ကန်စွန်းရွက်စားခြင်းဖြင့်ရရှိနိုင်သော ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးများ

   နေ့စဉ်အသုံးများသော ဟင်းရွက်တစ် မျိုးဖြစ်သည့် ကန်စွန်းရွက်၏အင်္ဂလိပ် အမည်မှာ Water Greens/Rabbit Greens ဖြစ်ပြီး Convolvulaceae မျိုးရင်းနှင့် ရုက္ခ ဗေဒအမည်မှာ Ipomoea Reptans Poir/ Ipomoea Aquatica ဖြစ်သည်။ ကန်စွန်း ပင်သည်  အပူပိုင်းဒေသ  ကုန်းတစ်ပိုင်း၊ ရေတစ်ပိုင်းပေါက်ရောက်သော အပင်မျိုး ဖြစ်ပြီး ဟင်းသီးဟင်းရွက်အဖြစ် စိုက်ပျိုး လေ့ရှိသည်။

ကန်စွန်းရိုးနီ(Rabbit Greens)

     လယ်ကန်စွန်းဟုခေါ်သော  ကန်စွန်းရိုးနီသည် Convolvulaceae မျိုးရင်းဝင်ဖြစ် ပြီး  ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့်   Ipomoea Aquatica Forsk ဖြစ်သည်။ ကန်စွန်းရိုးနီ အပင်သည် တစ်နှစ် သို့မဟုတ် နှစ်ရှည်ခံ ရေလျှောက်ပင်ဖြစ်ပြီး      ပင်စည်ရိုးနီ၍ ခေါင်းပွဖြစ်သည်။ အဆစ်များမှ အမြစ်များ ထွက်ပြီး အဆစ်နေရာတွင် အခေါင်းပိတ် ဖြစ်သည်။  မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြား   ရေ မြောင်း၊ ရေကန်များနှင့် လယ်ကွက်များ တွင် အလေ့ကျပေါက်ရောက်ပြီး စိုက်ပျိုး ပင်အဖြစ်လည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။ လှံစွပ်ပုံ သို့မဟုတ် သုံးထောင့်ပုံ ၃-၆ လက်မရှည် သည့်    ရွက်လွှဲထွက်သည်။    ရွက်ထိပ် အလွန်ချွန်ပြီး ရွက်ရင်းမြားသွားပုံရှိသည်။ ခရမ်းဖျော့ရောင်အမွေးမပါသည့်  ခေါင်းလောင်းပုံအပွင့်ကြီးဖြစ်ပြီး သီတင်းကျွတ် မှ တပို့တွဲလအတွင်းပွင့်သည်။ လုံးဝိုင်းပြီး အမွေးမဲ့သည့်အသီး အချင်း ၁/၂ လက်မ ခန့်ရှိပြီး ရင့်မှည့်က အက်ကွဲသည်။ အစေ့ လေးစေ့  သို့မဟုတ် နှစ်စေ့ရှိ၍  ပိုးသား ကဲ့သို့    အမွေးများရှိပြီး   တပို့တွဲလနှင့် တပေါင်းလတွင် သီးမှည့်သည်။ အသုံးပြု နိုင်သည့်အစိတ်အပိုင်းများမှာ  အရွက်ပင် ဖြစ်သည်။

ကန်စွန်းရွက်စားသုံးမှုပုံစံ

    ကန်စွန်းရွက်ကို    ကန်စွန်းရွက်နှင့် ချဉ်ပေါင်ချဉ်ရည်ချက်၊   ကန်စွန်းရွက် ကြော်၊  ကန်စွန်းရွက်ပြုတ်အတို့အမြှုပ်၊ ကန်စွန်းရွက်ရခိုင်သုပ်၊ အကြော်မှုန့်နှင့်ကန်စွန်းညွန့်ကြော်တို့မှာ    လူအများစားသုံးကြသည့်နည်းများဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် လူကြိုက်များသည့် ကော်ရည်ခေါက်ဆွဲ၊ ဟော့ပေါ့၊ မာလာရှမ်းကောတို့တွင်လည်း ကန်စွန်းရွက်ပါသည်။

ကန်စွန်းရွက်ကို ဆေးဖက်ဝင်အသုံးပြုပုံများ

ပြည်တွင်း၊   ပြည်ပ   ဆေးကျမ်းများကလည်း ကန်စွန်းရွက်သည် စိန် (Arsenic) အဆိပ်ကိုပြေစေသည်ဟု  အဆိုရှိသည်။

မြန်မာ့တိုင်းရင်းဆေးကျမ်းတွင် ကန်စွန်း ရွက်သည် နှလုံးရောဂါကိုလျော့ပါးစေခြင်း၊ ကင်ဆာကိုကာကွယ်ခြင်း၊ အမျိုးအစား-၂ ဆီးချိုရောဂါကို သက်သာစေခြင်း၊ အဆိပ် အတောက်ဖြစ်ပါက  ထန်းလျက်နှင့် ကန်စွန်းရွက်ကိုကျို၍ သောက်သုံးနိုင်ခြင်း စသည်ဖြင့် ကန်စွန်းရွက်၏ ဆေးဖက်ဝင်ပုံများကို ဖော်ပြထားသည်။   ထို့ပြင် ကန်စွန်းရွက်ရည်ကို   မီးလောင်နာ၊    ရေ ငတ်နာ၊  ဆီးနှင့်ပတ်သက်သည့်   အဖျားရောဂါများ    ပျောက်ကင်းစေရန်လည်းကောင်း၊    အဆိပ်အတောက်ပြေစေရန် လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ အရွက် ကိုဟင်းချက်စားပါက    သွေးဝမ်းရောဂါ ပျောက်ကင်းသည်။ ကန်စွန်းရွက်ကို ထန်း လျက်၊  မန်ကျည်းမှည့်နှင့်  ဆားထည့်၍ ကျိုသောက်ပါက  ဆီးကျောက်တည်ခြင်းနှင့် ဆီးရောဂါဟူသမျှ ပျောက်ကင်းသည်။ ဆီးအိမ်တွင်ဆီးရှိသော်လည်း ဆီးမထွက်ခြင်းနှင့်  ဓမ္မတာလွန်ခြင်းရောဂါအတွက် ကန်စွန်းရွက်ကို  ဘူးရွက်၊ မန်ကျည်းရွက် တို့နှင့်    ညီမျှစွာကြိတ်၍   ဆန်မှုန့်ညက် နှင့်ဖျော်ပြီး  ဆီးခုံပေါ်တင်ထားပါက ၁၅ မိနစ်အတွင်း ဆီးကျဆင်းပြီး ဓမ္မတာလွန် ခြင်းလည်း  ရပ်တန့်စေသည်။ ကန်စွန်းရွက် ကို  ပြုတ်သောက်ပါက  ရင်ပြည့်ဝမ်းကျ ရောဂါ   ပျောက်ကင်းပြီး  ငန်းမန်းရှိသော အနာကို ဘူးရွက်များနှင့်ရောစပ်၍ ရေစိမ် ပြီး  အနာကိုဆွတ်လိမ်းခြင်းအားဖြင့်  ငန်းမန်းကျစေနိုင်သည်ဟု      ဖော်ပြထား သည်။ 

ကန်စွန်းရိုးနီ၏ ကျန်းမာရေး အကျိုးကျေးဇူးများ

မြန်မာကန်စွန်းခေါ် ကုန်းပေါ်ပေါက်သော ကန်စွန်းသေးသေးက တရုတ် ကန်စွန်းထက်  ပို၍ဆေးဖက်ဝင်သည်ဟု အယူရှိကြသည်။  မြန်မာကန်စွန်းတွင်ပင် ကန်စွန်းရိုးနီက ပို၍ဆေးဖက်ဝင်ပြီး ဝမ်း ကိုပျော့ပျော့သွားစေကာ    ပိုးသတ်ဆေး အဆိပ်သင့်မှုများကို  ရှေးဦးသူနာပြု နည်းအဖြစ် သုံးစွဲနိုင်သည်။ မြန်မာဆေး ကျမ်းများအဆိုအရ ကန်စွန်းရိုးနီသည် ချို၍အေးခြင်း၊ နို့ရည်ကိုဖြစ်စေခြင်း၊ ရေ၌ ဖြစ်သောပိုးတို့ကိုပယ်တတ်ခြင်း၊ လေနှင့် သလိပ်ကိုဖြစ်စေခြင်း၊အဆိပ်ကိုပြေစေ ခြင်းနှင့်  အရွက်ရည်သည် မီးလောင်နာ၊ ဆီးနှင့်ပတ်သက်သောရောဂါနှင့် ပူလောင် ခြင်းတို့ကိုပျောက်ကင်းစေသည်ဟု ဖော်ပြ ထားသည်။

သွေးတွင်းကိုလက်စထရော ကျစေသော ကန်စွန်းရွက်

ကန်စွန်းရွက်သည်  သဘာဝအတိုင်းကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး  ကို လက်စထရောများကိုလည်း လျှော့ချပေး နိုင်သောကြောင့် ကန်စွန်းရွက်ကို ကြော် စားပေးခြင်းဖြင့်  Triglycoside   ကဲ့သို့ မကောင်းသည့်  ကိုလက်စထရောများ ကျစေပြီး ကိုယ်အလေးချိန်ကျစေရန် အထောက်အကူပြုသည်။     ထို့ကြောင့် ကန်စွန်းရွက်က ကိုလက်စထရောပမာဏ ကိုလျှော့ချရာတွင် အကောင်းဆုံးအခန်း ကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည်။

အသည်းအတွက် ကောင်းမွန်စေသော ကန်စွန်းရွက်

ကန်စွန်းရွက်တွင်ပါဝင်သော အဆိပ် ပြေစေသည့် ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်အာနိသင် များ၏အစွမ်းသတ္တိကြောင့်  အသည်းကို အဆိပ်အတောက်ကင်းစင်စေရန်နှင့် အသည်းနှင့်ပတ်သက်သည့် ပြဿနာများ နှင့် အသားဝါခြင်းကို ပြန်လည်ကုစားရာ တွင် အထောက်အကူပေးသည်။ Ayurve-dic ဆေးပညာသုတေသနပြုချက်များအရ ကန်စွန်းရွက်တွင် Detoxification အင်ဇိုင်း များကိုပြုပြင်ပေးခြင်း၊ Antioxidant နှင့် Free  Radical Scavenger   ဂုဏ်သတ္တိ များပါဝင်နေသောကြောင့် ကန်စွန်းရွက် သည် ဓာတုဗေဒနည်းကြောင့်ဖြစ်စေသော      အသည်းပျက်စီးမှုကို   ကာကွယ်ပေးနိုင်ကြောင်း သိရသည်။

သွေးအားနည်းခြင်းကို ကာကွယ်‌ပေးသော ကန်စွန်းရွက်

ကန်စွန်းရွက်တွင် ဟေမိုဂလိုဘင်ဖွဲ့စည်း ရန်  ခန္ဓာကိုယ်မှလိုအပ်သည့် အရေးကြီးသတ္တုဓာတ်တစ်မျိုးဖြစ်သော   သံဓာတ် ပါဝင်မှုကြောင့် သွေးနီဥဆဲလ်များဖြစ်ပေါ် မှုကိုအားပေးပြီး    သွေးအားကောင်းစေ သည်။ သံဓာတ်သည် သွေးအားနည်းရောဂါ ရှိသူများနှင့်  ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်တွင် သံဓာတ်လုံလောက်စွာရရှိပါက သွေးအား နည်းရောဂါများ    မဖြစ်ပွားစေနိုင်သဖြင့်ကန်စွန်းရွက်နုများသည် သွေးအားနည်းသူ များအတွက် အကောင်းဆုံးဓာတ်စာဖြစ် သည်။ ကန်စွန်းရိုးနီကို ပြုတ်သောက်ခြင်း ဖြင့်လည်း သွေးအားနည်းခြင်းကို သက်သာ စေနိုင်သည်။

အစာကြေဝမ်းမှန်စေသော ကန်စွန်းရွက်

ကန်စွန်းရွက်တွင် အမျှင်ဓာတ်များ ကြွယ်ဝမှုကြောင့် မတူညီသောအစာခြေ စနစ်ကို ကောင်းမွန်စေသည့်အပြင် အစာအိမ်လမ်းကြောင်းတွင် ပြဿနာများမဖြစ် စေရန်လည်း သဘာဝအတိုင်း သက်သာစေရန် ကာကွယ်ပေးသည်။ အမျှင်ဓာတ်လုံလောက်စွာရရှိသည့်အခါ အစာချေဖျက် နိုင်စွမ်းပိုကောင်းစေပြီး    ဝမ်းမှန်စေသည့် အတွက် ဝမ်းချုပ်သည့်အခါတွင် ကန်စွန်း ရွက်ကြော်စားခြင်း သို့မဟုတ် ရေလုံပြုတ် စားခြင်းများ ပြုလုပ်ပေးနိုင်သည်။ ကန်စွန်း ရွက်သည် အပျော့စားဝမ်းနုတ်ဆေးဖြစ်သောကြောင့် အစာမကြေခြင်းနှင့် ဝမ်းချုပ် ခြင်းဝေဒနာ ခံစားရသူများအတွက်  ကန် စွန်းရွက်ပြုတ်ရည်က  ဝမ်းချုပ်မှုကို ဖြေလျှော့ပေးနိုင်ပြီး  အူလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်းအတွက် ကုသရာတွင်လည်းအသုံးပြုနိုင်သည်။

မျက်စိအားကောင်းစေသော ကန်စွန်းရွက်

ကန်စွန်းရွက်တွင် မျက်စိကျန်းမာရေး အတွက် အဓိကအရေးပါသည့် ဗီတာမင်- A၊  ကာရိုတီးနွိုက်  (Carotenoid)   နှင့် လူတင် (Lutein) ဓာတ်များပါဝင်ပြီး ကန် စွန်းရွက်က မျက်စိအတွင်းတိမ်ဖြစ်ခြင်းကိုကာကွယ်ပေးသည့် Glutathione ပမာဏ ကိုလည်း မြှင့်တင်ပေးသောကြောင့် မျက်စိ အားကောင်းလိုသူများ ကန်စွန်းရွက်ကို စားပေးသင့်သည်။

ဆီးချိုကိုသက်သာစေသော ကန်စွန်းရွက်

ကန်စွန်းရွက်ကို ပုံမှန်စားသုံးခြင်းသည် ဆီးချိုကြောင့်ဖြစ်စေသော ဓာတ်တိုးဖိစီး မှုအား     ခုခံနိုင်စွမ်းကို   တိုးစေကြောင်းသုတေသနပြုချက်များအရ  သိရှိရသည်။ ထို့ပြင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များ ဆီးချို ရောဂါကုသရာတွင်လည်း    အသုံးပြုနိုင်သည်။

ကိုယ်ခံအားကောင်းစေသော ကန်စွန်းရွက်

ကန်စွန်းရွက်တွင် ခန္ဓာကိုယ်ထဲတွင်ရှိ သည့်  Free  Radicals ကို  လျှော့ချပေး သည့် ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်အာနိသင်များရှိ ပြီး ဗီတာမင်နှင့် သတ္တုဓာတ်များ၏အစွမ်း ကြောင့်   ကိုယ်ခံအားစနစ်ကျန်းမာစေရန်  အထောက်အကူဖြစ်စေသည့်အပြင်  ဗီတာ မင်-C   များစွာပါဝင်သောကြောင့် ကိုယ်ခံ အားကို ကောင်းမွန်စေသည်။

နှလုံးကျန်းမာစေသော ကန်စွန်းရွက်

ကန်စွန်းရွက်တွင် ဗီတာမင်-A   နှင့် ဗီတာမင်-C တို့ကဲ့သို့ ခန္ဓာကိုယ်အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည့်    အာဟာရဓာတ် များပါရှိသည့်အပြင်   ဘီတာကယ်ရိုတင်း (Betacarotene)  မြင့်မားစွာပါဝင်သော ကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ Free Radicals ကိုလျှော့ချရန်  Antioxidants    အဖြစ်    လုပ်ဆောင်ပေးပြီး  Oxidized Cholesterol မဖြစ်စေရန် ကာကွယ်ပေးသည်။ Oxidized Cholesterol  က   သွေးကြောနံရံများတွင် ကပ်နေပြီး သွေးကြောများပိတ်ဆို့ခြင်း၊   အဆီပိတ်ခြင်း၊  သွေးကြောကျဉ်းခြင်း၊ နှလုံးဖောက်ခြင်း  သို့မဟုတ် လေဖြတ် ခြင်းတို့ဖြစ်စေနိုင်သည်။  သွေးတွင်းကိုလက်စထရောပါ     ကျဆင်းစေသော ကြောင့်  နှလုံးသွေးကြောပိတ်ခြင်း၊ နှလုံး ထိခိုက်ခြင်း၊ လေဖြတ်ခြင်းတို့ကို ကာကွယ် ပေးပြီး   လျော့ကျစေသည်။    ထို့ပြင် ဖောလိတ်ဓာတ်ပါဝင်မှုကြောင့်     နှလုံး ထိခိုက်ခြင်း၊  လေဖြတ်ခြင်းတို့ကိုဖြစ်စေ သည့်  အန္တရာယ်ဓာတ်ပစ္စည်း  ဟိုမိုဆိုက် စတင်း  (Homocysteine)  ကို ဟန့်တားပေး နိုင်ပြီး မဂ္ဂနီဆီယမ်  (Mg) ကြောင့်    သွေး ဖိအားကိုကျစေကာ    နှလုံးရောဂါမဖြစ် အောင်  ကာကွယ်ပေးနိုင်သဖြင့်    နှလုံး ကျန်းမာလိုသူများ ကန်စွန်းရွက်ကို ပုံမှန် စားပေးသင့်သည်။

ဆီးနှင့်ကျောက်ကပ်ကျန်းမာရေးကိုကောင်းကျိုးပြုသော ကန်စွန်းရွက်

ကန်စွန်းရွက်တွင် ရေဓာတ်ပါဝင်မှုများ သောကြောင့် ဆီးသွားစေရန် အထောက် အကူပြုပြီး ကျောက်ကပ်ကောင်းမွန်စွာအလုပ်လုပ်နိုင်ရန်     ကူညီပေးသည်။ ကျောက်ကပ်မကျန်းမာခြင်း၊ ဆီးပြဿနာ ရှိခြင်း    ခံစားနေရပါက ကန်စွန်းရွက် စားပေးသင့်သည်။

အရေပြားကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းမွန်သော ကန်စွန်းရွက်

ကန်စွန်းရွက်တွင်ပါဝင်သည့် အာဟာရ ဓာတ်များသည်  အရေပြားဆဲလ်များ အသစ်ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်ရန် ကူညီပေးပြီး အရေပြားတွင်    အမာရွတ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ အနီစက်များဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို သက်သာစေ နိုင်သည်။ အင်းဆက်ပိုးမွှားများကိုက်သောကြောင့် အမာရွတ်ကျန်ခြင်းကို သက်သာ စေလိုပါက   အနာပေါ်   ကန်စွန်းရွက်အေးအေးလေးကပ်ပေးခြင်းဖြင့်   အဆင် ပြေသွားနိုင်သည်။

အနည်းငယ်သတိထားရန်လိုသော ကန်စွန်းရွက်

ကျန်းမာရေးအတွက်   ကောင်းကျိုး များစွာရရှိစေသော ကန်စွန်းရွက်ကို အများကြီးစားလျှင် ဝမ်းနူးနိုင်သောကြောင့် အလွန်အကျွံ မစားရန်လိုသည်။

ကန်စွန်းရွက်သည် အဆိပ်အတောက် ဖြေရာ၌ အထောက်အကူပြုပေးနိုင်ခြင်း၊  ကန်စွန်းရွက်နှင့်ရေ  ရောစပ်ပြီး အအေး ကြပ်ထုပ်ပြုလုပ်၍ ဖျားနာမှုကို ကုသနိုင် ခြင်း၊ ကန်စွန်းရွက်ပြုတ်ရည်ကို သောက် ပေးခြင်းဖြင့် ၀မ်းချုပ်မှုကိုသက်သာစေနိုင်ခြင်း၊   သန်ကောင်ပြန့်ပွားမှုကို  ကုသနိုင် ခြင်း၊ အသားဝါရောဂါနှင့်  အသည်းရောဂါပြဿနာများကုသနိုင်ခြင်း၊ ကိုယ်၀န်ဆောင်မိခင်များတွင်    ဆီးချိုရောဂါကို ကုသနိုင်ခြင်း စသည့်ကောင်းကျိုးများရရှိ နိုင်ပြီး  ကန်စွန်းဖူးကို  ပွေး၊  သဲဝဲ စသည့် အနာများအတွက် အနာအုံဆေးအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။  ဤကဲ့သို့ ဆေးဖက်ဝင်ပြီး  ဈေးနှုန်းချိုသာ၍ နေရာတိုင်း၌ လွယ်လင့်တကူ ဝယ်ယူရရှိနိုင်သည့်    ကန်စွန်းရွက်ကို ကျန်းမာလိုသူတိုင်း သင့်တင့်မျှတစွာ  စားသုံးပေးသင့်ကြောင်း  တင်ပြလိုက်ရပါသည်။

MWD