ဉာဏ်ရည်တုလှိုင်းများ

လူ့သမိုင်းကို လှိုင်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်တင်ပြသည့် ပုံစံမျိုးကို ကျွန်တော်တို့ ပထမဆုံးတွေ့မြင်ရသည်မှာ အယ်လ်ဗင်တော့ဖလာ၏ တတိယလှိုင်း(The Third Wave)စာအုပ်ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် အလားတူလှိုင်းများအဖြစ် ဥပမာပြုပြီး သမိုင်းကိုပုံဖော်သည့် အရေးအသားများရှိလာ သည်။ ယဉ်ကျေးမှုများ တိုးတိုက်မိခြင်း(The Clash of Civilizations) စာအုပ်ဖြင့်   လူသိပိုများသည့် ဆင်မြူရယ် ဟန်တင်တန်ကလည်း တတိယလှိုင်း (The Third Wave: Democratization in the Late Twentieth Century) ဆိုပြီး  ရေးသားခဲ့သည်။ ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာပိုင်းတွင်  အလားတူ ရေးသားခဲ့သည်က ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာကို ဦးဆောင်တိုးတက်စေခဲ့သူတစ်ယောက်လည်းဖြစ်၊ လက်ရှိမိုက်ခရိုဆော့ဖ်၏   အေအိုင်ဌာန  စီအီးအိုလည်းဖြစ်သည့် မူစတာဖာ ဆူလီမန်၏ ၂၀၂၃ ခုနှစ်ထုတ် နောက်လာမည့်လှိုင်း (The Coming Wave)စာအုပ်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်   ကျွန်တော်လည်း ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာ၏ ပါဝါပြန်လည်ဖြန့်ဝေမှု ပုံစံများကို ဆွေးနွေးတင်ပြရာတွင် လှိုင်းများအဖြစ် ပုံဖော်လျှင်  ပိုပြီးမြင်သာမည်ဟု  ယူဆမိပါသည်။

တကယ်တော့ ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာကို လှိုင်းများအဖြစ် ခွဲထုတ်ပြခဲ့သည်မှာ ဆူလီမန်လိုပင် ဉာဏ်ရည်တုလောကထဲမှ အတွင်းလူတစ်ယောက်ဖြစ်သည့် လီကိုင်ဖူးဖြစ်သည်။ လီသည် ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာ ဂုရုကြီးတစ်ယောက်ဖြစ်သလို လက်ရှိအချိန်တွင်လည်း ဆီနိုဗေးရှင်းဗန်းချားဆိုသည့် တရုတ်ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ကာ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ရော စီအီးအိုအဖြစ်ပါ ဦးဆောင်နေသူဖြစ်သည်။ သူက ၂၀၂၁ ခုနှစ်ထုတ် သူ့စာအုပ်    အေအိုင် ၂၀၄၁ ( AI 2041) ထဲတွင် ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာ တိုးတက်ပျံ့နှံ့လာသည့်ပုံစံကို လှိုင်းများဖြင့် ခွဲပြခဲ့သည်။

ပထမလှိုင်းကို အင်တာနက်အေအိုင်ဟု သူက နာမည်ပေးထားပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်တွင် အစပြုထားသည်။ ဂူးဂဲလ်၊  အမေဇုန်၊  ဖေ့စ်ဘွတ်တို့တွင် သုံးထားသည့် ရှာဖွေရေး၊ ကြော်ငြာ၊ ဂိမ်းနှင့် ဖျော်ဖြေရေးများအတွက်သုံးသည့် အေအိုင်မျိုးဖြစ်သည်။ ပျံ့နှံ့မှုကောင်းသော်လည်း ပါဝါအားနည်းသေးသည်။ သို့သော်  လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီအပေါ်  အေအိုင်၏ သွယ်ဝိုက်လွှမ်းမိုးမှု စတင်သည့်လှိုင်းဖြစ်သည်။

ဒုတိယလှိုင်းကို သူက စီးပွားရေးအေအိုင်ဟုနာမည်ပေးထားပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် အစပြုထားသည်။ ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှု၊ ပညာရေး၊ အများပြည်သူဝန်ဆောင်မှု၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ၊ ကုန်စည်ထောက်ပို့လုပ်ငန်းပိုင်းတို့တွင် အေအိုင်ဝင်ရောက်လာသည့်ကာလဖြစ်သည်။ အများပြည်သူနှင့်  တိုက်ရိုက်ပတ်သက်လာပြီဖြစ်၍ ပါဝါပျံ့နှံ့မှု အလယ်အလတ်တန်းစားဖြစ်လာသလို ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း ကလည်း    အလယ်အလတ်လောက်အထိ ရှိနေသေးသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။

တတိယလှိုင်းကို သူက  သိမြင်နားလည်မှု အေအိုင်ဟု အမည်ပေးထားပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဝန်းကျင်တွင် အစပြုထားသည်။ လုံခြုံရေး၊ လက်လီဈေးကွက်၊ စွမ်းအင်၊ အင်တာနက်နည်းပညာ၊  နည်းပညာမြင့် အိမ်များနှင့် မြို့ကြီးများတွင်သုံးလာသည့် အေအိုင်နည်းပညာကို   ဆိုလိုသည်။   နည်းပညာဘက်မှ ကြည့်လျှင် ကွန်ပျူတာအမြင်နှင့် စကားသံနားလည်နိုင်စွမ်းတို့ အသက်ဝင်လာသည့်ကာလဖြစ်သည်။ ပါဝါပျံ့နှံ့မှုအားကောင်းလာသော်လည်း အလယ်အလတ်ဟုပင် ဆိုနိုင်သေးသည်။ ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းလည်း   အလယ်အလတ်လောက်တွင် ရှိနေသေး၍ပင်။  ဥပမာပေးရလျှင် ဆီရီတို့၊ အလက်ဇာတို့လို မျိုးဖြစ်သည်။   အေအိုင်သည်  ကမ္ဘာကြီးကို အာရုံခံစားပြီး အဓိပ္ပာယ်ပြန်ဆိုနိုင်လာပြီဖြစ်သည်။

စတုတ္ထလှိုင်းကို သူက အလိုအလျောက်အေအိုင်ဟု အမည်ပေးထားပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် အစပြုထားသည်။ စိုက်ပျိုးရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတို့တွင် အေအိုင်ပါဝင်လာသည့်ကာလဖြစ်သည်။  ဥပမာပေးရလျှင်  မောင်းသူမဲ့ ဒရုန်းများ၊ မောင်းသူမဲ့ကားများနှင့် စက်ရုပ် များဖြစ်သည်။ ပါဝါပျံ့နှံ့မှုက အထူးပြုလုပ်ငန်းကြီးများဘက်သို့  ယိမ်းလာသည်။ ထိန်းကျောင်းဖို့ ခက်လာသည်။ အေအိုင်ဦးဆောင်သည့် အလိုအလျောက်အလုပ်လုပ်သည့်စက်များ  လက်တွေ့ ကမ္ဘာထဲသို့ ဝင်ရောက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

ဆိုခဲ့သလို  သူ့စာအုပ်က ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်ဖြစ်၍ လှိုင်းများမှာ ထိုနေရာတွင် ရပ်သွားသည်။ ယခု ကျွန်တော်တို့ရောက်နေသည်က ၂၀၂၆ ခုနှစ်။ ကြားထဲတွင် နောက်တစ်လှိုင်းရှိလာ ပြီဖြစ်သည်။ ထိုလှိုင်းမှာ  ဂျင်နရေးတစ်အေအိုင်ဖြစ်သည်။ လူတိုင်းသိနေသည့် နည်းပညာများနှင့် ပြောရလျှင် ချတ်ဂျီပီတီ၊ ဂျမနိုင်း၊ ကိုပိုင်းလော့တို့လို ဂျင်နရေးတစ်အေအိုင်များ၏ခေတ်ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်မှကြည့်လျှင်   ပါဝါသည်   အများပြည်သူလက်ထဲသို့ ပိုမိုပျံ့နှံ့လာသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ သို့သော် ကြီးလေကောင်းလေဟုဆိုသည့် Scaling Law ၏ သဘောတရားဖြင့်ကြည့်လျှင် ပါဝါသည် လုပ်ငန်းကြီးများနှင့် အစိုးရများထံသို့ ပိုမိုစုစည်းလာသည်ကိုလည်း တွေ့နိုင်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ပါဝါပျံ့နှံ့မှုနှင့် ပါဝါဗဟိုချက်စုမှုတို့ အပြိုင်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဝိရောဓိကာလတစ်ခုဖြစ်သည်။  ထို့ကြောင့် ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းမှာ ပိုမိုခက်ခဲလာပြီး အေအိုင်အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် သက်ဆိုင်သည့်ပြဿနာများလည်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။ စည်းမျဉ်းဥပဒေများဘက်မှ ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကိုလည်း တဖြည်းဖြည်း မြင်တွေ့လာရသည်။ ထို့ကြောင့်  ကျွန်တော်က  အဆိုပါ ပဉ္စမလှိုင်းကို   ၂၀၂၄  ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင်  စတင်ခဲ့သည်ဟုယူဆပြီး  ‘ဂျင်နရေးတစ် အေအိုင်လှိုင်း’ ဟု အမည်ပေးလိုသည်။

လက်ရှိအချိန်တွင် အေအိုင်အတွင်း လူများက အေအိုင်နည်းပညာနှင့်ပတ်သက်၍ ဘယ်လိုစဉ်းစားကြပါသလဲ။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်ထုတ် AI First စာအုပ်ထဲတွင် စာရေးသူနှစ်ယောက်ဖြစ်သည့် အဒမ်ဘရော့မန်းနှင့် အန်ဒီဆက်ခ်တို့ အိုင်းပင်း အေအိုင်စီအီးအို ဆမ်အော့ထ်မန်းနှင့် တွေ့ဆုံစကားပြောခဲ့သည့် အကြောင်းရေးထားသည်ကို တစ်ဆင့်ပြန်လည်ဖောက်သည်ချလိုပါသည်။ မိတ်ဆက်ရလျှင် ဘရော့မန်းသည် လက်ရှိစတားဘက်ခ် ကော်ဖီဆိုင်များ၏  ဒစ်ဂျစ်တယ်အမှုဆောင်ချုပ်။ ဆက်ခ်သည် အမေဇုန်၏ ဒုဥက္ကဋ္ဌဟောင်းဖြစ်ပြီး အေအိုင်ဖြင့်မောင်းနှင်သည့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုကို အကြံဉာဏ်များပေးခဲ့သူ။  ထို့ပြင်  အေအိုင်လောကအတွင်း၌သာ    အသုံးများသော  ‘အေအိုင် ပထမ’ ဆိုသည့်သဘောတရားကို  အများပြည်သူနှင့်   မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ကြသူများဖြစ်သည်။ သူတို့သည် ဆမ်အော့ထ်မန်းကို လက်ရှိသူတို့ဦးဆောင်နေသည့် စတားဘက်ခ်လုပ်ငန်းအတွက် နည်းပညာ အကြံဉာဏ်တောင်းခံဖို့လာကြခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် အော့ထ်မန်း၏အဖြေက သူတို့ကို ထိတ်လန့်သွားစေခဲ့သည်။

“ကျွန်တော်တို့ ကြားလိုက်ရတဲ့စကားကို မျှော်လင့်မထားမိဘူး။ ‘အေဂျီအိုင် ဟုတ်လား’လို့ ပြန်မေးမိလိုက်တယ်။ အေဂျီအိုင်ဆိုတာ အထွေထွေဉာဏ်ရည်တုဆိုတာ ကျွန်တော်တို့သိပါတယ်။ ယေဘုယျပြောရရင် သူတို့ဘာသာသူတို့ စဉ်းစားနိုင်စွမ်းရှိတဲ့ အေအိုင်မိုဒယ်လ်တွေလို့ နားလည်ထားပြီးသား ပါ။ တာမင်နေတာ ရုပ်ရှင်တွေထဲကလူလို လုပ်ကိုင်လှုပ်ရှားနိုင်တဲ့ စက်ရုပ်တွေလိုမျိုးပေါ့။ သူက အေဂျီအိုင်ဆိုတဲ့စကားလုံးကို ကျွန်တော်တို့ သိပြီးသားပုံစံမျိုး ပေါ့ပေါ့ပါးပါးပဲပြောသွားတာ။ တကယ်တမ်းက အေဂျီအိုင်အကြောင်း အဲဒီလောက် လေ့လာထားတာမဟုတ်ဘူး။ ဒါနဲ့ပဲ ‘ခင်ဗျား အေဂျီအိုင် လို့ပြောလိုက်တာ ဘာအဓိပ္ပာယ်လဲ’လို့ သူ့ကိုပဲ ပြန်မေးလိုက်မိတယ်။ ဒီဂြိုဟ်ပေါ်က အရေးကြီးဆုံး အေအိုင်ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ကို ဒီလောက်တုံးတဲ့မေးခွန်းမျိုး မေးရသလားဆိုတဲ့ပုံစံမျိုး  သူက  ကျွန်တော်တို့ကို ဝေ့ကြည့်လိုက်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ခဏရပ်ပြီး စဉ်းစားပြီးတဲ့နောက်မှာတော့ ‘မေးခွန်းက ကောင်းပါတယ်။ အေအိုင်က ဝတ္ထုတွေထဲကလို သိပ္ပံပညာထိုးဖောက်အောင်မြင်မှုမျိုးတွေ သူ့ဘာသာ သူလုပ်နိုင်တော့မှပဲ ကျွန်တော် အဲဒီအကြောင်းကို ပြောတော့မယ်’လို့ ဆက်ပြောလိုက်တယ်”ဟု ရေးထားသည်။

ဘရော့ခ်မန်းနှင့် ဆက်ခ်တို့မမှားပါ။ အေဂျီအိုင်၊ အထွေထွေဉာဏ်ရည်၊ စူပါဉာဏ်ရည်၊ အမှတ်ထူး၊ ခေတ်သစ် ကျူနင် စမ်းသပ်မှုဆိုသည့် စကားလုံးများသည် အိပ်မက်သာသာပင်ရှိသေးသည်မဟုတ် ပါလား။ သို့သော် အော့ထ်မန်းလို လူတစ်ယောက်က စတားဘက်ခ်လုပ်ငန်းအတွက် အနာဂတ် နည်းပညာအကြံပြုရာတွင် အေဂျီအိုင်ဟု ပြောလိုက်ခြင်းမှာ ဆန်းသည်။ ထိုအနေအထားကို  အမှတ်ထူးဟု နာမည်ပေးထားသော စာရေးဆရာ ရေးကာ့ဇ်ဝဲလ် ကတော့ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် အမှတ်ထူးပိုနီးလာပြီ (The Singularity Is Nearer)ဆိုသည့် စာအုပ်ကို ထပ်ရေးခဲ့သည်။  တကယ်နီးနေပြီလား။  နီးနေပြီဆိုလျှင်  ကျွန်တော်တို့ကြုံဖူးသမျှ  အကြီးဆုံးနည်းပညာလှိုင်းနှင့်  ကြုံရတော့မည်ဆိုသည့် အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်သည်။

MDN