဲ့လေယာဉ်မောင်း သင်တန်းများပင်ဖြစ်သည်။    အစ္စရေးလူငယ်များ   စက်မဲ့လေယာဉ်များကို ကျွမ်းကျင်စွာ  ကိုင်တွယ်ပျံသန်းနေသည့်မြင်ကွင်းကို   မြင်တွေ့ရသောအခါ တပ်မတော်(လေ) ကိုယ်စားလှယ်များက အလွန်သဘောကျခဲ့ကြသည်။   ထိုမှတစ်ဆင့်   မြန်မာလူငယ်များကိုလည်း “လေကြောင်းနှင့် အာကာသသိပ္ပံပညာရပ်များတွင်  စိတ်ဝင်စားမှုတိုးပွားလာစေရန်၊ လေယာဉ်ပျံသန်းမှုနှင့် သက်ဆိုင်သော ဘာသာရပ်များကို တတ်သိနားလည်ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင်   အထောက်အကူဖြစ်လာစေရန်၊ စိတ်ဓာတ်၊  စည်းကမ်းနှင့် ကိုယ်လက် ကြံ့ခိုင်မှု ကောင်းမွန်မြင့်မားပြီး စည်းလုံးညီညွတ်စွာ  စုပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အလေ့အကျင့်ရရှိစေရန်၊ လူငယ်များ၏ ဝါသနာပါရာ လေ့ကျင့်မှုအနေဖြင့် မြှင့်တင်ပေးရန်နှင့် မျိုးဆက်သစ်လူငယ်မောင်မယ်များကို  ယုံကြည်ချက်၊ ခံယူချက်မြင့်မားမှန်ကန်စေပြီး အနာဂတ်တပ်မတော်နှင့် နိုင်ငံတော် တည်ဆောက်နိုင်ရေးအတွက် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ မွေးထုတ်ပေးနိုင်ရန်” အစရှိသည့်  ရည်ရွယ်ချက်ကောင်းများဖြင့် ထိုကဲ့သို့သော လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းမျိုး  မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန် စတင်အကောင်အထည်ဖော် စဉ်းစားခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏ လေကြောင်းသမိုင်းတွင် လူငယ်များအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ၁၉၅၄  ခုနှစ်  နှစ်ကုန်ပိုင်းကတည်းက စတင်ချမှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အစ္စရေးနိုင်ငံ၏   စက်မဲ့လေယာဉ်မောင်းသင်တန်း များကို နမူနာယူကာ မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် အကောင်အထည်ဖော်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည့်ဖြစ်စဉ်မှာအလွန်စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းလှသည်။   တပ်မတော်(လေ) ကိုယ်စားလှယ်များသည်  ၁၉၅၄  ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ စက်မဲ့လေယာဉ်အသင်းတစ်သင်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးရန်     အဆိုပြုလွှာကို ကာကွယ်ရေးဌာနသို့ စနစ်တကျတင်သွင်းခဲ့သည်။   အဆိုပါ  အဆိုပြုချက်ကို ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ၊ အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့အစည်းအဝေးတွင် အကျေအလည် ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီးနောက် ခွင့်ပြုမိန့်ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါအမိန့်အရ ပထမဦးဆုံးခြေလှမ်းအဖြစ် စက်မဲ့လေယာဉ် ခြောက်စင်းကို စတင်ဝယ်ယူခဲ့ကြသည်။သင်တန်းများ  စနစ်တကျစတင်လည်ပတ်နိုင်ရန်အတွက် လိုအပ်သည့်လူ့စွမ်းအား အရင်းအမြစ်အတတ်ပညာရှင်များ မွေးထုတ်ရန်လိုအပ်လာသည်။ ထို့ကြောင့်     တပ်မတော်(လေ)မှ ဗိုလ်ကြီးဝင်းမြင့်နှင့် အခြားအဆင့် စစ်သည်ငါးဦးတို့ကို ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံသို့စေလွှတ်ကာ  စက်မဲ့လေယာဉ်မောင်းသင်ဆရာဖြစ် သင်တန်းတက်ရောက်စေခဲ့သည်။အဆိုပါအရာရှိနှင့်စစ်သည်များ  ပြန်လည်ရောက်ရှိလာချိန်တွင် စက်မဲ့လေယာဉ် တည်ဆောက်ရေးအင်ဂျင်နီယာ Frank Marchette လည်း အတူတကွလိုက်ပါလာခဲ့သည်။ Frank Marchette သည် မြန်မာ့လေတပ်သားများကို စက်မဲ့လေယာဉ်တည်ဆောက်ရေး အတတ်ပညာရပ်များ(Glider Construction) လက်ဆင့်ကမ်း သင်ကြားပေးခဲ့ပြီး မြန်မာ့လေကြောင်းနည်းပညာကဏ္ဍကို တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။မကြာမီကာလအတွင်းမှာပင်  လေကြောင်းကင်းထောက် (Air Scouts) ဟူသောအမည်ဖြင့် လေယာဉ်ပုံစံငယ် တည်ဆောက်ခြင်းအသင်း (Aero Modelling Club)ကို      စတင်ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ဤအသင်းသည် လူငယ်များကြားတွင် လေယာဉ်များ၏ တည်ဆောက်ပုံနှင့် ပျံသန်းမှုသဘောတရားများကို လက်တွေ့ကျကျ လေ့လာနိုင်သည့် အချက်အချာနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။စက်မဲ့လေယာဉ်များနှင့် သင်တန်းဆရာများ စုံလင်စွာရောက်ရှိလာသည့် ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်တွင် တပ်မတော်(လေ)၏  ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သူ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ) ဗိုလ်မှူးချုပ် သရေစည်သူ သူရ တီကလစ်ဖ် ကိုယ်တိုင်တက်ရောက်၍  “မြန်မာနိုင်ငံစက်မဲ့လေယာဉ်အသင်း” ကို တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။   အဆိုပါအသင်း၏ ပထမဆုံး တာဝန်ခံအရာရှိအဖြစ် ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံတွင်   သင်တန်းတက်ရောက်ခဲ့သည့် ဗိုလ်ကြီးဝင်းမြင့်က တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။အဆိုပါကာလ၌ မြန်မာ့လေကြောင်းသမိုင်းတွင် အထူးမှတ်တမ်းတင်ခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခုမှာ   အမျိုးသမီးအရာရှိတစ်ဦး၏ စွမ်းဆောင်ရည်ပင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်   ဇွန်လ  ၂၉  ရက်တွင် တပ်မတော်(လေ)မှ အမျိုးသမီးအရာရှိ ဗိုလ်ဒေါ်လှသန်းသည် စက်မဲ့လေယာဉ်ကို တစ်ဦးတည်း မောင်းနှင်ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ဤသည်မှာ မြန်မာအမျိုးသမီးများ၏ လေကြောင်းစွမ်းရည်ကို သက်သေပြ ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုခေတ်ကာလ လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းများ၏ အဆင့်အတန်းနှင့် အောင်မြင်မှုကို ဖော်ပြနေခြင်းလည်းဖြစ်သည်ဟုမှတ်ယူနိုင်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၌   လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းများအစပြုခဲ့သည့်    နှစ်ဦးကာလများမှာပင် စနစ်တကျ အသင်းအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းနိုင်ခြင်း၊ ပြည်ပ  ပညာတော်သင်များနှင့် ကျွမ်းကျင်သူများ၏ ပံ့ပိုးမှုရှိခြင်း၊ အမျိုးသမီးအရာရှိများအထိ အောင်မြင်စွာလေ့ကျင့်ပေးနိုင်ခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် အလွန်အရှိန်အဟုန်ကောင်းသော အစပျိုးမှုဖြစ်ခဲ့သည်ဟုဆိုရမည်ဖြစ်သည်။  ထိုကဲ့သို့ အစပျိုးမှုကောင်းများ ကြောင့်ပင်  ယနေ့ထက်ထိတိုင် မြန်မာလူငယ်မောင်မယ်များကြားတွင် လေကြောင်းပညာရပ်အပေါ် စိတ်အားထက်သန်မှုများ ရှင်သန်နေခြင်းဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံတွင် လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းများကို   ၁၉၅၄  ခုနှစ်မှစတင်၍ ဖွင့်လှစ်ပို့ချခဲ့ပြီးနောက် ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများနှင့် နည်းပညာမြှင့်တင်မှုများကို အရှိန်အဟုန်မပြတ်  ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်ကို   တွေ့ရှိနိုင်သည်။  ၁၉၆၇   ခုနှစ်   ဖေဖော်ဝါရီလတွင် လေကြောင်းပညာရပ်ဆိုင်ရာ အသိပညာ၊ အတတ်ပညာ ဖြန့်ဝေလှုပ်ရှားမှုများကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လူငယ်ရေးရာဌာနခွဲနှင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(လေ) တို့ပူးပေါင်းကာ   “လူငယ်(လေကြောင်း)” အမည်ဖြင့် အသစ်တစ်ဖန်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းပြီးနောက်  ရန်ကုန်၊ မိတ္ထီလာ၊ မြစ်ကြီးနားနှင့် နမ့်စန်မြို့ကြီးများတွင် လေယာဉ်ပုံစံငယ် တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် စက်မဲ့လေယာဉ်မောင်းနှင်ခြင်း အတတ်ပညာရပ်များကို ဒေသအလိုက် တိုးချဲ့ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်သို့ရောက်ရှိသောအခါ  လမ်းစဉ်လူငယ်စည်းရုံးရေး   ဗဟိုကော်မတီနှင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး  (လေ) တို့ ပူးပေါင်းညှိနှိုင်း၍ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးရှိလူငယ်များ  လေကြောင်းပညာရပ်ကို လေ့လာနိုင်ရန် စနစ်တကျ ဆက်လက်ပို့ချပေးခဲ့သည်။ ထိုစဉ်ကာလက သင်ကြားမှုအဆင့်မှာ ကြိုးဖြင့်ထိန်းချုပ်ပျံသန်းခြင်း (Line Control) အဆင့်အထိသာရှိခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့လေကြောင်းနည်းပညာတိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ နိုင်ငံတကာတွင် အဝေးထိန်းစနစ်ဖြင့်  ပျံသန်းခြင်း (Radio Control - RC) ခေတ်သို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်ရာ မြန်မာ့လေကြောင်းလူငယ်များကိုလည်း   ရင်ပေါင်တန်းနိုင်စေရန် ရည်ရွယ်၍   နိုင်ငံတော်က  ငွေကြေးအကုန်အကျခံကာ     အဆင့်မြှင့်တင်မှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။  ထိုသို့ပံ့ပိုးပေးမှုကြောင့် မြန်မာ့လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းများတွင် အဝေးထိန်းစနစ်ဖြင့်ပျံသန်းခြင်းနည်းပညာကို ထည့်သွင်းသင်ကြားပေးနိုင်ခဲ့ပြီး  လူငယ်များ၏ နည်းပညာအရည်အသွေးကို နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ တိုးမြှင့်ပို့ချပေးနိုင်ခဲ့သည်။မြန်မာ့လေကြောင်းလူငယ်လှုပ်ရှားမှုသည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲများနှင့်အတူ လက်တွေ့ကျသော အဆင့်မြင့်ပျံသန်းမှုပညာရပ်များဆီသို့ တက်လှမ်း နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄  ခုနှစ်တွင် လူငယ်(လေကြောင်း)   သင်တန်းများကို “လေကြောင်းမျိုးဆက်သစ်” ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။  အဆိုပါနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့နှင့် မန္တလေးမြို့တို့၌ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး သင်ကြားမှုပုံစံကို ခေတ်မီစွာအဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ နည်းပညာပိုင်းအရ   ကြိုးဖြင့်ထိန်းချုပ်ပျံသန်းခြင်း (Line Control)၊ အဝေးထိန်းစနစ်သုံး ရဟတ်ယာဉ်ငယ် (KYOSHO CONCEPT - RC Helicopter) နှင့် အဝေးထိန်းစနစ်သုံးလေယာဉ်ငယ် (GRAUPNER TAXI II - RC Aircraft)  စသည်တို့ကို  အသုံးပြုကာ သရုပ်ပြလေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ အဆိုပါသင်တန်းများသည် အောင်မြင်မှုများစွာရရှိခဲ့သဖြင့်  ၁၉၉၇  ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ တောင်ကြီး၊ တောင်ငူ၊ မြစ်ကြီးနား၊ ပြည်၊ မကွေးနှင့် ပုသိမ်မြို့များအထိ နှစ်စဉ်တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်(လေ)နှင့်  ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း(ဗဟို)တို့   ပူးပေါင်းကာ   “လေကြောင်းရဲညွန့်လောင်း”   အမည်ဖြင့်   အဆင့်မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သင်တန်းဖွင့်လှစ်ရာမြို့များကိုလည်း မိတ္ထီလာနှင့် ဟင်္သာတမြို့များအထိတိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင် သင်တန်းသားများအနေဖြင့် လေယာဉ်ပျံသန်းမှုအတွေ့အကြုံနှင့် လေကြောင်းဆိုင်ရာအာရုံခံစားမှု (Air Sense) ရရှိစေရန်အတွက် တပ်မတော်လေယာဉ်များကို  ကိုယ်တိုင်လိုက်ပါစီးနင်းစေသည့် သင်ကြားမှုစနစ်များကိုလည်း ထည့်သွင်းကျင့်သုံးခဲ့သည်။ မြန်မာ့လေကြောင်းလူငယ်သမိုင်းတွင် ထူးခြားသောမှတ်တိုင်တစ်ခုအဖြစ် ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အထိ တန်းမြင့်လေကြောင်းရဲညွန့်လောင်း သင်တန်းများကိုဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။    မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပြင်သစ်နိုင်ငံထုတ် အပေါ့လွန်လေယာဉ်ငယ် (ULTRA LIGHT) များဖြင့် သင်တန်းသားများကိုယ်တိုင် လက်တွေ့မောင်းနှင် ပျံသန်းခွင့်ပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။      ဤသည်မှာ လူငယ်များအား     သီအိုရီအဆင့်မှ  လက်တွေ့မောင်းနှင်ပျံသန်းသည့်အဆင့်သို့ ကူးပြောင်းပေးနိုင်ခဲ့သည့်   သမိုင်းဝင်ခြေလှမ်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။မြန်မာ့လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းများသည် ခေတ်အဆက်ဆက် အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲတိုးတက်လာခဲ့ရာ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ တပ်မတော်အကြီးအကဲ၏ လမ်းညွှန်ချက်နှင့်အညီကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(လေ)ကကြီးမှူးကာ “လေကြောင်းလူငယ်” အမည်ဖြင့် သင်တန်းများကို စနစ်တကျပြန်လည်အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။   ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင်   ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါကြောင့်   သင်တန်းများခေတ္တ ရပ်နားခဲ့ရသော်လည်း၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော  အရှိန်အဟုန်ဖြင့်  ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။   အခြေခံလေကြောင်း လူငယ်သင်တန်းစခန်းများကို ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ မိတ္ထီလာ၊ မှော်ဘီ၊ မော်လမြိုင်၊ မြစ်ကြီးနား၊ နမ့်စန်၊ တောင်ကြီး၊ တောင်ငူ၊ ပြည်၊ မြိတ်၊ မကွေး၊ ဟုမ္မလင်း၊ ပုသိမ်၊ ကျိုင်းတုံနှင့် လားရှိုး စသည့်မြို့ပေါင်း ၁၅ မြို့ကျော်တွင်  ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ပြီး တန်းမြင့်သင်တန်းများကိုမူ မိတ္ထီလာနှင့် မှော်ဘီမြို့များတွင် အထူးပြုသင်ကြားပေးခဲ့သည်။  သင်တန်းကာလအတွင်း သင်တန်းသားလူငယ်များ    ဒေသန္တရဗဟုသုတတိုးပွားစေရန်အတွက်   သက်ဆိုင်ရာဖွင့်လှစ်ပို့ချလျက်ရှိသော မြို့ကြီး၌ လေ့လာရေးများပို့ဆောင်ပေးသည့်အပြင် ရန်ကုန်နှင့် နေပြည်တော်သို့ ပြင်ပလေ့လာရေးခရီးစဉ်များ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အဖွဲ့အစည်းစိတ်ဓာတ် မြင့်မားလာစေရန်နှင့် စုပေါင်းလုပ်ကိုင်တတ်သည့် အလေ့အကျင့်ကောင်းများရရှိစေရန်ရည်ရွယ်၍ သင်တန်းစခန်းအလိုက် ပြိုင်ပွဲများကိုလည်း နှစ်စဉ်စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပပေးလျက်ရှိသည်။လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်း၏ အထူးခြားဆုံးအစီအစဉ်တစ်ခုမှာ သင်တန်းနှစ်အလိုက် ထူးချွန်သင်တန်းသားများကိုရွေးချယ်ပြီး ယခင်က CH-601 အပေါ့စားလေယာဉ်ကို လက်တွေ့လိုက်ပါစီးနင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ယခုအခါတွင်မူ လေယာဉ်မောင်းသင်ကျောင်းရှိ ခေတ်မီလေယာဉ်/ ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့်   လက်တွေ့လိုက်ပါစီးနင်းပျံသန်းခွင့်ပြုထားသည်။ ဤသို့ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျပျံသန်းရခြင်းကြောင့်   သင်တန်းသားများသည်   လေယာဉ်များ၏  ပျံသန်းမှုအခြေခံသဘောတရားများကို လက်တွေ့ကျကျ   နားလည်လာကြပြီး ပျံသန်းမှုအတတ်ပညာ၏ အနှစ်သာရနှင့်ပီတိကို ပြည့်ဝစွာခံစားရရှိစေသည်။မြန်မာ့လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်း သမိုင်းကြောင်းတစ်လျှောက် အစ္စရေးနိုင်ငံမှစတင်ခဲ့သော Glider  စိတ်ကူးစိတ်သန်းသည် ဆယ်စုနှစ်ခုနစ်ခုကျော်ကာလဖြစ်သည့် ယနေ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်သို့ရောက်ရှိလာသောအခါ  ခေတ်မီနည်းပညာများ၊ လက်တွေ့ကျသော လေ့ကျင့်မှုများနှင့်အတူ   နည်းပညာအဆင့်ဆင့် မြင့်မားလာခဲ့ပြီး   ယခုအခါ   ခေတ်မီလေယာဉ်/ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် လက်တွေ့ပျံသန်းလေ့ကျင့်ပေးနိုင်သည့်အဆင့်သို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ  ခေတ်အဆက်ဆက် အမည်နာမများပြောင်းလဲခဲ့သော်လည်း “နိုင်ငံတော်အတွက်  အဖိုးတန်သော လေကြောင်းမျိုးဆက်သစ်များပျိုးထောင်ပေးရန်”  ဟူသည့်ရည်မှန်းချက်မှာ ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။ အတိတ်ကာလက စက်မဲ့လေယာဉ်ငယ်များမှသည် ယနေ့ခေတ် အဝေးထိန်းစနစ်သုံးလေယာဉ်များနှင့် အဆင့်မြင့်လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်များအထိ လူငယ်များအတွက် လေ့လာသင်ယူခွင့်လမ်းကြောင်းများ  ပွင့်လင်းလျက်ရှိသည်။  ဤသင်တန်းများသည် လူငယ်များအား နည်းပညာဗဟုသုတနှင့် ရဲစွမ်းသတ္တိများ   ပေးစွမ်းနိုင်ရုံသာမက အမိနိုင်ငံတော်၏   ဝေဟင်ပိုင်နက်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မည့် အနာဂတ်လေသူရဲကောင်းများနှင့် လေကြောင်းပညာရှင်များဖြစ်လာစေရန် အကောင်းဆုံးသော မြေတောင်မြှောက်ပေးရာ နေရာတစ်ခုအဖြစ် သမိုင်းမှတ်တိုင် စိုက်ထူလျက်ရှိသည်ကို မျက်ဝါးထင်ထင်တွေ့မြင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ယနေ့တိုင်   အစဉ်အလာမပျက် ဖွင့်လှစ်ပေးလျက်ရှိသော လေကြောင်းလူငယ်သင်တန်းများ၏ နောက်ကွယ်တွင် ရှေ့ဆောင်လမ်းပြဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသူများနှင့် လက်ဆင့်ကမ်းအမွေခံယူကာ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသူများ၏ ဇွဲ၊ လုံ့လနှင့် အမြော်အမြင်များ ရှိနေခဲ့သည်မှာ ငြင်းဖွယ်ရာမရှိပေ။   ဤလေကြောင်းလူငယ် သင်တန်းများသည် လူငယ်များ၏ ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် နည်းပညာဗဟုသုတကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ရုံသာမက နိုင်ငံတော်အတွက် အားကိုးထိုက်သော အနာဂတ်လေကြောင်းပညာရှင်များ ပေါ်ထွက်လာစေရန် အကောင်းဆုံး ပျိုးထောင်ပေးလျက်ရှိသည့် ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာသင်တန်းများပင် ဖြစ်ပါတော့သည်။ကောင်းကင်ပြာကို ချစ်မြတ်နိုးပြီး  စွန့်စားရဲသည့် စိတ်ဓာတ်ရှိသူ လူငယ်များအတွက် နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက် ကာလများ၌ဖွင့်လှစ်သည့် “လေကြောင်းလူငယ်” သင်တန်းသို့ တက်လှမ်းရင်း ကောင်းကင်ပြာအိပ်မက်များကို   အတောင်ပံဖြန့်ကာ စတင်ပျံသန်းကြည့်ရန် အနာဂတ်ကြယ်ပွင့်များသို့   တိုက်တွန်းနှိုးဆော်လိုက်ရပါသည်။    ။MWD
ကျန်းမာအောင်နေ တောက်ပြောင်အောင်ဆည်းပူး ကျေပွန်အောင်ကြိုးပမ်း
ကျန်းမာအောင်နေ တောက်ပြောင်အောင်ဆည်းပူး ကျေပွန်အောင်ကြိုးပမ်း
လူတိုင်း အသက်ရှင်ရပ်တည်နေရသည့်အချိန်၌ စိတ်ချမ်းသာခြင်း၊ ကိုယ်ကျန်းမာခြင်းများနှင့်ပြည့်စုံ၍ အေးချမ်းစွာဖြင့် လွတ်လပ်ပျော်ရွှင်စွာနေထိုင်လိုကြသူများချည်းဖြစ်ပါသည်။ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မတူညီကြသည့်ဘဝများတွင် ရည်ရွယ်ချက်ကိုယ်စီဖြင့် စား၊ ဝတ်၊ နေရေးအတွက် အလုပ်များကို လုပ်ကိုင်နေကြသည်။မည်သူမဆို မည်သည့်ဘဝ၊ မည်သည့်အခြေအနေတွင် မည်သို့ရပ်တည်နေထိုင်ရသည်ဖြစ်စေ အဓိကအရေးမှာ ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်နေရန် လိုအပ်ပါသည်။ ကိုယ်ကျန်းမာမှ စိတ်ချမ်းသာမည်၊ စိတ်ချမ်းသာမှ လိုရာခရီးပြီး‌မြောက်နိုင်သည်ဟု ဆိုရိုးစကားလည်းရှိခဲ့သည်။ ကျန်းမာမှ အလုပ် လုပ်နိုင်မည်။ အလုပ်လုပ်နိုင်မှ မိမိဘဝရပ်တည် ရှင်သန်ရေးကို စိတ်တိုင်းကျပြုလုပ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ရာထူးဂုဏ်ရှိန် ဥစ္စာဓနစည်းစိမ်များ မည်မျှပင် ပြည့်စုံနေသည်ဖြစ်စေ ကျန်းမာရေး မကောင်းပါက စိတ်သွားတိုင်းကိုယ်မပါဘဲ ဘဝခရီးလမ်းကို ချောမွေ့စွာ လျှောက်လှမ်းနိုင်မည်မဟုတ်ပါ။ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားက “အာရောဂျံ ပရမံ လာဘံ” ကျန်းမာခြင်းသည် လာဘ်တစ်ပါးဖြစ်သည် ဟု ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေးကောင်းမှသာ မိမိရရှိလိုသည့် ဥစ္စာပစ္စည်း စည်းစိမ်များကို အလွယ်တကူ ရှာဖွေနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ရဟန်းသံဃာများကို လှူဒါန်းကြသည့် ပစ္စည်းလေးပါးတွင် ဆွမ်း၊ သင်္ကန်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး ဟု ကျန်းမာရေးအတွက် အရေးပါသည့်ဆေးကို ထည့်သွင်းထားပါသည်။ ရုပ်တရားရှိသမျှ ဝေဒနာရှိ ကြောင်းနှင့် ကျန်းမာခြင်းသည် ကောင်းမြတ်သည့် မင်္ဂလာဖြစ်‌ကြောင်း မြတ်စွာဘုရားက မာဂဏ္ဍီ ပရဗိုဇ်ကြီးအား ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်ကို နာကြားရပါသည်။မြန်မာတို့သည် တစ်ဦးအပေါ်တစ်ဦး ဆုတောင်းမေတ္တာပို့သကြရာတွင်လည်း ကျန်းမာကြပါစေ၊ ချမ်းသာကြပါစေ၊ ဘေးရန်ကင်းကြပါစေဟု ကျန်းမာရေးကို ရှေ့ဆုံးမှထားပြီး မေတ္တာပို့ကြပါသည်။ မြန်မာလူမျိုးတို့သည် မိမိကိုယ်မိမိ ကျန်းမာရေးကောင်းလိုသကဲ့သို့ သူတစ်ပါးကိုလည်း ကျန်းမာစေ ချင်သောစိတ်ထားရှိကြသည်မှာ ထင်ရှားပါသည်။ကျန်းမာအောင်နေကျန်းမာခြင်းဆိုရာတွင် စိတ်ကျန်းမာရေးနှင့် ကိုယ်ကျန်းမာရေးဟု ‌နှစ်မျိုးသတ်မှတ်နိုင်ပါသည်။ စိတ်ကျန်းမာစေရန်မှာ မွန်မြတ်သန့်စင်ပြီး ကြည်လင်သောစိတ်ထားမွေးမြူခြင်း၊ မကောင်း သည့်စိတ်များ ဝင်မလာစေရန် သတိဖြင့်ဆင်ခြင် နေထိုင်ခြင်း၊ အများအပေါ်တွင် မေတ္တာထားခြင်း၊ ကိုယ်ချင်းစာစိတ်ဖြင့် နားလည်ပေးခြင်း၊ မတရား လောဘများကို ချုပ်တည်းထားခြင်း၊ ဖြစ်တတ် ပျက်တတ်သည့် မမြဲသောတရားသဘောကို ဆင်ခြင်အားထုတ်ခြင်းနှင့် စိတ်ညစ်ညူးစေမည့် ကိစ္စများကို ခေါင်းထဲမထည့်ခြင်း စသည်တို့ကို နှလုံးသွင်းနေထိုင်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ကိုယ်ကျန်းမာစေရန်မှာ တစ်ကိုယ်ရေ သန့်ရှင်းမှုကို ဂရုပြုနေထိုင်ခြင်း၊ ရေများများသောက်ခြင်း၊ ဆေးလိပ်၊ ကွမ်းယာ၊ ဘီယာအရက်နှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲမှုကိုမပြုခြင်း၊ လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားအားကစားပြုလုပ်ခြင်း၊ အစားအစာများကို သင့်တင့်မျှတအောင်စားသုံး ခြင်းနှင့် စိတ်ကိုခွန်အားဖြစ်စေမည့်စာပေများ ဖတ်ရှု၍အသိပညာဗဟုသုတများကို သင်ယူလေ့လာ ဆည်းပူးခြင်းများကို လုပ်ဆောင်သင့်ပါသည်။သက်ရှိသတ္တဝါမှန်သမျှတို့သည် ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရဆိုသည့် အကြောင်းတရားလေးပါး အပေါ်၌ တည်မှီ‌၍ အသက်ရှင်နေကြရသည်။ ကံဆိုသည်မှာ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တစ်ခုခုဖြင့် ပြုလုပ် သည့်အမှု၊ ကောင်းကျိုး၊ ဆိုးကျိုးဖြစ်စေသော အကြောင်းတရားများဖြစ်ပါသည်။ ကံသည် ကမ္မ ဆိုသည့် ပါဠိစကားမှ ဆင်းသက်လာပြီး အဓိပ္ပာယ် မှာ အလုပ်ဖြစ်သည်။ ကောင်းမွန်သည့်အလုပ်ကို လုပ်ပါက ကောင်းကျိုးကိုခံစားရမည်ဖြစ်ပြီး မကောင်းသည့်အလုပ်ကိုပြုမိပါက ဆိုးကျိုးကိုသာ ခံစားရပါမည်။ စိတ်ဆိုသည်မှာ အာရုံကိုသိတတ်သော သဘောတရား၊ သဘောထားနှင့် စွဲလမ်းချက်ဖြစ်သည်။ စိတ်ကြည်လင်သန့်ရှင်းနေပါက ကျန်းမာရေးကို အထောက်အကူပြုစေပါသည်။ဥတုဆိုသည်မှာ တစ်နှစ်ကို သုံးပိုင်းခွဲခြား၍ နွေ၊ မိုး၊ ဆောင်း ဟူသောကာလကိုဆိုပါသည်။ ဥတု သုံးပါးနှင့်ကိုက်ညီသည့် စားသောက်မှု၊ ဝတ်စား ဆင်ယင်မှု၊ နေထိုင်မှုများက ကျန်းမာရေးအတွက် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းများဖြစ်ပါသည်။ အာဟာရ ဆိုသည်မှာ အစားအစာ၊ အသွေးအသား၊ အင်အား စသည်တို့ကို ဖြစ်စေတတ်သော သြဇာဓာတ်ဖြစ်သည်။ အသက်ရှင်ရပ်တည်နေထိုင်နိုင်ရေး အတွက် အစားအစာများကို နေ့စဉ်စားသုံးနေကြ သည်။ စားသောက်သည့်အစားအစာများက မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၊ ကျန်းမာရေးနှင့် သင့် မသင့်၊ ဘေး အန္တရာယ်ရှိ မရှိ ချင့်ချိန်စားသောက်တတ်ရန် လိုပါသည်။ အစားအသောက်မှား၍ ရောဂါဖြစ်ခြင်း၊ အသက်ဆုံးရှုံးရခြင်းများကို ကြားဖူး၊ ကြုံဖူးကြပါ လိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် ကျန်းမာရေးအတွက် ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရတို့ကို သင့်တင့်မျှတအောင် သုံးစွဲကြရန်လိုပါသည်။စိတ်ရောကိုယ်ပါ ကျန်းမာနေမှသာ မိမိ၏ ရည်မှန်းချက်များကို ပြီးမြောက်အောင်မြင်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ပါမည်။ ကိုယ်ကျန်းမာသော်လည်း စိတ်မချမ်းသာရသူ၊ ကိုယ်လည်းမကျန်းမာ စိတ်လည်းမချမ်းသာသူများသည် လက်ရှိဘဝမှာရော အနာဂတ်ဘဝများအထိပါ ဆိုးကျိုးများကို ခံစားရတတ်ပါသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် စိတ်သွားတိုင်းကိုယ်မပါ ဆိုစကားကဲ့သို့ မပြည့်စုံသည့်ဘဝ ၌သာ ရှင်သန်နေရတတ်ပါသည်။ တစ်ကိုယ်‌ရေ ကျန်းမာရေးမှသည် မိသားစုကျန်းမာရေး၊ နိုင်ငံ သားတိုင်း၏ကျန်းမာရေး၊ လူသားတစ်ရပ်လုံး၏ ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်ရေးက ရခဲလှသည့်လူ့ဘဝ တွင် အလွန်အရေးကြီးခြင်းကြောင့် လူတိုင်းကျန်းမာအောင်နေထိုင်ကြရမည်ဖြစ်ပါသည်။တောက်ပြောင်အောင်ဆည်းပူးလူတိုင်းသည် မိမိဘဝကို တိုးတက်အောင်မြင်မှုများဖြင့် ရပ်တည်လိုကြသည်။ တိုးတက်အောင်မြင် ခြင်း၏ အခြေခံအကြောင်းရင်းမှာ ပညာတတ်မြောက်ခြင်း၊ အလုပ်ကို ဇွဲ၊ လုံ့လ၊ ဝီရိယ စိုက်ထုတ်၍ ကြိုးစားလုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်းနှင့် ခွန်အားစိုက်ထုတ် လုပ်ကိုင်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ပညာဆိုသည်မှာ ခွဲခြား သိမြင်နိုင်သော အသိဉာဏ်၊ အတတ်ဟု မြန်မာအဘိဓာန်တွင် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။အင်းဝခေတ်စာဆို ရှင်မဟာသီလဝံသက ပညာဟူသော်ကား အကျိုးအကြောင်း၊ အကောင်း အဆိုး၊ အကျိုးအပြစ်၊ တရားခြင်း၊ မတရားခြင်း၊ မှန်ခြင်း၊ မှားခြင်း၊ အကျိုးရှိခြင်း၊ အကျိုးမဲ့ခြင်း စသည်တို့ကို ခွဲခြားနိုင်စွမ်းရှိခြင်းဟု ဆိုခဲ့ပါသည်။ ပညာသည် လေ့လာသင်ယူဆည်းပူးခြင်းမှ ရရှိလာ သည့်အသိကိုအခြေခံ၍ ပိုမိုကောင်းမွန်လာရန် စဉ်းစားဆင်ခြင် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်မှုစွမ်းရည် ဖြစ်သည်။ ထိုစွမ်းရည်သည် အခက်အခဲပြဿနာများ ကြုံတွေ့လာရသည့်အခါတွင် လည်းကောင်း၊ ဘဝတိုးတက်အောင်မြင်မှုအတွက် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင်လည်းကောင်း တည်ငြိမ်စွာ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်နိုင်ပါသည်။ပညာကို အသိပညာ (ဝိဇ္ဇာပညာ) နှင့် အတတ်ပညာ (အသက်မွေးမှုအတတ်ပညာ) ဟု ခွဲခြားနိုင် ပါသည်။ မျက်မှောက်ကာလတွင် နည်းပညာများ ထွန်းကားလာသဖြင့် နည်းပညာသည်လည်း အရေး ပါလာပါသည်။ အသိပညာ၏အခြေခံမှာ မိဘများ၏ သွန်သင်ပြသမှု၊ ကျောင်းစာသင်ယူခြင်းတို့မှ ရရှိနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ပညာတတ်‌မြောက်မှုမတူညီဘဲ ကွာခြားသွားကြပါသည်။ပထမအရွယ်မှာ ပညာရှာ၊ ဒုတိယအရွယ်မှာ ဥစ္စာရှာ၊ တတိယအရွယ်မှာ တရားရှာဆိုစကားအရ ပညာကို အရွယ်သုံးပါးစလုံးတွင် သင်ယူလေ့လာနေကြရပါမည်။ မည်သူမဆို မွေးကင်းစအရွယ်ကတည်းက ပညာအားလုံး တတ်မြောက်သူဟူ၍မရှိပါ။ အသက်အရွယ် အပိုင်းအခြားအလိုက် သင်ယူလေ့လာမှုများဖြင့် ဘဝကိုရပ်တည်နေကြရသူများသာဖြစ်ပါသည်။ပထမအရွယ်၌ ကျောင်းစာများ သင်ယူတတ်‌မြောက်ပြီး၍ ဒုတိယအရွယ်တွင် စားဝတ်နေရေးအတွက် အလုပ်များလုပ်ကြရာ၌ လုပ်ငန်းခွင်နှင့်သက်ဆိုင်သည့် အတတ်ပညာများကို ဆက်လက် သင်ယူကြရပြန်ပါသည်။ ကျောင်းပညာရပ်များ မည်မျှပင် ထူးချွန်ထက်မြက်စေကာမူ လုပ်ငန်းခွင်၏ အတတ်ပညာများကို မဖြစ်မနေ သင်ယူကြရပါသည်။ မျက်မှောက်ကာလ၌ အသိပညာနှင့် အတတ်ပညာများကို သင်ယူလေ့လာကြရမည့်အပြင် တိုးတက်ပြောင်းလဲနေသည့် ခေတ်နှင့်အညီ နည်းပညာရပ်များကိုပါ ပူးတွဲသင်ယူလေ့လာကြရန်လည်း လိုပါသည်။အသိပညာကို ကျောင်းစာများတွင်သာ ဆည်းပူးနိုင်သည်မဟုတ်ဘဲ စာပေဖတ်ရှုလေ့လာ ခြင်း၊ ဟောပြောပွဲ၊ ဆွေးနွေးပွဲ၊ သင်တန်းများ တက်ရောက်ခြင်းနှင့် တရားပွဲများမှ ရရှိနိုင်ပါသည်။ ရရှိလာမည့်အသိပညာများက အကောင်းအဆိုး၊ အကြောင်းအကျိုးများကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်ပြီး မိမိတို့ဘဝရှေ့ခရီးအတွက် အထောက်အကူများ ရစေပါသည်။အတတ်ပညာများကို နှုတ်မှု၊ လက်မှုများမှ သင်ယူရပါမည်။ လုပ်ငန်းခွင်တွင် အလုပ်လုပ်နေရင်း လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များထံမှလည်းကောင်း၊ လုပ်ငန်းအတွေ့အကြုံများမှလည်းကောင်း ပညာများ ထပ်မံရရှိနိုင်ပါသည်။ ရရှိလာသည့် စာတွေ့၊ လက်တွေ့ အတွေ့အကြုံများဖြင့် လုပ်ငန်းတိုးတက် အောင်မြင်အောင်‌ ဆောင်ရွက်နိုင်သကဲ့သို့ ထပ်မံတွေ့ကြုံလာရမည့် ပညာရပ်များကိုလည်း ဆက်လက် ဆည်းပူးလေ့လာသင်ယူနိုင်ပါသည်။ အလားတူ နည်းပညာရပ်များကို သင်ယူလေ့လာရန်မှာလည်း ထိုနည်းပညာများကြောင့် သင်ယူလေ့လာရန် မခက်ခဲနိုင်ပါ။ သင်ယူလိုစိတ်ရှိဖို့သာ လိုအပ်ပါသည်။လူတိုင်းသည် တိုးတက်အောင်မြင်လိုကြသူ များသာဖြစ်ပါသည်။ တိုးတက်အောင်မြင်ရန် အတွက် ရှိနေသည့်အ‌ခြေအနေတွင် ရပ်တန့်မနေဘဲ သင်ယူလေ့လာမှုများကို ဆည်းပူးနေမှသာ တောက်ပြောင်သည့်ဘဝကို တည်ဆောက်နိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ကျေပွန်‌အောင်ကြိုးပမ်းလူ့ဘဝသို့ရောက်ရှိလာချိန်တွင် ရခဲလှသည့် လူ့ဘဝတွင် လူဖြစ်ရကျိုးနပ်အောင် ကြိုးစားအားထုတ် ကြရပါမည်။ စားဝတ်နေရေးအတွက် လူတိုင်းအလုပ် လုပ်ကြရသည်။ ကိုယ်ပိုင်အလုပ်၊ အစိုးရဌာနဆိုင်ရာ အလုပ်၊ သူတစ်ပါးထံတွင် လက်ခစားအလုပ် စသည့် အလုပ်များကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မည်သည့်အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်သည်ဖြစ်စေ၊ တာဝ‌န်ကျေပွန်အောင် လုပ်ကိုင်ကြရပါမည်။ တိုးတက်အောင်မြင်သူများသည် မည်သည့်အလုပ်ကိုမဆို အသေးအဖွဲဟု မသတ်မှတ်ဘဲ အလေးအနက်ထား၍ တာဝန်ကျေပွန်အောင် ထမ်းဆောင်သူများဖြစ်ကြပါသည်။အလုပ်တစ်ခုကို လုပ်တော့မည်ဆိုလျှင် ဆောင်ရွက်ရမည့်တာဝန်နှင့် ဝတ္တရားများရှိလာသည်။ တာဝန်ဆိုသည်မှာ ဆောင်ရွက်ရန်အမှုကိစ္စ၊ ဝတ္တရား။ ဝတ္တရားဆိုသည်မှာ ဆောင်ရွက်အပ်သော အမှုကိစ္စဟု မြန်မာအဘိဓာန်တွင် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆို ထားသည်။ အနက်အဓိပ္ပာယ် တူသယောင်ဖြစ်သော်လည်း မတူညီပါ။ တာဝန်သည် တာဝန်ဖြစ်သည် (Duty is Duty) ဆိုသည့်အတိုင်း ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်ဖြစ်၍ ကျေပွန်အောင် ထမ်းဆောင်ရမည် ဖြစ်သည်။ ဝတ္တရားမှာ ပေးဆပ်ရခြင်းဖြစ်၍ ပေးဆပ်နိုင်သမျှ ပေးဆပ်ရမည်ဖြစ်သည်။သိင်္ဂါလသုတ်၌ မိဘဝတ်၊ သားသမီးဝတ်၊ ဆရာ့ဝတ်၊ တပည့်ဝတ်၊ လင့်ဝတ်၊ မယားဝတ်၊ မိတ်ဆွေဝတ်၊ သခင့်ဝတ်၊ ကျွန်ဝတ်၊ ရဟန်းဝတ်၊ ဒါယကာဝတ် စသည့်ကျင့်ဝတ်များကို ဖော်ပြထား သည်။ သင်္ဂဇာဆရာတော်ကြီးက သိင်္ဂါလောဝါဒ ဆုံးမစာတွင် “လှည်းဘီးပြင်က၊ နားစောင့်ချသို့၊ မိဘနှင့်သား၊ မယားနှင့်လင်၊ အရှင်နှင့်ကျွန်၊ ထေရ်မွန် ဒကာ၊ မိတ်သဟာနှင့် ဆရာတပည့်၊ တည့်တည့် မချွတ်၊ ကျင့်ဝတ်စုံလင်၊ ဖြူသန့်စင်မူ၊ ရှင်လည်း မကွေ၊ သေလည်းမကွာ၊ နတ်ရွာလူ့ပြည်၊ လှည့်လည် အတူ၊ စံစားမူ၍၊ နိဗ္ဗူရွှေပြည်၊ ဝင်အံ့သည်တည့်၊ မတည်ကျင့်ဝတ်၊ ချွတ်သူတို့မှာ၊ မလွတ်သာသည်၊ လေးရွာဖို့လုံးလုံး လူဖြစ်ရှုံး”ဟု ဆုံးမခဲ့သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ လှည်းဘီးကျွတ်မထွက်အောင် နားစောင့် ဖြင့် ထိန်းထားသကဲ့သို့ လူသားတိုင်းက လူ့ကျင့်ဝတ်များကို ထိန်းသိမ်းလိုက်နာရန် ဆုံးမခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် လူတိုင်းသည် တိုးတက်အောင်မြင်လိုကြသည်။ တိုးတက်အောင် မြင်ရန် အရေးကြီးသည့်အချက်များသည် မိမိတို့ ရနေသည့် လူ့ဘဝခဏတာတွင် ကျန်းမာအောင်နေ၊ တောက်ပြောင်အောင်ဆည်းပူး၊ ကျေပွန်အောင် ကြိုးပမ်းနေထိုင်သွားကြရမည် ဖြစ်ပါကြောင်း ရေးသားတင်ပြလိုက်ရပါသည်။ကိုးကား-မြန်မာအဘိဓာန်၊ မြန်မာစာဦးစီးဌာန၊ ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန။ဦးအောင်သိန်း (နန်းညွန့်ဆွေ) တည်းဖြတ်သည့် ဟံသာဝတီဆုံးမစာပေါင်းချုပ်။MDN
ဒေသတွင်း ကုန်းတွင်းကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း၌ တိုးတက်ပါဝင်ချိတ်ဆက်နိုင်ပါက ကုန်သွယ်မှုအပြင် ပြည်သူချင်းဆက်ဆံရေးပါ တိုးမြှင့်တည်ဆောက်နိုင်မည်
ဒေသတွင်း ကုန်းတွင်းကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း၌ တိုးတက်ပါဝင်ချိတ်ဆက်နိုင်ပါက ကုန်သွယ်မှုအပြင် ပြည်သူချင်းဆက်ဆံရေးပါ တိုးမြှင့်တည်ဆောက်နိုင်မည်
 ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်လယ်ပိုင်း ဆောင်းဦးရာသီမှာ တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်နဲ့ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့ နယ်နိမိတ် ထိစပ်နေတဲ့ဒေသကို လေ့လာခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။ နယ်စပ်ဆိုတဲ့အတိုင်း တစ်ဖက်က ဗီယက်နမ်နယ်နိမိတ် စည်းရိုးနဲ့ တရုတ်နယ်နိမိတ် တံတိုင်းတွေဟာ ဆောင်းဦးမှာကျရောက်တဲ့ နှင်းမြူတွေအကြား ငွားငွားစွင့်စွင့် တည်ရှိနေတာပေါ့။ နှစ်နိုင်ငံကို ခြားနားထားတဲ့ ယွမ်မြစ် (ဗီယက်နမ်အခေါ် ဟောင်မြစ်) က အားမာန်အပြည့်နဲ့ စီးဆင်းနေပါတယ်။ မြစ်အပေါ်မှာတော့ နှစ်နိုင်ငံ နယ်စပ်ဂိတ်တည်ရှိပါတယ်။ နယ်စပ်ဂိတ်ကို မရောက်ခင် ကုန်သွယ်ရေးစခန်း ကို ဖြတ်သန်းသွားရပြီး အဲဒီမှာတော့ များပြားလှတဲ့ ကုန်တင်ကားတွေက တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံကို ဖြတ်သန်းသယ်ယူပို့ဆောင်ဖို့အတွက် ပြင်ဆင် နေကြတာတွေ့ရတယ်။ ကားလမ်းနဲ့ သိပ်မကွာလှတဲ့ နေရာတစ်လျှောက်မှာ ရထားလမ်းအချို့နဲ့ ကုန်တင် ရထားအချို့ ခုတ်မောင်းသွားတာကိုလည်း သတိပြုမိပါတယ်။ ပုံမှန်ကုန်သွယ်ရေး တည်ငြိမ်စွာ တိုးတက်နေတဲ့ တရုတ် - ဗီယက်နမ် ကုန်သွယ်မှု တစ်စွန်းတစ်စကို မြင်တွေ့ခွင့်ရတဲ့အခါ မိမိတို့နိုင်ငံ အတွက်လည်း ဖြန့်ကြက်အတွေးစတွေ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပါတယ်။ ယူနန်ပြည်နယ်ကနေ ခေတ္တနေထိုင်ရာ ပေကျင်းကို အပြန်ခရီး ကျည်ဆန်ရထားစီးနင်းရင်း တရုတ် နိုင်ငံနဲ့ အိမ်နီးချင်းဖြစ်တဲ့ မြန်မာ၊ လာအို၊ ဗီယက်နမ်တို့အကြားမှာ ဖွံ့ဖြိုးလာနေတဲ့ ကုန်းတွင်းကုန်သွယ် ရေးလမ်းကြောင်းတွေအကြောင်းကို ဆက်စပ်အတွေးနယ်ချဲ့နေမိတယ်။ ကုန်းတွင်းဆိပ်ကမ်းတွေနဲ့ ရထား–ကားပေါင်းစပ် Logistics စနစ် အတော်များများ တရုတ်နိုင်ငံကို ရောက်ရှိခဲ့စဉ် လေးလခွဲ အတွင်းမှာ အတော်လေး လေ့လာခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံဟာ အာဆီယံနဲ့ ကုန်သွယ်မှုအနေနဲ့ ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၉၀၀ ကျော်ရှိခဲ့ပြီး ဒေသတွင်းစီးပွားရေးပေါင်းစည်းမှုဟာ အရှိန်အဟုန်နဲ့ မြင့်မားနေတာကိုလည်း သိရှိခဲ့ပါတယ်။ “အရှေ့တောင်အာရှက အရင်က ပင်လယ် ဆိပ်ကမ်းအခြေခံကုန်သွယ်ရေးကို အဓိကထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အခုနောက်ပိုင်းမှာ ကုန်းတွင်း လမ်းကြောင်းတွေကလည်း အရေးပါတဲ့ သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး လမ်းကြောင်း ဖြစ်လာခဲ့ပါပြီ။ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ Belt and Road Initiative ကြောင့် လာအို၊ ဗီယက်နမ်နဲ့ မြန်မာတို့ကလည်း Regional Logistics Network ထဲကို တဖြည်းဖြည်း ဝင်ရောက်လာခဲ့ပါတယ်။ လာအိုနဲ့ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွေမှာ အကောင်အထည်ပေါ်နေပေမယ့် မြန်မာနိုင်ငံကတော့ မကြာမီ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် စတင်နိုင်မယ်လို့ သုံးသပ်ရပါတယ်”ဟု တရုတ်နိုင်ငံ အခြေစိုက် BEIBU GULF Port Group ရဲ့တာဝန်ရှိသူ တစ်ဦးက ပြောကြားပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်နဲ့ ကွမ်ရှီးကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွေကို သွားရောက်လေ့လာခွင့် ရခဲ့စဉ်မှာ ကုန်းတွင်းဆိပ်ကမ်း (Dry Ports) တွေကို အများအပြား တွေ့မြင်ခဲ့ရသလို ဒါတွေဟာ နယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အထူးအရေးပါတဲ့ ကဏ္ဍတစ်ခုအဖြစ် ဦးစားပေးအဆင့်မြှင့်တင်ကြောင်းကို လည်း ပြည်နယ်တာဝန်ရှိသူတွေထံက သိရှိရပါတယ်။ “ကွမ်ရှီးက စိုက်ပျိုးရေးကို အခြေခံတဲ့ဒေသပေါ့။ အချို့နေရာတွေမှာ သကြားအခြေခံ ကြံစိုက်ခင်းတွေ အများအပြားရှိတယ်။ ထုတ်ကုန်ရှိတဲ့နေရာမှာ ကျွန်တော်တို့က တန်ဖိုးမြှင့်စက်ရုံတွေ တည်ဆောက်ဖို့ တွန်းအားပေးသလို တစ်ဖက်မှာလည်း ထုတ်ကုန်တွေကို သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးနိုင်တဲ့ စနစ်ကောင်းရှိဖို့ ဖန်တီးပေးရပါတယ်။ ကုန်းတွင်း ဆိပ်ကမ်းတွေရဲ့ အားသာချက်က ကား၊ ရထား၊ သင်္ဘောပေါင်းစပ်ထားတဲ့ စနစ်ဖြစ်လို့ အတော်လေး အဆင်ပြေလွယ်ကူလာခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကုန်းတွင်း ဆိပ်ကမ်းတွေကို အဆင့်မြှင့်တင်ပေးထားခြင်း ဖြစ်တယ်”ဟု ကွမ်ရှီးပြည်နယ်က ပြန်ကြားရေး ဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ရှင်းပြပါတယ်။ လေ့လာမိသလောက် တရုတ်-လာအို ရထားလမ်းကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်ကတည်းက စတင်လည်ပတ် ပြေးဆွဲခဲ့တာဖြစ်ပြီး လွန်ခဲ့တဲ့ သုံးနှစ်လောက်မှာ ရထားလမ်းကို နေ့စဉ်စီးနင်းသူအရေအတွက် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှာတင် ၆၅၀၀၀ ခန့်နဲ့ လာအို နိုင်ငံဘက်မှာ ၈၀၀၀ ကျော် ရှိတယ်လို့ မှတ်သားခဲ့ဖူး ပါတယ်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာ တရုတ်-လာအို ရထားလမ်း ကနေ ကုန်တန်ချိန် သန်း ၃၀ ကျော် သယ်ဆောင် နိုင်ခဲ့တယ်လို့ သိရှိရပြီး ယနေ့အချိန်မှာတော့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍအတွက် အရေးကြီးတဲ့ လမ်းကြောင်းတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်နေခဲ့ပြီဖြစ်ပါ တယ်။ နေ့စဉ် တရုတ်နိုင်ငံကဘက်က စက်ပစ္စည်း၊ ဓာတ်မြေဩဇာနဲ့ အီလက်ထရွန်နစ်ပစ္စည်းတွေ အများဆုံးတင်ပို့ပြီး လာအိုနိုင်ငံဘက်က သစ်သီးဝလံ၊ ရော်ဘာနဲ့ သစ်တောထွက်ပစ္စည်းတွေ အများဆုံး တင်ပို့ပါတယ်။ ထို့အတူ တရုတ် - ဗီယက်နမ် ရထားလမ်းကနေ အထည်ချုပ်၊ သစ်သီးဝလံနဲ့ စားသောက်ကုန်များတင်ပို့ပြီး တရုတ်နိုင်ငံဘက်က အီလက်ထရွန်နစ်နဲ့ နည်းပညာမြင့်ပစ္စည်းတွေ တင်ပို့မှုကလည်း အလွန်များပြားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရဲ့ ပို့ကုန်က နိုင်ငံဂျီဒီပီရဲ့ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်အထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့သုံးနှစ်က အစီရင်ခံစာအရ တရုတ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံလုံးမှာ နိုင်ငံတကာကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေး ရထားပြေးဆွဲမှု အကြိမ်ရေ ၇၀၀၀ နီးပါးရှိခဲ့ပြီး နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ကုန်စည်ပို့ဆောင်မှုပမာဏ တန်ချိန် ၅ ဒသမ ၅၅ သန်းကျော် ရှိခဲ့ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ယူနန်ပြည်နယ်မှာရှိတဲ့ နိုင်ငံတကာ ကုန်စည် ပို့ဆောင်ရေး ရထားပြေးဆွဲမှုအကြိမ်ရေနဲ့ ကုန်စည်ပို့ဆောင်မှုပမာဏက တစ်နိုင်ငံလုံး စုစုပေါင်းရဲ့ ၇၀ ကနေ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် အသီးသီး ရှိခဲ့ပါတယ်။ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ရထားလမ်းဟာ သာမန် ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းနဲ့ နှိုင်းယှဉ် မယ်ဆိုရင် ပိုမိုအဆင်ပြေထိရောက်မှုရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံ ကူမင်းမြို့ကနေ ထွက်ခွာတဲ့ ကုန်စည်ရထားဟာ ဗီယင်ကျန်း မြို့အထိ အရောက် ၂၆ နာရီသာကြာမြင့်ပြီး ကုန်းလမ်းက ကားနဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်တာထက် နှစ်ရက်ကနေ သုံးရက်အထိ သက်သာစေလို့ ကုန်ကျစရိတ်များစွာ လျော့နည်း သက်သာစေပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံက နိုင်ငံတကာနဲ့ ချိတ်ဆက်တဲ့ နိုင်ငံတကာ ရထားလမ်းတွေဖြစ်တဲ့ ရှန်ဟိုင်း-ယူနန်- လန်ချန်း-မဲခေါင်လမ်းနဲ့ တရုတ်-လာအို အအေးခန်း ကုန်တွဲ အထူးရထားလမ်းတွေဟာ ဒေသတွင်းပို့ဆောင်ရေးကို သိသိသာသာမြှင့်တင်ပေးနိုင်ခဲ့သလို တရုတ်နဲ့ အရှေ့တောင် အာရှနိုင်ငံတွေအကြား ကုန်းလမ်းကနေ စီးပွားရေးနဲ့ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အဓိက လမ်းကြောင်းတွေအဖြစ် အရေးပါလာခဲ့ပါတယ်။ မိမိတို့နိုင်ငံမှာ MSME ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဖို့ နိုင်ငံတော်အစိုးရက တွန်းအားပေးလုပ်ဆောင်လျက်ရှိသလို နိုင်ငံရဲ့အဓိကစီးပွားရေးဖြစ်တဲ့ စိုက်ပျိုး မွေးမြူရေးထုတ်ကုန်တွေကို တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်လုပ် နိုင်ဖို့လည်း ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါတယ်။ ပြည်ပကို တင်ပို့ရာမှာ သဘာဝထုတ်ကုန်တွေကို တင်ပို့ရာကနေ တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်တွေ ထုတ်လုပ် ပြီး အိမ်နီးချင်း ထိုင်းနိုင်ငံနဲ့ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့ လို တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်တွေရဲ့ ထုတ်လုပ်မှုအချိုး တိုးမြှင့်ဖို့ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေတာကိုလည်း မြင်တွေ့ရပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်တင်ပို့မှု တန်ဖိုးဟာ နိုင်ငံတကာသုတေသန အချက်အလက် တွေအရ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅ ဘီလီယံကနေ ၆ ဘီလီယံခန့်ရှိပေမယ့် တင်ပို့သမျှရဲ့ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း ကနေ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းက မူရင်းထုတ်ကုန်တွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တွေကို တန်ဖိုး မြှင့် အစားအစာတွေအဖြစ် ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ရင်၊ စနစ်တကျထုပ်ပိုးမှုနဲ့ ပေါင်းစပ်မြှင့်တင်နိုင်မယ် ဆိုရင် သိုလှောင်စဉ်နဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်စဉ်တွေမှာ ဆုံးရှုံးမယ့် လေလွင့်ဆုံးရှုံးမှုတွေကို ၂၀ ကနေ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျှော့ချနိုင်ပြီး ပို့ကုန်အရည်အသွေး တွေလည်း မြင့်မားလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိမှာ ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်တွေကို အဆင့်မြှင့်တင်မှုတွေ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် ပြုလုပ်လာကြပေမယ့် ဈေးကွက် ဝေစုရရှိမှုမှာတော့ အားနည်းနေသေးတယ်လို့ ယူဆမိပါတယ်။ လာအိုနိုင်ငံလို ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမရှိတဲ့ နိုင်ငံမျိုးမှာတောင် ကုန်တင်ရထားပို့ဆောင်ရေးကနေ ပို့ကုန်ကဏ္ဍကို မြှင့်တင်နိုင်ခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ်နိုင်ငံဟာလည်း ကုန်းတွင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး တွင်ကျယ် လာတာနဲ့အမျှ နိုင်ငံရဲ့ဂျီဒီပီကို များစွာမြင့်မားစေခဲ့တာတွေကိုလည်း သတိပြုဖို့လိုအပ်တယ်လို့ ယူဆမိ ပါတယ်။ ထို့အတူ ကုန်းတွင်းရထားဆိုက်ကပ်ရာ မြို့တွေဟာ စီးပွားရေးမြို့တွေအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးမှု ပြောင်းလဲလာနိုင်တာကြောင့် စက်မှုလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုကိုလည်း အလိုအလျောက်တွန်းအားပေး တဲ့ အခြေအနေတစ်ရပ် ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ကုန်ပစ္စည်းတွေ စုစည်းရာအချက်အချာဖြစ်လာတာ နဲ့အမျှ ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကနေ စက်မှုဇုန်တွေအဖြစ် တိုးတက်ပြောင်းလဲလာတာကို တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ ဒေသအများအပြားမှာ မြင်တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီအခါ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ်ကို လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး ကုန်ပစ္စည်းဖြန့်ဖြူးမှုစနစ်ကိုပါ ပိုမိုထိရောက်လာ စေတာဖြစ်ပါတယ်။ ကုန်းတွင်းကုန်ရထား သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဟာ ပင်လယ်ရေလမ်းကြောင်းကို မှီခိုမှုလျှော့ချနိုင်တဲ့ အပြင် ဒေသတွင်းပြည်သူတွေအချင်းချင်း ဆက်ဆံရေးကိုလည်း တိုးမြှင့်စေနိုင်ရုံမက ဒေသတွင်း အာဏာ သဘောတရားကိုပါ ပြောင်းလဲနိုင်စေပါတယ်။ နိုင်ငံအချင်းချင်း ကုန်သွယ်မှုမြင့်မားလာ တာဟာ ပြည်သူအချင်းချင်း ကူးလူးဆက်ဆံမှု တိုးမြှင့်လာခြင်း၊ အစိုးရအချင်းချင်း ပိုမိုချိတ်ဆက် ဆောင်ရွက်ရခြင်း စတာတွေကြောင့် စီးပွားရေး အရေးပါရုံသာမက နိုင်ငံရေးအရအရေးပါမှုကိုလည်း တိုးတက်စေနိုင်မှာပါ။ မြန်မာနိုင်ငံဟာ ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ တရုတ်၊ အိန္ဒိယနဲ့ အာဆီယံနိုင်ငံတွေကို ချိတ်ဆက်ပေးနိုင်တဲ့ အလယ်ဗဟိုနေရာမှာ တည်ရှိနေပေမယ့် လက်ရှိ မှာတော့ ဒေသတည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုလိုအပ်ချက်နဲ့ နိုင်ငံကို ပျက်စီးအောင်ဆွဲချနေကြတဲ့ ပြည်ဖျက် သစ္စာဖောက်တွေရဲ့ အန္တရာယ်ကြောင့် အခြေခံ အဆောက်အအုံ လိုအပ်ချက် ကြီးမားနေရဆဲဖြစ် ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ဘဏ်လို စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းတွေ ရဲ့ အစီရင်ခံစာတွေအရ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ် ဟာ စီးပွားရေးအရွယ်အစားရဲ့ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်မားနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရနဲ့ တပ်မတော်က တိုင်းပြည် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး အမြန်ဆုံးရရှိအောင် နည်းလမ်းမျိုးစုံနဲ့ ကြိုးပမ်းအားထုတ်နေပြီး တစ်ဖက်မှာလည်း အခြေခံအ‌ဆောက်အအုံတွေကို ဖြည့်ဆည်းပေးလျက်ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဖျက် သမားတွေရဲ့ ဖျက်ဆီးမှုကြောင့် မူလရှိနှင့်ပြီးသား ကားလမ်း၊ ရထားလမ်း၊ တံတား၊ ဆက်သွယ်ရေး စနစ်တွေဟာ သမင်မွေးရင်း ကျားစားရင်းဆိုသလို ပြန်လည်ပြင်ဆင်နေရတာဟာ နိုင်ငံတိုးတက်ဖွံ့ဖြိုး ဖို့အတွက် အရှိန်တန့်စေတဲ့ အနှောင့်အယှက်အဟန့် အတားတွေပဲဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အတူ နယ်မြေ မငြိမ်းချမ်းတဲ့အတွက် နယ်စပ်ဂိတ်တွေကနေ ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအခက်အခဲက နိုင်ငံနဲ့ပြည်သူကို ပိုပြီးထိခိုက်စေပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ရေနံဈေးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှုတွေကြောင့် ကားနဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်မှုစရိတ်တွေဟာ နိုင်ငံ တကာမှာလည်း ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း အထိ မြင့်တက်လာတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဒါကြောင့်ကမ္ဘာမှာ ကားလမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်မှုတွေကို ရထားစနစ်နဲ့ ကုန်ပစ္စည်း သယ်ယူပို့ဆောင်မှုတွေအဖြစ် ပြောင်းလဲလာနေကြပြီဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အတူပဲ ပေါင်းစပ် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စနစ်ကို ကျင့်သုံးလာကြပြီး ခရီးဝေး၊ ခရီးရှည်တွေကို ရထားနဲ့ သယ်ယူကြပြီး ခရီးတိုတွေကိုတော့ မော်တော်ကားနဲ့ ပေါင်းစပ်ဝန်ဆောင်မှုစနစ်ကို ကျင့်သုံးလာကြတာကို မြင်တွေ့ ရပါတယ်။ မိမိတို့နိုင်ငံမှာလည်း ယင်းစနစ်ကို လျင်လျင်မြန်မြန် အကောင်အထည် ဖော်ကြရမှာပါ။ လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်ဟာ ကားအခြေခံဖြစ်ပြီး ရထားအသုံးပြုမှုက ၅ ရာခိုင်နှုန်း ကနေ ၇ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိနေပါသေးတယ်။ ဒါကြောင့် ကွန်တိန်နာရထားစနစ်ကို တိုးချဲ့အသုံးပြုခြင်းကနေ သယ်ယူပို့ဆောင်မှုစရိတ်နဲ့ အချိန်ကို သိသိသာသာ လျှော့ချနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်ကလည်း ကုန်ပစ္စည်းတွေကို ရထားနဲ့ပိုမိုတင်ပို့နိုင်ဖို့အတွက် ကုန်တင် ရထားတွေ စတင်ပြေးဆွဲနေတာကို သိရှိရပါတယ်။ ရထားနဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်တာဟာ ကားနဲ့ သယ်ယူ ပို့ဆောင်တာထက် ၂၀ ကနေ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကုန်ကျစရိတ်ကို လျှော့ချနိုင်မယ်လို့ သိရှိရပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံဟာ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေဖြစ်တဲ့ ရထားသံလမ်းတွေ ပိုမိုဖြည့်တင်းတာ၊ ရထားစင်းရေ ပိုမိုတိုးချဲ့ပြေးဆွဲတာ တွေကို ကြိုးပမ်းလုပ်ဆောင်နေတဲ့ရလဒ်အဖြစ် မြန်မာ့မီးရထားရဲ့ ပြောင်းလဲတိုးတက်မှုတွေကို မိမိတို့အားလုံး သိရှိပြီးဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိမှာ လျှပ်စစ်ရထားတွေကို ရန်ကုန် - နေပြည်တော် - မန္တလေးအပြင် အခြားမြို့တွေကို တိုးချဲ့ပြေးဆွဲဖို့ စီစဉ်ဆောင်ရွက်လုပ်ဆောင်နေတာကြောင့် ဒီနှစ်သင်္ကြန် ရုံးပိတ်ရက်ရှည်တွေမှာ ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ မိဘပြည်သူတွေ အေးဆေးသက်သာစွာနဲ့ ကုန်ကျစရိတ်လျော့နည်းစွာ ခရီးသွားလာနိုင် ခဲ့ကြပါတယ်။ ထို့အတူ ကုန်တင်ရထားတွေကို ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိတာကြောင့် ကုန်စည်ပို့ဆောင် ရေးမှာ များစွာအကျိုးပြုလျက်ရှိပါတယ်။ လျှပ်စစ်ရထားစနစ်ဟာ မြို့ပြသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနဲ့ ကုန်ပစ္စည်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး နှစ်မျိုးစလုံးအတွက် အနာဂတ်မှာ အရေးပါတဲ့ စနစ်တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ လျှပ်စစ်ရထား ဖွံ့ဖြိုးလာ ပါက လောင်စာစရိတ်ကို ၃၀ ကနေ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျှော့ချနိုင်မှာဖြစ်ပြီး သယ်ယူ ပို့ဆောင်ခစရိတ် ကြီးမြင့်မှုသက်သာသလို ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ထုတ်လွှတ်မှုကိုလည်း ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျှော့ချ ပြီးသားဖြစ်လာမှာပါ။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လတုန်းက မြန်မာနိုင်ငံကထွက်တဲ့ သံသတ္တုရိုင်း တန်ချိန် ၁၀၀၀ ကျော် တင်ဆောင်ထားတဲ့ ကုန်တွဲရထားက ယူနန်ပြည်နယ် ပေါင်ရှန်းမြို့ ဖူမြောင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စင်တာ၊ မီးရထားအထူးလမ်းကြောင်းကနေ စတင်ထွက်ခွာလာခဲ့ပါတယ်။ နောက်နှစ်ရက် အကြာမှာတော့ စီချွမ်ပြည်နယ် ချန်ဒူးမြို့ ချိန်ရှန်းဘူတာကို ဆိုက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါဟာ တရုတ်-မြန်မာ လမ်းကြောင်းသစ် ကားလမ်း၊ မီးရထားလမ်း ပူးတွဲပို့ဆောင်ရေးရဲ့ ဆောင်ရွက်မှုဖြစ်သလို မန္တလေးမြို့ကနေ ကားလမ်းနဲ့ ထွက်လာခဲ့ပြီး ထိန်ချုန်းမြို့ ဟိုချောင်နယ်စပ်ဂိတ်ကနေ ပေါင်ရှန်း မြို့၊ ဖူဖြောင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစင်တာကိုရောက်ရှိ၊ အဲဒီကနေ ရထားနဲ့ ချန်ဒူးမြို့ကို ဆက်လက် သယ်ဆောင်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ကားလမ်း - မီးရထား လမ်း ပူးတွဲပို့ဆောင်မှုမှာ ကီလိုမီတာ ၂၃၀၀ ကျော် ရှည်လျားပြီး သယ်ယူပို့ဆောင်မှုခရီးစဉ်တစ်ခုလုံးက ငါးရက်တာ ကြာမြင့်ခဲ့ပါတယ်။ ဖူဖြောင်ဘူတာရုံမှူး ဝူကွမ်ရှန့်အတွက်ကတော့ ဒါက မမေ့နိုင်တဲ့ ပထမဆုံးသော ဘူတာရဲ့ နိုင်ငံ တကာ ကားလမ်း-မီးရထားလမ်း ပူးတွဲပို့ဆောင်မှု အစီအစဉ်ဖြစ်ပါတယ်။ “ရထားတွဲ ပို့ဆောင်ရေး အစီအစဉ်ထဲက ကျွန်တော်က ရထားတွဲလွတ် ရွေးချယ်ချိတ်ဆက်မှုကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားပြီး တာဝန်ရှိသူက လုပ်ငန်းစဉ်ပြောင်းလဲချိတ်ဆက်မှုကို ကွပ်ကဲပေးတာပါ။ ရထားတွဲရဲ့ လုံခြုံရေးနဲ့ အမြန်ဆုံးထွက်ခွာနိုင်ရေးကို ကျွန်တော်တို့က အာမခံပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်”လို့ တရုတ်နိုင်ငံ ကူမင်းမီးရထား ဦးစီးဌာန ကွမ်းထုံးလမ်းပိုင် ဖူဖြောင်ဘူတာရုံမှူး ဝူကွမ်ရှန့်က ပြောပြပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်အနည်းငယ်ကလည်း တရုတ်နိုင်ငံ ချုံချင့်မြို့ ယွီကြွေဘူတာက စတင်ထွက်ခွာပြီး အီလက်ထရွန်နစ် အပိုပစ္စည်းတွေ၊ ကားနဲ့ ဆိုင်ကယ် အပိုပစ္စည်းတွေ ကွန်တိန်နာ ၆၀ ခန့်ကို တင်ဆောင် လာခဲ့တဲ့ ကုန်တင်ရထားတစ်စင်းက ချုံချင့်-လင်ချန်း- မန္တလေး ကားရထား ပေါင်းစပ် အစီအစဉ်အရ ၁၅ ရက်ခရီးနဲ့ မန္တလေးမြို့ကို ဆိုက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ ပုံမှန်ထက် ရက်ပေါင်း ၂၀ လောက် သက်သက်သာသာ နဲ့ တင်ပို့နိုင်ခဲ့တယ်လို့ သိခဲ့ရပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံဘက်က အခေါ်အဝေါ်အရ “တရုတ်- မြန်မာလမ်းကြောင်းသစ်”၊ “တရုတ်-မြန်မာ-အိန္ဒိယ သမုဒ္ဒရာ လမ်းကြောင်းသစ်”လို့ သိရပြီး ပင်လယ်ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး၊ ကားလမ်း၊ ရထားလမ်း ပေါင်းစပ်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအနေနဲ့ ဥရောပ၊ အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနဲ့ တောင်အာရှ နိုင်ငံ အသီးသီးရဲ့ ကုန်စည်တွေ မြန်မာနိုင်ငံ ရန်ကုန်နဲ့ ကျောက်ဖြူဆိပ်ကမ်းတွေမှာ ဆိုက်ကပ်ပြီး ကုန်းလမ်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကနေတစ်ဆင့် တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ကုန်စည်ကူးသန်းမှုဖြစ်ပါတယ်။ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ မလ္လကာရေလက်ကြားကိုပတ်တဲ့ ရေလမ်းကြောင်းဆိုတဲ့ အရင်လမ်းကြောင်းနဲ့ နှိုင်းယှဉ်မယ်ဆိုရင် အလွန်ကို တိုတောင်းကောင်းမွန်တဲ့ လမ်းကြောင်းသစ်လို့ စီးပွားရေးပညာရှင်တွေက ယူဆကြပါတယ်။ လက်ရှိမှာ ကွန်တိန်နာ ၁၀၀၀ ကျော် တင်ပို့ခဲ့ပေမယ့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းက ဒေသတွေ တည်ငြိမ် အေးချမ်းသွားမယ်ဆိုရင် ထိုထက်မက တိုးချဲ့ကုန်သွယ်နိုင်မှာဖြစ်သလို မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့လည်း များစွာ အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေမယ့် စီမံကိန်းတစ်ခုလို့ ယူဆမိပါတယ်။ တိုင်းပြည် တည်ငြိမ်အေးချမ်းသာယာလာတာနဲ့အမျှ တရားဥပဒေစိုးမိုးလာတာနဲ့အမျှ ပြည်တွင်း ကုန်စည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးသာမက ဒေသတွင်းရထားအသုံးပြု သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်ကို တိုးမြှင့်အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မယ်ဆိုရင် တရုတ်၊ လာအို၊ ဗီယက်နမ်နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံတို့ကို ချိတ်ဆက် ထားမယ့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကွန်ရက်ဟာ ယခု ထက် ပိုမိုလျင်မြန်စွာနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ဒေသတွင်း ကုန်ပစ္စည်းဖြန့်ဖြူးမှုစနစ်အတွင်းမှာ မိမိတို့နိုင်ငံဟာ အရေးပါတဲ့အချက်အချာနေရာတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည် လာနိုင်မှာဖြစ်ပြီး ဒေသတွင်း ပြည်သူ အချင်းချင်းလည်း ယခုထက် ပိုမိုရင်းနှီးတဲ့ဆက်ဆံ ရေး၊ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းကောင်းတွေက စောင့်ကြိုနေမယ်လို့ ယုံကြည်မျှော်လင့်ပါကြောင်း။MDN
အိုဘယ့် မိခင် ဧရာဝတီ (၁)
အိုဘယ့် မိခင် ဧရာဝတီ (၁)
စာရေးသူ ယခုရက်ပိုင်းအတွင်း နားထဲစွဲစွဲမြဲမြဲရှိနေအောင် နားထောင်မိနေသော သီချင်းများက (ဆရာ) မြင့်မိုးအောင် ရေးသားပြီး (ဦး)ဇော်ဝင်းထွဋ် သီဆိုထားသည့် “မျှော်လင့်ချက်ကမ်းခြေ”နှင့် (ဆရာ) ထူးအိမ်သင် ကိုယ်တိုင်ရေးသားသီဆိုထားသော “ရာဇဝင်များရဲ့သတို့သမီး”တို့ ဖြစ်ပါသည်။ ဤသီချင်းကောင်းများက မိမိတို့ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အသက်သွေးကြောဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသော မိခင် ဧရာဝတီမြစ်ကြီးအကြောင်း ရေးသားဖွဲ့သီထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံ၏ အသက် သွေးကြော၊ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံ၏ မိခင်ဖြစ်သော ဧရာဝတီမြစ်ကြီးသည် မြစ်ဆုံရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်းကြောင့် ထိခိုက်နိုင်သလား၊ တည်ဆောက်မည့်တမံက ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်မလား၊ ဆည်၏ အောက်ဘက်ဒေသများတွင် ရေခန်းခြောက်နိုင်သလား၊ နိုင်ငံတော်ကရရှိမည့် အကျိုးအမြတ်က ဘာတွေရှိမလဲ၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေနိုင်သလား လူမှုကွန်ရက်မှာ ပြောဆိုဝေဖန် ရေးသားနေကြသလို မလုပ်သင့်သော စီမံကိန်းလား၊ စီမံကိန်း၏ အားသာချက်၊ ကောင်းကျိုးတွေက ဘာလဲဆိုသည်ကို သိချင်စိတ်၊ လေ့လာဆန်းစစ်ချင်စိတ်များဖြစ်ပေါ်လာခဲ့၍ ဆရာ့ရုံးခန်းဘက် သွားကာ ရုံးအဖွဲ့ထံ သတင်းပို့ပြီး တွေ့ခွင့် တောင်းခဲ့ပါသည်။ ဆရာ့ရုံးခန်းထဲရောက်သည့်အခါ လုပ်လက်စအလုပ်များကို လုပ်နေရင်း မိမိအား သူ၏ရုံးစားပွဲ ရှေ့ထိုင်ခုံတွင် ထိုင်စေ၍ မိမိ၏လာရင်းကိစ္စအကြောင်းရင်းကို မေးလေသည်။ မိမိလည်း အချိန် မဆိုင်းတော့ဘဲ အလုပ်များပြီး မအားသော ဆရာသမားကပေးသည့် အချိန်အပိုင်းအခြားအတွင်း မိမိ သိချင်သော ဧရာဝတီမြစ်ကြီးနှင့် ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းနှင့် ပတ်သက်သမျှ အကြောင်းအရာများကို မေးမြန်းရာ ဆရာကလည်း နိုင်ငံတကာစံနမူနာများဖြင့် အသေအချာရှင်းလင်း သင်ကြားပေးခဲ့ပါသည်။ ဆရာ့ရုံးခန်းမှအထွက် ဧရာဝတီမြစ်ကြီးနှင့်ပတ်သက်ပြီး မိမိကဲ့သို့ လူမှုကွန်ရက်များနှင့် သတင်း မီဒီယာများထက်တွင် ပျံ့နှံ့နေသော သတင်းအမှား၊ အချက်အလက်အမှားများကို ယုံလွယ်ပြီး မြစ်ဆုံ ရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်းအပေါ် ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်လိုသူများအား ဆရာရှင်းပြပေးသော သတင်း အမှန်၊ အချက်အလက်အမှန်ကို သိစေရန်နှင့် နိုင်ငံတော်၏ အကျိုးစီးပွားဖြစ်ထွန်းစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ရေးမည် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါသည်။မိခင်ဧရာဝတီမြစ်ကြီးသည် ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း၏ အရှေ့ဘက်အစွန်ဆုံး ဘိုရှုလာ တောင်တန်းများမှ စတင်လာပြီး မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း ကချင်ပြည်နယ်မြစ်ကြီးနားမြို့၏ မြောက်ဘက် ၂၆ မိုင် ၅ ဖာလုံခန့်အကွာတွင် မေခမြစ်နှင့် မလိခမြစ် မြစ်နှစ်သွယ်တို့ ပေါင်းဆုံမြစ်ဖျားခံ၍ မြန်မာပြည်တစ်လျှောက် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ဟင်္သာတမြို့အနီး၌ မြစ်မြွှာများ ကွဲထွက်ပြီး မြစ်ဝကျွန်းဒေသတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်ကာ မုတ္တမပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်ပါသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ကြီးသည် စုစုပေါင်း ရေဆင်းဧရိယာအဖြစ် အကျယ် စတုရန်းကီလိုမီတာ ၄၁၃၇၁၀ ရှိပြီး အလျားကီလိုမီတာ ၂၁၇၀၊ မိုင်အားဖြင့် ၁၃၇၅ မိုင် ရှည်လျားပါသည်။ ပျမ်းမျှရေထု စီးနှုန်းအနေဖြင့် ၁၃၀၀ ကုဗ မီတာ/စက္ကန့်ရှိပြီး မြစ်ကြောင်းအတွင်း သင်္ဘောများသွားလာနိုင်သော အလျားမှာ မိုင် ၉၅၀ ရှိပါသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ကြီးကို ချင်းတွင်းမြစ် စီးဝင်ပေါင်းဆုံသောနေရာမှ အထက်ဘက်ကို ဧရာဝတီ မြစ် အထက်ပိုင်းနှင့် ထိုစီးဝင်ပေါင်းဆုံသောနေရာမှ အောက်ဘက် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ မစတင်မီ ဟင်္သာတမြို့အထိ အပိုင်းကို ဧရာဝတီမြစ် အောက်ပိုင်းဟု ယေဘုယျ သတ်မှတ်ထားကြပါသည်။ ချင်းတွင်းမြစ်ကို နိုင်ငံ၏ အဓိကမြစ်များထဲတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြကြသော်လည်း ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း စီးဝင်သည့် အရေးပါသော မြစ်လက်တက်တစ်ခုဟုလည်း ဆိုနိုင်ပြန်သည်။ ချင်းတွင်းမြစ်သည် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ပေါင်းဆုံသောနေရာတွင် ရေဆင်းဧရိယာ စတုရန်းကီလိုမီတာ ၁၁၅၃၀၀ ခန့်ရှိပြီး ချင်းတွင်းမြစ်၏ နှစ်စဉ်မိုးတွင်းကာလ ရေဆင်းမှုပမာဏသည် ဧရာဝတီမြစ်ကြီး၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း ခန့်ရှိပါသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ကြီးအတွင်း စီးဝင်ကြသော မြစ်လက်တက်များအဖြစ် ဧရာဝတီမြစ်အထက်ပိုင်းတွင် မြစ်ကြီး၏ လက်ယာဘက်မှ မိုးကောင်းချောင်း နှင့် မူးမြစ်၊ လက်ဝဲဘက်မှ တာပိန်မြစ်၊ ရွှေလီမြစ်၊ ချောင်းမကြီးချောင်း၊ မြစ်ငယ်မြစ် (နမ္မတူမြစ်)၊ ဇော်ဂျီမြစ်၊ ပန်းလောင်မြစ်နှင့် စမုန်ချောင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဧရာဝတီမြစ်အောက်ပိုင်းတွင် ယင်းချောင်း၊ ပင်းချောင်း၊ ဘွက်ကြီးချောင်း၊ မြောက် နဝင်းချောင်းနှင့် တောင်နဝင်းချောင်းတို့က လက်ဝဲဘက်မှ စီးဝင်ပြီး ယောချောင်း၊ စလင်းချောင်း၊ မန်းချောင်း၊ မုန်းချောင်းနှင့် မင်းတုန်းချောင်းတို့က လက်ယာဘက်မှ စီးဝင်ကြသည်။ မြန်မာပြည်၏ အထက်မှအောက်၊ မြောက်မှတောင်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသော မိခင်ဧရာဝတီ မြစ်ကြီးသည် မြန်မာပြည်၏ အဓိကပြည်တွင်း ရေကြောင်းသွားလာရေး လမ်းကြောင်းကြီးဖြစ်သည့် အပြင် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသမှ ဆန်ရေစပါးများကို မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းသို့ တင်ပို့ ရောင်းချရာ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကြီး ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဧရာဝတီမြစ်ကြီး၏ မိုးရာသီရေစီးဆင်းမှုနှင့် နွေရာသီရေစီးဆင်းမှုပမာဏမှာ များစွာ ကွာခြားမှု ရှိနေသောကြောင့် နွေရာသီတွင် ရေခန်းခြောက်မှုပြဿနာများရှိ၍ ရေကြောင်းကုန်စည် ကူးသန်းသွားလာရေးအတွက် အခက်အခဲများစွာ ကြုံတွေ့နေရသည်။ နှစ်စဉ်ပုံမှန်စီးဝင်နေသော ရေကို အကျိုးရှိစွာ သိုလှောင်အသုံးချပြီး နွေရာသီရေရှားပါးမှုပြဿနာများ ဖြေရှင်းနိုင်သလို ရေအားအမြင့် လုံလောက်စွာရရှိနိုင်သော နေရာများတွင် ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများ တည်ဆောက်၍ လျှပ်စစ် ထုတ်လုပ်သင့်ပေသည်။ ထို့ပြင် ရေအားလျှပ်စစ်တမံများသည် မိုးရာသီမိုးများမှုကြောင့် ရေကြီး ရေလျှံမှုကို အတန်အသင့် ကာကွယ်နိုင်ရန် လိုအပ်သော ကာကွယ်ရေးအစီအမံများအဖြစ်ပါ အသုံးချ နိုင်ပေမည်။ မြစ်တွေ ဘယ်လိုဖြစ်ပေါ်လာသလဲ မြစ်ကြမ်းပြင်နှင့် မြစ်ကြောင်းများက ဘူမိဗေဒမြေမျက်နှာသွင်ပြင်နှင့် အောက်ခံမြေလွှာများ ရွေ့လျားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းဖြစ်ပြီး အဆိုပါမြေမျက်နှာသွင်ပြင်၏ အထက်ဘက် ဒေသများတွင် မိုးရွာသွန်းခြင်း၊ ဆီးနှင်းကျခြင်း၊ ရေခဲများအရည်ပျော်ခြင်း စသည့် သဘာဝဖြစ်ရပ်များကြောင့် ရေစီးဆင်းမှုဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုရေများသည် လျှိုမြောင်များမှတစ်ဆင့် မြောင်းငယ်၊ ချောင်းငယ် အသွယ်သွယ် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီး မြစ်ပြင်မှတစ်ဆင့် ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာဆီသို့ စီးဆင်းသွားကြလေသည်။ ကမ္ဘာဦးအစကတည်းကပင် တောတောင်ရေမြေသဘောသဘာဝများ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်လာမှုများကြောင့် မြစ်ချောင်းများသည် ပုံသဏ္ဌာန်မျိုးစုံ ပြောင်းလဲဖြစ်တည်ခဲ့ကြရသည်။ ရေ၏ သဘောသဘာဝအရ မြင့်ရာမှနိမ့်ရာသို့ စီးဆင်းသောကြောင့် မြစ်ချောင်းများ၏ အရင်းအမြစ်သည် များသောအားဖြင့် တောင်တန်းဒေသများနှင့် ကုန်းမြေမြင့်ဒေသများတွင် မြစ်ဖျားခံလေ့ရှိပြီး မြေပြန့်လွင်ပြင်များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ မြေနိမ့်ဒေသနှင့် ပင်လယ်၊ သမုဒ္ဒရာတို့တွင် အဆုံးသတ်ကြပါသည်။ မြစ်ရေစီးဆင်းမှုသည်လည်း ရာသီဥတုနှင့် မိုးရွာသွန်းမှုအပေါ် မူတည်၍ အမြဲပြောင်းလဲနေပါသည်။ မိုးရာသီမိုးများသည့်ကာလများတွင် မြစ်ရေမြင့်တက်လာပြီး ရေစီးနှုန်းများပြားကာ ရေကြီးရေလျှံမှု၊ ရေလွှမ်းမိုးမှုများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သကဲ့သို့ နွေရာသီနှင့် မိုးနည်းသော ကာလများတွင် မြစ်ရေလျော့နည်းတတ်ပါသည်။ မြစ်များသည် မြေမျက်နှာပြင်ကို ပြောင်းလဲစေသော အင်အားကြီးမားသည့် သဘာဝအင်အားတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး မြစ်ရေစီးအားကြောင့် မြစ်ကမ်းပါးနှင့် မြစ်အောက်ခံ မြေပြင်ကိုတိုက်စားတတ်သည်။ သဲ၊ သစ်ပင်၊ သဲနုန်းများကို မြစ်အောက်ပိုင်းဒေသများသို့ သယ်ဆောင်တတ်ကြသည်။ ရေစီးအားနှေးသည့်နေရာများတွင် သဲနုန်းများစုပြုံကာ မြစ်ဝကျွန်း၊ မြေနုကျွန်းများ ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။ မြစ်များသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ လမ်းကြောင်းပြောင်းလဲနိုင်သည့် သဘောသဘာဝ ရှိသည့် အတွက် မြစ်ပြင်ကျယ်ပြန့်လာခြင်း၊ မြစ်ရေစီးကြောင်း ပြောင်းလဲခြင်း၊ မြစ်ကော ချောင်းကောများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း၊ သဲနုန်းများ တင်ပို့မှုများပြားလာခြင်းများလည်း ဖြစ်ပေါ်နေပြန်သည်။ မြစ်ကမ်းပါး တိုက်စားမှု၊ သဲနုန်းစုပြုံမှုများကြောင့် ကွေ့ကောက်သော မြစ်လမ်းကြောင်း၊ မြစ်ဟောင်းကန်၊ မြစ်ကျိုးအင်း စသည်တို့ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ပါသည်။ မြစ်များသည် သဘာဝဂေဟစနစ်အတွက် အလွန်အရေးပါပြီး ရေသတ္တဝါများ၊ ငါးများ၊ အပင်များနှင့် တိရစ္ဆာန်များ၏ အသက်ရှင်ရေးအတွက် အခြေခံ ရေအရင်းအမြစ်ဖြစ်သလို လူသားများအတွက်လည်း သောက်သုံးရေ၊ စိုက်ပျိုးရေ၊ လျှပ်စစ် ဓာတ်အား (ရေအားလျှပ်စစ်)နှင့် ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စသည့်အရေးပါသော အကျိုးကျေးဇူးများကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက် လူ့ယဉ်ကျေးမှု အများစုသည်လည်း မြစ်ကမ်းဘေးတွင် မွေးဖွားဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ ကြသည်။ ဧရာဝတီ၊ နိုင်း၊ ယန်ဇီ၊ တိုင်ဂရစ်နှင့် ယူဖရေးတစ်စ်မြစ်များသည် လူ့ယဉ်ကျေးမှုကြီးများ ပေါက်ဖွားရာ အခြေခံအရင်းအမြစ်များ ဖြစ်ကြလေသည်။ မြစ်သည် သဘာဝရေဂေဟစနစ်၏ အဓိက အင်အားတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး မြေမျက်နှာပြင်ကို ပြောင်းလဲစေသည့် သဘာဝအင်အား၊ လူ့အသိုင်းအဝိုင်းနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထောက်ပံ့ပေးသည့် အသက်ရှင်မှု အခြေခံအရင်းအမြစ်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မြစ်များကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ပြီး တည်တံ့ခိုင်မြဲစွာ အသုံးချနိုင်ရေးက အနာဂတ် ကမ္ဘာကြီးအတွက် မဖြစ်မနေလိုအပ်သော တာဝန် တစ်ရပ်ပင်ဖြစ်ပါသည်။  ရှေးမြန်မာတို့ လယ်ယာမြေအတွက် ရေကို ဘယ်လိုအသုံးပြုခဲ့ကြသလဲ ရှေးယခင် ခေတ်အဆက်ဆက် သောက်ရေ၊ သုံးရေ ရှားပါးခဲ့ခြင်းပြဿနာကို အဘိုးအဘွား၊ မိဘများ၏ ပြောစကားများအရ သိရှိမှတ်သားခဲ့ရပြီး ရေ၏တန်ဖိုးနှင့် အသုံးဝင်ပုံကို သတိပြုမိခဲ့ပါသည်။ အညာဒေသတွင် မိုးရွာမှ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးအတွက် ရေရတတ်ကြသလို တံစက်မြိတ်မှ ကျလာသည့် ရေကိုခံပြီး ရေတံလျှောက်နှင့် ရေလှောင်ကန်ဆီ သွယ်တန်းရယူထားသောရေကို သုံးရေ အဖြစ် လုပ်ကြရပါသည်။ ရှေးမြန်မာများ လယ်ယာအတွက် ရေရရှိရေးစီမံခန့်ခွဲပုံကို လေ့လာသိရှိရ သလောက် ရေးသားရလျှင် ရှေးမြန်မာနိုင်ငံ၌ မိုးရာသီ မိုးများသော်လည်း မိုးမရွာသည့် ကာလမှာ ခြောက်လခန့်ရှိပြီး အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသတွင် ရေရှားပါးသောကြောင့် ရေထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ရေဖြန့်ဝေရေးသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးအတွက် အသက်သွေးကြော ဖြစ်ခဲ့ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရှေးမြန်မာမင်းများက မိုးရာသီတွင် မိုးရေကို စုဆောင်းနိုင်ရန် ရေကန်ကြီးများ ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ ရေစီးရေဝင်ကောင်းမွန်သော ချောင်းများကို မြေသားဖြင့် တမံပိတ်ဆို့၍ ကန်ဖွဲ့ခြင်းဖြင့် မိုးရာသီတွင်ရေသိုလှောင်ကာ မိုးနည်းသောရာသီတွင် လယ်ယာများဆီသို့ ဖြန့်ဝေပေးခဲ့ကြပါသည်။ ထင်ရှားသော ဥပမာများအဖြစ် ပုဂံဒေသမှ မြကန်၊ မိတ္ထီလာကန် စသောကန်များသည် လယ်ယာအတွက်သာမက သောက်သုံးရေ၊ ဘုရားကျောင်း အသုံးပြုရေအဖြစ်ပါ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ်၊ ချောင်းများမှ ရေမြောင်းများတူးဖော်၍ လယ်ကွင်းများဆီ ရေခွဲဝေခဲ့သည်။ ချောင်းများတွင် အနိမ့်တမံဆောက်ကာ ရေကိုတစ်ဖက်သို့လှည့်ပေးခြင်းဖြင့် ရေတက်ချိန်တွင် လယ်ထဲဝင်စေရန် စီမံခဲ့ကြသည်။ အိမ်ခြံမြေ၊ လယ်ကွင်းအနီးတွင် ရေတွင်းများနှင့် ရေကန်ငယ်များတူးဖော်၍ မြေအောက်ရေကို အသုံးချရန် ကြံဆောင်ခဲ့ခြင်းသည် လယ်ယာ အတွက်သာ မက လူနေမှုဘဝအတွက်ပါ အရေးပါခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်၌ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသသည် ထွန်းကားခဲ့သည်။ ယင်းဒေသသည် မိုးမမှန်သည့် မိုးနည်းဒေသဖြစ်ခြင်း၊ မိုးရာသီတွင် မိုးများသော်လည်း မိုးမရွာသည့်ကာလရှည်လျားခြင်း၊ ဧရာဝတီ မြစ်ကြီးရှိသော်လည်း မြစ်ကမ်းမှ အဝေးတွင်ရှိသော လယ်ယာများ အများအပြားရှိခြင်းတို့ကြောင့် ရေထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ရေဖြန့်ဝေရေးကို စနစ်တကျ မလုပ်နိုင်ပါက လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး မတည်တံ့နိုင် သော အခြေအနေဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပုဂံခေတ်တွင် ရေရရှိရေးကို နိုင်ငံတော်အဆင့် အရေးကြီးကိစ္စ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ပုဂံခေတ် ရေရရှိရေးစနစ်၏ အခြေခံအယူအဆအဖြစ် မိုးရာသီရေကို အလွန်အကျွံမဖြုန်းတီးဘဲ စုဆောင်းခြင်း၊ စုဆောင်းထားသောရေကို မိုးနည်းသောရာသီတွင် ထိရောက်စွာ ဖြန့်ဝေခြင်း၊ သဘာဝမြေပြင် အနိမ့်အမြင့်ကို အပြည့်အဝအသုံးချခြင်းဆိုသည့် အယူအဆသုံးရပ်အပေါ် အခြေခံထားသည်။ ဤအယူအဆကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် အရေးပါဆုံးသော ပြယုဂ်မှာ “မြကန်” ဖြစ်သည်။ မြကန်ကို ရှေးအမည်မသိ စာဆိုတစ်ဦးက- မြကန်သာ  မြကန်သာ၊ တောင်ကျချောင်းဘေး၊  ရေဝင်ပြေးလှည့်၊ ရေအေးကြည်စွာ၊  ကန်ပိုင်မာလျက်၊ ကြာပေါင်းထုံထုံ၊  ငှက်မျိုးစုံသည်၊ ဘုံဝတိံသာ၊  နန္ဒာပေလော၊ တူစွဟုတ္တာ။  ဟူ၍ ဖော်ကျူးရေးဖွဲ့ထားခဲ့သည်။မြကန်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ပုဂံဒေသရှိ ရှေးခေတ် ရေကန်တစ်ကန်ဖြစ်ပြီး  တုရင်တောင် အနောက် ဘက်တွင် တည်ရှိပါသည်။ ထိုမြကန်အား ထီးလှိုင်ရှင် ကျန်စစ်သားမင်းကြီးကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်၍ ပုဂံသူ၊ ပုဂံသားတို့၏ စုပေါင်းအင်အား ဖြင့် စီမံတည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြကန်၏ မူလအမည်မှာ မဟာနိဗ္ဗာန လက်ဆွဲချီရေ (မဟာ နိဗ္ဗာန်လက်ဆွဲချီကန်)ဟု ကျောက်စာများ၌ တွေ့ရ ပါသည်။ မြကန်သည် ပိုက်လှမ်းတောင်အား တာတမံ အရန်အတားမျိုး ပိတ်ဆို့ကာဆီး၍ စီမံထားသည့် တစ်ဖက်ဆည်ကန်ဖြစ်ပြီး မြကန်ကို အမရကန်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။(မ−မရဏ)သေခြင်းမရှိသော ဟူ၍လည်း အနက်အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုကြပြန်သည်။ သက္ကရာဇ် ၅၉၈ ခုနှစ်တွင် ပုဂံကျစွာမင်းကြီးက မြကန်ကို ပြန်လည်၍ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက် ခဲ့သည်။ မြကန်အနီးတွင် ကျစွာမင်းကြီး၏ သမီး တော် သံပျင်မင်းသမီး ကောင်းမှုတော် ဘုရားစေတီ တော်တစ်ဆူလည်းရှိသည်။ မြကန်သည် ပုဂံခေတ် တွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည့် ရေသိုလှောင်ကန်ကြီးကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်ပြီး လယ်ယာသုံးရေရရှိရေး၊ သောက် သုံးရေရရှိရေး၊ ဘုရားကျောင်း၊ သံဃာတော်များ အသုံးပြုရေးတို့အတွက် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ “မြ”ဟူသော စကားလုံးသည် တန်ဖိုးရှိခြင်း၊ အသက်သွေးကြောဖြစ်ခြင်းကို အဓိပ္ပာယ်ရပြီး မြကန်သည် ပုဂံ၏ အသက်သွေးကြော ဟု ဆိုနိုင်သည်။ မြကန်ကို နေရာရွေးချယ်ရာတွင် တောင်စောင်း အောက်ခြေရှိ သဘာဝရေစီးလမ်းကြောင်းများ ဆုံရာနေရာ၊ ရေစီးဝင်လွယ်၊ ထွက်လွယ်ရှိသော နေရာတွင် ရွေးချယ်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဤသည် မှာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို နက်နဲစွာ နားလည် ထားကြောင်း ပြသနေသည်။ မြကန်၏ မြေသားတမံ ဆောက်လုပ်ရာတွင် မြေကို အလွှာလိုက် တင်းကျပ် အောင်စီမံ၍ ထုထည်မြှင့်တင်ကာ ရေဖိအားကို ခံနိုင်ရည်ရှိစေရန် တမံအနားကျယ်အောင် ဒီဇိုင်း ဆွဲတည်ဆောက်ထားခြင်းသည် ယနေ့ခေတ် မြေသား တမံ (Earth Dam) နည်းပညာ၏ အစောဆုံးပုံစံဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။ မြကန်၌ မိုးရာသီတွင် ရေဝင်ရန် ရေဝင်မြောင်း၊ ရေများလွန်းပါက တမံမပျက်စီးစေရန် ရေပိုလွှဲ၊ ရေလွှတ်ပေါက်နှင့် လယ်ယာသို့ ရေဖြန့်ဖြူးရန် ရေထုတ်ပေါက်များကို စနစ်တကျ ပြုလုပ်ထားသည်။ မြကန်သည် သီးခြားမတည်ရှိဘဲ မြောင်း ကွန်ရက်နှင့် ချိတ်ဆက်မှုအဖြစ် အခြားကန်များ၊ ချောင်းများ၊ လယ်ယာမြောင်းများနှင့် ချိတ်ဆက် ထားသည့် ရေဖြန့်ဝေကွန်ရက်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိ ခဲ့သည်။ မြကန်ကြောင့် မိုးနည်းသည့်ဒေသတွင်ပါ လယ်ယာအောင်မြင်လာ၍ ဆန်နှင့် အစားအစာများ အလုံအလောက် ရရှိခဲ့သည့်အပြင် လယ်ယာအထွက် တိုးတက်လာ၍ ပုဂံခေတ် စီးပွားရေးကောင်းမွန် လာခဲ့ပြီး အကျိုးဆက်အဖြစ် ဘုရားစေတီပုထိုးများ အလွန်များစွာ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းနိုင်သော စီးပွားရေးအင်အား ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ မြကန်တည်ဆောက်ရေး စီမံခန့်ခွဲမှုအဖြစ် မြကန်ကို ဘုရင်အမိန့်ဖြင့် တိုင်းသူပြည်သားများ၏ စုပေါင်း အင်အားကိုအခြေခံ၍ ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးကို နိုင်ငံတော်နှင့် ရပ်ရွာလူထုတို့က ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ မြကန်တည်ဆောက်ခြင်းကို ကုသိုလ်ကောင်းမှုကြီးအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ သဖြင့် ဘာသာရေးနှင့် တိုင်းပြည်၏ တည်ငြိမ်သာယာဝပြောမှုကိုပါ အထောက်အကူ ပြုခဲ့ပါသည်။ သို့သော် နည်းပညာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ ထွန်းကားခြင်းမရှိသည့် ကာလဖြစ်သည့်အလျောက် သဲနုန်းများ စုပြုံလွယ်ခြင်း၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုမလုပ်နိုင်ပါက ကန်အသုံးမဝင်ဖြစ်နိုင်ခြင်း၊ မိုးလွန်ကဲပါက တမံပျက်စီးနိုင်ခြင်း စသည့် အားနည်းချက်များရှိခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ပုဂံခေတ် ရေရရှိရေးစနစ် နှင့် မြကန်သည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို နက်ရှိုင်းစွာ နားလည်ခြင်း၊ နည်းပညာကို လူမှုဘဝနှင့် ချိတ်ဆက် အသုံးချနိုင်ခြင်း၊ ရေကို အသက်သွေးကြောအဖြစ် သတ်မှတ်သော အမြင်ကျယ်ဝန်းမှုတို့၏ အထင်ကရသက်သေများဖြစ်သည်။ မြကန်ကြောင့်သာ ပုဂံသည် မိုးနည်းသည့်ဒေသအတွင်းတွင်ပင် အရှည်ကြာတည်တံ့နိုင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ကြီး တစ်ရပ်အဖြစ် ယနေ့ထိ ထင်ရှားနေဆဲ ဖြစ်ပါ သည်။ တမံများ၏အစ၊ ခေတ်သစ်တမံနည်းပညာတိုးတက်လာမှုများတမံများ တည်ဆောက်ခြင်းကို ရေသိုလှောင်ရန်၊ ရေကြီးရေလျှံမှုကာကွယ်ရန်၊ သဲနုန်းဖမ်းထိန်းရန်၊ စိုက်ပျိုးရေပေးဝေရန်၊ သောက်သုံးရေဖြန့်ဖြူးရန်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရန်နှင့် ရေမျက်နှာပြင် ထိန်းညှိ၍ ရေကြောင်းသွားလာရေး လွယ်ကူ ချောမွေ့စေရန် စသောရည်ရွယ်ချက်အမျိုးမျိုးဖြင့် ရည်ရွယ်တည်ဆောက်ကြလေ့ရှိသည်။ ဘီစီ၄၀၀ အစောပိုင်းခေတ်ဦးကတည်းက အာရှတိုင်းသားများ ၏ မြေသားတမံတည်ဆောက်၍ ရေသိုလှောင်ခြင်း ကို (ရှေးအခေါ် Ceylon မြို့) ယခုခေတ်အခေါ် သိရီလင်္ကာနိုင်ငံတွင် စတင်ကာ တည်ဆောက်အသုံးချခဲ့ကြပါသည်။ တမံတည်ဆောက်ခြင်း လုပ်ငန်းများ အသုံးဝင်တွင်ကျယ်လာသည်နှင့်အမျှ အေဒီ ၅ ရာစုအရောက်တွင် သိရီလင်္ကာနိုင်ငံသား များသည် တမံများကို မိုးများသည့်ကာလတွင် မိုးရေသိုလှောင်ရန်၊ စိုက်ပျိုးရေအသုံးပြုရန်နှင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရေး အသုံးပြုရန်ရည်ရွယ်၍ တမံအမျိုးမျိုးကို တည်ဆောက်လာခဲ့ကြပြီး ယနေ့တိုင် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။ လူသားသမိုင်းတွင် အစောဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သော တမံ၏ တမံဆိုင်ရာ အထောက်အထား အကြွင်းအကျန်များကို အီဂျစ်နိုင်ငံ ကိုင်ရိုမြို့၏ တောင်ဘက် ဝါဒီ အယ်လ် ဂါရာဝီ (Wadi-Al-Garawi) အရပ်တွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင် များ ရှာဖွေတွေ့ရှိထားပါသည်။ နောက်ထပ် ရုပ်ဝတ္ထု သက်သေအနေဖြင့် (၁၃၁၉-၁၃၀၄) ဘီစီကာလတွင် အီဂျစ်ဘုရင် ဖာရိုဆက်သီ တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဆီးရီးယားနိုင်ငံ ဟွမ်မြို့အနီးရှိ ကွာတင်နာ(Quatinah) ရေလွှဲဆည်သည် ယနေ့ထက်တိုင် ဟွမ်မြို့ကို သောက်သုံးရေများ ဖြန့်ဖြူးပေးလျက်ရှိသည်။ ခေတ်ကာလရွေ့စီးလာခြင်းနှင့်အတူ စက်မှုတော်လှန်ရေးခေတ်ကာလတွင် ရေသယံဇာတ အသုံးချမှုကို ပိုမိုထိရောက်စွာအသုံးချရန် ပြင်ဆင်လာကြသည်။ ဆန်းသစ်တီထွင်ဖန်တီးမှုများ အပြိုင် အဆိုင် ပေါ်ပေါက်လာသော ခေတ်တစ်ခေတ် ဆန်းသစ်လာသည်နှင့်အညီ ၁၈၈၂ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဝယ်ကွန်စင်ပြည်နယ်အပလီတန်မြို့အနီး မြေခွေးမြစ်ပေါ်၌ တမံတစ်ခု တည်ဆောက်၍ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးသော ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၈၉၆ ခုနှစ်၌ နိုင်ဂရာရေတံခွန်တွင် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံကို ထပ်မံ တည်ဆောက်ကာ နယူးယောက်မြို့ကို လျှပ်စစ် ဓာတ်အားဖြန့်ဖြူးပေးနိုင်ခဲ့ပါသည်။MDN
သတိပြုဖွယ်ရာ တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်အန္တရာယ်
သတိပြုဖွယ်ရာ တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်အန္တရာယ်
တစ်ခုခုနှင့်ထိတွေ့လိုက်သည့်အခါ  ဓာတ်လိုက်သလိုမျိုးဖြစ်စဉ်ကို လူတိုင်းနီးပါး ခံစားဖူးကြပါ လိမ့်မည်။ အဆိုပါခံစားရခြင်းမျိုးသည် ရူပဗေဒသဘောတရားအရ ဖြစ်ပေါ်သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခုသာဖြစ်သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အပေါင်း အနုတ်များ မမျှတခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည့် တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်ပင်ဖြစ်သည်။ခန္ဓာကိုယ်သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုခုနှင့် ပွတ်တိုက်သည့်အခါမျိုး   (ဥပမာ- ကော်ဇောပေါ် ခြေကိုရှပ်တိုက်ပွတ်ပြီးလျှောက်သည့်အခါမျိုး)တွင်   ကော်ဇော၌ရှိသည့်   အနုတ်ဓာတ်များသည်  လူ့ခန္ဓာကိုယ်ကိုရောက်ရှိလာသည်။    အနုတ်ဓာတ်များနေသည့် ခန္ဓာကိုယ်သည် လျှပ်ကူးနိုင်သည့် ပစ္စည်းတစ်ခုခု (ဥပမာ-တံခါးလက်ကိုင်)နှင့်ထိတွေ့သည့်အခါ အနုတ်ဓာတ်များမှလျှပ်စီးအသွင်ဖြင့် တံခါးလက်ကိုင်ကို စီးဆင်းသွားသည်။    ထိုသို့ဖြစ်သည့်အချိန်၌ လူသည် ဓာတ်လိုက်သလိုမျိုး ခံစားရခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို အနုတ်ဓာတ် ဝင်ရောက်စေမည့်   ပစ္စည်း၊  အပြုအမူ   တစ်နည်းအားဖြင့် တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်ဖြစ်စေမည့် အကြောင်းအရာများကို ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်။  တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းအရာများမှာ   အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-(၁)       အရာဝတ္ထုနှစ်ခုပွတ်တိုက်ခြင်း   (ဥပမာ-ကော်ဇောပေါ် ခြေကိုရှပ်တိုက်ပွတ်တိုက်ပြီးလျှောက်ခြင်း၊   ကျပ်သောအဝတ်အစား များ ဝတ်သောကြောင့် ကိုယ်နှင့်အဝတ်   ပွတ်တိုက်ခြင်း)။(၂)        ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ရေဓာတ်နည်းခြင်း။(၃)       ဓာတုနည်းဖြင့်ပြုလုပ်သော အမျှင်များဖြင့် ရက်လုပ်သော အထည်များ(ပိုလီအက်စတာ၊နိုင်လွန်)(ဥပမာ-‌ကော်ဇော) ထိတွေ့ဝတ်ဆင်ခြင်း။(၄)       စိုထိုင်းဆနည်းသော   ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုတွင် နေထိုင်ခြင်း။(၅)       အစိုဓာတ်လုံးဝမရှိအောင် အခြောက်ခံစက်များဖြင့် အခြောက်ခံထားသော အဝတ်အထည် များဝတ်ဆင်ခြင်း    စသည့်အချက်များကြောင့်  တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်ကိုဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။အဆိုပါတည်ငြိမ်လျှပ်စစ်မျိုး မဖြစ်ပေါ်စေရန် အောက်ပါအတိုင်းကာကွယ်နိုင်သည်-(၁)       မိမိခန္ဓာကိုယ်နှင့်  အရာဝတ္ထုများ ပွတ်တိုက်ခြင်း မရှိအောင်ဂရုစိုက်ပါ။   ကြမ်းခင်းပေါ် လမ်း‌လျှောက်လျှင် ခြေအိတ်၊ ဖိနပ်မဝတ်ဘဲလမ်းလျှောက်ပါ။(၂)        သဘာဝချည်မျှင်နှင့် ရက်လုပ်ထားသော အဝတ်အထည်များ (cotton )ဝတ်ဆင်ပါ။‌ သဘာဝချည်မျှင်နှင့် ရက်လုပ်ထားသော ကော်ဇောများအသုံးပြုပါ။ ကိုယ်ကျပ်အင်္ကျီများသည်  ပွတ်တိုက်မှုကို ပိုမိုဖြစ်စေနိုင်သောကြောင့် ခပ်ပွပွအဝတ်များကိုသာ ဝတ်ဆင်ပါ။(၃)       အရေပြားတွင် အစိုဓာတ်ရှိအောင် ရေများများသောက်ပါ။   အစိုဓာတ်ပါသော   lotion များလိမ်းပေးပါ။(၄)       ဖျန်းဆေးများ၊ အဝတ်အထည်ကို ပျော့ပျောင်းစေသောဆေးများအသုံးပြုနိုင်သည်။ အဆိုပါဆေးများမရှိပါက    ရှလကာရည်  သို့မဟုတ် မုန့်ဖုတ်ဆိုဒါကို အဝတ်ညှစ်ချိန် သို့မဟုတ် အခြောက်မခံခင်  အနည်းငယ်ထည့်ပေးပါ။(၅)       အခြားအရာများနှင့်မထိတွေ့ခင်  မြေကြီးနှင့် ထိထားသော သတ္တုနှင့်ပြုလုပ်ထားသော ပစ္စည်းတစ်ခုခုနှင့်အရင်ထိပါ။(၆)       သားရေအောက်ခံဖြင့် ပြုလုပ်သော ဖိနပ်မျိုးစီးပါ။(၇)       ပတ်ဝန်းကျင်စိုထိုင်းဆများအောင် ရေငွေ့ပေးစက် အသုံးပြုပေးပါ။(၈)       anti-static wristband (လက်ကောက်) များဝတ်ဆင်ခြင်းနှင့် anti-static hand lotion များလိမ်းခြင်း စသည်တို့ဖြင့် တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်မဖြစ်ပေါ်စေရန် ကာကွယ်နိုင်သည်၊၊လူတစ်ယောက်ကို တစ်ခါတစ်ရံ လက်ဖြင့်လှမ်းထိလိုက်သည့် အခါမျိုး၊ လှမ်းပုတ်လိုက်သည့်အခါမျိုးတွင် ကျဉ်ခနဲဖြစ်သွား၍ လက်ရုပ်လိုက်ရတတ်သည်။ နောက်တစ်ခါ ထပ်ထိကြည့်လျှင် ဘာမှမဖြစ်တော့ပါ။ မည်သည့်အတွက်ကြောင့်ဖြစ်ရသည်ကို လေ့လာကြည့်မည်ဆိုပါက   ပစ္စည်းတိုင်း၏   အသေးဆုံး Unit ကို Atom ဟုခေါ်သည်ကိုအားလုံး  သိရှိကြပြီးဖြစ်သည်။ Atom များထဲ၌ Electron, Neutron, Proton စသည်များပါရှိကြောင်း သင်ကြားခဲ့ကြရသည်လည်းဖြစ်သည်။   ပွတ်တိုက်မှုများဖြစ်လျှင်   Electron များထွက်လာပြီး  Positive ရှိသည့် မျက်နှာပြင်နှင့်တွေ့လျှင် Electron များက ပြေးကပ်သွားသည့်အတွက် ဓာတ်လိုက်သလို ခံစားရခြင်းသာဖြစ်သည်။ အဆိုပါကိစ္စကို  ကိုယ်တိုင်စမ်းသပ်ကြည့်လိုပါက ပေတံတစ်ချောင်းကို ဆံပင်နှင့်ပွတ်ကြည့်ပါ။ ခဏကြာလျှင်  ပေတံကို  ဆံပင်နှင့် ခပ်ခွာခွာထားသည့်အခါ ဆံပင်များက  ပေတံဆီကိုလှမ်း၍ ကပ်နေသည်ကို တွေ့ရပါလိမ့်မည်။ လေဘောလုံးတစ်လုံးကို လေမှုတ်ပြီး အဝတ်နှင့်ပွတ်လိုက်ပါ။ static energy ထွက်လာသည့်အတွက် အဆိုပါ လေဘောလုံးကို နံရံနားတွင်ထားသည့်အခါ    နံရံနှင့်ကပ်နေသည်ကိုလည်း မြင်တွေ့ဖူးကြပါလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် လူအချင်းချင်းထိမိလို့ ကျဉ်သွားသည်ဆိုသည်မှာ တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်ကြောင့်သာဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်လှိုင်းများခုန်ကူးမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် သဘာဝအလျောက် ဓာတ်လိုက်မှု အသေးစား တစ်မျိုးသာဖြစ်သည်။ သို့သော် ဘာမှမဖြစ်နိုင်ဟုဆိုပြီး ပေါ့လျော့နေ၍ လုံးဝမရသောအန္တရာယ် အလွန်ကြီးလာနိုင်သော ကိစ္စတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ပြင်းထန်သည့်အခါမျိုးတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းမျိုး ဖြစ်နိုင်ခြေအနည်းငယ်ရှိသည့်အတွက်ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် လျှပ်စစ်တွင် တည်ငြိမ်လျှပ်စစ် နှင့်ရွေ့လျားလျှပ်စစ်ဟူ၍      ပုံစံနှစ်မျိုးရှိရာ၌ တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်သည်       တစ်နေရာတည်း၌ တည်ငြိမ်ပြီး ပွားများစေတတ်သည့်  သဘောဆောင်သော လျှပ်စစ်ဓာတ်တစ်မျိုးသာဖြစ်သည်။  တစ်နေရာတည်း၌ တည်ငြိမ်စွာစုစည်းနေပြီး  ရုတ်တရက် ပေါ်ထွက်လာတတ်သည့်အတွက် အမှုမဲ့အမှတ်မဲ့နှင့်  အန္တရာယ်ရှိတတ်သည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်မျိုးဖြစ်သည်။ Static Shocks ကိုဖြစ်စေသည့် အရာလည်းဖြစ်သည်။လေ့လာချက်များအရဆိုလျှင် Static Shock သည်  နေရောင်နှင့်လည်း    တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်တတ်သဖြင့်  ညနေခင်းများနှင့်  ညဘက်များဆိုလျှင် မဖြစ်ပေါ်တတ်ဟုဆိုနိုင်သည်။     အဆိုပါအချိန်များတွင် လူများ၌ နေ၏စွမ်းအင်နည်းပါးနေတတ်ခြင်းကြောင့်လည်းဖြစ်သည်။အဝတ်အထည်၊ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ရာသီဥတုအခြေအနေများ အပေါ်မူတည်၍လည်း ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။  အချို့သော  Static  Shock  များသည်  အန္တရာယ်မများပါဟု‌ဆိုသော်လည်း    ခဏခဏဖြစ်နေမည်ဆိုလျှင် မကောင်းသည့်အကျိုးဆက် အချို့ရှိလာနိုင်သည်။တစ်ခါတစ်ရံ ပြင်းထန်တတ်ပြီး အလွန်အမင်းနာကျင်ခြင်း၊ သတိလစ်ခြင်း၊ ဦးနှောက်ထိခိုက်ခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးခြင်း၊ ပူပင်စိတ်များခြင်း၊ စရိုက်လက္ခဏာပြောင်းသည့်  စိတ်ဝေဒနာစွဲကပ်ခြင်း၊ အသက်ရှူကျပ်ခြင်း၊ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း၊ ပုံမှန်မဟုတ်သည့် နာကျင်မှုဝေဒနာခံစားရခြင်းနှင့်     ခန္ဓာကိုယ်အပြင်းအထန်နာကျင်သည့်ရောဂါများ  စွဲကပ်ခြင်းများဖြစ်လာနိုင်ခြေရှိသည်။ကြောက်မက်ဖွယ်အကောင်းဆုံးအန္တရာယ်မှာ မော်တော်ယာဉ်အသုံးပြုသူများအနေဖြင့် တစ်ခါတစ်ရံ Static Shock မှတစ်ဆင့် Electric Discharge ဖြစ်ပြီး မီးလောင်ခြင်းမျိုးအထိ ဖြစ်နိုင်ခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။Static Shock သည် အလွန်အမင်းအန္တရာယ်များသည့် ပြဿနာတစ်ခုမဟုတ်သော်လည်း သတိမမူမိလျှင် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးအနေဖြင့်  မတော်တဆဖြစ်မှုမျိုးကြုံရနိုင်သဖြင့် အထူးသတိပြုသင့်သည့် ကိစ္စရပ်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။  ဖြစ်တတ်သည်မှာ အနီးအနား၌ မီးလောင်လွယ်သည့်   ပစ္စည်းများရှိနေခဲ့လျှင်   ခန္ဓာကိုယ်က လျှပ်စစ်ဓာတ်မှတစ်ဆင့် မီးလောင်နိုင်သည်။ယနေ့လိုလောင်စာဆီ အခက်အခဲရှိနေချိန်မျိုးတွင် လူအချို့သည်ဓာတ်ဆီ၊ ဒီဇယ်ဆီများကို သိုလှောင်ကိုင်တွယ်မှုများပြုလုပ်လာကြရာ၌ ကိုင်တွယ်မှုမတတ်ပါက မီးလောင်မှုနှင့် တိုက်ရိုက်ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိနေသည်။ အထူးသဖြင့် ပူပြင်းသည့်နွေရာသီတွင် ဓာတ်ဆီကို တစ်ပုံးမှတစ်ပုံးသို့ ပြောင်းလဲရာ၌  အထူးသတိပြုရမည့်   အဓိကတရားခံမှာ တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်ပင်ဖြစ်သည်။တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်ဆိုသည်မှာ  အရာဝတ္ထုနှစ်ခုပွတ်တိုက်မိရာမှ ထွက်ပေါ်လာသည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်မျိုးဖြစ်ရာ ဓာတ်ဆီအငွေ့နှင့်တစ်ခုခု ပွတ်တိုက်မိခြင်း သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်ရှိအဝတ်အစား စသည်တို့၌ ဖြစ်တည်လာသော  တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်ဓာတ်မှ   မီးပွားအသေးစားတစ်ခု ထွက်ပေါ်လာခြင်းမျိုးဖြစ်ရုံဖြင့် မီးအကြီးအကျယ် လောင်ကျွမ်းသွားစေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် စက်သုံးဆီသိုလှောင်သူများ၊  စက်သုံးဆီလှယ်သူများအတွက်  မဖြစ်မနေလိုက်နာရမည့် အချက်များကို  မပျက်မကွက်လိုက်နာသွားကြရန်အထူးပင် လိုအပ်လှသည်။   ဓာတ်ဆီကိုတစ်ပုံးမှ တစ်ပုံးသို့ ပြောင်းလဲခြင်း သို့မဟုတ် ဆီဖြည့်ခြင်းများပြုလုပ်ရာတွင် ဘေးကင်းစေရန်အတွက် အောက်ပါအချက်များကို တိကျစွာလိုက်နာသင့်သည် -(၁) ရေစိုမြေကြီးပေါ်တွင်သာ လုပ်ဆောင်ပါ။ ဆီကိုင်တွယ်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မြေပြင်ကိုရေစိုနေပါစေ။ ဖြစ်ပေါ်လာသမျှ လျှပ်စစ်ဓာတ်များကို မြေကြီးထဲသို့ ပြန်ပို့နိုင်ရန်ဖြစ်သည်။(၂)    သစ်သားကြမ်းခင်းကိုရှောင်ပါ။  သစ်သား သို့မဟုတ် ကော်ဇောပေါ်တွင် ဆီလှယ်ခြင်း  လုံးဝမပြုလုပ်ပါနှင့်။ ၎င်းတို့သည် လျှပ်စစ်စီးဆင်းမှုကို တားဆီးထားသဖြင့် အန္တရာယ်ကိုမြင့်တက်စေသည်။(၃)   ဖိနပ်မစီးပါနှင့်၊ ဆီပြောင်းမည့်သူသည် ဖိနပ်မစီးဘဲ  ရေစိုမြေကြီးပေါ်တွင်  တိုက်ရိုက်ရပ်ထားသင့်ပါသည်။ သို့မှသာ ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ Static Charge များမြေကြီးထဲ စီးဆင်း   သွားမည်ဖြစ်သည်။(၄)    ဆီပိုက်ကို မြေကြီးနှင့် အရင်ထိတွေ့ပါ၊ ဆီပြောင်းရာတွင် အသုံးပြုမည့်ပိုက် သို့မဟုတ် ကိရိယာများကို မြေပြင်နှင့် အရင်ထိတွေ့ပြီးမှ   အသုံးပြုပါ။ပူပြင်းခြောက်သွေ့သောနွေကာလများတွင် ဓာတ်ဆီလဲလှယ်ရင်း မီးလောင်ရခြင်း၏အရင်းခံမှာ အဓိကအားဖြင့် တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်ကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကာကွယ်မှုအနေဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း မပျက်မကွက် လုပ်ဆောင်ကြရန် အထူးလိုအပ်ပါသည်-(၁)       ဆီပန့်ဆိုင်များ၌ ဆီဖြည့်ဂေါက်များတွင် သံစပရင်ဝိုင်ယာများ   ထည့်သွင်းထားရမည်။(၂)     ကားတာယာများ၌ တာယာထုတ်လုပ်ရာတွင် လျှပ်စစ်စီးဆင်းနိုင်သည့် ကာဗွန် ကိုထည့်သွင်း၍ လမ်းနှင့်ပွတ်တိုက်ရာမှ ရရှိသောလျှပ်စစ်ကို မြေကြီးထဲသို့ စွန့်ထုတ်စေရမည်။ဤနေရာတွင်အထူးသတိပေးချက်အနေဖြင့် ထပ်မံ၍သတိပေးလိုသည်မှာ ဓာတ်ဆီသည် နွေရာသီအပူချိန်တွင်  အလွန်လျင်မြန်စွာအငွေ့ပြန်သည်။အထူးသတိပြုရမည်မှာ ဆီလှယ်နေစဉ်အတွင်း ဖုန်းအသုံးပြုခြင်း၊ နိုင်လွန်အဝတ်အစားများ ဝတ်ဆင်ခြင်းတို့သည် တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်ကို static shock အမြန်ဆုံးဖြစ်ပွားစေနိုင်သဖြင့် အထူးရှောင်ကြဉ်ကြရမည့်ကိစ္စများဖြစ်သည်။အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် လောင်စာဆီများကို မဖြစ်မနေချွေတာရမည်၊ သိုလှောင်ကြရမည်ဆိုပါက မီးဘေးအန္တရာယ်မရှိစေရန်အတွက် လိုက်နာရမည့်အချက်အလက်များကို သိရှိနားလည်ထားရန်နှင့် လိုက်နာကြရန် အထူးလိုအပ်သည်။ နည်းစနစ်မှန်ကန်သော ကိုင်တွယ်မှုတစ်ခုသည် သင့်မိသားစုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို မီးဘေးအန္တရာယ်မှ ကင်းဝေးစေနိုင်မည်ဖြစ်သည်။  ဥပဒေကြောင်းအရကြည့်ပါကလည်း လောင်စာဆီများကို တရားမဝင် သိုလှောင်သိမ်းဆည်းထားခြင်းသည်  ပြစ်မှုမြောက်သဖြင့် အထူးသတိပြု ဆင်ခြင်ကြစေလိုသည်။ တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရှောင်ကြဉ်ရမည့်အချက်များကို အထူးသတိပြု လိုက်နာပေးနိုင်ကြပါရန် သတိပေးရေးသား တင်ပြလိုက်ရခြင်းဖြစ်ပါသည်၊၊   ။MWD 
© Copyright 2024 SAC All Rights Reserved.