ကူဝိတ်နိုင်ငံက အမေရိကန်၏ F-15 တိုက်လေယာဉ် ၃ စီးကို အမှန်တကယ် မှားယွင်းပစ်ချခဲ့ခြင်းလား?

KookieSpace97

Article_Author

RT newsroom

Posted_Date

MM-Article-Category
နိုင်ငံရေးကဏ္ဍဆောင်းပါး
နိုင်ငံရေး-နိုင်ငံတကာ

Image

ကူဝိတ်နိုင်ငံက အမေရိကန်၏ F-15 တိုက်လေယာဉ် ၃ စီးကို အမှန်တကယ် မှားယွင်းပစ်ချခဲ့ခြင်းလား?

Body

ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲနောက်ပိုင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွင် အဆိုးရွားဆုံး ဆုံးရှုံးမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည့်နေ့ကို "မိမိအချင်းချင်း မှားယွင်းပစ်ခတ်မှု" (Friendly Fire) ကြောင့်ဖြစ်ရသည့် မတော်တဆမှုတစ်ခုအဖြစ် အမေရိကန်စစ်တပ်က သင့်ကို ယုံကြည်စေလိုပါသည်။ သို့သော် အသေးစိတ် ပြန်လည်စူးစမ်းကြည့်ပါက ထိုပြောကြားချက်မှာ ဖြစ်နိုင်ခြေအလွန်နည်းပါးနေသည်ကို တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။

မတ်လ ၂ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းက ကူဝိတ်နိုင်ငံအထက်တွင် အမေရိကန်၏ F-15E Strike Eagle တိုက်လေယာဉ် ၃ စီး ပစ်ချခံခဲ့ရပြီး ယင်းဖြစ်ရပ်ကို "ထင်ရှားသော မိမိအချင်းချင်း မှားယွင်းပစ်ခတ်မှုတစ်ခု" ဟု အမေရိကန် ဗဟိုစစ်ဌာနချုပ် (CENTCOM) က ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ လေယာဉ်တစ်စီးလျှင် ၂ ဦး စီဖြင့် စုစုပေါင်း ပိုင်းလော့ ၆ ဦးစလုံးမှာ လေယာဉ်ပေါ်မှ ဘေးကင်းစွာခုန်ထွက်နိုင်ခဲ့ကြပြီး ပြင်းထန်သော ဒဏ်ရာရရှိမှုမျိုး မရှိခဲ့ပေ။

ယင်းဖြစ်ရပ်ကြောင့် ထိုနေ့သည် ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲနောက်ပိုင်း အမေရိကန်လေတပ်အတွက် ဆုံးရှုံးမှု အကြီးမားဆုံးနေ့တစ်နေ့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲအပြီး ဆယ်စုနှစ် ၅ ခုအတွင်း အမေရိကန် လေတပ်အနေဖြင့် တစ်ရက်တည်း၌ တိုက်လေယာဉ် ၃ စီး ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့်ဖြစ်ရပ်မှာ တစ်ကြိမ်သာ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ၎င်းမှာ ၁၉၉၁ ခုနှစ် Desert Storm စစ်ဆင်ရေး၏ ဒုတိယမြောက်နေ့တွင် အီရတ်နိုင်ငံ အထက်၌ F-16 ၂ စီးနှင့် F-15 ၁ စီး ပစ်ချခံခဲ့ရသည့် ဖြစ်ရပ်ပင် ဖြစ်သည်။

အဆိုပါ F-15 တိုက်လေယာဉ်များသည် "ကူဝိတ်လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ မှားယွင်းပစ်ခတ်မှုကို ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်" ဟု CENTCOM က ဆိုသည်။ ဤဇာတ်လမ်းမှာ မှန်ကန်နိုင်သော်လည်း လက်ခံရခက်ခဲသည့် ဟာကွက်အချို့ကမူ ထိုဖြစ်ရပ်အတွက် အခြားတစ်စုံတစ်ဦးတွင် တာဝန်ရှိနိုင်ကြောင်း ညွှန်ပြနေပါသည်။

Patriot ဒုံးကျည်ဆိုင်ရာ ပြဿနာ 

ရရှိထားသော ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းများအရ F-15 တိုက်လေယာဉ်များသည် ၎င်းတို့၏ အင်ဂျင်နေရာများတွင် ထိမှန်ခံခဲ့ရသည်ကို တွေ့ရှိရသဖြင့် အပူအာရုံခံဒုံးကျည်များ (Heat-seeking missiles) ဖြင့် ပစ်ချခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။ သို့သော်လည်း ကူဝိတ်နိုင်ငံပိုင် မြေပြင်မှ ဝေဟင်ပစ်ဒုံးကျည်များထဲတွင် ထိုနည်းပညာဖြင့် လုပ်ဆောင်သည့်စနစ် တစ်ခုမျှမရှိပေ။ ကူဝိတ်တွင် M902 Patriot ဒုံးကျည်ပစ်စင် ၃၅ ခုရှိပြီး HAWK ၊ NASAMS နှင့် အီတလီထုတ် Spada 2000 စနစ် အနည်းငယ်စီ ရှိကြသော်လည်း ထိုစနစ်အားလုံးမှာ အပူအာရုံခံဒုံးကျည်များမဟုတ်ဘဲ ရေဒါလမ်းညွှန် စနစ်သုံး ဒုံးကျည်များကိုသာ ပစ်ခတ်ခြင်းဖြစ်သည်။

Patriot ၏ PAC-3 ဒုံးကျည်များသည် ပစ်မှတ်တိုက်လေယာဉ် သို့မဟုတ် ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်များ၏ အလယ်ဗဟိုကို တိုက်ရိုက်ဝင်ရောက်ဆောင့်မိစေရန် ပစ်ခတ်ခြင်းဖြစ်ပြီး ကူဝိတ်ပိုင် အခြားစနစ်များမှ ပစ်ခတ်သော ဒုံးကျည်များသည် ပစ်မှတ်နှင့် အနီးကပ်ဆုံးနေရာတွင် ပေါက်ကွဲစေသည့် ထိပ်ဖူးများကို အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို တိုက်လေယာဉ်များကို တိုက်ခိုက်ရာတွင် အသုံးပြုပါက ပုံမှန်အားဖြင့် ပစ်မှတ်၏ လောင်စာဆီကန်နှင့် လေယာဉ်မောင်းခန်းကြားတွင် ပေါက်ကွဲလေ့ရှိသည်။

ထို့အပြင် F-15 များ ပစ်ချခံရချိန်၌ ကောင်းကင်ယံတွင် PAC-3 နှင့် အလားတူဒုံးကျည်များ ချန်ရစ်လေ့ ရှိသော မီးခိုးတန်းများကိုလည်း မတွေ့ရှိရပေ။ ကူဝိတ်အနေဖြင့် ၎င်းတို့တွင် အများဆုံးရှိပြီး အဆင့်အမြင့်ဆုံးဖြစ်သော Patriot စနစ်များကို F-15 များအပေါ် အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ယူဆမည်ဆိုပါက လေယာဉ်အဖွဲ့ဝင် ၆ ဦးစလုံး အသက်ရှင်ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်းမှာ စာရင်းဇယားများအရ အလွန်ထူးခြားနေပါသည်။ မိတ်ဆွေဖြစ်စေ၊ ရန်သူဖြစ်စေ မည်သည့်လေယာဉ်မောင်းမျှ Patriot ဒုံးကျည်ဖြင့် အောင်မြင်စွာ ကြားဖြတ်ပစ်ခတ်ခံရမှုမှ အသက်ရှင်လွတ်မြောက်ခဲ့ဖူးခြင်း မရှိပေ။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ယူကရိန်းတိုက်လေယာဉ်မောင်း Aleksey Mes သည် အမေရိကန်ထောက်ပံ့ထားသော F-16 လေယာဉ်ကို အမေရိကန်ထောက်ပံ့ထားသည့် PAC-3 ဒုံးကျည်ဖြင့် မှားယွင်းပစ်ခတ်ခံရစဉ် သေဆုံးခဲ့ရသကဲ့သို့ ၂၀၀၃ ခုနှစ်က အီရတ်နိုင်ငံအထက်၌ ဗြိတိန်၏ Tornado ကင်းထောက်လေယာဉ်ကို PAC-3 ဒုံးကျည်ထိမှန်ခဲ့စဉ်ကလည်း လေယာဉ်မောင်းနှင့် လမ်းညွှန်အရာရှိ နှစ်ဦးစလုံးမှာ ချက်ချင်းဆိုသလို သေဆုံးခဲ့ရသည်။

မိတ်ဆွေနှင့် ရန်သူ ခွဲခြားမှုစနစ် 

Patriot စနစ်နှင့် အခြားအမေရိကန်လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်များတွင် မိတ်ဆွေ သို့မဟုတ် ရန်သူခွဲခြားနိုင်သည့် IFF (Identification Friend or Foe) နည်းပညာ တပ်ဆင်ထားပါသည်။ အမေရိကန် တိုက်လေယာဉ်များပေါ်ရှိ IFF လှိုင်းထုတ်စက်များသည် မြေပြင်ရေဒါများ ဖတ်ရှုနိုင်သည့် လျှို့ဝှက်ကုဒ်ပါ အချက်ပြလှိုင်းများကို ထုတ်လွှင့်ပေးခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့မှာ မိတ်ဆွေလေယာဉ် ဖြစ်ကြောင်း အသိပေးပြီး လက်နက်များဖြင့် ပစ်ခတ်မှုကို တားဆီးပေးပါသည်။ အမေရိကန် တိုက်လေယာဉ်များအနေဖြင့် ကူဝိတ်လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်နှင့် IFF ချိတ်ဆက်မှုမရှိဘဲ ကူဝိတ်ကောင်းကင်ယံတွင် ပျံသန်းစစ်ဆင်နေရန်မှာ အလွန်ပင် မဖြစ်နိုင်သလောက်ဖြစ်သော်လည်း ယခင်က ထိုသို့သော အမှားမျိုးများ ဖြစ်ပွားခဲ့ဖူးပါသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်က Aleksey Mes သေဆုံးမှုနှင့် ၂၀၀၃ ခုနှစ်က ဗြိတိန်လေယာဉ်အဖွဲ့ဝင်များသေဆုံးမှုကိုမူ စစ်ဆင်ရေးမစတင်မီ လေကြောင်းနှင့် မြေပြင်အဖွဲ့များအကြား IFF ကုဒ်များ ဖလှယ်ရန် ပျက်ကွက်ခဲ့မှုကြောင့်ဟု ပြစ်တင်ပြောဆိုခဲ့ကြပါသည်။

ထုတ်ပြန်ချက်များအတွင်းမှ သဲလွန်စများ 

CENTCOM ၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် အရေးကြီးနိုင်သည့် အချက်တစ်ချက်ပါဝင်နေပြီး ယင်းမှာ လေယာဉ်များ ပစ်ချခံရချိန်တွင် “အီရန်လေယာဉ်များ၏ တိုက်ခိုက်မှုများ” ဖြစ်ပွားနေသည်ဟု ဖော်ပြထားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အီရန်တိုက်လေယာဉ်များ ရှိနေရုံမျှဖြင့် ၎င်းတို့တွင် F-15 များကိုပစ်ချခဲ့သည့် တာဝန်ရှိသည်ဟု မဆိုလိုနိုင်သော်လည်း လက်ရှိအချိန်တွင် ယင်းဖြစ်နိုင်ခြေကိုမူ ဖယ်ထုတ်ထား၍ မရနိုင်သေးပေ။

CENTCOM က “ထိုဖြစ်ရပ်ကို ကူဝိတ်နိုင်ငံဘက်က ဝန်ခံထားသည်” ဟု ဆိုသော်လည်း ကူဝိတ် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင်မူ မိမိအချင်းချင်း မှားယွင်းပစ်ခတ်မှု (Friendly Fire) နှင့် ပတ်သက်၍ တစ်စုံတစ်ရာ ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပေ။ ယင်းအစား အမေရိကန်လေယာဉ်များ ပျက်ကျခဲ့ကြောင်းနှင့် ထိုအချိန်၌ ကောင်းကင်ယံတွင် “ရန်သူ့ လေကြောင်းပစ်မှတ် အများအပြား” ရှိနေခဲ့ကြောင်းသာ ဖော်ပြထားပါသည်။

F-15 တိုက်လေယာဉ်များကို မည်သူပစ်ချခဲ့သနည်း 

ထိုဖြစ်ရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ အပြိုင်ဖြစ်နေသော ယူဆချက်နှစ်ခုရှိနေသည်။ CENTCOM ၏ "မိမိ အချင်းချင်း မှားယွင်းပစ်ခတ်မှု" ဟူသော ရှင်းလင်းချက်မှာ နည်းပညာအရ ခိုင်လုံမှုအားနည်းနေ သကဲ့သို့ ကူဝိတ်ဘက်က ထောက်ခံထားခြင်းမရှိသော်လည်း ဖြစ်နိုင်ခြေရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ်က လက်ရှိတွင် ထိုဖြစ်ရပ်ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးနေပြီး "အချက်အလက်သစ်များ ရရှိလာ သည်နှင့်အမျှ ထပ်မံထုတ်ပြန်ပေးသွားမည်" ဟု ကတိပြုထားသည်။

အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ အီရန်စစ်တပ်က တိုက်လေယာဉ် အနည်းဆုံးတစ်စီးကို ပစ်ချခဲ့ကြောင်း ဆိုလာသည်။ မတ်လ ၂ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သော Khatam Al-Anbiya လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးစခန်း၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် "နိုင်ငံအတွင်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရန် ရည်ရွယ်သည့် အမေရိကန်စစ်တပ်ပိုင် F-15 တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးကို အီရန်အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတ နိုင်ငံ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ကာ ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်" ဟု ဖော်ပြ ထားသည်။

တီဟီရန်တွင် အခြေစိုက်သော Khatam Al-Anbiya လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစခန်းသည် အီရန်ပုံမှန်စစ်တပ်နှင့် အစ္စလာမ်မစ်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ် (IRGC) တို့အကြား လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းပေးသည့် ဌာနဖြစ်သည်။

အီရန်၏ ကြားဖြတ်တိုက်လေယာဉ်များသည် ကူဝိတ်ကောင်းကင်ယံအထိ ရောက်ရှိလာနိုင်သည့် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော်လည်း အီရန်၏ တာလတ်နှင့် တာဝေးပစ် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ် များသည်လည်း ရန်သူ့လေယာဉ်များကို အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ဖြစ်သွားစေနိုင်သည့် ရေဒါလမ်းညွှန် စနစ်သုံး ဒုံးကျည်ကြီးများကိုသာ အသုံးပြုကြသည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုပါလေယာဉ်များသည် အီရန် လေတပ်က အသုံးပြုသော R-73 သို့မဟုတ် R-74 ကဲ့သို့သော အနီးကပ်ပစ် အပူအာရုံခံဒုံးကျည်များဖြင့် ပစ်ချခံရခြင်းဖြစ်သည်ဟူသော ကောက်ချက်မှာ ပို၍ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ယူဆရသည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ဖက်စလုံး၏ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်များအပေါ်၌သာ အခြေခံနေရသဖြင့် RT သတင်းဌာနအနေဖြင့် ထိုသို့ဖြစ်နိုင်မဖြစ်နိုင်ကို အတည်ပြုခန့်မှန်းနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။

စစ်ပွဲများတွင် အမြဲရှိနေတတ်သည့် အချက်နှစ်ချက်မှာ အမှားအယွင်းများ ဖြစ်ပေါ်တတ်ခြင်းနှင့် စစ်တပ်များသည် ၎င်းတို့၏ အောင်နိုင်မှု သို့မဟုတ် ဆုံးရှုံးမှုများနှင့်ပတ်သက်၍ လိမ်ညာတတ်ကြခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်အတွက်မူ မည်သည့်ရှင်းလင်းချက်ကမျှ ကောင်းမွန်သောပုံရိပ်ကို မပေးစွမ်းနိုင်ပေ။ မိမိတို့၏ ဝန်ထမ်းများနှင့် မဟာမိတ်များအကြား အရည်အချင်းမပြည့်ဝမှုနှင့် ရှုပ်ထွေးမှုများကြောင့် တစ်ရက်တည်း၌ တိုက်လေယာဉ် ၃ စီး ဆုံးရှုံးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ မိမိတို့ထက် နိမ့်ကျပြီး ရှုံးနိမ့်လုနီးပါးဖြစ်နေသည်ဟု ယူဆထားသော ရန်သူ၏ လက်ချက်ဖြင့် ဆုံးရှုံးခဲ့ရခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင်မူ အမှန်တရားသည် စစ်ပွဲ၏ မရေရာမှုများကြားတွင် ဖုံးကွယ်နေဆဲပင်ဖြစ်သည်။

(RT တွင် ဖော်ပြထားသည့် ဆောင်းပါးရှင် RT newsroom အဖွဲ့၏ “Did Kuwait really shoot down three US F-15s?” ကို ဦးဝင်းဇော်ထွန်း၊ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၂) က ဆီလျော်အောင် ဘာသာပြန်ဆိုထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။)

ဆက်စပ်ဆောင်းပါးများ

အီရန်တစ်နိုင်ငံလုံးကို တစ်ညတည်းဖြင့် အပြီးသတ်ချေမှုန်းနိုင်မည်လား? စစ်ဘက်ဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦး၏ ကိန်းဂဏန်းအခြေပြု ဝေဖန်ချက်
အီရန်တစ်နိုင်ငံလုံးကို တစ်ညတည်းဖြင့် အပြီးသတ်ချေမှုန်းနိုင်မည်လား? စစ်ဘက်ဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦး၏ ကိန်းဂဏန်းအခြေပြု ဝေဖန်ချက်
အီရန်တစ်နိုင်ငံလုံးကို တစ်ညတည်းအတွင်း အပြီးသတ်ချေမှုန်းပစ်နိုင်သည်ဆိုသော အမေရိကန် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ ပြောကြားချက်မှာ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ လက်ရှိစစ်ရေး စွမ်းဆောင်ရည်များနှင့် ကိုက်ညီမှုမရှိကြောင်း စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးက သုံးသပ် ပြောကြားလိုက်သည်။Griffith Asia Institute မှ သုတေသီတစ်ဦးဖြစ်သူနှင့် တော်ဝင်သြစတြေးလျ လေတပ်အရာရှိ ဟောင်း ပီတာလေတန် (Peter Layton) အား ၂၄ နာရီအတွင်း အီရန်နိုင်ငံရှိ ရာနှင့်ချီသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများနှင့် သိန်းနှင့်ချီသော တံတားများကို ဖျက်ဆီးပစ်ရန် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေး တို့အနေဖြင့် မည်သို့သော စစ်အင်အားမျိုး အသုံးပြုနိုင်မည်နည်းဟု မေးမြန်းခဲ့သည်။ဤကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ စိတ်ဝင်တစားရှိလှသော Layton သည် (ယူဆချက်သက်သက်သာ ဖြစ်သော) စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုအတွက် ကိန်းဂဏန်းအချို့ကို တွက်ချက်ပြခဲ့သည်။၎င်း၏ တွက်ချက်မှုအရ B-2 ကိုယ်ပျောက်ဗုံးကြဲလေယာဉ် ၆ စီးပါဝင်သော အုပ်စုတစ်စုသည် တစ်ကြိမ်လျှင် ပေါင် ၂,၀၀၀ အလေးချိန်ရှိသည့် JDAM ဗုံး စုစုပေါင်း ၉၆ လုံးကို သယ်ဆောင်နိုင် သည်။ တစ်ရက်လျှင် နှစ်ကြိမ် ပျံသန်းနိုင်သည်ဟု ယူဆပါက ဗုံးအားလုံး ပစ်မှတ်ကို ထိမှန်ခဲ့လျှင်ပင် စုစုပေါင်း ဗုံးအရေအတွက်မှာ ၁၉၂ လုံးသာ ရှိမည်ဖြစ်သည်။ထို့အပြင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့မှ F-15 တိုက်လေယာဉ် ၄၀ စီး (တစ်စီးလျှင် JDAM ၆ လုံးစီ) ထပ်မံဖြည့်တင်းမည်ဆိုပါက နောက်ထပ် ဗုံး ၂၄၀ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်ရာ စုစုပေါင်း ဗုံးအရေအတွက်မှာ ၃၃၂ လုံးသာ ရှိမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ ဖျက်ဆီးရမည့် ပစ်မှတ် အရေ အတွက်နှင့်ယှဉ်လျှင် အဆမတန် ကွာခြားနေပါသည်။ဗုံးအားလုံးသည် ပစ်မှတ်ကိုတည့်တည့်ထိမှန်ခဲ့လျှင်ပင် ထိုလုပ်ဆောင်ချက်က အောင်မြင်မှုရလိမ့်မည်မဟုတ်ကြောင်း Layton က ဆိုသည်။"သူတို့အနေနဲ့ ပစ်မှတ်တစ်ခုချင်းစီအပေါ် ပျက်စီးမှုအချို့ဖြစ်စေနိုင်ပေမယ့် (ပျက်စီးမှုအချို့ကိုသာ ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပါသည်) အလယ်အလတ်နဲ့ အကြီးစားတံတားတွေကို ပြိုကျအောင် လုပ်နိုင်ဖို့ကတော့ မသေချာပါဘူး။ ဒါဟာ အချက်အလက်များစွာပေါ်မှာ မူတည်နေလို့ပါ။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေး စက်ရုံတွေကလည်း ယေဘုယျအားဖြင့် အလွန်ကြီးမားတဲ့ ပစ်မှတ်တွေဖြစ်တာကြောင့် ထိရောက်တဲ့ ပျက်စီးမှုရဖို့ သေချာစီစဉ်ရပါမယ်။ ဒါ့အပြင် အဲဒီအဆောက်အအုံတွေက သူတို့ရဲ့ အခြေခံဖွဲ့စည်းပုံမှာတင် ခိုင်ခံ့တဲ့ ကွန်ကရစ်တွေနဲ့ တည်ဆောက်ထားတဲ့ 'Hardened' ပစ်မှတ်တွေ ဖြစ်နေပါတယ်" ဟု ၎င်းက ရှင်းပြသည်။သို့သော်လည်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကိုမူ ၎င်းက လျှော့မတွက်ထားပေ။"တကယ်လို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ရင် လျှပ်စစ်ဂျင်နရေတာတွေကို ပျက်စီးအောင်လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ပုံမှန်အားဖြင့်တော့ အဲဒီလို ဂျင်နရေတာအပိုတွေက အလွယ်တကူ အဆင်သင့်ရှိနေတတ်တာမျိုးမဟုတ်ပါဘူး" ဟု လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများနှင့် ပတ်သက်၍ Layton က ဆိုသည်။အမေရိကန်အနေဖြင့် တစ်စီးလျှင် JDAM ၂၄ လုံးစီ တင်ဆောင်နိုင်သော B-1 ဗုံးကြဲလေယာဉ်များ သို့မဟုတ် ၂၀ စီ တင်ဆောင်နိုင်သော B-52 များကို အင်အားဖြည့်တင်းနိုင်သော်လည်း အီရန် တစ်နိုင်ငံလုံးကို တစ်ညတည်းဖြင့် အပြီးသတ်ချေမှုန်းနိုင်စွမ်းမှာမူ အကောင်းဆုံးအခြေအနေတွင်ပင် သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိနေဆဲဖြစ်ပါသည်။ကိုးကား- CNNPhoto: NBC News
ဟောမုဇ်ကို အခြေတည်သော အမေရိကန် အီရန် ပဋိပက္ခ အလားအလာ
ဟောမုဇ်ကို အခြေတည်သော အမေရိကန် အီရန် ပဋိပက္ခ အလားအလာ
အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့ကြား ဆယ်စုနှစ်များစွာ ကြာရှည်လာသော ရန်လိုမှုများမှာ ၂၀၂၆ ခု နှစ်အစောပိုင်းတွင် စစ်ပွဲအဖြစ် လုံးဝကူးပြောင်းသွားခဲ့ပြီးဖြစ်ရာ ယင်းသည် ကမ္ဘာ့ရေနံ ထောက်ပံ့ရေး၊ ကမ္ဘာ့ငွေကြေးစနစ်နှင့် အရှေ့ အလယ်ပိုင်း၏ ပထဝီနိုင်ငံရေးပုံစံကိုပင် ပြောင်းလဲပစ်နိုင်သည့် အလားအလာရှိနေပါသည်။ ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြားတွင် ရေနံတင်သင်္ဘောများ ဖြတ်သန်းခွင့်ကို အီရန်က တားဆီးထားပြီး အမေရိကန်က ၎င်း ရေလက်ကြားအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အတင်းအကျပ် ခြိမ်းခြောက်နေသဖြင့် အဆိုပါပဋိပက္ခသည် သာမန် စစ်ပွဲ၏ နယ်နိမိတ်များကို ကျော်လွန်ကာ စီးပွားရေးလက်နက်များ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်စစ်ပွဲများ နှင့် အင်အားမညီသည့် နည်းဗျူဟာများ ရောနှောနေသော ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်လာပါသည်။သံတမန်ရေးလမ်းကြောင်းမှ စစ်ပွဲသို့အဆိုပါပဋိပက္ခ၏ အရင်းခံအကြောင်းအရင်းမှာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် အီရန်နျူကလီးယား ဘုံဘောင် လုပ်ဆောင်မှု အစီအစဉ် (JCPOA) ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်သမ္မတ Donald Trump က စွန့်ခွာခဲ့ခြင်းက စတင်သည်ဟု ဆိုရပါမည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အီရန်အပေါ် အမြင့်ဆုံးဖိအားပေးခြင်းမူဝါဒဖြင့် အရေးယူမှုများ ပြန်လည်ချမှတ်ခဲ့ပြီး အီရန်ဘက်ကလည်း ယူရေနီယမ် ထပ်တိုးသန့်စင်မှုအဆင့်များကို ကျော်လွန်ကာ နျူကလီးယားကတိကဝတ် များမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပါသည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် အီရန်နှင့် အမေရိကန်တို့သည် ဂျီနီဗာ၌ တိုက်ရိုက် နျူကလီးယားဆွေးနွေးပွဲများ အကြိမ်ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည်။ အမေရိကန် စေ့စပ်ညှိနှိုင်းရေးအဖွဲ့သည် Fordow၊ Natanz နှင့် Isfahan ရှိ အီရန်၏ အဓိကနျူကလီးယား စက်ရုံကြီးသုံးရုံလုံးကို ဖျက်သိမ်းရန်၊ ကြွယ်ဝပြီးသား ယူရေနီယမ်များကို လက်နက်ချရန်နှင့် မည်သည့်သဘောတူညီချက်မဆို ၂၀၁၅ ခုနှစ် JCPOA ၏ အဆင့်လိုက် ကုန်ဆုံးမည့် သဘောတူညီချက်မျိုးမဟုတ်ဘဲ အမြဲတမ်းဖြစ်ရမည်ဟု တောင်းဆိုခဲ့ပါသည်။ အီရန်ဘက် ကမူ အဆင့်လိုက်သက်သာခွင့်များနှင့် နျူကလီးယားစွမ်းရည် အနည်းငယ်ကို ထိန်းသိမ်းခွင့်ပြုရန် တောင်းဆိုခဲ့ပါသည်။ သို့ရာတွင် နှစ်ဖက်စလုံး၏ ရပ်တည်ချက်များမှာ အလွန်ကွာဟနေပြီး ညှိနှိုင်းမှုများမှာ  မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အလီခါမေနီ က "အမေရိကန်၏ အဓိပ္ပာယ်မဲ့ စကားများအတွက် မိမိ တို့၏အဖြေမှာ ရှင်းလင်းနေပြီ" ဟု ပြောကြားကာ နျူကလီးယား ထပ်တိုးသန့်စင်မှုအခွင့်အရေးကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းသွားမည်ဟု ကြေညာခဲ့ပါသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် JCPOA ၏ အဓိက ကန့်သတ်ချက်များ ကုန်ဆုံးသွားပြီးနောက် အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်သည် နိုင်ငံတကာစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့များ၏ စောင့်ကြည့်ခြင်း ကိုပင် ရပ်တန့်စေခဲ့ပါသည်။ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်းပဋိပက္ခ၏ အချိုးအကွေ့အရှိဆုံးမှာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအပေါ် အီရန်၏ ထိန်းချုပ်မှုပင် ဖြစ်ပါသည်။ ကမ္ဘာ့ရေနံကုန်သွယ်မှု၏ ငါးပုံတစ်ပုံခန့်သည် အဆိုပါကျဉ်းမြောင်းသော ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရပါသည်။ အီရန်၏ အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေးအစောင့် တပ်(IRGC) ရေတပ်က ရေလက်ကြားကို လုံးဝပိတ်ဆို့ထားပြီး သင်္ဘောများအား ဖြတ်သန်း ခွင့်အတွက် အခကြေးငွေ ကောက်ခံရန် ဥပဒေမူကြမ်းတစ်ရပ်ကိုပင် ပြုစုနေပါသည်။ IRGC က "အထူးသဖြင့် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့အတွက် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားသည် ယခင်အခြေအနေသို့ ဘယ်တော့မှ ပြန်လည်ရောက်ရှိမည်မဟုတ်" ဟု ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကြေညာထားပါသည်။ထိုသို့သောပိတ်ဆို့မှုသည် ကမ္ဘာ့ရေနံစျေးနှုန်းများကို ပြီးခဲ့သည့်နှစ်များအတွင်း အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိစေခဲ့ပါသည်။ ရေနံပြတ်လပ်မှုသည် ဥရောပမှ အာရှအထိ စွမ်းအင်ခေါင်းပါးသောနိုင်ငံများကို ထိခိုက် နေသလို ကမ္ဘာ့ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်းကိုလည်း မြင့်တက်နေလျက်ရှိပါသည်။ International Crisis Group  ၏ အီရန်စီမံကိန်းဒါရိုက်တာ Ali Vaez က "အမေရိကန်သည် အီရန်ကို အစုလိုက်အပြုံလိုက်ဖျက်ဆီးနိုင်သည့်လက်နက်မဖြစ်အောင် တားဆီးရန် ကြိုးပမ်းရာမှ အီရန်လက်ထဲသို့ အကြီးစားအနှောင့်အယှက်ပေးသည့် လက်နက် တစ်ခုကို လက်ဆင့်ကမ်းပေးလိုက်မိသည်" ဟု သုံးသပ်ပြခဲ့ပါသည်။အဆိုပါရေလက်ကြားပိတ်ဆို့မှုသည် အမေရိကန်အတွက် ထူးခြားသော နိုင်ငံရေးအကျပ် အတည်းတစ်ရပ် လည်း ဖြစ်လာနေပါသည်။ ရေလက်ကြားကို ပြန်ဖွင့်ရန် ဒေါ်နယ်ထရမ့်အနေဖြင့် ရက်များ သတ်မှတ်ခြင်း၊ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းနှင့် နောက်ဆုံးမိနစ်တွင် သတ်မှတ်ရက်ကို ရွှေ့ဆိုင်းခြင်းတို့ဖြင့် ဒိုင်လူကြီးတစ်ဦးကဲ့သို့ သရုပ်ဆောင်နေရသော်လည်း လက်တွေ့တွင် မြေပြင်စစ်ဆင်နွှဲရန် ဆန္ဒ မရှိတော့ပေ။ သို့သော် အီရန်ဘက်မှမူ သတ်မှတ်ရက်များကို လျစ်လျူရှုကာ တန်ပြန်ခြိမ်းခြောက်လျက်ရှိနေပါသည်။စစ်ရေးတင်းမာမှုများ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ ပူးတွဲ လေကြောင်းစစ်ဆင်ရေးဖြင့် စစ်ပွဲစတင်ခဲ့ပြီးနောက် အီရန်သည် ဒုံးကျည်များနှင့် မောင်းသူ မဲ့ ဒရုန်းများဖြင့် အစ္စရေး၊ ဂျော်ဒန်၊ အီရတ်နှင့် ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများရှိ အမေရိကန် စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့ပါသည်။အဆိုပါစစ်ပွဲအတွင်း အထင်ရှားဆုံးသော ဖြစ်ရပ်မှာ အီရန်က အမေရိကန်၏ ခေတ်အမီ ဆုံး F-35 စစ် လေယာဉ်များကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်ပါသည်။ အီရန်က အဆိုပါလေယာဉ်များကို ဒေသတွင်း အဆင့်မြင့် ကာကွယ်ရေး စနစ်ဖြင့် ပစ်ချခဲ့သည်ဟု ကြွားဝါပြောဆိုခဲ့ပြီး ယင်းသည် အမေရိကန်၏ လေကြောင်းလွှမ်းမိုးမှုကို စိန်ခေါ်သည့် သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ် တစ်ခုဖြစ်လာပါသည်။အခြားတစ်ဖက်တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် အီရန်၏ စွမ်းအင်အခြေခံ အဆောက်အအုံများ၊ ဓာတုဗေဒပစ္စည်းအဆောက်အအုံများနှင့် Bushehr နျူကလီးယား စက်ရုံတို့ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ် ခဲ့ကြပါသည်။ စစ်ပွဲခြောက်ပတ်အတွင်း လူပေါင်း ၁,၃၄၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး စစ်ရာဇဝတ်မှုများအတွက် စိုးရိမ်မှု များလည်း ပေါ်ပေါက်လာနေပါသည်။ ထူးခြားချက်မှာ အီရန်သည် ဒေတာစင်တာများကိုပါ တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ပစ်မှတ်ထားသည့် ပထမဆုံးပဋိပက္ခအဖြစ် သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းဝင် လောက်အောင် လုပ်ဆောင်ပြနေပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဒူဘိုင်းရှိ အမေရိကန်နည်းပညာကုမ္ပဏီ Oracle ၏ ရုံးချုပ်ကို မောင်းသူမဲ့ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းက သက်သေပြနေပါသည်။အမေရိကန်၏ အမြင့်ဆုံးဖိအားနှင့် အီရန်၏ ခံနိုင်ရည်ဗျူဟာအမေရိကန်သည် စစ်ပွဲအတွင်းတွင်ပင် အီရန်အပေါ် စီးပွားရေးဖိအားများ တိုးမြှင့် လုပ်ဆောင်လျက် ရှိပါသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း အမေရိကန်သည် အီရန်၏ shadow ရေယာဉ်စု၊ လက်နက်ဝယ်ယူရေး ကွန်ရက် များနှင့် ရေနံလုပ်ငန်းများကို ပစ်မှတ်ထား၍ ပုဂ္ဂိုလ်၊ ရေယာဉ်နှင့် လေယာဉ် ၈၇၅ ခုကျော်ကို အရေးယူ ပိတ်ဆို့ ခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါ ပိတ်ဆို့မှုများကို ဂျီနီဗာစေ့စပ်ညှိနှိုင်းပွဲများ အကြို ရက်အနည်းငယ်အလိုတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ ပါသည်။ သို့သော် အီရန်ဘက်ကလည်း မိမိ၏စီးပွားရေးကို ကာကွယ်ရန်နှင့် အရေးယူမှုများကို ကျော်လွှားရန် ဗျူဟာများချမှတ်ထားပါသည်။ ထို့အပြင် အီရန်သည် ရေနံအစား ခရစ်ပတိုငွေကြေးများဖြင့် အရောင်းအဝယ်များ ပြုလုပ်ခြင်း၊ SWIFT မဟုတ်သော ငွေပေးချေမှုစနစ်များကို အသုံးပြုခြင်း စသည့် နည်းလမ်းများဖြင့် ပိတ်ဆို့မှုကို ကျော်လွှားနေပါသည်။ပဋိပက္ခ၏ အနာဂတ် ဖြစ်နိုင်မှု အခြေအနေများအဆိုပါပဋိပက္ခ၏ အနာဂတ်အတွက် အဓိကအခြေအနေသုံးရပ်ကို ခန့်မှန်းနိုင်ပါသည်။(၁)      သံတမန်ရေးဖြေရှင်းမှု- အလားအလာအားနည်းပါကစ္စတန်၊ တူရကီနှင့် အီဂျစ်တို့သည် အပစ်ရပ်ရေးအတွက် ကြားခံဖျန်ဖြေရန် ကြိုးစားနေသော်လည်း အီရန်သည် အမေရိကန်၏ ၄၈ နာရီအပစ်ရပ်အဆိုပြုချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး စစ်ရေးအရ ဆက်လက် တိုက်ခိုက်မှု များပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ၎င်း၏ ရပ်တည်ချက်ကို ဖော်ပြခဲ့ပါသည်။ နှစ်ဖက်စလုံး၏ ရပ်တည်ချက်များမှာ အလွန် ကွာဟနေပြီး သံတမန် ရေးအရ ဖြေရှင်းနိုင်ရန် အလားအလာမှာ အားနည်းနေဆဲဖြစ်ပါသည်။(၂)      ကြာရှည်သော ပဋိပက္ခ- အများဆုံးဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အခြေအနေအမေရိကန်၏ ထောက်လှမ်းရေးအစီရင်ခံစာများအရ အီရန်သည် ၎င်း၏တစ်ခုတည်းသော အဓိက လက်နက် ဖြစ်သည့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားပိတ်ဆို့မှုကို မကြာမီတွင် လက်လွှတ်တော့မည် မဟုတ်ကြောင်း သုံးသပ်ထားပုံ ရပါသည်။ ဤသည်မှာ ရှည်ကြာသော စစ်ပွဲအတွက် အားကောင်းစေပြီး နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးအရ ကြီးမားသော ကုန်ကျစရိတ်များ သက်ရောက်လာမည်ဖြစ်ပါသည်။(၃)      စစ်ပွဲကျယ်ပြန့်လာခြင်း- အဆိုးရွားဆုံးအခြေအနေအကယ်၍ သံတမန်ရေးကြိုးပမ်းမှုများ ပျက်ကွက်ပြီး နှစ်ဖက်စလုံးမှ စစ်ရေးအရ ထိုးနှက်မှုများ ပိုမို ကျယ်ပြန့်လာပါက ပဋိပက္ခသည် ဒေသတစ်ခုလုံးသို့ ပျံ့နှံ့သွားနိုင်ပါသည်။ အီရန်၏ အဆင့်မြင့် ကာကွယ်ရေး စနစ်နှင့် အမေရိကန်၏ အဆင့်မြင့်စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများကြား ပြိုင်ဆိုင်မှုသည် စစ်ပွဲကို ပိုမိုပြင်းထန်လာနိုင်ပြီး အမေရိကန်၏ လေကြောင်း လွှမ်းမိုးမှုကိုပင် စိန်ခေါ်နိုင်သည့် အခြေအနေအထိ ရောက်ရှိလာနိုင်ပါသည်။နိဂုံးချုပ်ဆိုရသော် အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့ကြား လက်ရှိပဋိပက္ခသည် ၂၁ ရာစု၏ ပထမဆုံးသော အဆင့်မြင့်နည်းပညာစီးပွားရေးစစ်ပွဲအဖြစ် သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းဝင် လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ရပါသည်။ ဤသည်မှာ ရေလက်ကြားတစ်ခု၏ ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ အရေးပါမှု၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေးစနစ်၏လွတ်လပ်မှုနှင့် ကမ္ဘာ့ စွမ်းအင်ထောက်ပံ့ရေး၏ အားနည်းချက်များကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖော်ထုတ်ပြသသော ပဋိပက္ခလည်း ဖြစ်နေ ပါသည်။ အဆိုပါ ပဋိပက္ခတွင် အနိုင်ရရှိသူဟူ၍ မရှိနိုင်ပါ။ ရှုံးနိမ့်သူများမှာ ရေနံဈေးနှုန်း မြင့်တက်မှုကြောင့် စီးပွားရေးအခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသော ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများဖြစ်ပြီး အန္တရာယ်အရှိဆုံးမှာ အရပ်သား ပြည်သူ များသာ ဖြစ်ပါသည်။ ထောင်နှင့်ချီသော အသက် များ ဆုံးရှုံးနေရသလို  သန်းနှင့်ချီသော အိမ်ထောင်စုများသည် စစ်ဘေးဒုက္ခ၊ အငတ်ဘေးနှင့် စီးပွားရေးပြိုလဲမှုကို ရင်ဆိုင်နေရပါသည်။ အကယ်၍ နှစ်ဖက်စလုံးက ရေတိုနိုင်ငံရေး အကျိုးအမြတ်များကို ရှေ့တန်းတင် မည့်အစား လူသားချင်းစာနာမှုနှင့် ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်ရေးကို ဦးစားပေး ပါက အဆိုပါပဋိပက္ခကို ရပ်တန့်ရန် အခွင့်အလမ်းများ ရှိနိုင်သေးပါသည်။ သို့သော် လက်ရှိအခြေအနေတွင် ထိုအခွင့်အလမ်းမှာ တစ်နေ့ထက်တစ်နေ့ မှေးမှိန်လာသည်ကို တွေ့မြင်နေရပါသည်။ photo: Al Jazeera
ဥပဒေနှင့်အညီ ပေါ်ထွန်းလာသော နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် စစ်မှန်သော ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်တို့၏ ဆန္ဒအမှန်
ဥပဒေနှင့်အညီ ပေါ်ထွန်းလာသော နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် စစ်မှန်သော ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်တို့၏ ဆန္ဒအမှန်
      ဧပြီလ ၃ ရက်မှာ ပြည်ပအခြေစိုက် သတင်းဌာနတစ်ခုဖြစ်တဲ့ CNA သတင်းဌာနက မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများနဲ့ ပတ်သက်ပြီး   အရှိတရားကိုမျက်ကွယ်ပြုကာ “မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အား စစ်တပ်လိုလားသော လွှတ်တော်က သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်” (Myanmar junta chief Min Aung Hlaing elected president by pro-military parliament)ဆိုတဲ့ခေါင်းစဉ်နဲ့ “၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင်    အရပ်သားအစိုးရထံမှ အာဏာသိမ်းယူခဲ့ကြောင်း၊ ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲသည် အဓိကအတိုက်အခံအင်အားစုများပါဝင်ခွင့်မရဘဲ ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းကလည်း ထိုရွေးကောက်ပွဲကို “တရားမျှတမှုမရှိသောပြပွဲ”အဖြစ် ဝေဖန်ရှုတ်ချလျက်ရှိကြောင်း၊ အင်အားကြီးမားသော ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ    လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့်  စစ်တပ်မှခန့်အပ်ထားသော တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ ပူးပေါင်းကာ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို ထောက်ခံခဲ့ကြတာကြောင့်  မဲအပြတ်အသတ်ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း” စသည်ဖြင့် မဟုတ်မမှန်ရေးသား ဖော်ပြခဲ့တာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး အများပြည်သူတွေ အမြင်မလွဲမှားစေဖို့ အနည်းငယ်ရှင်းပြချင်ပါတယ်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်မှာ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့တဲ့  ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှာ NLD  ပါတီဟာ  နိုင်ငံတော်အာဏာကို မတရားတဲ့နည်းနဲ့  အတင်းအဓမ္မရယူဖို့အတွက် မဲ ၁၁ သန်းကျော်ခိုးခဲ့တယ်ဆိုတာ အားလုံးအသိပဲဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို မဲခိုးခဲ့တာကြောင့် တပ်မတော်ကနေ အများကြီးစဉ်းစားတွေးတောပြီး သဘောထားကြီးစွာဖြင့် မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုတွေကို ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ စစ်ဆေးပေးဖို့၊ စစ်ဆေးတဲ့အခါ အစိုးရ၊ တပ်မတော်ညှိနှိုင်းပြီး သမာသမတ်ကျတဲ့လူတွေပါတဲ့  ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အသစ်ဖွဲ့ပြီး  စစ်ဆေးပေးဖို့၊ စစ်ဆေးနေချိန်ကာလအတွင်း တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်ခေါ်ယူမှုကို သမ္မတရဲ့အခွင့်အာဏာနဲ့ဆိုင်းငံ့ပေးဖို့ စတဲ့အချက်တွေကို ဒေါ်စုနဲ့သွားတွေ့ပြီးပြောခဲ့တယ်။ဒါတွေကို NLD အစိုးရဘက်က   ဘာတစ်ခုမှ လိုက်လျောမှုမရှိခဲ့တဲ့အတွက် ဘယ်လိုမှညှိနှိုင်းလို့မရတော့တဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာ   တပ်မတော်က နိုင်ငံတော်အာဏာကို မလွှဲမရှောင်သာ၍ အရေးပေါ် အခြေအနေနဲ့ ထိန်းသိမ်းခဲ့ရတာပဲဖြစ်ပါတယ်။ တပ်မတော်က   နိုင်ငံတော်အာဏာကိုထိန်းခဲ့ပေမယ့်လည်း   NLD  ပါတီကို ဖျက်သိမ်းတာမျိုးမရှိခဲ့ပါဘူး။  နစကအစိုးရ ဖွဲ့စည်းပြီးချိန်မှာလည်း ပြည်သူတွေလိုလားတောင့်တနေတဲ့ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတတဲ့ ၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကြီး ကျင်းပနိုင်ဖို့ကိုလည်း  နစကအစိုးရကနေ  ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့တဲ့   ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်(UEC)က  ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ပုံဖော်လျှောက်လှမ်းတဲ့နေရာမှာ  နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှာရှိတဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီများအားလုံး   ပါဝင်ကြဖို့ တရားဝင်ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ပါတယ်။   ဒါ့အပြင် ရွေးကောက်ပွဲမကျင်းပခင်  အကြိုကာလကတည်းက  နိုင်ငံရေးပါတီတွေ  အချိန်မီမှတ်ပုံတင်ကြဖို့၊   နိုင်ငံရေးပါတီတွေဆောင်ရန်၊ ရှောင်ရန်၊ လုပ်ဆောင်ရန်တွေကို  လိုက်နာကြဖို့ အကြိမ်ကြိမ်ထုတ်ပြန် ကြေညာခဲ့တယ်။ ဒါကို NLD ပါတီကြီးက ပူးပေါင်းလိုက်နာ ဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုဘဲ ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့်ဥပဒေအရ မှတ်ပုံမတင်ခဲ့လို့၊ လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်တာတွေ မလုပ်ခဲ့လို့၊ သူတို့သဘောနဲ့သူတို့   ပါတီမှတ်ပုံမတင်ခဲ့တာကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေအရ  ရွေးကောက်ပွဲမှာ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်မရတော့ဘဲ နိုင်ငံရေးလောကကနေ  NLD ပါတီပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။ ပြောရမယ်ဆိုရင် သူတို့ NLD ပါတီကိုယ်တိုင်က ပါတီကိုဖျက်ပစ်ခဲ့ကြတာပါ။ ပြီးတော့   ၂၀၂၅  ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ဖို့အတွက် ပြည်တွင်းမှာကျန်ခဲ့တဲ့ NLD ပါတီဝင်တွေဟာ NLD ပါတီကို ဥပဒေကြောင်းအရ ပြန်လည် မှတ်ပုံတင်တာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ပါတီကို တခြားနာမည်တစ်ခုခုနဲ့ မှတ်ပုံတင်တာပဲဖြစ်ဖြစ်လုပ်ဆောင်ပြီး ရွေးကောက်ပွဲကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ပြည်တွင်းမှာကျန်ခဲ့တဲ့ NLD ပါတီဝင်တွေဟာ တိုင်းသိပြည်သိဖြစ်ခဲ့တဲ့ NLD ပါတီရဲ့ မဲလိမ်မဲခိုးခဲ့မှုတွေကြောင့် သူတို့ကိုယ်သူတို့ အရှက်ရပြီး ၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ဖို့ ပါတီကိုပြန်လည်မှတ်ပုံမတင်ခဲ့ကြလို့သာ  ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရောက် မယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့တာပဲဖြစ်ပါတယ်။တပ်မတော်က နိုင်ငံတော်အာဏာကို ထိန်းသိမ်းပြီးနောက်    ပြည်သူတွေလိုလား တောင့်တနေတဲ့ လွတ်လပ်ပြီးတရားမျှတတဲ့ ၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကြီးကို အပိုင်း(၃)ပိုင်းခွဲပြီး Myanmar Electronic Voting Machine-MEVM မဲပေးစက်များဖြင့် အပိုင်းလိုက် ကျင်းပခဲ့ပါတယ်။ ကျင်းပပြီးစီးခဲ့ပြီဖြစ်တဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၃)ပိုင်းလုံးမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာနဲ့  ဆန္ဒမဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိတဲ့ မဲဆန္ဒရှင်စုစုပေါင်း ၂၄ ဒသမ ၂၂ သန်းရှိတဲ့အနက် မဲပေးသူ ၁၃ ဒသမ ၁၄ သန်းကျော်ရှိခဲ့ပြီး မဲပေးမှုရာခိုင်နှုန်းအနေဖြင့် ၅၄ ဒသမ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ရှိခဲ့တယ်လို့သိရပါတယ်။  ဒီအရေအတွက်ဟာ အလွန်များပြားတဲ့ ပမာဏဖြစ်တာကြောင့် အောင်မြင်တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲလို့ ဆိုရမှာပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဘယ်လိုပဲပြောပြော ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲဟာ ပြည်သူတွေရဲ့ဆန္ဒတွေနဲ့ တစ်ထပ်တည်းကျခဲ့တဲ့   လွတ်လပ်ပြီး  တရားမျှတတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်ခဲ့သလို မဲဆန္ဒရှင်ပြည်သူတွေဟာလည်း စိတ်အားထက်သန်စွာ တက်တက်ကြွကြွနဲ့ သူတို့ကြိုက်တဲ့ပါတီ၊ သူတို့ကြိုက်တဲ့ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေကို     သူတို့ရဲ့ဆန္ဒအတိုင်း လွတ်လွတ်လပ်လပ် ဆန္ဒမဲပေးခွင့်ရခဲ့ကြပါတယ်။ ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲဟာ Free , Fair and Clean Election လို့ခေါ်ဆိုနိုင်တဲ့ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတတဲ့ရွေးကောက်ပွဲ၊ သန့်ရှင်းတဲ့ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်တဲ့အပြင် မဲမသမာမှုကင်းမဲ့တဲ့   ရွေးကောက်ပွဲ၊ ပြည်သူတွေလိုလားတဲ့  ရွေးကောက်ပွဲအဖြစ်  မှတ်ကျောက်တင် ဂုဏ်ယူနိုင်ခဲ့တာကိုတွေ့ရပါတယ်။   ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၁)  စတင်ကျင်းပခဲ့တဲ့နေ့ကနေ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)   ပြီးဆုံးသည်အထိ နိုင်ငံတကာမှ  လာရောက်လေ့လာစောင့်ကြည့်ခဲ့ကြတဲ့   ရွေးကောက်ပွဲလေ့လာ စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ အသီးသီးတို့ကလည်း ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကောင်းမွန်တဲ့သဘောထား မှတ်ချက်တွေပေးခဲ့ကြတာကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲစောင့်ကြည့် လေ့လာခဲ့တဲ့ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ   ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် H.E.Mr YICH Samethy က “စောင့်ကြည့်လေ့လာခဲ့တဲ့ ကာလအတွင်းမှာ ဘယ်လိုမသမာမှုမျိုးမှ မတွေ့ရကြောင်းနဲ့ အခုကျင်းပတဲ့ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်ငန်းစဉ်ဟာ   ပြီးပြည့်စုံပြီးတော့ အားလုံးတာဝန်ခံမှုရှိတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုဖြစ်တယ် ဆိုတာကို တွေ့ရှိခဲ့ရကြောင်း” မှတ်ချက်ပြုပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ အလားတူ   တရုတ်နိုင်ငံကလည်း ရွေးကောက်ပွဲကို စောင့်ကြည့်လေ့လာသူများ စေလွှတ်ခဲ့ကြောင်း၊ အောင်မြင်ပြီးလွတ်လပ်တရားမျှတတဲ့  သန့်ရှင်းတဲ့ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်ကြောင်း၊ ပြည်သူတွေ တက်တက်ကြွကြွလာရောက်မဲပေးကြကြောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲကို ထောက်ခံကြောင်း၊ အောင်မြင်စွာ ကျင်းပနိုင်ခဲ့တဲ့အတွက် ဂုဏ်ယူကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသေးတယ်။ ဒါ့အပြင် ရွေးကောက်ပွဲကို လာရောက်လေ့လာစောင့်ကြည့်ခဲ့တဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ ဒူးမားလွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌကလည်း “ရွေးကောက်ပွဲမှာ ပြည်သူတွေက  စိတ်အားထက်သန်စွာ ဆန္ဒမဲပေးကြပြီး နိုင်ငံရဲ့အနာဂတ်ကို     ရွေးချယ်နေကြကြောင်း၊MEVM မဲပေးစက်တွေဟာ   မဲမသမာမှုပြုလုပ်၍မရကြောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲကို   ပြည်သူတွေကယုံကြည်မှုရှိကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံကပြည်သူတွေ ရွေးကောက်ပွဲအပေါ်မှာ ပြင်းပြတဲ့ဆန္ဒထားရှိမှုအပေါ် ဝမ်းသာဂုဏ်ယူကြောင်း” သဘောထား မှတ်ချက်ပေးခဲ့ပါသေးတယ်။ ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲဟာ Free, Fair and Clean Election လို့ခေါ်ဆိုနိုင်တဲ့ လွတ်လပ်ပြီး    တရားမျှတတဲ့ရွေးကောက်ပွဲ၊ သန့်ရှင်းတဲ့ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်တဲ့အပြင် မဲမသမာမှုကင်းမဲ့တဲ့ရွေးကောက်ပွဲ၊   ပြည်သူတွေလိုလားတဲ့   ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်ခဲ့တာကြောင့်သာ  နိုင်ငံတကာရွေးကောက်ပွဲ လေ့လာစောင့်ကြည့်ခဲ့သူတွေက အခုလို အားလုံးတစ်ပြေးညီ   ကောင်းမွန်တဲ့မှတ်ချက်တွေ ပေးခဲ့ကြတာဖြစ်ပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲ အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီးချိန်  လွှတ်တော်ခေါ်ပြီး  သမ္မတရွေးချယ်တဲ့အခါမှာလည်း ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ  နိုင်ငံတော်သမ္မတကိုရွေးချယ်ရာမှာ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊  အမျိုးသားလွှတ်တော်နဲ့တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အစုအဖွဲ့သုံးခုမှ  သမ္မတလောင်းများကို  အသီးသီးအဆိုပြုတင်မြှောက်ရွေးချယ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ပြည်ပသတင်းဌာနတစ်ခုဖြစ်တဲ့  CNA  စွပ်စွဲသကဲ့သို့ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်    ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ   လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနဲ့ တပ်မတော်သားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ   ပူးပေါင်းကာ  ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို  မဲအပြတ်အသတ်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ကြောင်း မဲရလဒ်များကိုကြည့်လျှင် သိသာလှပါတယ်။  ဧပြီလ ၃ ရက် မနက်ပိုင်းကကျင်းပခဲ့တဲ့ တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရွေးချယ် တင်မြှောက်ပွဲကို လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် စုစုပေါင်း ၅၈၆ ဦးရှိတဲ့အနက် ၅၈၄ ဦး တက်ရောက်ခဲ့ကြပြီး လျှို့ဝှက်ဆန္ဒမဲပေးရွေးချယ်ခဲ့ကြပါတယ်။    အဲဒီလိုရွေးချယ်ခဲ့ရာ ရွေးကောက်ခံပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့မှ    နိုင်ငံတော်သမ္မတလောင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို ထောက်ခံဆန္ဒမဲ ၄၂၉ မဲ၊ တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့မှ နိုင်ငံတော်သမ္မတလောင်း ဦးညိုစောကို  ထောက်ခံဆန္ဒမဲ ၁၂၆ မဲ၊ ရွေးကောက်ခံအမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့မှ   နိုင်ငံတော်သမ္မတလောင်း ဒေါ်နန်းနီနီအေးကို ထောက်ခံမဲ ၂၉ မဲဖြင့် အသီးသီးရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး ထောက်ခံမဲအများဆုံးရရှိခဲ့တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်  ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရရှိခဲ့တဲ့ ထောက်ခံမဲ ၄၂၉ မဲဆိုတာ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွင်းရှိ ပါတီစုံမှကိုယ်စားလှယ်များ၊ တိုင်းရင်းသား ကိုယ်စားလှယ်များနဲ့ တစ်သီးပုဂ္ဂလ ကိုယ်စားလှယ်များရဲ့   စုပေါင်းယုံကြည်မှုကြောင့်ပင်ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်ကို အကျပ်အတည်းများကြားမှ  တည်ငြိမ်အောင် ထိန်းကျောင်းနိုင်ခဲ့သော၊ အခက်ခဲဆုံးအချိန်များမှာ ဦးဆောင်လမ်းပြခဲ့သော၊ အမျိုးသားနိုင်ငံရေး ဦးဆောင်မှု  အခန်းကဏ္ဍမှာ  အရည်အချင်းပြည့်ဝသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးကို ကိုယ်စားလှယ်များက    သူတို့ရဲ့လွတ်လပ်သောဆန္ဒဖြင့် မဲပေးရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြခြင်းသာဖြစ်ပါတယ်။   ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်  သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရတဲ့အပေါ်  ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ၊   တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ  စတဲ့အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနဲ့  မိတ်ဆွေနိုင်ငံများမှ ခေါင်းဆောင်များကလည်းဝမ်းမြောက်ဂုဏ်ယူကြောင်း သဝဏ်လွှာများ ပေးပို့ခဲ့ကြသလို   ပြည်တွင်းရှိအသင်း/အဖွဲ့အစည်းပေါင်းစုံနဲ့နိုင်ငံရေးပါတီများကလည်း ဝမ်းမြောက်ဂုဏ်ယူကြောင်း   သဝဏ်လွှာများပေးပို့လျက်ရှိကြပါတယ်။ပြောရမယ်ဆိုရင်   ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်  ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရခြင်းသည် ဥပဒေကြောင်းအရ  ခိုင်မာသလို၊  ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များရဲ့ စုပေါင်းဆန္ဒလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် CNA ကဲ့သို့သော ပြည်ပသတင်းဌာနတစ်ခုရဲ့  စွပ်စွဲရေးသား ဖော်ပြချက်များသည် အထောက်အထားမဲ့မှန်ကန်မှုမရှိဘဲ     လုံးဝ(လုံးဝ) မှားယွင်းနေကြောင်း ရေးသား ဖော်ပြလိုက်ပါတယ်။   ။MWD 
ဥပဒေနှင့်အညီ ပေါ်ထွန်းလာသော နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် စစ်မှန်သော ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်တို့၏ ဆန္ဒအမှန်
ဥပဒေနှင့်အညီ ပေါ်ထွန်းလာသော နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် စစ်မှန်သော ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်တို့၏ ဆန္ဒအမှန်
ဧပြီလ ၃ ရက်မှာ ပြည်ပအခြေစိုက် သတင်းဌာနတစ်ခုဖြစ်တဲ့ CNA သတင်းဌာနက မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများနဲ့ပတ်သက်ပြီး အရှိတရားကို မျက်ကွယ်ပြုကာ “မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အား စစ်တပ်လိုလားသော လွှတ်တော်ကသမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်” (Myanmar junta chief Min Aung Hlaing elected president by pro-military parliament) ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ‘‘၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အရပ်သားအစိုးရထံမှ အာဏာသိမ်းယူခဲ့ကြောင်း၊ ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲသည် အဓိကအတိုက်အခံအင်အားစုများ ပါဝင်ခွင့်မရဘဲ ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းကလည်း ထိုရွေးကောက်ပွဲကို “တရားမျှတမှုမရှိသောပြပွဲ” အဖြစ် ဝေဖန်ရှုတ်ချလျက်ရှိကြောင်း၊ အင်အားကြီးမားသော ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် စစ်တပ်မှ ခန့်အပ်ထားသော တပ်မတော်သား လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များပူးပေါင်းကာ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို ထောက်ခံခဲ့ကြတာကြောင့် မဲအပြတ်အသတ်ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း” စသည်ဖြင့် မဟုတ်မမှန်ရေးသားဖော်ပြခဲ့တာကို တွေ့ရပါတယ်။ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး အများပြည်သူတွေ အမြင်မလွဲမှားစေဖို့ အနည်းငယ်ရှင်းပြချင်ပါတယ်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်မှာ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှာ NLD ပါတီဟာ နိုင်ငံတော်အာဏာကို မတရားတဲ့နည်းနဲ့ အတင်းအဓမ္မရယူဖို့အတွက် မဲ ၁၁ သန်းကျော် ခိုးခဲ့တယ်ဆိုတာ အားလုံးအသိပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလိုမဲခိုးခဲ့တာကြောင့် တပ်မတော်ကနေ အများကြီး စဉ်းစားတွေးတောပြီး သဘောထားကြီးစွာဖြင့် မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုတွေကို ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ စစ်ဆေးပေးဖို့၊ စစ်ဆေးတဲ့အခါ အစိုးရ၊ တပ်မတော်ညှိနှိုင်းပြီး သမာသမတ်ကျတဲ့လူတွေပါတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အသစ်ဖွဲ့ပြီး စစ်ဆေးပေးဖို့၊ စစ်ဆေးနေချိန်ကာလအတွင်း တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်ခေါ်ယူမှုကို သမ္မတရဲ့ အခွင့်အာဏာနဲ့ ဆိုင်းငံ့ပေးဖို့စတဲ့အချက်တွေကို ဒေါ်စုနဲ့သွားတွေ့ပြီးပြောခဲ့တယ်။ ဒါတွေကို NLD အစိုးရဘက်က ဘာတစ်ခုမှလိုက်လျောမှုမရှိခဲ့တဲ့အတွက် ဘယ်လိုမှညှိနှိုင်းလို့မရတော့တဲ့အခြေအနေမျိုးမှာ တပ်မတော်က နိုင်ငံတော်အာဏာကို မလွှဲမရှောင်သာ၍ အရေးပေါ်အခြေအနေနဲ့ ထိန်းသိမ်းခဲ့ရတာပဲဖြစ်ပါတယ်။တပ်မတော်က နိုင်ငံတော်အာဏာကို ထိန်းခဲ့ပေမဲ့လည်း NLD ပါတီကို ဖျက်သိမ်းတာမျိုးမရှိခဲ့ပါဘူး။ နစကအစိုးရဖွဲ့စည်းပြီးချိန်မှာလည်း ပြည်သူတွေလိုလားတောင့်တနေတဲ့ လွတ်လပ်ပြီးတရားမျှတတဲ့ ၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကြီး ကျင်းပနိုင်ဖို့ကိုလည်း နစကအစိုးရကနေ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့တဲ့ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်(UEC)က ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ပုံဖော်လျှောက်လှမ်းတဲ့နေရာမှာ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှာရှိတဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီများအားလုံးပါဝင်ကြဖို့ တရားဝင်ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ရွေးကောက်ပွဲမကျင်းပခင် အကြိုကာလကတည်းက နိုင်ငံရေးပါတီတွေ အချိန်မီမှတ်ပုံတင်ကြဖို့၊ နိုင်ငံရေးပါတီတွေ ဆောင်ရန်၊ ရှောင်ရန်၊ လုပ်ဆောင်ရန်တွေကို လိုက်နာကြဖို့ အကြိမ်ကြိမ်ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့တယ်။ ဒါကို NLD ပါတီကြီးက ပူးပေါင်းလိုက်နာ ဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုဘဲ ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့်ဥပဒေအရ မှတ်ပုံမတင်ခဲ့လို့၊ လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်တာတွေ မလုပ်ခဲ့လို့၊ သူတို့သဘောနဲ့ သူတို့ ပါတီမှတ်ပုံမတင်ခဲ့တာကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေအရ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်မရတော့ဘဲ နိုင်ငံရေးလောကကနေ NLD ပါတီ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။ ပြောရမယ်ဆိုရင် သူတို့ NLD ပါတီကိုယ်တိုင်က ပါတီကိုဖျက်ပစ်ခဲ့ကြတာပါ။ပြီးတော့ ၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ဖို့အတွက် ပြည်တွင်းမှာကျန်ခဲ့တဲ့ NLD ပါတီဝင်တွေဟာ NLD ပါတီကို ဥပဒေကြောင်းအရ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင် တာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ပါတီကို တခြားနာမည်တစ်ခုခုနဲ့ မှတ်ပုံတင်တာပဲဖြစ်ဖြစ် လုပ်ဆောင်ပြီး ရွေးကောက်ပွဲကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြည်တွင်းမှာကျန်ခဲ့တဲ့ NLD ပါတီဝင်တွေဟာ တိုင်းသိပြည်သိဖြစ်ခဲ့တဲ့ NLD ပါတီရဲ့ မဲလိမ်မဲခိုးခဲ့မှုတွေကြောင့် သူတို့ကိုယ်သူတို့အရှက်ရပြီး ၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ဖို့ ပါတီကိုပြန်လည်မှတ်ပုံမတင် ခဲ့ကြလို့သာ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရောက်မယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။တပ်မတော်က နိုင်ငံတော်အာဏာကို ထိန်းသိမ်းပြီးနောက် ပြည်သူတွေလိုလားတောင့်တနေတဲ့ လွတ်လပ်ပြီးတရားမျှတတဲ့ ၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကြီးကို အပိုင်း (၃) ပိုင်းခွဲပြီး Myanmar Electronic Voting Machine-MEVM မဲပေးစက်များဖြင့် အပိုင်းလိုက် ကျင်းပခဲ့ပါတယ်။ ကျင်းပပြီးစီးခဲ့ပြီဖြစ်တဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၃)ပိုင်းလုံးမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ ဆန္ဒမဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိတဲ့ မဲဆန္ဒရှင်စုစုပေါင်း ၂၄ ဒသမ ၂၂ သန်းရှိတဲ့အနက် မဲပေးသူ ၁၃ ဒသမ ၁၄ သန်းကျော်ရှိခဲ့ပြီး မဲပေးမှုရာခိုင်နှုန်းအနေဖြင့် ၅၄ ဒသမ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ရှိခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဒီအရေအတွက်ဟာ အလွန်များပြားတဲ့ ပမာဏဖြစ်တာကြောင့် အောင်မြင်တဲ့ရွေးကောက်ပွဲလို့ ဆိုရမှာပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဘယ်လိုပဲပြောပြော ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲဟာ ပြည်သူတွေရဲ့ဆန္ဒတွေနဲ့ တစ်ထပ်တည်းကျခဲ့တဲ့ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်ခဲ့သလို မဲဆန္ဒရှင်ပြည်သူတွေဟာလည်း စိတ်အားထက်သန်စွာ တက်တက်ကြွကြွနဲ့ သူတို့ကြိုက်တဲ့ ပါတီ၊ သူတို့ကြိုက်တဲ့ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေကို သူတို့ရဲ့ဆန္ဒအတိုင်း လွတ်လွတ်လပ်လပ် ဆန္ဒမဲပေးခွင့်ရခဲ့ကြပါတယ်။၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲဟာ Free, Fair and Clean Election လို့ခေါ်ဆိုနိုင်တဲ့ လွတ်လပ်ပြီးတရားမျှတတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ၊ သန့်ရှင်းတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်တဲ့အပြင် မဲမသမာမှုကင်းမဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ပြည်သူတွေလိုလားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအဖြစ် မှတ်ကျောက်တင် ဂုဏ်ယူနိုင်ခဲ့တာကို တွေ့ရပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၁)စတင်ကျင်းပခဲ့တဲ့နေ့ကနေ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၃) ပြီးဆုံးသည်အထိ နိုင်ငံတကာမှ လာရောက်လေ့လာစောင့်ကြည့်ခဲ့ကြတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲလေ့လာစောင့်ကြည့်ရေး အဖွဲ့အသီးသီးတို့ကလည်း ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကောင်းမွန်တဲ့ သဘောထားမှတ်ချက်တွေပေးခဲ့ကြတာကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲစောင့်ကြည့်လေ့လာခဲ့တဲ့ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင် H.E.Mr YICH Samethy က ‘‘စောင့်ကြည့်လေ့လာခဲ့တဲ့ ကာလအတွင်းမှာ ဘယ်လိုမသမာမှုမျိုးမှ မတွေ့ရကြောင်းနဲ့ အခုကျင်းပတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ငန်းစဉ်ဟာ ပြီးပြည့်စုံပြီးတော့ အားလုံးတာဝန်ခံမှုရှိတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုဖြစ်တယ်ဆိုတာကို တွေ့ရှိခဲ့ရကြောင်း” မှတ်ချက်ပြု ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။အလားတူ တရုတ်နိုင်ငံကလည်း ရွေးကောက်ပွဲကို စောင့်ကြည့်လေ့လာသူများစေလွှတ်ခဲ့ကြောင်း၊ အောင်မြင်ပြီး လွတ်လပ်တရားမျှတတဲ့ သန့်ရှင်းတဲ့ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်ကြောင်း၊ ပြည်သူတွေ တက်တက်ကြွကြွ လာရောက်မဲပေးကြကြောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲကိုထောက်ခံကြောင်း၊ အောင်မြင်စွာကျင်းပနိုင်ခဲ့တဲ့အတွက် ဂုဏ်ယူကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသေးတယ်။ ဒါ့အပြင် ရွေးကောက်ပွဲကို လာရောက်လေ့လာစောင့်ကြည့်ခဲ့တဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ ဒူးမားလွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌကလည်း “ရွေးကောက်ပွဲမှာ ပြည်သူတွေက စိတ်အားထက်သန်စွာ ဆန္ဒမဲပေးကြပြီး နိုင်ငံရဲ့အနာဂတ်ကို ရွေးချယ်နေကြကြောင်း၊ MEVM မဲပေးစက်တွေဟာ မဲမသမာမှုပြုလုပ်၍မရကြောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲကို ပြည်သူတွေက ယုံကြည်မှုရှိကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံက ပြည်သူတွေရွေးကောက်ပွဲအပေါ်မှာ ပြင်းပြတဲ့ဆန္ဒထားရှိမှုအပေါ် ဝမ်းသာဂုဏ်ယူကြောင်း” သဘောထား မှတ်ချက်ပေးခဲ့ပါသေးတယ်။ ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲဟာ Free, Fair and Clean Election လို့ ခေါ်ဆို နိုင်တဲ့ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ၊ သန့်ရှင်းတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်တဲ့အပြင် မဲမသမာမှု ကင်းမဲ့တဲ့ရွေးကောက်ပွဲ၊ ပြည်သူတွေလိုလားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်ခဲ့တာကြောင့်သာ နိုင်ငံတကာရွေးကောက်ပွဲ လေ့လာစောင့်ကြည့်ခဲ့သူတွေက အခုလိုအားလုံးတစ်ပြေးညီ ကောင်းမွန်တဲ့မှတ်ချက်တွေပေးခဲ့ကြတာဖြစ်ပါတယ်။ရွေးကောက်ပွဲ အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီးချိန် လွှတ်တော်ခေါ်ပြီး သမ္မတရွေးချယ်တဲ့အခါမှာလည်း ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကို ရွေးချယ်ရာမှာ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်နဲ့ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အစုအဖွဲ့သုံးခုမှ သမ္မတလောင်းများကို အသီးသီး အဆိုပြု တင်မြှောက်ရွေးချယ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ပြည်ပသတင်းဌာနတစ်ခုဖြစ်တဲ့ CNA စွပ်စွဲသကဲ့သို့ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနဲ့ တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များပူးပေါင်းကာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ကို မဲအပြတ်အသတ်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ကြောင်း မဲရလဒ်များကိုကြည့်လျှင် သိသာလှပါတယ်။ဧပြီလ ၃ ရက် မနက်ပိုင်းက ကျင်းပခဲ့တဲ့ တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲကို လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် စုစုပေါင်း ၅၈၆ ဦးရှိတဲ့အနက် ၅၈၄ ဦး တက်ရောက်ခဲ့ကြပြီး လျှို့ဝှက်ဆန္ဒမဲပေးရွေးချယ်ခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီလိုရွေးချယ်ခဲ့ရာ ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့မှ နိုင်ငံတော်သမ္မတလောင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ကို ထောက်ခံဆန္ဒမဲ ၄၂၉ မဲ၊ တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့မှ နိုင်ငံတော်သမ္မတလောင်း ဦးညိုစောကို ထောက်ခံဆန္ဒမဲ ၁၂၆ မဲ၊ ရွေးကောက်ခံ အမျိုးသား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့မှ နိုင်ငံတော်သမ္မတလောင်း ဒေါ်နန်းနီနီအေးကို ထောက်ခံမဲ ၂၉ မဲဖြင့် အသီးသီးရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး ထောက်ခံမဲအများဆုံးရရှိခဲ့တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရရှိခဲ့တဲ့ ထောက်ခံမဲ ၄၂၉ မဲ ဆိုတာ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွင်းရှိ ပါတီစုံမှ ကိုယ်စားလှယ်များ၊ တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားလှယ်များနဲ့ တစ်သီးပုဂ္ဂလကိုယ်စားလှယ်များရဲ့ စုပေါင်းယုံကြည်မှုကြောင့်ပင်ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်ကို အကျပ်အတည်းများကြားမှ တည်ငြိမ်အောင် ထိန်းကျောင်းနိုင်ခဲ့သော၊ အခက်ခဲဆုံးအချိန်များမှာ ဦးဆောင်လမ်းပြခဲ့သော၊ အမျိုးသားနိုင်ငံရေး ဦးဆောင်မှုအခန်းကဏ္ဍမှာ အရည်အချင်းပြည့်ဝသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးကို ကိုယ်စားလှယ်များက သူတို့ရဲ့လွတ်လပ်သောဆန္ဒဖြင့် မဲပေးရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြခြင်းသာဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရတဲ့အပေါ် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဘယ်လာရုစ် သမ္မတနိုင်ငံစတဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနဲ့ မိတ်ဆွေနိုင်ငံများမှ ခေါင်းဆောင်များကလည်း ဝမ်းမြောက်ဂုဏ်ယူကြောင်း သဝဏ်လွှာများပေးပို့ခဲ့ကြသလို ပြည်တွင်းရှိ အသင်း/အဖွဲ့အစည်းပေါင်းစုံနဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီများကလည်း ဝမ်းမြောက်ဂုဏ်ယူကြောင်း သဝဏ်လွှာများ ပေးပို့လျက်ရှိကြပါတယ်။ပြောရမယ်ဆိုရင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရခြင်းသည် ဥပဒေကြောင်းအရ ခိုင်မာသလို၊ ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များရဲ့ စုပေါင်းဆန္ဒလည်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် CNA ကဲ့သို့သော ပြည်ပသတင်းဌာနတစ်ခုရဲ့ စွပ်စွဲရေးသားဖော်ပြ ချက်များသည် အထောက်အထားမဲ့ မှန်ကန်မှုမရှိဘဲ လုံးဝ(လုံးဝ)မှားယွင်းနေကြောင်း ရေးသားဖော်ပြလိုက်ပါတယ်။ ။moi
မဲခေါင်-လန်ချန်း ရွှေရောင်ဆယ်စုနှစ်နှင့် မြန်မာ-တရုတ် ဆွေမျိုးပေါက်ဖော် ချစ်ကြည်ရေး
မဲခေါင်-လန်ချန်း ရွှေရောင်ဆယ်စုနှစ်နှင့် မြန်မာ-တရုတ် ဆွေမျိုးပေါက်ဖော် ချစ်ကြည်ရေး
     လူသားတို့၏   ယဉ်ကျေးသော  အဖွဲ့အစည်း သမိုင်းအစကို မြစ်ဝှမ်းဒေသကြီးများက ဖန်တီးပေးခဲ့သည်။ ရေကြည်ရာ မြက်နုရာ လှည့်လည်သွားလာ ရှာဖွေစားသောက် နေထိုင်ခဲ့ကြသော ကမ္ဘာဦးလူသားတို့သည် စားရေရိက္ခာနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်သွားလာမှုလွယ်ကူသော မြစ်ဝှမ်းဒေသများတွင် အတည်တကျ အခြေချနေထိုင်လာကြရာမှ လူသားအချင်းချင်း သဟဇာတဖြစ်စေသော ယဉ်ကျေးသည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသများတွင်  လူသားနှင့် သဘာဝတရားအကြား  အပြန်အလှန် ထိန်းကျောင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများက လူသားတို့၏ သမိုင်းကြောင်းကို   အရှိန်အဟုန်ဖြင့်   ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေခဲ့ပါသည်။ကမ္ဘာပေါ်ရှိ   မြစ်ဝှမ်းဒေသ  ယဉ်ကျေးမှုကြီးများအနက် အာရှဒေသရှိ တရုတ်၊ လာအို၊ မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယားနှင့်   ဗီယက်နမ်နိုင်ငံများ မျှဝေအသုံးပြုနေသော မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည်လည်း သမိုင်းကောင်းနှင့် သမိုင်းကြောင်းရှည်လျားသည့် မြစ်ဝှမ်းဒေသတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ မြစ်ဝှမ်းများကို မှီခိုရပ်တည် အကျိုးခံစားနေရသော  လူသားများ၊  နိုင်ငံများအနေဖြင့် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော  ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ဂေဟစနစ် ထိန်းသိမ်းရေးကို ဟန်ချက်ညီ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ မဲခေါင်ဒေသ(၆)နိုင်ငံအကြီးအကဲများ၏ အမြော်အမြင်ကြီးမားမှုဖြင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဟိုင်နန်ပြည်နယ်၊ ဆန်းယမြို့၌ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၃) ရက်တွင်   ကျင်းပခဲ့သော   ပထမအကြိမ် မဲခေါင်-လန်ချန်း    ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင် ဆန်းယကြေညာစာတမ်း (Sanya Declaration)ကို ထုတ်ပြန်၍ မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို တရားဝင်စတင်ထူထောင်ခဲ့သည်မှာ ဆယ်နှစ်တိုင်ရှိခဲ့ပြီဖြစ်ပါသည်။ မြစ်တစ်စင်းကိုအခြေပြုမွေးဖွားလာသည့် မိတ်ဖက်ယန္တရား       ဆီးနှင်းများဖုံးလွှမ်းနေသော တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်မှ မြစ်ဖျားခံကာ  စီးဆင်းလာသော မဲခေါင်မြစ် (တရုတ်အခေါ် လန်ချန်းမြစ်) သည် တရုတ်၊ မြန်မာ၊ လာအို၊ ထိုင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ (၆) နိုင်ငံကို ချိတ်ဆက်ပေးထားသကဲ့သို့ ထိုမြစ်ကိုအခြေခံ၍  ဖြစ်ပေါ်လာသော  မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုယန္တရားသည်လည်း ဒေသတွင်း အရေးပါသည့် ယန္တရားတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါသည်။    ယနေ့ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်းတွင်  ဒေသတွင်းနိုင်ငံများအကြား အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်မှုနှင့် ပေါင်းစည်းမှုအားမာန်တို့သည် နိုင်ငံတကာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၏ အဓိကသော့ချက်ဖြစ်လာသည်။ထိုသို့သောအခင်းအကျင်းတွင် မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု   (Mekong-Lancang Cooperation - MLC) သည် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား ယုံကြည်မှု၊ အပြန်အလှန် အကျိုးတူ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့်   ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲမှုတို့ကို  အခြေခံကာ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်း   သိသာထင်ရှားသောအောင်မြင်မှုများရရှိစေခဲ့ပြီး ဒေသတွင်းပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် သာယာဝပြောရေး ရည်မှန်းချက်ကို အပြည့်အဝ လွှမ်းခြုံပေးနိုင်ခဲ့သည်။အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွက်မူ ဤပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည်   တရုတ်နိုင်ငံနှင့်   ရှိရင်းစွဲ “ဆွေမျိုးပေါက်ဖော်” ချစ်ကြည်ရေးကို အခြေခံကာ နှစ်နိုင်ငံအကြားရှိ သမိုင်းဝင် မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေးကို   ခေတ်သစ်အခြေအနေများနှင့်  လိုက်လျောညီထွေရှိစွာ တိုးမြှင့်တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်ကို ဂုဏ်ယူဖွယ်တွေ့မြင်ကြရမည်ဖြစ်ပါသည်။ဘုံမျှော်မှန်းချက်နှင့် ခိုင်မာသောအခြေခံမူများ     အားလုံးမျှဝေခံစားနိုင်မည့် အနာဂတ်တစ်ခုကို အတူတကွတည်ဆောက်ကြရန်ဟူသော ဘုံမျှော်မှန်းချက်ကို အခြေခံလျက် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများ၏ လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို အထောက်အကူပြုရန်၊ ပြည်သူများ၏ သာယာဝပြောမှုကို မြှင့်တင်ပေးရန်၊  မဲခေါင်ဒေသအတွင်း   ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကွာဟချက်လျှော့ချရန်၊   အာဆီယံအသိုက်အဝန်း   တည်ထောင်ရေးကို အထောက်အကူပြုရန်၊ ကုလသမဂ္ဂ၏  စဉ်ဆက်မပြတ်  ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးရည်မှန်းချက်များကို တိုးမြှင့်အကောင်အထည်ဖော်ရန်နှင့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမြှင့်တင်ရန် စသည့် ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ဘုံအနာဂတ်တစ်ခုဆီသို့ လျှောက်လှမ်းရာတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား တူညီဆန္ဒ၊ ညီတူညီမျှရှိမှု၊ အပြန်အလှန်ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှု၊ မိမိဆန္ဒအလျောက်ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှု၊  စုပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်မှု၊ အကျိုးအမြတ်များကို  မျှဝေခံစားမှု၊ ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာတမ်းနှင့်   နိုင်ငံတကာဥပဒေများကို လေးစားမှု စသောအခြေခံမူများဖြင့် ထိန်းကျောင်းထားသည့်အတွက်  မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည်    ဒေသခွဲဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ယန္တရားများအနက် လက်တွေ့ကျပြီး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မြန်ဆန်အားကောင်းသည့် ယန္တရားတစ်ခုအဖြစ် ဂုဏ်သိက္ခာရှိစွာ ရပ်တည်နေခြင်းဖြစ်ပါသည်။ဆယ်စုနှစ်တာအောင်မြင်မှုနှင့်  အနာဂတ်အလားအလာကောင်းများ     ယခုဆိုလျှင်   မဲခေါင်-လန်ချန်း   ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည်   ပြည်သူလူထုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမှ ထိပ်သီးအဆင့်အထိ အလွှာစုံပါဝင်ပြီး ဘက်စုံကဏ္ဍစုံ လွှမ်းခြုံသည့် ဒေသခွဲဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ယန္တရားတစ်ခုအဖြစ်    အခိုင်အမာရပ်တည်လျက်   ဆယ်စုနှစ်သစ်တစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းလာပြီဖြစ်ပါသည်။   ဆယ်စုနှစ်တာခရီးတစ်လျှောက်   အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား  ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုကို ထိန်းသိမ်းလျက် ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ဦးတည်သည့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို တစိုက်မတ်မတ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည့်အတွက် လက်ဆုပ်လက်ကိုင်ပြနိုင်သည့် ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများကို ဖော်ဆောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ဒေသတွင်းရှိ ပြည်သူလူထု၏ လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို အထောက်အကူပြုသည့် ရလဒ်ကောင်းများ ဖော်ဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ပါသည်။အထူးသဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံက ကမကထပြုသည့် လန်ချန်း-မဲခေါင် အထူးရန်ပုံငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း(၃၀၀)ဖြင့်   ပြည်သူကိုဦးတည်သည့်  ဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းများကို  ၂၀၁၇  ခုနှစ်မှစ၍  နှစ်စဉ် အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ  ပြီးခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်အတွင်း  အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအားလုံးအတွက် စီမံကိန်းစုစုပေါင်း (၉၉၁) ခုကို အတည်ပြုပေးအပ်ခဲ့ပြီး မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်း ဒေသတစ်လျှောက် ပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ပံ့ပိုးကူညီပေးနိုင်ခဲ့သည်ကို ဝမ်းမြောက်ဖွယ် တွေ့မြင်ကြရမည်ဖြစ်ပါသည်။ထို့အပြင် ယနေ့ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးသည် စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည့်အချိန်တွင် မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအတွက် မောင်းနှင်အားတစ်ခုအဖြစ် အင်အားဖြည့်တင်းပေးလျက်ရှိပါသည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် မဲခေါင်နိုင်ငံများ၏ အဓိကကုန်သွယ်ရေး မိတ်ဖက်အဖြစ်   အခိုင်အမာရပ်တည်လျက်ရှိပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ် စာရင်းများအရ တရုတ်နှင့် မဲခေါင်နိုင်ငံများအကြား စုစုပေါင်းကုန်သွယ်မှု တန်ဖိုးသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ (၅၀၀) ဘီလီယံကျော်အထိ စံချိန်တင်တိုးတက်ခဲ့သည်မှာ အားတက်စရာဖြစ်ပါသည်။ဆယ်နှစ်တာခရီးလမ်းတစ်လျှောက် အောင်မြင်မှုများစွာ ရရှိခဲ့သကဲ့သို့ တစ်ဖက်တွင် MLC အနေဖြင့် ဒေသတွင်းနှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပါသည်။ သို့ရာတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား စည်းလုံးညီညွတ်မှုဖြင့် အခက်အခဲလှိုင်းတံပိုးများကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်မှာ MLC အတွက် ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ အောင်မြင်မှုတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ သာဓကအားဖြင့် COVID-19 ကပ်ရောဂါကာလအတွင်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ခရီးသွားလာမှုနှင့်   ကုန်စည်စီးဆင်းမှုများ ရပ်တန့်သွားသည့်အတွက် ဒေသတွင်းကုန်သွယ်မှုအပေါ်   ကြီးမားသည့်ရိုက်ခတ်မှုနှင့်    ရင်ဆိုင် ရချိန်တွင် မဲခေါင်-လန်ချန်းနိုင်ငံများအကြား “Fast Track” နှင့် “Green Lane” အစီအစဉ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ဒေသတွင်းစီးပွားရေး ယိုင်နဲ့မသွားအောင်    ထိန်းပေးနိုင်ခဲ့ပါသည်။အလားတူ နည်းပညာတိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု၊ လူကုန်ကူးမှုနှင့်  မူးယစ်ဆေးဝါးမှောင်ခိုကူးမှု စသည့်နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရာဇဝတ်မှုများသည်လည်း ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကို  ခြိမ်းခြောက်လျက်ရှိရာမှာ “Operation SEAGULL” ကဲ့သို့သော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအစီအစဉ်ဖြင့် ရာဇဝတ်မှုများကို နှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့ပြီး  ဒေသတွင်း လုံခြုံရေးယန္တရားကို ပိုမိုခိုင်မာစေခဲ့သည်။  “Operation SEAGULL” အပြင် “Safe Lancang-Mekong 2025” Joint Operation ကို ၂၆-၂-၂၀၂၅ ရက်တွင် စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။  မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့်  ဒေသတွင်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံကောင်း တစ်နိုင်ငံပီသစွာဖြင့်  အားသွန်ခွန်စိုက် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။အမှန်စင်စစ်  မိမိတို့(၆)နိုင်ငံသည် မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဟူသော လှေကြီးတစ်စင်းထဲတွင် အတူတကွ လိုက်ပါစီးနင်းလျက် ဘုံအနာဂတ်တစ်ခုဆီသို့  ဦးတည်သည့်ခရီးကို အရောက်သွားနေကြသည့် “တစ်လှေထဲစီး တစ်ခရီးတည်းသွားဖော်များ” ပင် ဖြစ်ပါသည်။ တက်ညီလက်ညီဖြင့် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး  ဖေးမကူညီပြီး အတူတကွ လှော်ခတ်သွားကြမည်ဆိုလျှင် မည်သည့်အခက်အခဲကိုမဆို မယိမ်းမယိုင်ကျော်ဖြတ်နိုင်ပြီး မိမိတို့မျှော်မှန်းသည့် အနာဂတ်ကို ဆိုက်ဆိုက်မြိုက်မြိုက်ရောက်ရှိနိုင်မည်မှာ မလွဲဧကန်ဖြစ်ပါသည်။ မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို  အခြေခံအုတ်မြစ်မှသည် ပိုမိုကောင်းမွန်သည့်    ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအဆင့် (Mekong-Lancang Cooperation 2.0 - MLC 2.0) သို့  တက်လှမ်းရာတွင်   အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား စည်းလုံးညီညွတ်မှု၊   အပြန်အလှန်လေးစားမှု၊ အပြန်အလှန်အကျိုးဖြစ်ထွန်းမှုဖြင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အနာဂတ်အသိုက်အဝန်းတစ်ရပ်ကို အတူတကွ တည်ဆောက်သွားရန် သန္နိဋ္ဌာန်ကို မြဲမြံစွာဆုပ်ကိုင်လျက်   ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု   အရှိန်အဟုန်ကို မြှင့်တင်သွားကြမည်ဖြစ်ပြီး၊    ရှိရင်းစွဲပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု  နယ်ပယ်များဖြစ်သည့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး၊ ပေါင်းစပ်ဆက်နွှယ်မှု၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊  စွမ်းအင်၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ရေအရင်းအမြစ်စီမံခန့်ခွဲမှု၊ ပညာရေးနှင့်လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုစသည့်ကဏ္ဍများအပြင် ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာအခြေပြု ဒစ်ဂျစ်တယ်အသွင် ကူးပြောင်းရေး၊ စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ဆန်းသစ်တီထွင်မှု၊    သမားရိုးကျမဟုတ်သော လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ  ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုစသည့် ကဏ္ဍများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု  မြှင့်တင်သွားကြမည်ဖြစ်ပါသည်။မဲခေါင်-လန်ချန်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏အခန်းကဏ္ဍ     အမှန်မှာမူ မဲခေါင်-လန်ချန်းဆိုသည်မှာ မြစ်တစ်စင်းတည်းသာဖြစ်ပြီး မြစ်အထက်ပိုင်းဖြစ်သည့် တရုတ်ဘက်အခြမ်းကို  “လန်ချန်း”  ဟုခေါ်ပြီး မြန်မာ၊  လာအို၊  ထိုင်း၊  ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် ဗီယက်နမ်တို့ကို ဖြတ်သန်းသည့် မြစ်အောက်ပိုင်းကို “မဲခေါင်” ဟု ခေါ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်ပါသည်။ မဲခေါင်မြစ်၏ စုစုပေါင်းအရှည်သည် ၄,၃၅၀ ကီလိုမီတာခန့်ရှိရာ   မြန်မာနှင့်ထိစပ်နေသော  အပိုင်းမှာ ၂၃၄ ကီလိုမီတာခန့်၊ ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် မြစ်ဝှမ်းတစ်ခုလုံးဧရိယာ၏  (၃)ရာခိုင်နှုန်းသာ ပိုင်ဆိုင်ထားပါသည်။ ပိုင်ဆိုင်မှုဧရိယာ နည်းပါးသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံသည်  မဲခေါင်မြစ် အထက်ပိုင်းနှင့်အောက်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် မဟာဗျူဟာမြောက်နေရာတွင် ရှိနေခြင်း၊ မြန်မာ-လာအို-ထိုင်း ရွှေတြိဂံဒေသ၏ အချက်အချာဖြစ်ခြင်းတို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသည်  မဲခေါင်-လန်ချန်း   ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွင်  အရေးပါသည့်နိုင်ငံဖြစ်ပါသည်။ဤဆယ်နှစ်တာခရီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် တာဝန်သိအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်နှင့်အညီ မဲခေါင်-လန်ချန်း   ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွင် အရေးပါသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ သိသာထင်ရှားသည့် သမိုင်းမှတ်တိုင်တစ်ခုအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် မဲခေါင်-လန်ချန်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၏ ပူးတွဲဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို တရုတ်နိုင်ငံနှင့်အတူ  ၂၀၂၀  ပြည့်နှစ်မှ  ၂၀၂၃  ခုနှစ်အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးနှင့်လုံခြုံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ်   ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊  လူမှုရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပြည်သူအချင်းချင်း အပြန်အလှန် ထိတွေ့ဆက်ဆံရေးဟူသော မဏ္ဍိုင်ကြီး ၃ ရပ်နှင့် မဲခေါင်-လန်ချန်း   ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၏ ဘုံမျှော်မှန်းချက်နှင့် အခြေခံမူများကို အခြေခံကာ ဒေသတွင်း   ပေါင်းစည်းရေး၊   သမားရိုးကျနှင့် သမားရိုးကျမဟုတ်သော လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရာဇဝတ်မှုတိုက်ဖျက်ရေး၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး၊ လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ရေအရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲမှု၊ ဆန်းသစ်တီထွင်မှု၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ စသည့်နယ်ပယ်များတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမြှင့်တင်ရန်  အလေးထားဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် မဲခေါင်-လန်ချန်း နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်များ အစည်းအဝေးနှင့် (၇) ကြိမ်မြောက် မဲခေါင်-လန်ချန်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ   အစည်းအဝေးတို့ကို အိမ်ရှင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ (၆)ကြိမ်မြောက်နှင့်(၉)ကြိမ်မြောက် မဲခေါင်-လန်ချန်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးတို့ကို     ပူးတွဲဥက္ကဋ္ဌ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ပူးပေါင်း၍လည်းကောင်း အောင်မြင်စွာ ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည့်အပြင် နေပြည်တော်ကြေညာချက်နှင့် မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု လုပ်ငန်းစီမံချက် (၂၀၂၃-၂၀၂၇) တို့ကို အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ပြီး မဲခေါင်-လန်ချန်း       ဆန်းသစ်တီထွင်မှုစင်္ကြံ  (MLC innovation corridor) ဆိုင်ရာ အစည်းအဝေးယန္တရား တည်ထောင်ရန်အတွက်လည်း အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား  တူညီဆန္ဒကို ဖော်ဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့ပါသည်။မြန်မာနိုင်ငံသည် မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို အလေးအနက်ထားပြီး တက်ကြွစွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ ယခု ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင်ကျရောက်သော မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု (၁၀) နှစ်ပြည့် နှစ်ပတ်လည်နေ့ကို ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုသည့်အနေဖြင့်  မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာ  ဆောင်းပါးများနှင့် ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုသည့်    စာသားကြော်ငြာတို့ကို နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခြင်း၊ ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းများ ထုတ်လွှင့်ပြသခြင်းနှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၅ ရက်တွင် နေပြည်တော်ရှိ M Gallery ဟိုတယ်၌ “မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု (၁၀) နှစ်ပြည့်  နှစ်ပတ်လည်နေ့ အထိမ်းအမှတ် ဧည့်ခံပွဲနှင့် လန်ချန်း-မဲခေါင်အထူးရန်ပုံငွေဖြင့် စီမံကိန်းများကို အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည့် မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံပြပွဲ”  တို့ကို  သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနများ၊ မဲခေါင်-လန်ချန်း အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ သံအမတ်ကြီးများ၊ သံတမန်များနှင့်အတူ ပူးပေါင်း၍ အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ဖော်ပြအပ်ပါသည်။အပြန်အလှန်အကျိုးပြုနေသော မြန်မာ-တရုတ်ဆက်ဆံရေးနှင့် MLC     ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည့် မြန်မာ-တရုတ် သံတမန်ဆက်ဆံရေးသည်   ၂၀၂၅  ခုနှစ်တွင် (၇၅) နှစ်ပြည့် စိန်ရတုကာလကို ဖြတ်ကျော်ခဲ့ပြီးဖြစ်သလို ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဘက်စုံမဟာဗျူဟာမြောက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေးအဖြစ်သို့တိုးမြှင့်ခဲ့ပါသည်။နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင် အဆက်ဆက်၏ အမြော်အမြင်ကြီးမားမှု၊ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အိမ်နီးချင်းကောင်းများဖြစ်မှုနှင့် ယဉ်ကျေးမှုချင်းနီးစပ်မှု၊ ဆွေမျိုးပေါက်ဖော်စိတ်ဓာတ်နှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးမူကြီး(၅)ရပ်ကို အခြေခံမှု စသည့်အချက်များကြောင့် နှစ်နိုင်ငံအကြား ကာလရှည်ကြာစွာ တည်ရှိခဲ့သည့် ထိုဆက်ဆံရေးသည် ယနေ့တိုင် ခိုင်မြဲနေသည့် ထူးခြားသော သံတမန်ဆက်ဆံရေးပုံစံဖြစ်ပါသည် ။မြန်မာ-တရုတ် ဆက်ဆံရေးနှင့် မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတို့သည်   တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အပြန်အလှန် အားဖြည့်ပေးလျက်ရှိသည်ဟုဆိုလျှင် မှားနိုင်မည်မဟုတ်ပေ။ နှစ်နိုင်ငံအကြား ယုံကြည်မှုနှင့် ကောင်းမွန်သည့်ဆက်ဆံရေးမှ  ဒေသတွင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအတွက်   နိုင်ငံရေးအရ ခိုင်မာသည့်အုတ်မြစ်ကို ပံ့ပိုးပေးသကဲ့သို့ ဒေသတွင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမှ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေပြီး ဘုံရည်မှန်းချက်များကို စုပေါင်းအင်အားဖြင့် ပိုမိုထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအောက်မှ အထူးရန်ပုံငွေဖြင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည့် စီမံကိန်းများသည် ပြည်သူလူထု၏ လူမှုစီးပွားဘဝအပေါ် တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မှုရှိသော စီမံကိန်းများဖြစ်ရာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူမှုစီးပွားဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုကို တစ်တပ်တစ်အား အထောက်အကူပြုလျက်ရှိပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် မဲခေါင်-လန်ချန်း အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအနက် စီမံကိန်းအများဆုံးရရှိသည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ လန်ချန်း-မဲခေါင် အထူးရန်ပုံငွေဖြင့် စီမံကိန်း (၁၃၂)ခု၊ စုစုပေါင်းတန်ဖိုးအမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၈.၆  သန်းကျော်ရရှိ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး၊ ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ အခြေခံအဆောက်အဦ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ၊ အသေးစားနှင့်အလတ်စား စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးစသည့်နယ်ပယ်များတွင် သိသာသည့် အကျိုးကျေးဇူးများရရှိစေခဲ့ပါသည်။ဆယ်စုမှသည် ရာစုဆီသို့     အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် မဲခေါင်-လန်ချန်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများအကြား ဘက်စုံမဟာဗျူဟာမြောက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု   မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေးကို အရှိန်အဟုန်မြှင့်တင်ပေးလျက်ရှိပါသည်။ ထို့ပြင် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများနှင့်  တရုတ်နိုင်ငံတို့အတွက်  နှစ်နိုင်ငံ ခိုင်မာသည့်ဆက်ဆံရေးနှင့်  နီးကပ်သည့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကိုလည်း  ပိုမိုအားကောင်းစေသည့်  အစီအမံတစ်ရပ်ဖြစ်ပါသည်။  မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အဓွန့်ရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးနှင့် အောင်မြင်ရေးအတွက် နိုင်ငံများအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမှာ အပြန်အလှန် အထောက်အကူပြုလျက် ရှိပါသည်။ ဒေသတွင်းနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် မြန်မာနှင့်တရုတ်နိုင်ငံတို့သည် နှစ်နိုင်ငံပြည်သူများ၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် ဒေသတွင်းတည်ငြိမ်အေးချမ်း သာယာဝပြောရေးနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ခွဲခြား၍မရသော   မိတ်ဖက်များအဖြစ်   ဆက်လက် တည်ရှိနေမည်ဖြစ်ပါသည်။    သို့ဖြစ်ရာ စိတ်ရင်းစေတနာမှန်ကို အခြေခံသည့် မဲခေါင်-လန်ချန်းပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုသည် ကုန်လွန်ခဲ့ပြီဖြစ်သော ရွှေရောင်လွှမ်းသည့် ဆယ်စုနှစ်မှသည် အနာဂတ်ရာစုနှစ်တိုင် ဆက်လက်တည်ရှိနိုင်ရေးအတွက် ဆက်လက်ကြိုးပမ်းကြရန် တိုက်တွန်းလျက် မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု  (၁၀) နှစ်ပြည့် အထိမ်းအမှတ်ကာလကို ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းတင် ဖော်ပြအပ်ပါသည်။    ။(ဆောင်းပါးတွင်    ဖော်ပြထားသည်များမှာ စာရေးသူ၏ အာဘော်သာဖြစ်ပါသည်။)MWD
(၁၀)နှစ်တာ လန်ချန်း-မဲခေါင် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု၊ အေးအတူပူအမျှ အနာဂတ်ဆီသို့ လှမ်းချီစို့
(၁၀)နှစ်တာ လန်ချန်း-မဲခေါင် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု၊ အေးအတူပူအမျှ အနာဂတ်ဆီသို့ လှမ်းချီစို့
     လန်ချန်း-မဲခေါင် ခြောက်နိုင်ငံသည် တစ်မြစ်တွင်းရေအတူသောက်သုံးကာ  ဘဝကံကြမ္မာချင်း တစ်သားတည်းချိတ်ဆက်နေကြပါသည်။ လွန်ခဲ့သော (၁၀)နှစ်တာကာလ၏   မတ်လ   ၂၃  ရက်နေ့တွင် လန်ချန်း-မဲခေါင်   ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို တရားဝင်စတင်ခဲ့ပြီး ဒေသတွင်းနိုင်ငံများ၏ စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးခြင်းနှင့် အပြန်အလှန် အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေသော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မျိုးစေ့များကိုချခဲ့ပါသည်။   တရုတ်နိုင်ငံသမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်နှင့် မဲခေါင်နိုင်ငံ ခေါင်းဆောင်များ၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ခြောက်နိုင်ငံသည် “တန်းတူရည်တူဆက်ဆံခြင်း၊ စိတ်ရင်းမှန်ဖြင့် အပြန်အလှန်ကူညီခြင်း၊ မိသားစုဝင်များကဲ့သို့ရင်းနှီးခြင်း” ဆိုသည့် လန်ချန်း-မဲခေါင် ယဉ်ကျေးမှုကို လက်ကိုင်ထားပြီး “ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကိုဦးစားပေးခြင်း၊ တန်းတူညီမျှညှိနှိုင်းဆွေးနွေးခြင်း၊ လက်တွေ့ကျပြီး ထိရောက်ခြင်း၊ ပွင့်လင်းမြင်သာ၍ တံခါးဖွင့်လှစ်ပြီး အားလုံးပါဝင်နိုင်ခြင်း” ဆိုသည့် လန်ချန်း-မဲခေါင် စိတ်ဓာတ်ကို ကျင့်သုံးကာ “နေ့စဉ် တိုးတက်မှုများရှိနေခြင်း၊ လစဉ် ရလဒ်များထွက်ပေါ်ခြင်း၊  နှစ်စဉ် အဆင့်သစ်သို့ တက်လှမ်းခြင်း”ဟူသော လန်ချန်း-မဲခေါင် အရှိန်အဟုန်ကို ဖော်ဆောင်နိုင်ခဲ့ပါသည်။ လန်ချန်း-မဲခေါင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် မျိုးစေ့လေးတစ်ခုမှသည် သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင်အဖြစ်သို့ ရှင်သန်ကြီးထွားလာခဲ့ပြီး လူသားမျိုးနွယ် အေးအတူပူအမျှ အသိုက်အဝန်း တည်ဆောက်ရာတွင်  စံနမူနာကောင်းတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့ပါသည်။ဤ(၁၀)နှစ်တာကာလအတွင်း  လန်ချန်း-မဲခေါင်နိုင်ငံများ၏ ကံကြမ္မာချိတ်ဆက်မှုသည် ပိုမိုခိုင်မြဲလာခဲ့ပါသည်။  ရာစုနှစ်အတွင်း မကြုံစဖူးအပြောင်းအလဲများကြားတွင်  ခြောက်နိုင်ငံသည် လက်တွဲလျှောက်လှမ်းကာ   နှစ်နိုင်ငံအကြား အေးအတူပူအမျှ အသိုက်အဝန်း တည်ဆောက်ရေးကို ဘက်ပေါင်းစုံတွင်  အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့ပြီး ဒုက္ခသုခ အတူမျှဝေကာ အပြန်အလှန် စောင့်ရှောက်ကူညီကြသည့်   အိမ်နီးချင်းကောင်း၊  မိတ်ဆွေကောင်းနှင့် မိတ်ဖက်ကောင်းများ  ဖြစ်လာခဲ့ကြပါသည်။ဤ (၁၀) နှစ်တာကာလအတွင်း လန်ချန်း-မဲခေါင် နိုင်ငံများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု မောင်းနှင်အားမှာ ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့ပါသည်။  တရုတ်နိုင်ငံနှင့် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းနိုင်ငံ ၅ နိုင်ငံတို့၏ ကုန်သွယ်မှုပမာဏမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၅၀၀ ကျော်လွန်ခဲ့ပြီး လွန်ခဲ့သော(၁၀)နှစ်ကထက်  ၁၅၀ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်လာခဲ့ပါသည်။ ခြောက်နိုင်ငံမှ ဌာနအသီးသီးနှင့် ဒေသအသီးသီးတို့၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုဖြင့် များပြားလှသည့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ရလဒ်ကောင်းများကိုရရှိခဲ့သည်။ဤ(၁၀)နှစ်တာကာလအတွင်း  လန်ချန်း-မဲခေါင် နိုင်ငံများ၏ လုံခြုံရေးအတားအဆီးမှာ ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့ပါသည်။ ခြောက်နိုင်ငံသည် “ဘေးကင်းလုံခြုံသော လန်ချန်း-မဲခေါင် လှုပ်ရှားမှု” ကို တွန်းအားပေးကာ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေးနှင့် လျှော့ချရေး၊ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး စသည့်နယ်ပယ်များတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပြီး ဒေသတွင်းပြည်သူများ၏ အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ် လုံခြုံရေးကို ထိရောက်စွာ ကာကွယ်ပေးခဲ့ပါသည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် မြစ်အောက်ပိုင်းနိုင်ငံများသို့ လန်ချန်းမြစ်၏ ဇလဗေဒဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကိုမျှဝေပေးပြီး မြစ်ဝှမ်းနိုင်ငံများအား ရေကြီးရေလျှံမှုနှင့် မိုးခေါင်ရေရှားမှုအန္တရာယ်များကို  ကာကွယ်ဖြေရှင်းနိုင်ရန် ပံ့ပိုးကူညီပေးခဲ့ပါသည်။ဤ(၁၀)နှစ်တာကာလအတွင်း    လန်ချန်း-မဲခေါင် နိုင်ငံများ၏ လူမှုယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်မှုမှာ ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာခဲ့ပါသည်။ “လန်ချန်း-မဲခေါင် ဗီဇာ” ကို စတင်ကျင့်သုံးနိုင်ခဲ့ပြီး “LMC Harvest”၊ “လန်ချန်း-မဲခေါင် စမ်းရေချိုလှုပ်ရှားမှု (Operation Sweet Spring)” စသည့် “သေးငယ်ပြီးကောင်းမွန်သည့်” ပြည်သူအကျိုးပြုစီမံကိန်းများမှာ သိသာထင်ရှားသော အောင်မြင်မှုများ  ရရှိခဲ့ပါသည်။   ခြောက်နိုင်ငံမှ ပြည်သူများသည် အပြန်အလှန် လည်ပတ်ကြကာ ရင်းနှီးမှုပိုမိုရရှိလာပြီး   ယဉ်ကျေးမှုအပြန်အလှန် လေ့လာသင်ယူမှုနှင့်   ပြည်သူချင်း   စိတ်ချင်းဆက်နွှယ်မှု၏ ပေါင်းကူးတံတားမှာ ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့ပါသည်။လန်ချန်း-မဲခေါင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု (၁၀) နှစ်တာအတွင်း ထွန်းကားလာရခြင်း၏ အဓိကသော့ချက်မှာ အချက် (၃) ချက်အပေါ် ဦးလည်မသုန် ရပ်တည်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပါသည်။  ပထမအချက်မှာ အိမ်နီးချင်းကောင်းပီသမှုနှင့် ဘုံကံကြမ္မာတစ်ခုဖြစ်မှုကို အမြဲဦးစားပေးခြင်း၊ ဒုတိယအချက်မှာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အဓိကထားပြီး ပြည်သူများအတွက် အကျိုးကျေးဇူးများ ဖော်ဆောင်ပေးခြင်း၊ တတိယအချက်မှာ တီထွင်ဆန်းသစ်မှုဖြင့် ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ဖြစ်ပါသည်။လက်ရှိ ကမ္ဘာကြီးတွင် မတည်ငြိမ်မှုများ၊ ဗိုလ်ကျစိုးမိုးရေးဝါဒ (Hegemonism) နှင့် အင်အားကြီးနိုင်ငံရေး (Power politics)  များကြောင့်  လက်ရှိ နိုင်ငံတကာစည်းမျဉ်းအပေါ်   ပြင်းထန်သော သက်ရောက်မှုများရှိနေပါသည်။   မကြာသေးမီက တရုတ်နိုင်ငံ၏ “Two Sessions အစည်းအဝေး”ကို အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီးခဲ့ပြီး “၁၅ ကြိမ်မြောက် ငါးနှစ်စီမံကိန်း” ကိုလည်း စတင်ခဲ့ကာ ဒေသတွင်းအတွက် တည်ငြိမ်မှုကို ဆောင်ကြဉ်းပေးခဲ့ပါသည်။ ကျွန်တော်တို့သည် မဟာဗျူဟာမြောက် ချိတ်ဆက်မှုများကို အားကောင်းအောင်ဆောင်ရွက်ပြီး “လန်ချန်း-မဲခေါင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ၂.၀ ဗားရှင်း”ကို အတူတကွဖော်ဆောင်ကာ   ဒေသတွင်း ရေရှည်တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေပြီး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲမှုအတွက် “လန်ချန်း-မဲခေါင် စံနမူနာ” ကို ထူထောင်သွားရပါမည်။ကျွန်တော်တို့သည် စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည့် လန်ချန်း-မဲခေါင်ကို တည်ဆောက်ကာ ငြိမ်းချမ်းမှု၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၊ ပွင့်လင်းမြင်သာ၍တံခါးဖွင့်လှစ်မှုနှင့် အားလုံးပါဝင်နိုင်မှု ဟူသော   အာရှတန်ဖိုးအမြင်များကို   မြှင့်တင်ပြီး လန်ချန်း-မဲခေါင်    နိုင်ငံတကာအတွင်းရေးမှူး ဌာန  တည်ထောင်မှုကိုအရှိန်မြှင့်ကာ  လန်ချန်း-မဲခေါင် နိုင်ငံများ၏ အေးအတူပူအမျှအသိုက်အဝန်း တည်ဆောက်ရေးအတွက် အင်အားသစ်များ ပံ့ပိုးဖြည့်ဆည်းပေးရပါမည်။ကျွန်တော်တို့သည်  ပွင့်လင်းမြင်သာ၍  တံခါးဖွင့်လှစ်သော နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေသည့် လန်ချန်း-မဲခေါင်ကို တည်ဆောက်ကာ အခြေခံအဆောက်အအုံ ချိတ်ဆက်မှုများကို ဘက်စုံတွန်းအားပေးပြီး “နိုင်ငံအများအပြားတွင် စက်မှုဇုန်အများအပြား” ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုပုံစံကို ဖော်ဆောင်ကာ “အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်းလမ်းနှင့် ရေလမ်း ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းသစ် (New International Land-Sea Trade Corridor)” ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို နက်ရှိုင်းစေပြီး   လန်ချန်း-မဲခေါင် မြစ်ဝှမ်းဒေသ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဇုန်ကို    အတူတကွ တည်ဆောက်ရပါမည်။ကျွန်တော်တို့သည် စိမ်းလန်းစိုပြည်၍ တီထွင်ဆန်းသစ်သည့် လန်ချန်း-မဲခေါင်ကို တည်ဆောက်ကာ လန်ချန်း-မဲခေါင် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုစင်္ကြံ တည်ဆောက်ရေးကို နက်ရှိုင်းစေပြီး ဒစ်ဂျစ်တယ်စီးပွားရေး၊ ဉာဏ်ရည်တု (Artificial Intelligence-AI)၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဆန်းသစ်တီထွင်မှု၊ ဂေဟစနစ် စီမံခန့်ခွဲမှု စသည့်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို တွန်းအားပေးကာ စွမ်းအင်သစ်ကဏ္ဍတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကိုမြှင့်တင်ပြီး ဒေသတွင်း စိမ်းလန်းစိုပြည်၍ တန်ဖိုးရှိသော ကွင်းဆက်များနှင့် စိမ်းလန်းသော စက်မှုလုပ်ငန်းစုများကို တည်ဆောက်ရပါမည်။ကျွန်တော်တို့သည် ယဉ်ကျေးမှုအပြန်အလှန်လေ့လာသင်ယူသည့် လန်ချန်း-မဲခေါင်ကို တည်ဆောက်ကာ လန်ချန်း-မဲခေါင်  ခရီးသွားမြို့တော်များ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး  မဟာမိတ်အဖွဲ့အစည်း တည်ထောင်မှုကို အရှိန်အဟုန်မြှင့်တင်ပြီး မီဒီယာနှင့် တတ်သိပညာရှင် (Think Tank) များပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို  စဉ်ဆက်မပြတ်နက်ရှိုင်းစေကာ လန်ချန်း-မဲခေါင်ရန်ပုံငွေ၏ အကျိုးကျေးဇူးများကို ချဲ့ထွင်ပြီး ခြောက်နိုင်ငံမှ  ပြည်သူများနှင့် လူငယ်များ  အပြန်အလှန် ကူးလူးဆက်ဆံမှုကို တိုးမြှင့်၍ လန်ချန်း-မဲခေါင် ချစ်ကြည်ရေးကို မျိုးဆက်သစ်များထံ လက်ဆင့်ကမ်းသွားရပါမည်။ကျွန်တော်တို့သည်   ငြိမ်းချမ်းပြီး   အေးချမ်းသာယာသည့် လန်ချန်း-မဲခေါင်ကို တည်ဆောက်ကာ မြစ်ဝှမ်းတစ်ခုလုံး စီမံခန့်ခွဲမှု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို အားကောင်းအောင်ဆောင်ရွက်ပြီး မြစ်အထက်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်း ဇလဗေဒအချက်အလက်များကို မျှဝေကာ   အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုနှင့်   အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှု စသည့်နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ရာဇဝတ်မှုများကို တိုက်ဖျက်ရာတွင် အရှိန်အဟုန်မြှင့်တင်ပြီး“ဘေးကင်းလုံခြုံသော လန်ချန်း-မဲခေါင် လှုပ်ရှားမှု” နှင့် မဲခေါင်မြစ် ပူးတွဲကင်းလှည့်မှုများကို ကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်ကာ အေးအတူပူအမျှ အသိုက်အဝန်း တည်ဆောက်ရေးအတွက် လုံခြုံသော ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖော်ဆောင်ရပါမည်။လန်ချန်း-မဲခေါင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု စတင်တည်ထောင်စဉ်ကပင် လန်ချန်း-မဲခေါင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် “လေထဲတိုက်အိမ်ဆောက်ခြင်း (Talking-Shop)” မဟုတ်ဘဲ လက်တွေ့ကျကျ ဆောင်ရွက်သည့် “တွန်းအားပေးသည့် ယန္တရား” ကဲ့သို့ ဖြစ်ရမည်ဟု ကျွန်တော်တို့ သဘောတူခဲ့ကြပါသည်။ ပြည်သူကို ဗဟိုပြုပြီး ခြောက်နိုင်ငံမှ ပြည်သူများ၏ သုခချမ်းသာကို ဖော်ဆောင်ပေးရပါမည်။ အစပျိုးမှုမှတ်တိုင် အသစ်တစ်ခုတွင်  တရုတ်နိုင်ငံသည် အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများနှင့် ချစ်ခင်ရင်းနှီးခြင်း၊ ရိုးသားစွာဆက်ဆံခြင်း၊ အပြန်အလှန်အကျိုးဖြစ်ထွန်းခြင်း၊ အားလုံးပါဝင်ခြင်းဟူသော သံတမန်ဆက်ဆံရေး မူဝါဒကို ဆက်လက် ကိုင်စွဲထားပြီး မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်း ၅ နိုင်ငံနှင့်အတူ  လန်ချန်း-မဲခေါင်  ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၏ သစ်လွင်သော “ရွှေရောင် (၁၀) နှစ်” ကို အတူတကွ အစပြုဖွင့်လှစ်ကာ ငြိမ်းချမ်းသော၊ အေးချမ်းသော၊ သာယာဝပြောသော၊ လှပသော၊ ချစ်ကြည်ရင်းနှီးသော လန်ချန်း-မဲခေါင် အိမ်ဂေဟာကို လက်တွဲတည်ဆောက်ပြီး ဒေသတွင်းနှင့် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် လန်ချန်း-မဲခေါင်၏ အကျိုးပြုဆောင်ရွက်မှုများ ပံ့ပိုးကူညီပေးသွားမည်ဖြစ်ပါသည်။   ။(ဆောင်းပါးတွင်    ဖော်ပြထားသည်များမှာ စာရေးသူ၏ အာဘော်သာဖြစ်ပါသည်။)  
© Copyright 2024 SAC All Rights Reserved.