လျှပ်စစ်အန္တရာယ် ကာကွယ်ကြမည်

​တပေါင်း၊ တန်ခူးလများ ရောက်ရှိလာသည်နှင့်အမျှ မြန်မာ့မြေပေါ်၌ နေရောင်ခြည်က ပိုမိုတောက်ပလာပြီး ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုလုံး အပူရှိန်များ မြင့်တက်လာလေ့ရှိပါသည်။ နွေရာသီသည် ပျော်ရွှင်စရာသင်္ကြန်ပွဲတော်နှင့်အတူ ရောက်ရှိလာတတ်သော်လည်း တစ်ဖက်တွင် ပြင်းထန်သော အပူဒဏ်ကြောင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများစွာကို သယ်ဆောင်လာတတ်ပါသည်။ အပူဒဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပွားတတ်သော ရောဂါဝေဒနာများသည် အသက်အရွယ်မရွေး ဒုက္ခပေးနိုင်သဖြင့် ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းသည် ကုသခြင်းထက် ပိုမိုထိရောက်သော နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။​ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ရေဓာတ်မခန်းခြောက်စေရန် ဂရုပြုခြင်းနွေရာသီ၏ ပြင်းထန်သော အပူရှိန်အောက်တွင် ခန္ဓာကိုယ်သည် အပူချိန်ကို ထိန်းညှိရန်အတွက် ချွေးထွက်ခြင်းဖြင့် ကြိုးစားရပါသည်။ ထိုသို့ ချွေးထွက်များလာသည်နှင့်အမျှ ကိုယ်တွင်းရှိ ရေဓာတ်နှင့် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ဆားဓာတ်များ လျင်မြန်စွာ ဆုံးရှုံးသွားတတ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရေငတ်သည့် ခံစားချက်မရှိစေကာမူ တစ်နေ့လျှင် ရေနှစ်လီတာမှ သုံးလီတာအထိ ပုံမှန်သောက်သုံးသည့် အလေ့အကျင့်ကို မွေးမြူရပါမည်။ ရေဘူးကို လူနှင့်မကွာ ဆောင်ထားခြင်းဖြင့် ရေဓာတ် ခန်းခြောက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ခေါင်းမူးခြင်း၊ နုံးချိခြင်းနှင့် ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ထိရောက်စွာ ဟန့်တားနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။​အပူဒဏ်ကြောင့် ဖြစ်တတ်သော အဆုတ်ရောင်နှင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများနွေကာလတွင် လေထုသည် ခြောက်သွေ့နေပြီး ဖုန်မှုန့်များနှင့် မီးခိုးငွေ့များ ပိုမိုလွင့်ပျံနေတတ်ပါသည်။ ဤအခြေအနေသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို လှုံ့ဆော်မှုဖြစ်စေပြီး ချောင်းဆိုးခြင်း၊ ရင်ကျပ်ခြင်းနှင့် အဆုတ်ရောင်ရောဂါအထိ ဖြစ်ပွားစေနိုင်သော အခြေအနေများရှိပါသည်။ အထူးသဖြင့် လေထုညစ်ညမ်းမှုများပြားသော မြို့ပြဒေသများတွင် အပြင်ထွက်သည့်အခါတိုင်း Mask စနစ်တကျ တပ်ဆင်ခြင်းသည် ဖုန်မှုန့်များကို ကာကွယ်ရုံသာမက ရောဂါပိုးမွှားများ ဝင်ရောက်မှုကိုလည်း လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။ နေအိမ်အတွင်း၌လည်း ဖုန်မတက်အောင် သန့်ရှင်းရေးကို အလေးထားသင့်ပါသည်။​အစာအဆိပ်သင့်ခြင်းနှင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါကာကွယ်ရေးအပူချိန်မြင့်မားခြင်းသည် ဗက်တီးရီးယားများ ပေါက်ပွားရန် အကောင်းဆုံးပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖန်တီးပေးသဖြင့် အစားအစာများ အလွယ်တကူပုပ်သိုးတတ်ပါသည်။ နွေရာသီတွင် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောနှင့် အစာအဆိပ်သင့်ခြင်းများအဖြစ်များ ရခြင်းမှာ မလတ်ဆတ်သော အစားအစာများနှင့် သန့်ရှင်းမှုမရှိသော ယင်နားစာများကို စားသုံးမိခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဟင်းလျာများကို ချက်ပြုတ်ပြီးလျှင် သေချာစွာ ဖုံးအုပ်ထားခြင်း၊ သိုးနံ့ရသော အစားအစာများကို နှမြောတွန့်တို မနေဘဲစွန့်ပစ်ခြင်းနှင့် လတ်ဆတ်သော အသီးအနှံများကိုသာ ရွေးချယ်စားသုံးခြင်းဖြင့် အစာ လမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါများကို ကာကွယ်နိုင်ပါသည်။​အပူလျှပ်ခြင်း၏ အန္တရာယ်နှင့် လက္ခဏာများအပူလျှပ်ခြင်း (Heat Stroke) သည် နွေရာသီတွင် အသက်အန္တရာယ်ကို အပေးနိုင်ဆုံးသော အရေးပေါ်အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ခန္ဓာကိုယ်၏ အပူချိန်ထိန်းညှိစနစ်ပျက်ယွင်းသွားပြီး ကိုယ်အပူချိန် 104°F (40°C) အထက်သို့ရောက်ရှိသွားပါက သတိလစ်ခြင်း၊ ကယောင်ကတမ်းဖြစ်ခြင်းနှင့် အသက်ဆုံးရှုံးသည်အထိ ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် နေပူထဲတွင် ပင်ပန်းစွာ အလုပ်လုပ်သူများ သတိပြုရပါမည်။ အကယ်၍ မိမိကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေ၊ ပတ်ဝန်းကျင်မှ လူတစ်ဦးဦးဖြစ်စေ အသားအရေနီရဲလာခြင်း၊ ချွေးထွက်မလာတော့ဘဲ အသားပူလာခြင်းတို့ဖြစ်ပေါ်ပါက အေးမြသောနေရာသို့ အမြန်ရွှေ့ပြောင်းကာ အရေးပေါ်ကုသမှုခံယူရမည်ဖြစ်ပါသည်။​အရေပြားကို နေရောင်ခြည်ဒဏ်မှ ကာကွယ်ခြင်းပြင်းထန်သော ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (UV Rays) များသည် အရေပြားပေါ်ရှိ ဆဲလ်များကို ပျက်စီးစေပြီး ရေရှည်တွင် အရေပြားကင်ဆာ၊ တင်းတိပ်နှင့် အရေးအကြောင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင် ပါသည်။ ထို့ကြောင့် နေရောင်ခြည်တိုက်ရိုက် ထိတွေ့မှုကို ရှောင်ရှားရန် Sunscreen (နေလောင် ကာခရင်မ်) ကို အပြင်မထွက်မီ အမြဲလိမ်းပေးသင့် ပါသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာ့ရိုးရာသနပ်ခါးသည်လည်း နေရောင်ခြည်ဒဏ်ကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သော သဘာဝဆေးစွမ်းကောင်းတစ်ခုဖြစ်သဖြင့် အသုံးပြုသင့်ပါသည်။ အပြင်သွားလျှင်လည်း ထီး သို့မဟုတ် အနားကျယ်သော ဦးထုပ်များကို ဆောင်းခြင်းဖြင့် အရေပြားကျန်းမာရေးကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ပါသည်။​နွေရာသီနှင့် သင့်တော်သော အဝတ်အထည်များ ရွေးချယ်ခြင်းအဝတ်အထည် ရွေးချယ်မှုသည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အပူချိန်ကို တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မှုရှိပါသည်။ နွေရာသီတွင် ကျပ်ထုပ်နေသော အဝတ်အစားများ သို့မဟုတ် နိုင်လွန်ကဲ့သို့ လေဝင်လေထွက်မရှိသော အသားများကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး ချည်သား (Cotton) အင်္ကျီအပွများကိုသာ ဦးစားပေးဝတ်ဆင်သင့်ပါသည်။ အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အရောင်ရင့်သော အထည်များသည် အပူကို စုပ်ယူတတ်သဖြင့် အရောင်ဖျော့သော အဝတ်အထည်များကို ရွေးချယ်ခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို ပိုမိုအေးမြစေပြီး ချွေးထွက်ခြင်းကိုလည်း လျော့နည်းစေမည်ဖြစ်ပါသည်။​အပူချိန်မြင့်မားချိန်တွင် ပြင်းထန်သော ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုများကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းနွေရာသီ၏ နံနက် ၁၁ နာရီမှ ညနေ ၄ နာရီအထိသည် နေရောင်ခြည်အပြင်းဆုံးနှင့် အပူချိန်အမြင့်မားဆုံးအချိန်ဖြစ်ပါသည်။ ဤအချိန်အတွင်း ပြင်းထန်သောကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုများ၊ အားကစားလုပ်ခြင်းနှင့် ပင်ပန်းသောအလုပ်များကို လုပ်ဆောင်ပါက ခန္ဓာကိုယ်က အပူဒဏ်ကိုမခံနိုင်ဘဲ မူးလဲခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် မလွှဲမရှောင်သာ အလုပ်လုပ်ရပါကလည်း အနားယူချိန်ကို ခပ်စိပ်စိပ်ပြုလုပ်ပေးရန်နှင့် အရိပ်အာဝါသအောက်တွင်သာ နေထိုင်ရန် အရေးကြီးပါသည်။​သဘာဝသီးနှံများနှင့် အပူဒဏ်ခံနိုင်ရည်မြှင့်တင်ခြင်းနွေရာသီသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွက် ရေဓာတ်နှင့် ဗီတာမင်များ ပိုမိုလိုအပ်သော အချိန်ဖြစ်သဖြင့် သဘာဝမှပေးအပ်ထားသော ရာသီစာများကို စားသုံးသင့်ပါသည်။ ရေဓာတ် ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ပါဝင်သော ဖရဲသီး၊ သခွားသီးတို့သည် ကိုယ်တွင်း အပူကို ငြိမ်းစေသကဲ့သို့ အုန်းစိမ်းရည်သည်လည်း ကုန်ဆုံးသွားသော ဆားဓာတ်များကို ပြန်လည်ဖြည့်တင်းပေးနိုင်သော သဘာဝဓာတ်ဆားရည်ပင် ဖြစ်ပါသည်။ လတ်ဆတ်သော အသီးအနှံများကို နေ့စဉ်စားသုံးခြင်းဖြင့် ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို မြှင့်တင်ကာ နွေရာသီရောဂါများကို တွန်းလှန်နိုင်ပါသည်။​ကလေးငယ်များနှင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများအတွက် အထူးဂရုစိုက်မှုကလေးငယ်များသည် ကိုယ်ခန္ဓာကြီးထွားဆဲဖြစ်ပြီး သက်ကြီးရွယ်အိုများသည် ကိုယ်ခံအားစနစ် လျော့နည်းလာသူများဖြစ်သဖြင့် အပူဒဏ်၏ ရိုက်ခတ်မှုကို အဆိုးရွားဆုံးခံစားရနိုင်ခြေရှိပါသည်။ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့၏ဝေဒနာကို တိကျစွာ မဖော်ပြနိုင်သည်မှာများသဖြင့် မိသားစုဝင်များက အထူးသတိထားစောင့်ကြည့်ရပါမည်။ ၎င်းတို့ကို အေးမြသောနေရာတွင်ထားရှိခြင်း၊ ရေကို မကြာခဏသောက်သုံးစေခြင်းနှင့် ယားယံခြင်းကဲ့သို့သော အရေပြားပြဿနာများမဖြစ်အောင် သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ပေးခြင်းတို့ဖြင့် ဂရုစိုက်ရပါမည်။​ယင်ကောင်မှတစ်ဆင့် ကူးစက်တတ်သော ကာလဝမ်းရောဂါအပူရှိန်နှင့်အတူ ယင်ကောင်များ ပေါများလာခြင်းသည် ကျန်းမာရေးအတွက် ကြီးမားသော ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ယင်ကောင်များသည် မသန့်ရှင်းသော နေရာများမှ ရောဂါပိုးများကို အစားအစာများပေါ်သို့ သယ်ဆောင်လာတတ်သဖြင့် ကာလဝမ်းရောဂါကဲ့သို့သော ပြင်းထန်ဝမ်းပျက် ရောဂါများဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် အစားအစာများကို ယင်မနားအောင် စနစ်တကျဖုံးအုပ် ခြင်းနှင့်အတူ အစာမစားမီနှင့် အိမ်သာမှအထွက်တွင် လက်ကို ဆပ်ပြာဖြင့် စင်ကြယ်စွာ ဆေးကြောခြင်းဖြင့် ရောဂါကူးစက်မှု ကွင်းဆက်ကို ဖြတ်တောက်ရမည်ဖြစ်ပါမည်။​အယ်လ်ကိုဟောနှင့် ကဖိန်းဓာတ်ပါသော သောက်စရာများကို ဆင်ခြင်ခြင်းနွေရာသီတွင် ရေငတ်ပြေစေရန်အတွက် အရက်၊ ဘီယာ သို့မဟုတ် ကော်ဖီတို့ကို သောက်သုံးခြင်းသည် မှားယွင်းသော အယူအဆတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ အယ်လ်ကိုဟောနှင့် ကဖိန်းဓာတ်များသည် ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ရေဓာတ်ကို ဆီးအဖြစ် စွန့်ထုတ်မှုကို မြန်ဆန်စေသဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို ပိုမိုရေဓာတ်ခန်းခြောက်စေပါသည်။ ထို့အပြင် ကိုယ်တွင်းအပူချိန်ကိုလည်း မြင့်တက်စေနိုင်သဖြင့် နွေရာသီတွင် ထိုသောက်စရာများကို အတတ်နိုင်ဆုံးရှောင်ကြဉ်ပြီး ရေရိုးရိုး သို့မဟုတ် သဘာဝသစ်သီးဖျော်ရည်များကိုသာ အစားထိုးသောက်သုံးသင့်ပါသည်။​နွေရာသီတွင် မျက်စိနာခြင်းနှင့် မျက်စိကျန်းမာရေးခြောက်သွေ့သော လေနှင့်အတူ ပါလာသော ဖုန်မှုန့်များသည် မျက်စိအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ မျက်စိနာခြင်း၊ မျက်စိနီခြင်းနှင့် ယားယံခြင်းများကို ဖြစ်စေပါသည်။ ထို့အပြင် နေရောင်ခြည်၏ ပြင်းထန်သော အလင်းတန်းများသည်လည်း မျက်စိအမြင်အာရုံကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် အပြင်ထွက်လျှင် အရည်အသွေးကောင်းမွန်သော နေကာမျက်မှန်များတပ်ဆင်ခြင်း၊ မျက်စိကို မသန့်ရှင်းသော လက်ဖြင့် ပွတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းနှင့် မျက်စိပင်ပန်းလျှင် ရေအေးအေးဖြင့် ဆေးကြောပေးခြင်းတို့ဖြင့် ဂရုစိုက်သင့်ပါသည်။​အိပ်ရေးဝဝအိပ်စက်ခြင်းနှင့် အနားယူမှုပုံစံနွေရာသီ၏ အပူဒဏ်ကြောင့် လူအများစုသည် ညဘက်တွင် ကောင်းစွာအိပ်မပျော်ခြင်း၊ ဂနာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်းများကို ခံစားရတတ်ပါသည်။ သို့သော် အိပ်ရေးပျက်ခြင်းသည် ကိုယ်ခံအားကို ကျဆင်းစေပြီး နောက်တစ်နေ့တွင် အပူဒဏ်ကို ပိုမိုခံနိုင်ရည်မရှိအောင် ပြုလုပ်လိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်စေပါသည်။ ထို့ကြောင့် ညဘက်တွင် လေဝင်လေထွက် ကောင်းအောင်ပြင်ဆင်ပြီး အိပ်ရေးဝဝအိပ်စက်ခြင်းဖြင့်  ခန္ဓာကိုယ်၏ ဆဲလ်များကို ပြန်လည်အားဖြည့်ပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ နေ့ခင်းဘက်တွင်လည်း ခဏတာမျှမှေးစက်အနားယူခြင်းက စိတ်ဖိစီးမှုကို လျော့ကျစေပါသည်။​အိမ်တွင်းလေဝင်လေထွက်နှင့် သန့်ရှင်းမှုမိမိတို့ နေထိုင်ရာပတ်ဝန်းကျင်သည် အပူဒဏ်ကို အတားအဆီးဖြစ်စေရန် အရေးကြီးပါသည်။ နေအိမ်အတွင်း လေလှောင်မနေစေရန် ပြတင်းပေါက်များကို စနစ်တကျဖွင့်လှစ်ထားရပါမည်။ သို့သော် နေရောင်ခြည်တိုက်ရိုက်ဝင်သော အချိန်များတွင် လိုက်ကာများချထားခြင်းဖြင့် အပူရှိန်ကို လျှော့ချနိုင်ပါသည်။ အဲယားကွန်းအသုံးပြုပါကလည်း အပြင်အပူချိန်နှင့် အတွင်းအပူချိန် အလွန်အမင်းကွာခြားမှုမရှိစေရန် (ဥပမာ- 25°C ဝန်းကျင်) ချိန်ညှိအသုံးပြုခြင်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာအပူချိန် ပြောင်းလဲမှုကို ထိန်းညှိရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေပါသည်။​ရေချိုးခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန် ထိန်းညှိခြင်းရေချိုးခြင်းက ခန္ဓာကိုယ်၏ အပူချိန်ကို တိုက်ရိုက်လျှော့ချပေးနိုင်သော အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ နွေရာသီတွင် တစ်နေ့လျှင် နှစ်ကြိမ်ခန့် ရေချိုးပေးခြင်းဖြင့် လန်းဆန်းမှုကို ရရှိစေနိုင်ပါသည်။ သို့သော် သတိပြုရန်မှာ နေပူထဲမှပြန်လာကာစ ချွေးရွှဲနေချိန် သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်အလွန်ပူနေချိန်တွင် ချက်ချင်းရေချိုးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမည်။ ထိုသို့ လုပ်ဆောင်ပါက အပူအအေးမမျှတသဖြင့် အဖျားဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် သွေးလန့်ခြင်းများ ဖြစ်နိုင်သောကြောင့် အပူရှိန်လျော့ပါးသွားမှသာ ရေချိုးသင့်ပါသည်။​လမ်းဘေးစာများနှင့် ဖျော်ရည်များ၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးနွေရာသီတွင် လမ်းဘေးတွင် ရောင်းချသော ရေခဲမုန့်များ၊ ဖျော်ရည်များနှင့် အအေးစာများကို လူကြိုက်များတတ်သော်လည်း ယင်းတို့တွင် အသုံးပြုထားသော ရေခဲနှင့် ရေသည်သန့်ရှင်းမှုရှိ မရှိကို အထူးသတိထားရပါမည်။ မသန့်ရှင်းသော ရေခဲများက ဝမ်းကိုက်ရောဂါနှင့် တိုက်ဖွိုက် (အူရောင် ငန်းဖျား) ရောဂါများကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် တတ်နိုင်သမျှ မိမိအိမ်တွင် ကိုယ်တိုင်ပြင်ဆင်ထားသော သန့်ရှင်းသည့် အအေးစာများကိုသာ စားသုံးခြင်းက ကျန်းမာရေးအတွက် ပိုမိုစိတ်ချရပါသည်။​အမဲသားနှင့် အပူစာများကို လျှော့ချစားသုံးခြင်းအစားအသောက်သည် ခန္ဓာကိုယ်၏အတွင်း ပိုင်းအပူချိန်အပေါ် များစွာသက်ရောက်မှုရှိပါသည်။ အမဲသား၊ ဆိတ်သား၊ ပုစွန်နှင့် ဆီကြော်မုန့် များကဲ့သို့သော “အပူစာ” များက အစာခြေစနစ်ကို ပိုမိုအလုပ်လုပ်စေပြီး ကိုယ်တွင်းအပူကို မြင့်တက်စေပါသည်။ ထို့ကြောင့် နွေရာသီတွင် အသားများကို လျှော့စားပြီး အစာကြေလွယ်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ ချဉ်ရည်ဟင်းများနှင့် သဘာဝအအေး စာများကိုသာ ဦးစားပေးစားသုံးခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို ပေါ့ပါးလန်းဆန်းနေစေမည်ဖြစ်ပါသည်။​အပူဒဏ်ကြောင့် စိတ်တိုလွယ်ခြင်းနှင့် စိတ်ကျန်းမာရေးပြင်းထန်သော အပူချိန်သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကို သာမက စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကိုလည်း သိသိသာသာ ထိခိုက်စေပါသည်။ လူအများသည် အပူဒဏ်ကြောင့် စိတ်တိုလွယ်ခြင်း၊ စိတ်မရှည်ခြင်းနှင့် ဒေါသထွက် လွယ်ခြင်းများကို ခံစားရတတ်ပါသည်။ ဤသို့မဖြစ်စေရန် စိတ်ကိုတည်ငြိမ်အောင်ထားခြင်း၊ အေးမြသောနေရာတွင် အနားယူခြင်းနှင့် သီချင်းနားထောင်ခြင်းကဲ့သို့သော စိတ်ကိုအပန်းပြေစေမည့် အလုပ်များကို ပြုလုပ်သင့်ပါသည်။ စိတ်ကျန်းမာရေး ကောင်းမွန်ခြင်းသည်လည်း အပူဒဏ်ကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ရန် အထောက်အကူပြုပါသည်။​အရေးပေါ်အခြေအနေအတွက် အိမ်သုံးဆေးသေတ္တာ ပြင်ဆင်ခြင်းနွေရာသီတွင် မမျှော်လင့်ဘဲ ကျန်းမာရေးပြဿနာများ ကြုံတွေ့ရနိုင်သဖြင့် အိမ်သုံးဆေးသေတ္တာကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားသင့်ပါသည်။ အပူကြောင့် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ပါက အသုံးပြုရန် ဓာတ်ဆားထုပ်များ၊ အဖျားတက်ပါက သောက်ရန် အဖျားပျောက်ဆေးနှင့် နေလောင်ခြင်းအတွက် လိမ်းဆေးများကို အသင့်ဆောင်ထားရပါမည်။ ထိုသို့ ပြင်ဆင်ထားခြင်းဖြင့် အရေးပေါ်အခြေအနေများတွင် ထိတ်လန့်ခြင်းမရှိဘဲ အချိန်မီကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။​ပတ်ဝန်းကျင် စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးနှင့် အရိပ်ရပင်များနွေရာသီ၏ အပူဒဏ်ကို ရေရှည်ကာကွယ်ရန် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းမှာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်းပင်ဖြစ်ပါသည်။ မိမိတို့၏ အိမ်ဝင်းအတွင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အရိပ်ရသစ်ပင်များ စိုက်ပျိုးခြင်းသည် အပူရှိန်ကို သိသိသာသာလျော့ကျစေနိုင်ပါသည်။ သစ်ပင်များသည် လေထုကို အေးမြစေရုံသာမက စိတ်ကိုလည်း ကြည်လင်စေပါသည်။ ထို့ကြောင့် ယခုနှစ် နွေရာသီ ကိုကျော်ဖြတ်ရင်း နောင်လာမည့်နွေရာသီများအတွက် စိမ်းလန်းစိုပြည်သော ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုကို စုပေါင်းတည်ဆောက်သွားကြရန် တိုက်တွန်းလိုပါသည်။​ဆိုရပါလျှင် နွေရာသီ၏ အပူဒဏ်သည် နေ့စဉ်ဘဝနှင့် ကျန်းမာရေးအပေါ် များစွာသက်ရောက်မှုရှိနေပါသည်။ သို့သော်လည်း စနစ်တကျကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်း၊ သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော အစားအသောက်များကို ရွေးချယ်စားသုံးခြင်းနှင့် ရေဓာတ်ကို လုံလောက်စွာဖြည့်ဆည်းခြင်းတို့ဖြင့် ထိုစိန်ခေါ်မှုများကို အောင်မြင်စွာကျော်လွှားနိုင်ပါသည်။ ကျန်းမာခြင်းသည် လာဘ်တစ်ပါးဖြစ်သည်နှင့်အညီ မိမိကိုယ်တိုင်သာမက မိမိပတ်ဝန်းကျင်ရှိသူများကိုပါ အပူဒဏ်အန္တရာယ်မှကာကွယ်နိုင်ရန် ဗဟုသုတများကိုမျှဝေပြီး ကျန်းမာရေးနှင့်အညီ နေထိုင်သွားကြပါစို့ဟု တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ရေးသားလိုက်ရပါသည်။moiPhoto: Gemini

တောပင်ကို တော်တော်ခုတ်ကြပါ့တောပြုတ်လိမ့် နောက်နောင်။တောခုတ်လို့ တောပြောင်မိုးခေါင်တော့မှာပဲ။မိုးခေါင်လို့ ရေမကြွယ်သဲပင်လယ် ဖြစ်လိမ့်မလွဲ။    အမျိုးသားစာဆို  ကဗျာဆရာကြီးဇော်ဂျီ၏    ကဗျာတစ်ပုဒ်မှဖြစ်သည်။   ၁၉၅၉  ခုနှစ်  နိုဝင်ဘာလထုတ် မြဝတီမဂ္ဂဇင်းတွင် ဖော်ပြခဲ့ခြင်းဟုမှတ်သားမိပါသည်။  သစ်တောသစ်ပင်များအပေါ်ချစ်ခင်မြတ်နိုးတတ်ရန်နှင့်  သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးတို့နှင့်ပတ်သက်၍  အလွန်ခေတ်ရှေ့ပြေးသော ရေးသားဖွဲ့ဆိုချက်ဟု  ဆိုရပါမည်။ အမြော်အမြင်ကြီးမားစွာ  သတိပေးနှိုးဆော်ခဲ့သည်ဟုလည်းဆိုနိုင်သည်။ယနေ့အချိန်တွင် ကမ္ဘာနှင့်အဝန်း ရေကြီးခြင်း၊ ငလျင်လှုပ်ခတ်ခြင်း၊ မုန်တိုင်းတိုက်ခတ်ခြင်း၊ မြစ်ချောင်းများတိမ်ကောမှုကြောင့် ရေကြီးမှုများဖြစ်ပေါ်လာခြင်း စသည်ဖြင့်    သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုကြောင့်  ဖြစ်ပေါ်လာရသည့် ဘေးအန္တရာယ်များကို မကြာခဏ ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေကြရသည်။မိမိတို့နိုင်ငံ၌လည်း မကြာမြင့်သေးသော ကာလအတွင်းမှာပင် မုန်တိုင်းမိုးကြောင့် ရေကြီးရေလျှံမှုများကို ခါးသီးစွာခံစားခဲ့ရသည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများမှာ လူသားများကြောင့် ပျက်စီးမှုများရှိနိုင်သလို သဘာဝတရားကြီး၏   Climate   Change ပြောင်းလဲမှုများကြောင့်လည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ အသိဉာဏ်ရှိသည့် မိမိတို့လူသားများအနေဖြင့် မိမိတို့ အပြန်အလှန် အမှီသဟဲပြုရာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် အလေးအနက်တန်ဖိုးထား၍   ထိန်းသိမ်းကာကွယ် စောင့်ရှောက်ကြရမည်ဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံသည်  ကမ္ဘာ့ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု အကျိုးဆက်များကြောင့် ထိခိုက်နိုင်ခြေမြင့်မားသည့် နိုင်ငံများစာရင်းတွင်ပါဝင်နေသည်။  ၂၀၂၄  ခုနှစ် နွေရာသီတွင်   အပူလှိုင်းဖြတ်သန်းမှုကြောင့်   နေ့အပူချိန်များမြင့်မားခဲ့ရာ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ  ချောက်မြို့၌ ယင်းနှစ်  ဧပြီလ  ၂၈  ရက်နေ့တွင် နေ့အပူချိန်သည်  ၄၈  ဒသမ  ၂  ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်အထိရှိခဲ့ပြီး  ကမ္ဘာ့အပူချိန် အမြင့်မားဆုံးမြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ မကွေး၊ မင်းဘူး၊ ညောင်ဦးနှင့်  စစ်ကိုင်းမြို့တို့သည်လည်း ကမ္ဘာ့အပူဆုံးမြို့  ၁၅  မြို့ စာရင်းတွင်ပါဝင်ခဲ့သည်မှာ သတိပြုဖွယ်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာကြီး၏ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် စက်မှုထွန်းကားသည့်ခေတ် မတိုင်မီကာလကထက်  ၁  ဒသမ  ၁  ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ကမ္ဘာ့ရာသီဥတုမှာလည်း လျင်မြန်စွာပြောင်းလဲလာခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈ ခုနှစ် )ပုဒ်မ ၄၅ ၌  “နိုင်ငံတော်သည်  သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည်” ဟု အခြေခံမူချမှတ်ထားပြီး နိုင်ငံသူ၊ နိုင်ငံသားများ၏  မူလအခွင့်အရေးနှင့်တာဝန်များ၊ ပုဒ်မ ၃၉၀ ၌ နိုင်ငံသားတိုင်းသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်း ကိစ္စရပ်များတွင် နိုင်ငံတော်အားကူညီရန် တာဝန်ရှိကြောင်းပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏  ဦးဆောင်လမ်းညွှန်မှုနှင့်အတူ နိုင်ငံသူ၊ နိုင်ငံသားအားလုံးကလည်း မိမိတို့နိုင်ငံ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို  မပျက်မယွင်း  ရေရှည်တည်တံ့အောင်ထိန်းသိမ်း၍ စိမ်းလန်းသာယာစိုပြည်လှပသည့် နိုင်ငံအဖြစ်ပါဝင် တည်ဆောက်ကြလျက်ရှိသည်။ “နိုင်ငံတော်သာယာဖို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းကြစို့” ဟူသည့်ဆောင်ပုဒ်နှင့်အညီ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် သစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲများ နှစ်စဉ်ကျင်းပခြင်း၊ (၁၃)ခရိုင်  စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးအတွက်   လူထုလှုပ်ရှားမှုအသွင်ဖြင့် သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ သစ်တောစိုက်ခင်းများထူထောင်ခြင်း၊   သဘာဝသစ်တောများ ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ခြင်း၊ သစ်တောကြိုးဝိုင်းများ၊ ကာကွယ်တောများ  တိုးချဲ့သတ်မှတ်ခြင်းတို့ကို စဉ်ဆက်မပြတ်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည့်အပြင် မီးခိုးမြူငွေ့များဖြစ်ပေါ်စေပြီး   မှန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့များ ထွက်ပေါ်စေသည့် လယ်ယာမြေမီးရှို့ခြင်း၊ တောင်ယာနှင့်တောမီးရှို့ခြင်း၊  အမှိုက်မီးရှို့ခြင်းများ မပြုလုပ်ရန်အထိ အသိပညာပေးခြင်း၊ သတိပေးနှိုးဆော်ခြင်းတို့ကို  ဂရုပြု ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။သို့ရာတွင် အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ အကြမ်းဖက်လက်နက်ကိုင် သောင်းကျန်းသူများသည် အချို့သောဒေသများ၌ မတည်မငြိမ်ဖြစ်ပေါ်နေချိန်ကို  အခွင့်ကောင်းယူပြီး  နိုင်ငံတော်၏သဘာဝ သယံဇာတများကို    စည်းကမ်းမဲ့စွာ အလွန်အကျွံထုတ်ယူခြင်း၊  ခိုးယူသယ်ဆောင် ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်နေကြခြင်းကြောင့်   သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည်။သစ်ခိုးခြင်း၊  ရွှေမျောရွှေဖောင်များကို မြစ်ညာမြစ်ဝှမ်းဒေသများ၌ ပြုလုပ်ခြင်း၊ မြေရှားသတ္တုတူးဖော်ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ကျောက်မျက်များတူးဖော်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်နေကြခြင်းကြောင့် ရေချိုအရင်းအမြစ်များပျက်စီးခြင်း၊ အဆိပ်သင့်ခြင်း၊ မြေဆီလွှာများ ပျက်စီးပြုန်းတီးခြင်းတို့ အပါအဝင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်များကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်ပျက်စီးစေလျက်ရှိသည်။အမှန်အားဖြင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုသည်မှာ လူသားအားလုံးနှင့်သက်ဆိုင်သောအရာဖြစ်သည်။  စိမ်းလန်းစိုပြည်သာယာသည့် ရေမြေတောတောင် သဘာဝသယံဇာတနှင့်  ပတ်ဝန်းကျင် ကောင်းများကို အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်များအတွက် လက်ဆင့်ကမ်းပေးကြရမည်မှာ  လက်ရှိလူသားတို့၏  တာဝန်တစ်ရပ်ပင်ဖြစ်သည်။ လူငယ်မျိုးဆက်သစ်တို့အနေဖြင့်စိမ်းစိုသာယာလှပသည့် မိမိတို့နိုင်ငံကိုချစ်ခင်မြတ်နိုးစိတ်များထက်သန်ပေါ်ပေါက်လာရန်၊ သစ်တောများမှပံ့ပိုးသော ဂေဟစနစ်ဝန်ဆောင်မှုများ ပြည့်ပြည့်ဝဝရရှိခံစားနိုင်စေရန် လက်ရှိလူသားများက သစ်ပင်များကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် စဉ်ဆက်မပြတ် စိုက်ပျိုးပေးနေခြင်းဖြစ်သည်။ သစ်ပင်များစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရှင်သန်အောင်ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ခြင်းတို့မှာ နိုင်ငံတော်၏ပစ္စုပ္ပန်နှင့် အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်များအတွက် မကုန်ခန်းနိုင်သော သဘာဝရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကြီးကို ဆောင်ရွက်နေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အား ထိန်းသိမ်းနိုင်စေရန်နှင့် ရာသီဥတုကို အထောက်အကူဖြစ်စေရန်၊ အရိပ်အာဝါသရရှိစေရန်၊ နိုင်ငံ့စီးပွားရေးအတွက် တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ အထောက်အကူဖြစ်စေရန်  စသည့်ရည်ရွယ်ချက်ကောင်းများဖြင့် နိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့ဦးဆောင်သည့် ဝန်ကြီးဌာနအသီးသီးတို့၌လည်းကောင်း၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း၊  ရေ၊  လေ)မိသားစုများနှင့်    တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်အသီးသီးတို့၌လည်းကောင်း၊      (၁၃)ခရိုင် စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးအတွက် လူထုလှုပ်ရှားမှုအသွင်ဖြင့်လည်းကောင်း သစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲများကို စုပေါင်းညီညာသောအင်အားဖြင့် စဉ်ဆက်မပြတ်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဦးဆောင်သည့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) မိသားစုများအနေဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်  တတိယအကြိမ်  သစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲအထိ သစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲတော် စုစုပေါင်း  ၄၄  ကြိမ်ပြုလုပ်၍ ကျွန်း၊ ပျဉ်းကတိုး၊   ပိတောက်၊  တမလန်း၊ အင်ကြင်း၊  မဟော်ဂနီ  အစရှိသော ရတနာတန်းဝင်အပင်များ၊  လက်ဖက်၊ ရော်ဘာ၊ ဆီအုန်း၊ မန်ကျည်း၊ သီဟိုဠ်၊ ကျွဲကော အစရှိသော နှစ်ရှည်သီးနှံပင်များနှင့် ပိတောက်၊ ခရေ၊ ကံ့ကော်၊ အင်ကြင်း၊ တမာ၊ စံကားဝါ၊ ပနားမားငု၊ စိန်ပန်း၊ ဗာဒံ၊ မန်ဂျန်ရှား၊ ခါတော်မီ၊ စွယ်တော်၊ လင်းလွန်း အစရှိသော အရိပ်ရလေကာပင်များ   စုစုပေါင်း ၂၀၈၄၂၅ ပင်ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ တပ်မတော်တစ်ရပ်လုံး အတိုင်းအတာအားဖြင့်ဆိုလျှင် ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ ရတနာတန်းဝင်၊ စက်မှုကုန်ကြမ်းသီးနှံ၊ နှစ်ရှည်စားသုံးသီးနှံနှင့်   အရိပ်ရလေကာပင် စုစုပေါင်း ၂၀၇၈၂၅၂၄ ပင်စိုက်ပျိုးနိုင်ခဲ့ပြီး ၁၃၄၅၀၁၉၇ ပင်ရှင်သန်ဖြစ်ထွန်းသဖြင့် ရှင်သန်ပင်ရာခိုင်နှုန်း   ၆၄   ဒသမ  ၇၂ ဖြစ်ကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။ထိုသို့ စုပေါင်းညီညာစိုက်ပျိုးခဲ့မှုများကြောင့် ယခုအခါ ရေဆင်းဆည်ပတ်ဝန်းကျင်တွင်  စိမ်းလန်းစိုပြည်လျက်ရှိသည်ကို ကြည်နူးဖွယ်တွေ့မြင်ခံစားရသည်။ သက်ဆိုင်ရာဒေသများအလိုက် သစ်တောပြုန်းတီးမှုရာခိုင်နှုန်းနှင့် အပူချိန်လျော့နည်းကျဆင်းရေး၊ လေထုအရည်အသွေး သန့်စင်မြင့်မားရေးတို့ကို များစွာအထောက်အကူပြုလျက်ရှိသည်။ ထို့အတူ  နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ ဦးဆောင်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ မိုးရာသီသစ်ပင်  စိုက်ပျိုးပွဲများကိုလည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ နှစ်စဉ်မပြတ်ကျင်းပခဲ့သည်။   ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၈ ရက်တွင် ဥတ္တရသီရိမြို့နယ်  ဖိုးဇောင်တောင် (၃)  ကြိုးဝိုင်းအကွက်  အမှတ်(၁၇)၌ ပြုလုပ်သည့်  သစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲမှသည်    ၂၀၂၅  ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်တွင် မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးပရိဝုဏ်တော်အနီး၌ ကျင်းပသည့် သစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲအထိ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ ကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်ပါဝင်၍ အကြိမ်အရေအတွက်အားဖြင့် စုစုပေါင်း ၁၅ ကြိမ်၊ ပျိုးပင်ပေါင်း ၃၀၈၇၇ ပင်ကို စိုက်ပျိုးနိုင်ခဲ့သည်။ထိုသို့စိုက်ပျိုးရာတွင် စိုက်ပျိုးသစ်ပင်များရှင်သန်အောင်မြင်စေရန် ဒေသနှင့်ကိုက်ညီမည့် သစ်မျိုးမှန်ကန်စွာရွေးချယ်ခြင်း၊ စနစ်တကျမြေပြုပြင်ခြင်း၊ ရေနှင့်မြေအစိုဓာတ်ရရှိခြင်း၊  စိုက်မည့်ကျင်းအရွယ်အစားမှန်ကန်ခြင်း၊   ပန္နက်အကွာအဝေးနှင့် စိုက်ပျိုးနည်းစနစ်မှန်ကန်မှုရှိခြင်း၊  မြေဆီအာဟာရပြည့်စေရန် မြေသြဇာများထည့်သွင်းခြင်း၊ သန်စွမ်းသည့်  ပျိုးသက်နှစ်နှစ်၊  အမြင့်နှစ်ပေအထက်ရှိ ပျိုးပင်များကိုသာစိုက်ပျိုးခြင်း စသည့်  လုပ်ငန်းစဉ်များအတိုင်း    တစ်ပင်စိုက်ပျိုးလျှင်  တစ်ပင်ရှင်သန်ဖြစ်ထွန်းစေရန် စနစ်တကျဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ထို့ပြင်    နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏ လမ်းညွှန်မှုနှင့်အတူ   လူသူလေးပါးသွားလာရန် ခက်ခဲသည့်  တောတောင်လျှိုမြောင်များအနှံ့  သစ်တောသစ်ပင်များ ပေါက်ရောက်ဖုံးလွှမ်းစေရန်  သစ်စေ့မြေလုံးများကိုလည်း   တပ်မတော်ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် ကြဲချစိုက်ပျိုးခြင်းများ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။  ရွှံ့လုံးတစ်လုံးလျှင် မဲဇလီ၊ ထင်းရှူး၊ ကယ်ရီရားနား၊ ဘောစကိုင်း၊ မန်ကျည်း၊ ရေသင်းဝင်၊ မျောက်ငို၊ ပင်စိမ်း စသည့်မျိုးစေ့ငါးစေ့ခန့်ထည့်သွင်း၍  Seeds  Ball  များပြုလုပ်ပြီး အရေအတွက် သိန်းနှင့်ချီသော သစ်စေ့မြေလုံးများကို ကြဲချစိုက်ပျိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် နိုင်ငံတော်၏တာဝန်အရပ်ရပ်ကို ထိန်းသိမ်းဆောင်ရွက်နေစဉ် ကာလအတွင်း သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍ မြေပေါ်မြေအောက်သဘာဝ သယံဇာတများထုတ်ယူသုံးစွဲမှုကိုလျှော့ချပြီး တိုင်းပြည်၏ အရန်သယံဇာတအဖြစ် ထိန်းသိမ်းနိုင်ရေး၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲဖောက်ပြန်မှု လျှော့ချရေးနှင့်   ပြန်လည်မျှတလာစေရေး၊   နိုင်ငံပိုင်သစ်တောများ  ရေရှည်တည်တံ့စေရေး၊  ကျေးရွာပိုင်ထင်းစိုက်ခင်းများ တည်ထောင်ရေး၊ ပင်လယ်ကမ်းခြေဒေသများရှိ   ဒီရေတောများ ထာဝစဉ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရေးစသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို  အမျိုးသားရေးတာဝန် တစ်ရပ်အနေဖြင့်  တစိုက်မတ်မတ်  ကြိုးပမ်းအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့်အတူ  တိုင်းရင်းသားပြည်သူများ၊   ပြည်တွင်း/ပြည်ပ အဖွဲ့အစည်းများ ပူးပေါင်းပါဝင် ဆောင်ရွက်ကြခြင်းအားဖြင့် သစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲတော်များ နိုင်ငံအနှံ့ကျင်းပ၍ စိမ်းလန်းသည့်မြန်မာ့ရေမြေတောတောင်ဖြစ်အောင် ဖန်တီးပုံဖော်နေကြပုံမှာ  အားတက်ဖွယ်ဖြစ်သည်။    ဤသို့လူထုလှုပ်ရှားမှုအသွင်ဖြင့်   တပျော်တပါးစိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်မှာ ထူးကဲမွန်မြတ်လှသည့်စုပေါင်းကုသိုလ်ပွဲများဟုလည်းဆိုနိုင်သည်။နိုင်ငံတစ်ဝန်းသစ်တောဖုံးလွှမ်းမှု တိုးတက်စေရေးအတွက် သစ်တောများ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးစီမံကိန်း၊ အပူပိုင်းဒေသ (၁၃)ခရိုင် စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးစီမံကိန်း၊   ကမ်းရိုးတန်းဒီရေတောများ  ဘက်စုံစီမံအုပ်ချုပ်ခြင်းစီမံကိန်း စသည့်စီမံကိန်းများကို  နိုင်ငံတော်၏ရည်မှန်းချက်နှင့်အညီ  အကောင် အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အလားတူ  ကျေးလက်ဒေသများတွင် တစ်ရွာနှစ်ဧကစိုက်ခင်းများ၊  ကျေးရွာထင်းစိုက်ခင်းများနှင့် ဘက်စုံသုံးစိုက်ခင်းများတည်ထောင်ခြင်း၊ အာဆီယံလမ်းမကြီး လမ်းဘေးဝဲ၊ ယာ၊ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးဘေးဝဲ၊ ယာများတွင် အရိပ်ရအပင်များ၊ တစ်အုပ်တစ်မသစ်တောငယ်များ စိုက်ပျိုးထူထောင်လျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် ရထားလမ်းဘေး ဝဲ၊ ယာ တစ်လျှောက်နှင့် သစ်တောသစ်ပင်ကျဲသည့် တောင်ကုန်းထိပ်များ၊ မြစ်ချောင်းများ၏ ရေဝေရေလဲဧရိယာများနှင့် သဘာဝရေထွက်ဧရိယာများတွင်  သစ်ပင်များ စိုက်ပျိုးထိန်းသိမ်းခြင်းများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းကို   ယခုကဲ့သို့ပွဲတော်များ၊  အခမ်းအနားများနှင့်  စိုက်ပျိုးခြင်းအပြင်   ရှေးအစဉ်အဆက်ကပင် လုပ်ရိုးလုပ်စဉ် မိရိုးဖလာစိုက်ပျိုးကြခြင်းမျိုးလည်းရှိသည်။ မိမိတို့၏ အိမ်ခြံဝင်း၊ အိမ်ပတ်ဝန်းကျင်၊   ရပ်ရွာဝန်းကျင်၊ လယ်ယာပတ်ဝန်းကျင်၊ စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံဝန်းကျင်၊ လက်လှမ်းတမီနေရာများတွင် တစ်ဦးချင်းဖြစ်စေ၊ မိသားစုအလိုက်ဖြစ်စေ၊ အဖွဲ့အစည်းလိုက်ဖြစ်စေ တစ်ပင်နှစ်ပင်မှအစ  တစ်အုပ်တစ်မ တတ်နိုင်သမျှရှင်သန်အောင် နှစ်စဉ်စိုက်ပျိုးထူထောင် သွားမည်ဆိုပါလျှင် နိုင်ငံတော်ကမျှော်မှန်းထားသည့်   နိုင်ငံတစ်ဝန်းသစ်တော လွှမ်းခြုံမှု ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးတို့ မလွဲမသွေ တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းလာမည်မှာဧကန်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်စဉ်ဆက်မပြတ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ပြည်သူများစားရေရိက္ခာဖူလုံရေး၊ လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊    သန့်ရှင်းသောပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကောင်းမွန်သော ဂေဟစနစ်ကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ရေးအတွက် သစ်ပင်သစ်တောများမှာ အလွန်အရေးကြီးသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။  သို့ဖြစ်ရာ သစ်ပင်သစ်တောများ    စိမ်းလန်းစိုပြည်ပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် သန့်ရှင်းသာယာလှပစေရေးအတွက်  အားလုံးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြရမည်ဖြစ်သလို စိုက်ပျိုးပြီးသည့်  သစ်ပင်ပန်းပင်များ  ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲစွာ  စိမ်းလန်းစိုပြည်နေစေရေးကိုလည်း    ဝိုင်းဝန်းထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ကြရမည်ဖြစ်သည်။သစ်ပင်များစိုက်ပျိုးခြင်းကြောင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ လျော့ပါးစေခြင်း၊  ရာသီဥတုညီညွတ်မျှတစေခြင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်စိမ်းလန်းစိုပြည်ခြင်း၊ အရိပ်အာဝါသနှင့်  သန့်စင်သောလေကို ရရှိခြင်း၊ အသီးအရွက်များကို စားသုံးနိုင်ခြင်း၊ ကျေးငှက်များအတွက်နားခိုရာနှင့် အစာရေစာရရှိခြင်းစသည့် ကောင်းကျိုးများ ရရှိစေနိုင်မည်ဖြစ်သည်။နိုင်ငံတော်ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ပြည်သူများစားရေရိက္ခာဖူလုံပြီး ကျန်းမာပျော်ရွှင်ရေးနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တချို့မှ ကာကွယ်နိုင်ရန်အတွက် သစ်ပင်သစ်တောများ၏ အခန်းကဏ္ဍသည်အဓိကကျသည်။ Green  City၊ Clean City၊ Smart City နှင့် Green Village  များဖြစ်စေရေးအတွက် သစ်ပင်သစ်တောများသည် အလွန်အရေးကြီးသည့် အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည်။ သစ်ပင်ပန်းမန်များသည် ပတ်ဝန်းကျင်စိမ်းစိုသာယာလှပမှုသာမက လူတိုင်း၏ရင်ကိုအေးမြစေပြီး စိတ်လက်ပေါ့ပါးမှု၊ ပျော်ရွှင်ချမ်းမြေ့မှု၊ လန်းဆန်းတက်ကြွမှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကောင်းကို ဖန်တီးပေးနိုင်မှုတို့အပြင် ထိုသို့ဖန်တီးပေးနိုင်သည့် ဂုဏ်ယူစိတ်၊  ကြည်နူးစိတ်ဖြင့်   နိုင်ငံချစ်စိတ်၊ တိုင်းပြည်ချစ်စိတ်တို့၏ သန္ဓေတည်ရာမျိုးစေ့လည်းဖြစ်သည်။ကမ္ဘာမြေကြီးနှင့်လူသားများအတွက် သစ်ပင်များသည် များပြားလှသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ပေးစွမ်းလျက်ရှိသည်။   သုတေသနပညာရှင်များ၏လေ့လာမှုအရ    သစ်ပင်များရှိသော စိမ်းလန်းစိုပြည်လျက်ရှိသည့် ပတ်ဝန်းကျင်သည်     စိတ်ဖိစီးမှုကိုလျှော့ချပေးပြီး  စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးကို တိုးတက်စေကြောင်းသိရှိရသည်။  သစ်ပင်များနှင့်ပြည့်နေသည့်ပန်းခြံများ၊   လမ်းမများ၊ ကျေးလက်နှင့် မြို့ပြများသည် လမ်းလျှောက်ရန်၊  အပန်းဖြေရန်၊ အရိပ်ရရန်တို့အပြင် အေးချမ်းသည့်သဘာဝအလှနှင့်ထိတွေ့ခြင်းအားဖြင့် လူသားများ၏ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ကောင်းကျိုးများကိုဖြစ်ထွန်းစေသည်။ ထို့ကြောင့် သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းသည်  နိုင်ငံ‌တော်၏ပစ္စုပ္ပန်နှင့်    အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်များအတွက်  အလွန်အရေးကြီးပြီး   အကျိုးကျေးဇူးကြီးမားစေမည့် သဘာဝရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းဆိုသည်မှာ ရိုးရှင်းသည့်သာမန်လုပ်ငန်းစဉ် တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း  ရေရှည်အတွက်ကြီးမားသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိစေနိုင်သည်။သစ်ပင်တစ်ပင်စိုက်ပျိုးလိုက်ခြင်းအားဖြင့် ၎င်းသစ်ပင်များ ရှင်သန်ကြီးထွားနေသမျှကာလပတ်လုံး    ရရှိလာသည့်အရိပ်အာဝါသ၊ သစ်သီးဝလံ၊ လတ်ဆတ်သည့်လေ၊ ရေနှင့်မြေဆီလွှာကို ထိန်းသိမ်းပေးနိုင်မှုစသည့် အကျိုးကျေးဇူးများအားလုံးသည် စိုက်ပျိုးသူအတွက်   ကုသိုလ်များအဖြစ်  အလိုလိုရရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းကုသိုလ်များမှာ တစ်ကြိမ်လုပ်ဆောင်ရုံဖြင့်  နှစ်ပေါင်းများစွာ၊ မျိုးဆက်ပေါင်းများစွာအထိ  အကျိုးဆက်များစွာ ပေးစွမ်းနေပေလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းသည် ဇရပ်တန်ဆောင်း၊ ဂူကျောင်း၊ ပြာသာဒ် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခြင်းနှင့် အခြားသောထာဝရကုသိုလ်များကဲ့သို့ပင်  တူညီသည့် ကုသိုလ်တရားကို ရရှိခံစားစေနိုင်သည့်အပြင် အသက်ရှည်ကျန်းမာသည့်  ကုသိုလ်အကျိုးထူးတို့ကိုလည်း ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်ရာ ထာဝရထက်တစ်ရက်ပိုသည့်   အစဉ်ထာဝရ ကုသိုလ်ဟုပင် ညွှန်းဆိုလိုက်ချင်ပါတော့သည်။   ။MWD

သံလွင်မြစ်ကူးတံတား(ဘားအံ)     သံလွင်တံတား(ဘားအံ)သို့လည်း    ရောက်ရှိခဲ့ပါသေးသည်။ ဘားအံမြို့နှင့် သံလွင်မြစ်ကူးတံတားသည်  အလွန်မဝေးလှပါ။  တံတားသို့ဦးတည်ရာလမ်းတစ်လျှောက်  မြစ်သံလွင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူနေသောရွာလေးများကိုတွေ့ရသည်။ တချို့နေရာများတွင် လယ်ကွင်းများ၏ စိမ်းစိမ်းစိုစိုအရောင်များက မျက်စိပသာဒဖြစ်စေသည်။တံတားကြီးတစ်စင်းက မိုးကောင်းကင်နှင့်ထိတွေ့လုနီးပါး မတ်မတ်ရပ်လျက်တည်ရှိနေသည်ကို  တွေ့ရသည်။ ဤတံတားကြီးကား မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှည်လျားဆုံးနှင့်အင်အားအကြီးမားဆုံး မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည့် သံလွင်မြစ်ကြီးကို ဖြတ်ကျော်တည်ဆောက်ထားသည့် သံလွင်တံတား(ဘားအံ)ပင်ဖြစ်သည်။သံလွင်တံတား(ဘားအံ)သည်  ဘားအံမြို့နှင့်မြိုင်ကလေးရွာကို  ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ သံမဏိရက်မအမျိုးအစားတံတားဖြစ်ပြီး ၂၂၅၂ ပေ အရှည်ရှိသည်။  ဒေသအတွင်း ကုန်းလမ်းခရီးအတွက် အဓိကကျသော တံတားတစ်စင်းဖြစ်၏။ ၁၉၉၄ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။တံတားပေါ်၌ ရပ်မိပေပြီ     မြစ်၏ရေစီးသံများက အချိန်၏လှိုင်းလုံးကဲ့သို့ ဆက်တိုက်လှုပ်ရှားနေသည်။    မြစ်ရေသည် အနက်ရှိုင်းဆုံးသောအရောင်ဖြင့် ကရင်ပြည်နယ်တောင်တန်းများကြားမှ ချောင်းရေများကိုစုဆောင်းကာ  မဆုတ်မနစ်စီးဆင်းလျက်ရှိနေသည်။အဝေးဘက်တွင်မြင်တွေ့နေရသော   တောင်တန်းများသည်  အပြာရောင်မှိုင်းမှိုင်းဖြင့် မိုးကောင်းကင်အောက်တွင် တိတ်တဆိတ်ရပ်တည်နေကြသည်။   မြစ်ကမ်းပါးများပေါ်ရှိ စိမ်းလန်းသောသစ်တောများကလည်း သဘာဝ၏အေးချမ်းမှုကိုဖော်ပြနေသည်။စာရေးသူသည် တံတားပေါ်မှ ဖြတ်သန်းသွားလာနေကြသည့် ကားများ၊ ဆိုင်ကယ်များ၊ လူများနှင့် အဝေးရှုခင်းများကိုကြည့်နေရင်း ဆင့်ကဲဆင့်ကဲအတွေးနယ်ချဲ့နေမိပြန်သည်။အတိတ်ကာလများက မြစ်တစ်ဖက်မှတစ်ဖက်သို့သွားလာရန် လှေများကိုသာအားကိုးရသည့် အချိန်ကာလများရှိခဲ့သည်။  မိုးရာသီရောက်လျှင်မြစ်ရေများတက်ကာ  လူများ၏ခရီးသွားလာမှုများနှင့်  ကုန်စည်ပို့ဆောင်မှုများမှာ အခက်အခဲများစွာကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ယနေ့တွင်တော့  သံလွင်မြစ်ကူးတံတားကြီးသည် မြစ်ကမ်းနှစ်ဖက်ကို   ခိုင်မာစွာဆက်သွယ်ပေးနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။   ဒေသခံများ၏   နေ့စဉ်ဖြတ်သန်းမှုဘဝလမ်းကြောင်းများ ပိုမိုလွယ်ကူသက်သာစေခဲ့ပြီ။တံတားကြီးရှိလာပြီးသည့်နောက် ဒေသ၏အသက်ရှူသံများ ပိုမိုမြန်ဆန်သွက်လက်လာသကဲ့သို့ပင် ထင်မိသည်။တံတားကြီးသည် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး၏အိပ်မက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်၊   ချိတ်ဆက်ပေးနိုင်ရန် တိတ်တဆိတ်တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည်ဟု ခံစားရမိသည်။    ဆက်စပ်စဉ်းစားမိသည်က  နိုင်ငံတော်၌ ဘာကြောင့်လမ်းများဖောက်လုပ်ပေးရန်၊ ဘာကြောင့်တံတားတွေဆောက်ပေးရန် လိုအပ်တာလဲဟုပင်ဖြစ်သည်။           ဤသို့ လမ်းတစ်လမ်းဖောက်ခြင်း၊ တံတားတစ်စင်းဆောက်ခြင်းဆိုသည်မှာ  ရိုးရိုးအဆောက်အအုံ တည်ဆောက်ခြင်းသာမဟုတ်ပေ။  ၎င်းတို့ကဒေသတစ်ခု၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို လမ်းကြောင်းဖွင့်ပေးသော အနာဂတ်၏တံခါးများ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်ကြသည်။လမ်းများ               လမ်းများသည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအတွက် သွေးလွှတ်ကြောမကြီးများနှင့်တူပေသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည့်နိုင်ငံသည် စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ပညာရေး  စသည့်ကဏ္ဍအားလုံး  မြန်မြန်ဆန်ဆန်တိုးတက်နိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ပါနည်း။လမ်းများသည်  စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အရေးကြီးလှသည်။ ဒေသအသီးသီးမှ ထုတ်ကုန်များ၊ ကုန်ကြမ်းများ  လွယ်လင့်တကူသယ်ဆောင်နိုင်သည်။ ခရီးလမ်းမြန်ဆန်သဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်မှုကာလများ လျော့ကျစေပြီး ကုန်ပစ္စည်းဈေးနှုန်းများ ပိုမိုသက်သာစေသည်။  နိုင်ငံအတွက်  စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများတည်ဆောက်ရန်လွယ်ကူစေသည်။ နိုင်ငံသားတို့လိုရာခရီးကို   ချောမွေ့မြန်ဆန်စွာသွားလာနိုင်ကြသည်။လမ်းများသည် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးကို အထောက်အကူပြုသည်။ တောင်သူလယ်သမားများ၏ လယ်ယာထွက်ပစ္စည်းများကို ဈေးကွက်သို့အချိန်တိုအတွင်းပို့နိုင်သည်။ ကျေးလက်ဒေသများသို့ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးဝန်ဆောင်မှုများ ကောင်းမွန်စွာရောက်ရှိစေသည်။ ကျေးလက်နေပြည်သူများ၏ လူနေမှုအဆင့်အတန်းကိုမြင့်တက်စေသည်။  သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ပညာရေးအားလုံးအတွက် အဓိကကျသောကဏ္ဍတွင်ပါဝင်ပြီး လူနေမှုဘဝကို မြင့်မားတိုးတက်စေသည်။လမ်းများသည် လူမှုဆက်သွယ်ရေးကိုလည်းလျင်မြန်စေသည်။  နိုင်ငံသားတို့၏ မိသားစုဝင်များ၊ မိတ်ဆွေများနှင့်အတူ  နေရာအနှံ့သွားလာ လည်ပတ်နိုင်သည်။ အရေးပေါ်အခြေအနေများ (ဥပမာ-ဆေးရုံပို့ဆောင်ရန်) အချိန်မီဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ တောင်ပေါ်၊ မြေပြန့်ဒေသအသီးသီးရှိ ယဉ်ကျေးမှု၊ ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများဖလှယ်ခြင်းကိုချောမွေ့စေသည်။လမ်းများသည် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးအတွက် များစွာပံ့ပိုးသည်။ နိုင်ငံတော်၏ ဝန်ဆောင်မှုများ ပြည်သူလူထုထံသို့ အလွယ်တကူရောက်ရှိနိုင်သည်။ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် အဖွဲ့အစည်းများ လျင်မြန်စွာပြောင်းရွှေ့နိုင်သည်။လမ်းများသည်  ခရီးသွားလုပ်ငန်းအတွက်   ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးစေသည်။  ပြည်တွင်းပြည်ပ ခရီးသွားများသွားလာမှုလွယ်ကူစေသည်။ နိုင်ငံ၏ခရီးသွားလုပ်ငန်းများကို ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေပြီး  နိုင်ငံခြားဝင်ငွေကောင်းမွန်စေသည်။လမ်းများသည်   အရေးပေါ်အခြေအနေများကိုလည်း ထိရောက်စွာဆောင်ရွက်နိုင်စေသည်။ နိုင်ငံအတွင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ (ဥပမာ-ငလျင်၊ ရေဘေး၊ မီးဘေး)များဖြစ်ပွားပါက အချိန်တိုအတွင်းကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများအား မြန်မြန်ဆန်ဆန် ဆောင်ရွက်နိုင်ပါလိမ့်မည်။ထို့ကြောင့်လမ်းများသည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခုဟု ဆိုရပါလိမ့်မည်။တံတားများ     တံတားများသည်လည်း နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအတွက် လမ်းများကဲ့သို့ပင်   အလွန်အရေးပါလှပေသည်။ “သဘာဝအတားအဆီးများကို      အောင်မြင်စွာကျော်လွှားနိုင်သောဉာဏ်ပညာ” ဟုပင် တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။တံတားများသည် ပထဝီဆိုင်ရာ အတားအဆီးကိုဖြတ်ကျော်နိုင်သည်။  မြစ်များ၊ ချောင်းများ၊ ချိုင့်ဝှမ်းများ၊  တောင်ပြတ်များ၊  တောင်ကြားများကိုဖြတ်သန်း၍    ခရီးဝေးကိုချိတ်ဆက်ပေးသည်။ ဝေးကွာနေသော  ကမ်းနှစ်ဖက်ကိုဖြတ်သန်း၍ ဒေသတစ်ခုနှင့်တစ်ခု လွယ်ကူစွာဆက်သွယ်ပေးသည်။တံတားများသည်   စီးပွားရေးအတွက်အကျိုးကျေးဇူးများဖြစ်စေသည်။   ခရီးသွားရန်အတွက် မြစ်ချောင်းများဖြတ်ကျော်ကူးရန်    အချိန်ကြာခြင်း၊ လှေငယ်များ၊ ဇက်များစောင့်ဆိုင်းရခြင်းမှ လွတ်မြောက်စေပြီး အချိန်ကုန်သက်သာစေသည်။ သဘာဝအတားအဆီးရှိသော ဒေသများတွင်ပင် စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများတည်ဆောက်နိုင်သည်။ ကုန်စည်များသယ်ယူပို့ဆောင်ဖြန့်ဖြူးရေးအတွက် အခြေခံချိတ်ဆက်မှုလည်းဖြစ်သည်။တံတားများသည်  လူမှုဆက်သွယ်မှုကိုလည်း တိုးတက်စေသည်။ ကျေးလက်ဒေသများနှင့် မြို့ပြဒေသများအကြား ဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုရရှိစေသည်။ လူမျိုးစုများအကြား  ဆက်ဆံရေး ပိုမိုကောင်းမွန်စေသည်။တံတားများသည်  နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအရအရေးပါလေသည်။  နယ်စပ်ဒေသများ၊ သဘာဝအတားအဆီးရှိသော ဒေသများသို့ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ အမြန်ရောက်ရှိနိုင်သည်။ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်စသည့် နိုင်ငံ၏အရေးပေါ် အခြေအနေများတွင် ပြည်သူလူထုအား အမြန်ရွှေ့ပြောင်းပေးနိုင်သည်။တံတားများသည် နိုင်ငံ၏အင်ဂျင်နီယာနည်းပညာ အောင်မြင်မှု၊ နိုင်ငံ၏တိုးတက်မှု၊ နိုင်ငံတော်ပုံရိပ်ကိုမြှင့်တင်နိုင်မှု၊ နိုင်ငံသားများ၏ မျှော်မှန်းချက်နှင့် ဂုဏ်ယူရမှုတို့ကိုဖော်ပြသော သင်္ကေတတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။လမ်းနှင့်တံတားများ     လမ်းတစ်လမ်း၊ တံတားတစ်စင်း၏ အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝမှုကို  ထပ်မံတွေးမိသည်။  လမ်းတစ်လမ်းဖောက် လုပ်ခြင်းမှာလည်း  မြေပြင်ပေါ်တွင် ကျောခင်းနေသည့်  သာမန်သက်မဲ့မျဉ်းတစ်ကြောင်းသာ မဟုတ်၊  လူသားတို့၏ ဘဝအနာဂတ်သို့သွားမည့်လမ်းကြောင်းကို ဖွင့်လှစ်ပေးသည့် သက်ဝင်လှုပ်ရှားနေသည့် သက်သေတစ်ခုပင်ဖြစ်နေသည်။တံတားတစ်စင်းဆိုသည်မှာ မြစ်ကမ်းနှစ်ဖက်ကို ချိတ်ဆက်ပေးသည့် သက်မဲ့ပစ္စည်းတစ်ခုသာမဟုတ်။လူသားတို့၏ဘဝများ၊  အိပ်မက်များနှင့် ဒေသတစ်ခု၏ အနာဂတ်များကိုပါ  ပုံဖော်ချိတ်ဆက်ပေးထားသည့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၏  အမြဲရှင်သန်နေသောပြယုဂ်တစ်ခုဖြစ်နေသည်။လမ်းတစ်လမ်း၊ တံတားကြီးတစ်စင်း တည်ဆောက်နိုင်ရန်အတွက် နိုင်ငံတော်ကဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် အများအကျိုးအတွက် အဘက်ဘက်မှစဉ်းစားပြီးမှ ဘဏ္ဍာငွေများအကုန်အကျခံပြီး ဖော်ဆောင်ထားပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤအကျိုးရလဒ်ကိုလည်း ဒေသခံများဦးစွာခံစားကြရသည်။ဒေသအသီးသီး၌ လမ်း၊ တံတားများအပါအဝင် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပေးရာ၌ လူဦးရေသိပ်သည်းဆ၊ စီးပွားရေးအရ တွက်ခြေကိုက်ခြင်း၊ မကိုက်ခြင်းတို့ကို မေ့ထားရန်လိုသည်။ထိုဒေသလေးတစ်ခု၌    ဆောင်ရွက်ပေးသည့် လုပ်ငန်းများမှတစ်ဆင့်ရရှိလာသည့်  နိုင်ငံသားများ၏ယုံကြည်မှု၊ နိုင်ငံတော်အပေါ် အားကိုးအားထားပြုမှုတို့သည် အခြားဒေသအသီးသီးသို့ပျံ့နှံ့သွားမည်။ ထိုအခါ နိုင်ငံတော်၏  ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်ကို များစွာအထောက်အကူပြုပါလိမ့်မည်။တည်ဆောက်ရဦးမည့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုသည်မှာ  “လူသားတိုင်းပူပင်သောကကြောက်လန့်မှုကင်းပြီး  အေးချမ်းစွာ နေထိုင်နိုင်ခြင်း”ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရမည် ထင်သည်။ ငြိမ်းချမ်းပြီးအေးချမ်း သာယာဘေးကင်းမှုသည် နိုင်ငံသားများအတွက်၊ နယ်မြေတစ်ခုအတွက်၊  နိုင်ငံတစ်ခုအတွက် အလိုအပ်ဆုံးနှင့် အဓိကအကျဆုံးအခြေခံ လိုအပ်ချက်ပင်ဖြစ်သည်။ယုံကြည်ချက်၊ ခံယူချက်မတူညီကြတိုင်း အဖျက်လုပ်ရပ်များကို လွယ်လွယ်ကူကူ ဖျက်ဆီးကျူးလွန်ခြင်းများမှာ တိုင်းပြည်အတွက် ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုအလွန်ကြီးမားလွန်းလှပါပေသည်။ဝိဝါဒကွဲပြားခြင်း၊အတွေးအမြင်မတူခြင်း၊ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားထိခိုက်ခြင်း  စသည့်အချက်တို့အား ငြိမ်းချမ်းစွာမဖြေရှင်းဘဲ  လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။  ထို့ကြောင့်ဒေသအသီးသီးတွင် ပေးဆပ်မှုတွေများစွာရှိခဲ့သည်။  အနာဂတ်လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ၊   နိုင်ငံ၏အခြေခံအဆောက်အအုံများ များစွာပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရလေသည်။ ငြိမ်းချမ်းမှုများလည်း ဝေးကွာခဲ့သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏ နေရာဒေသအချို့တွင်ဖြစ်ပွားနေသော လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများသည် အချိန်တစ်ခုရောက်လျှင် အရှိန်ရပ်တန့်သွားပေလိမ့်မည်။ ထိုအချိန်မှသာ နိုင်ငံအနှံ့ ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများကို  ကွက်ပြည့်နင်းကာပြန်လည်ဆောင်ရွက်၍ရနိုင်ပါမည်။ ဒေသများငြိမ်းချမ်းချိန်ရောက်မှသာ    လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များကို ပြန်လည် တည်ဆောက်နိုင်ပါမည်။ အခြေခံအဆောက်အအုံများ  တည်ဆောက်ရေးပြန်လည် စတင်ရပါလိမ့်မည်။ အချိန်များစွာယူရပါလိမ့်ဦးမည်။ ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ဆောင်ရွက်ကြရပါမည်။ထို့ကြောင့်  နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန်၊ အခြေခံအဆောက်အအုံများ ကောင်းမွန်လာစေရန် ဒေသအသီးသီးတွင်   “ဖောက်ရဦးမည့်   လမ်းများ”  များစွာဆောင်ရွက်ရပေဦးမည်။ သဘာဝအတားအဆီးများကို ဖြတ်ကျော်နိုင်ရန် “ဆောက်ရဦးမည့် တံတားများ”များစွာ တည်ဆောက်ရပေဦးမည်။         ။MWD 

တ​စ်လောက ကျွန်​တော်သတင်း​ထောက်ကြီးတစ်​ယောက်ရဲ့ ဖိတ်ကြားစီစဉ်မှုအရ ရန်ကုန်- မန္တ​လေး အမြန်လမ်း ၁၁၅ မိုင်အနီး ပဲခူးရိုးမ​ပေါ်ရှိ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံသို့ သွား​ရောက်​လေ့လာခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။ ရန်ကုန်နဲ့​ နေပြည်​တော် အကြိမ်ကြိမ်အခါခါသွား​ရောက်ခဲ့စဉ် အမြန်လမ်းမပေါ်ကနေ ဒီ​ရေ​လှောင်တမံကို လှမ်းမြင်ရပေမယ့် လေ့လာခွင့်မကြုံခဲ့ပါ။ အခုတစ်ခါမှာ​တော့ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံအ​ကြောင်းသာမက နိုင်ငံတစ်ဝန်းက​ရေ​လှောင်တမံကြီး​တွေရဲ့​ ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်​ပေး​နေတာ​​တွေ၊ စိုက်ပျိုး​ရေ​ပေး​ဝေ​နေတာ​တွေကို အ​သေးစိတ်သိရှိ​လေ့လာခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။လှပခံ့ညားတဲ့တာတမံကျွန်​တော်တို့​လေ့လာ​ရေးအဖွဲ့ ယာဉ်တန်းဟာ ၁၁၅ မိုင် အမြန်လမ်းမှ အ​နောက်ဘက် ပဲခူးရိုးမ​တောင်​ကြောပေါ်တက်သွားပြီး နာရီဝက်ခန့်အကြာမှာ​​​တော့ ဖြူး​ချောင်းတမံကို ရောက်ပါတယ်။ ကြည်စိမ်း​နေတဲ့​ရေပြင်၊ လှပခံ့ညားတဲ့တာတမံ၊ ညို့ညို့ဆိုင်းဆိုင်းရှိ​နေတဲ့​ တော​တောင်လျှို​မြောင်​တွေ​ကြောင့် စိတ်ကြည်နူးဖွယ်​ကောင်းလှပါတယ်။ရေ​လှောင်တမံအနီးမှာ​တော့ ​ ရေ​လှောင်တမံနဲ့ပတ်သက်တဲ့​ ကြေးပြားကမ္ပည်းမော်ကွန်း စိုက်ထူထားတာကို​တွေ့ရပါတယ်။ ​မော်ကွန်းမှာ​​ရေးထားတဲ့စာတန်းက​တော့ ပြည်​ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ​​​​တော်အစိုးရ၏ လမ်းညွှန်ချက်အရ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်ဆည်​မြောင်းဝန်ကြီးဌာန ဆည်​မြောင်းဦးစီးဌာနက အ​ကောင်အထည်​ဖော်ခဲ့ပြီး ( ၈-၁-၂၀၁၅) ရက်​နေ့တွင်​ အောင်မြင်စွာဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်လို့​ရေးသားထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်​တော်တို့အဖွဲ့ဟာ ရေ​လှောင်တမံနဲ့ပတ်သက်ပြီး သက်ဆိုင်ရာတာဝန်ရှိသူ​တွေကိုလည်း ​မေးမြန်းခဲ့ပါ​သေးတယ်။“ကျွန်​တော်တို့ ဒီ​ရေ​လှောင်တမံကြီးက​နေ ၂၀၁၄ ခုနှစ်​နောက်ပိုင်းကစတင်ပြီး ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ပါတယ်။ ဒီဇိုင်းအရဆိုရင်​တော့ တစ်နှစ်ကို ကီလိုဝပ်နာရီသန်း​ပေါင်း ၁၂၀ ထုတ်လုပ်နိုင်ပါတယ်။ မနှစ်က​တော့ ဆည်​ရေဝင်​ရောက်မှု အား​ကောင်းတာ​ကြောင့် လျာထားချက်ကို​ကျော်လွန်ပြီး ၂၀၉ မဂ္ဂါဝပ်အထိ တိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်”လို့ ဖြူး​ချောင်း​ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အား​ပေးစက်ရုံ စက်ရုံမှူး ဦးမင်းသူ​အောင်ကဆိုပါတယ်။ဘက်စုံ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေဟာ မဟာဓာတ်အားလိုင်း(National Grid) ထဲကို နေ့စဉ်ဓာတ်အားတွေထုတ်လုပ်ပို့လွှတ်​နေသလို စိုက်ပျိုး​ရေကိုလည်း ဖြန့်ဖြူး​ပေး​နေပါတယ်။“ကျွန်​တော်တို့ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံက ဒီနှစ်​နွေရာသီမှာ​တော့ ​နွေစပါးအတွက် စိုက်ပျိုး​ရေ​ပေး​ဝေ​နေပါတယ်။ စုစု​ပေါင်း နွေစပါးစိုက်ဧက ၁၈၀၀၀ အတွက်ဖြစ်ပါတယ်။ စီမံကိန်းရဲ့ သုံးပုံတစ်ပုံပါ။ စီမံကိန်းအားလုံးပြီးသွားရင်​တော့ ဧက ၉၀၀၀၀ အထိ ​နွေစပါး​ရေ​ပေး​ဝေနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်” လို့ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်းတည်​​ဆောက်​ရေး (၁)လက်​ထောက်ညွှန်ကြား​ရေးမှူး ဦးတလန်ကြားက ဆိုပါတယ်။စိုက်​ပျိုး​ရေးအတွက်လည်း အားထားရမြန်မာနိုင်ငံမှာ စပါးစိုက်ဖို့ စိုက်ပျိုး​ရေလည်း​ပေးနိုင်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလည်း ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်တဲ့ နိုင်ငံပိုင်ဘက်စုံ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း ၂၅ ခုရှိ​ကြောင်း​ လေ့လာမှတ်သားရပါတယ်။ အများအားဖြင့်​​တော့ ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံအပါအဝင် ဘီလူး​ချောင်း၊ ကင်းတား၊ ဆည်​တော်ကြီး၊​ ဇော်ဂျီ၊​ ပေါင်း​လောင်း၊ သဖန်းဆိပ်နဲ့ ရဲရွာအစရှိတဲ့​ ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို စီမံကိန်း​တွေဟာ လျှစ်စစ်ဓာတ်အားလည်း ထုတ်လုပ်​ပေးနိုင်သလို စိုက်​ပျိုး​ရေးအတွက်လည်း အားထားရတဲ့ စီမံကိန်းကြီး​တွေဖြစ်ပါတယ်။ဒီလိုဘက်စုံ​ရေ​​လှောင်တမံ စီမံကိန်းကြီး​တွေဟာ အခြားအခြား​သော ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေနဲ့မတူပါဘူး။ ပထမဦးစွာ ​ ​ ရေ​လှောင်တမံမှ ထုတ်လွှတ်လိုက်​တဲ့​ရေကို အသုံးပြုပြီး တာဘိုင်စက်တွေကို လည်ပတ်​စေကာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်တာဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ဖန် ​ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရာမှ စီးဆင်းသွား​တဲ့​ရေတွေကို ​အောက်ဘက်မှာ​ ရေလွှဲဆည်တစ်ခုတည်​ဆောက်ပြီး စိုက်ပျိုး​ရေအဖြစ် အသုံးချတာဖြစ်ပါတယ်။ ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ ရေလှောင်တမံ ၂၅ ခု အနက်က စီမံကိန်းအများစုကို နိုင်ငံ​တော်​အေးချမ်း သာယာ​ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုး​ရေး​ကောင်စီလက်ထက်မှာ အ​ကောင်အထည်​ဖော်တည်​ဆောက်ခဲ့​ကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေအရသိရပါတယ်။ ဒီလိုဘက်စုံ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေ အ​ကောင်အထည်​ဖော် တည်​ဆောက်နိုင်ဖို့ဆိုတာ ​ ငွေ​ကြေးအရင်းအနှီး ရှိရုံနဲ့မဖြစ်ပါဘူး။​ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ပထဝီအ​နေအထားက အဓိကအကျဆုံးလို့​ဆိုရမှာပါ။ ဘာ​ကြောင့်လဲဆို​တော့ ဆည်တမံအများစုဟာ ​တောင်ကုန်းတောင်တန်း​တွေနဲ့ ချိုင့်ဝှမ်း​တွေကို အ​ခြေခံတည်​ဆောက်ထားတာပါ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အ​ရှေ့ဘက်မှာဆိုရင် ရှမ်းကုန်းမြင့်​၊ အ​နောက်ဘက်မှာဆိုရင် အ​နောက်ရိုးမ၊ အလယ်ပိုင်းမှာဆို အလယ်ရိုးမ​​​​ခေါ် ပဲခူးရိုးမစတာ​တွေရှိပါတယ်။ ဆည်တမံအများစုဟာ ​တောင်ရိုး​တောင်စွယ်​တွေကို တာတမံအဖြစ် ဖြတ်တားကာတည်​ဆောက်ခဲ့တာပါ။ဒါဟာ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် သဘာဝက​ပေးတဲ့ လက်​ဆောင်လို့ဆိုရမှာပါ။ ဒီလို​တောင်ရိုးတောင်စွယ်​တွေ၊​ တောင်တန်း​တွေ၊​ ချောင်း​တွေ၊​ မြောင်း​တွေ​မရှိဘူးဆိုရင် ဘက်စုံ​ရေ​လှောင်တမံစီမံကိန်း​တွေ​တည်​ဆောက်နိုင်ဖို့မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အဓိက​ရေချိုအရင်းအမြစ်​တွေဖြစ်တဲ့ ဧရာဝတီ၊ ချင်းတွင်း၊ သံလွင်နဲ့ စစ်​တောင်းမြစ်ကြီး​တွေဆိုတာ ရှိပါတယ်။ ဒီမြစ်ကြီး​တွေကလည်း​ တောင်တန်း​တွေကို မြစ်ဖျားခံပြီး ​ပေါ်​ပေါက်လာတာဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့သာ ဆည်တမံ​တွေမရှိဘူး၊ မတည်​ဆောက်ခဲ့ဘူးဆိုရင် မိုးအခါမှာ ​ရေကြီး​ရေလျှံ မှု​တွေ ပိုမိုပြီးဖြစ်ပွားနိုင်သလို ​နွေအခါမှာလည်း ​ရေပြဿနာကြုံ​တွေ့ရဖို့ ရှိပါတယ်။ဆည်တမံအစုအဖွဲ့​တွေ​ ပေါ်​ပေါက်လာမြန်မာနိုင်ငံမှာ ယခင်ကဆည်တမံဆိုတာ နည်းပါတယ်။ အခုအချိန်မှာတော့ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း၊ ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်း၊ စစ်​တောင်းမြစ်ဝှမ်း​တွေမှာ ဆည်တမံအစုအဖွဲ့​တွေ​ ပေါ်​ပေါက်လာတာ​တွေ့ရပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စိုက်ပျိုး​ရေးကိုကြည့်မယ်ဆိုရင်လည်း ဟိုတုန်းက မိုး​ကောင်း​ရေ​သောက်မျှသာဖြစ်ပါတယ်။ မိုး​ကောင်း​ရေ​သောက်ဆိုတာ မိုးကောင်းတဲ့နှစ်မှာ စိုက်​ရေးပျိုး​ရေး​ကောင်းပါတယ်။ မိုးခေါင်တဲ့နှစ်မှာ​တော့ စိုက်ပျိုး​ရေးမ​ကောင်းပါဘူး။ စိုက်ပျိုး​ရေးမ​ကောင်းရင် အခြားစီးပွား​ရေး​တွေလည်း မ​ကောင်းနိုင်ပါဘူး။ စီးပွား​ရေးမ​ကောင်းရင် လူတစ်ဦးချင်း ဝင်​ငွေကျဆင်းနိုင်သလို တိုင်းပြည်ရဲ့ ဂျီဒီပီလည်းကျဆင်းနိုင်ပါတယ်။ ဘာ​ကြောင့်လဲဆို​တော့ စိုက်ပျိုး​ရေးကို အ​ခြေခံတဲ့နိုင်ငံမို့ပါ။ဟိုတုန်းကဆိုရင် ​အောက်ပြည်​အောက်ရွာသွားတဲ့ အညာသူအညာသား​တွေဟာ အပြန်မှာ ဘာလက်​ဆောင်မှမပါရင်နေ ဆန်​လေးတစ်စိတ်၊ တစ်ခွဲ​လောက် အညာဆန်ရထားကြီး​တွေစီးပြီး သယ်ကြရရှာတယ်။ အညာမှာ ဆန်ရှားတာကိုး။ ခု​တော့ ဒါ​တွေဟာ​ ပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားပြီ။ ဆည်တမံ​တွေရဲ့​ကျေးဇူး​ကြောင့် အညာကဆန်​တွေ ပြည်ပနိုင်ငံအထိ ပို့​နေပြီ။ စပါး​ပေါ်ချိန်ဆို အညာကဆန်ကားကြီး​တွေ ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်း​တွေကတစ်ဆင့်ပို့နေတာ အများအပြား​တွေ့ရပါတယ်။ အညာသား​တွေဟာ စပါးအတွက်မိုးမ​ကောင်းလို့ စပါး​အောင်ရေ မရဖို့ ပူစရာမလို​တော့ပါဘူး။ဒါပေမယ့်လည်း အ​ခြေခံအ​ဆောက်အအုံ​တွေဖြစ်တဲ့ ဆည်တမံ​တွေကို တည်​ဆောက်နိုင်ခဲ့​ပေမယ့် စိုက်ပျိုး​ရေ​ပေး​ဝေဖို့ ​မြောင်းလက်တံ​တွေ၊ တူး​မြောင်း​ တွေ၊​ ရေ​သောက်စနစ်​တွေ ဆက်လက်တည်ဆောက် ဖို့ကျန်ပါ​သေးတယ်။မြောင်းလက်တံ​တွေတည်ဆောက်ဖြူး​ချောင်း​ရေ​လှောင်တမံ စီမံကိန်းတစ်ခုတည်း ကိုကြည့်မယ်ဆိုရင် အခုမှဆည်​ရေ​သောက်ဧက ၁၈၀၀၀ ​လောက် ​မြောင်းလက်တံ​တွေတည်ဆောက် ပြီး​နေတာဖြစ်ပါတယ်။ ဆည်​ရေ​သောက်ဧက ၉၀၀၀၀ အထိ​ ဖော်​ဆောင်ဖို့ကျန်ရှိ​နေပါ​သေးတယ်။ ၂၀၂၈-၂၀၂၉ ခုနှစ်အထိ ဆည်​ရေ​သောက်ဧက ၉၀၀၀၀ အတွက် လျာထား​ဆောင်ရွက်​နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဖြူး​ချောင်းတမံလို ဘဏ္ဍာနှစ်အလိုက်​ဖော်​ဆောင်မယ့် ဆည်​ရေ​​သောက်စနစ်​တွေ ကျန်ရှိ​နေဦးမယ်လို့​ ခန့်မှန်းရပါတယ်။ဒီလို ဘဏ္ဍာနှစ်​တွေအလိုက် ဆည်​ရေ​သောက်စနစ်​တွေဖြစ်တဲ့​ မြောင်းလက်တံ​တွေ၊ ​ရေသိုလှောင် မှုစနစ်​တွေ​ ကောင်းလာတာနဲ့အမျှ မြန်မာပြည် တစ်နံတစ်လျားမှာ ​ရွှေ​ရောင်ဝင်းတဲ့စပါးခင်းတွေဟာလည်း တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် တိုးလာဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ​နွေအခါမှာ ​ရေရှာစရာမလိုဘဲ စိုက်ဧက​တွေ တိုးလာဖို့ရှိပါတယ်။ အခုအခါမှာ စပါးအပြင် ​နွေနှမ်း​တွေ​တောင် စိုက်​နေကြပါပြီ။ ကဲ... စပါးက ဆန်၊ နှမ်းက ဆီ ဘာပူစရာလို​သေးလဲ။​ သြော်. ဒါကလည်း ဆည်တမံများ အ​မြော်အမြင်ရှိရှိ တည်​ဆောက်ခဲ့တဲ့​ကျေးဇူး​ပေကိုး။ ။moi

      ဇွဲကပင်တောင်ထိပ်သို့ ရောက်ခဲ့ပြီ။ ဆံတော်ရှင်စေတီအား ဖူးမြော်ရပြီ။ ဖြာကျနေသော မိုးတိမ်များကိုဖြတ်လျက် အာကာပြင်ကျယ်ကြီးကို မျက်မှောက်ပြုရသည်။  တောင်ထိပ်ပေါ်မှ မြင်ရသည့် မြင်ကွင်းကား မိုးကောင်းကင်နှင့် မြေပြင်တို့၏သဘာဝအလှတရား    ပေါင်းစပ်ထားမှုဖြစ်၏။ ဤလှပသော အမိမြေတို့ ထာဝရတည်တံ့စေရန် ထိန်းသိမ်းရမည်ဟူသော နိုင်ငံသားတာဝန်နှင့်   ကိုယ်တိုင်နားလည်မှုတို့ တစ်ပြိုင်နက်ခံစားမိသည်။တစ်ခါတစ်ရံ ထူထပ်သောမိုးတိမ်များကြားမှ စိမ်းလန်းသောတောင်ခြေရွာများ၊ ငှက်ပျောခင်းများ၏ အစိမ်းရောင်အကွက်လေးများကို မြင်တွေ့ရပြန်သည်။ သာမန်လှပမှုထက်ပိုသည့်  လျှို့ဝှက်ထားသော ပန်းချီကားတစ်ချပ်ကို ရှုမြင်ရသကဲ့သို့ပင်…။အနောက်ဘက်ရှိ သံလွင်မြစ်ကြီးကိုလည်း မှိုင်းပျပျလှမ်းမြင်တွေ့ရသည်။ မြစ်သည်  ငွေရောင်တန်းကြီးသဖွယ် တောင်ကြားများကိုဖြတ်သန်း၍ ဝေ့ဝိုက်စီးဆင်းနေသည်။ မြစ်ကမ်းဘေးရှိ ကျေးရွာငယ်လေးများကို အညိုရောင်  အစက်အပြောက်များသဖွယ်    မြင်တွေ့ရပြီး ပတ်ဝန်းကျင်ကို   နက်ရှိုင်းစွာအလှဆင်ထားကြသည်။မြောက်ဘက်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်အရပ်၌ တောင်တန်းကြီးများသည် အပြာရောင်အဆင့်ဆင့်ဖြင့် ဝေးရာသို့သွယ်တန်းနေသည်။ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးတောင်မှာ “နွားလဘို့တောင်” ဖြစ်မည်ဟု မှန်းဆမိသည်။ထာဝရတည်တံ့နေသော  သဘာဝ၏ မှတ်တိုင်များပင်ဖြစ်သည်။ ဤအမြင့်မှနေ၍ မြင်တွေ့ရသည့် ကရင်ပြည်နယ်၏ စိမ်းလန်းသောမြေသည် ဒေသတွင်းပဋိပက္ခဒဏ်များကို ခံစားနေရသော်လည်း သဘာဝ၏  ပြန်လည်ရှင်သန်မှု   စွမ်းအားများက မပျက်မစီးဘဲ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်း ထားနိုင်စွမ်းရှိနေသည်ကို သိမြင်နိုင်သည်။နိုင်ငံတော်သည် ဤဒေသ၌  ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အခြေခံအဆောက်အအုံ များစွာကိုတည်ဆောက်ခဲ့ပြီး တည်ဆောက်နေဆဲဖြစ်လေသည်။ ဇွဲကပင်တောင်ထိပ်ပေါ်မှ မြင်တွေ့နေရသည့် အေးချမ်းသောရှုခင်းမြင်ကွင်းများကိုခံစားရင်း အခြေခံအဆောက်အအုံဆိုသည့် အချက်ကို စာရေးသူ၏စိတ်ကူးထဲ၌  တွေးနေမိခဲ့သည်။အခြေခံအဆောက်အအုံဆိုသည်မှာ       နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် အခြေခံအဆောက်အအုံများကို  ပုံမှန်အားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည် -(က)     ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအခြေခံအဆောက်အအုံ( ခ )     လူမှုစနစ်အခြေခံအဆောက်အအုံများ( ဂ )     ဒစ်ဂျစ်တယ်အခြေခံအဆောက်အအုံများ(ဃ)     စီးပွားရေးအခြေခံအဆောက်အအုံများ     ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအခြေခံ အဆောက်အအုံများမှာ လမ်းများ၊ တံတားများ၊ ရထားလမ်း၊ ဘူတာရုံများ၊ လေဆိပ်၊ ဆိပ်ကမ်း၊ စွမ်းအင်ဆိုင်ရာ စက်ရုံများ၊ ဓာတ်အားဖြန့်ဖြူးရေးစနစ်များ၊ စက်သုံးဆီသိုလှောင်ရုံများ၊  သောက်သုံးရေရရှိရေးလုပ်ငန်းများ၊ ရေသွယ်ပိုက်လိုင်းများ၊ ရေလှောင်တမံများ၊ ရေသန့်စက်ရုံများ၊ မိလ္လာစနစ်များ၊တယ်လီဖုန်းလိုင်းများ၊ အင်တာနက်ကေဘယ်များ၊ ဆဲလ်တာဝါ၊ ဆေးရုံ၊ စာသင်ကျောင်း စသည်များဖြစ်ကြသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏   နှလုံးသွေးကြောများပင်ဖြစ်၏။လူမှုစနစ်အခြေခံအဆောက်အအုံများမှာ ပညာရေးစနစ်၊ ကျန်းမာရေးစနစ်၊ ဥပဒေစနစ်၊ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားစနစ်၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့်စီးပွားရေးစနစ် စသည့်လူမှုအသိုက်အဝန်းကို  အသက်ဝင်လှုပ်ရှားစေသော  စီမံခန့်ခွဲမှုအခြေခံစနစ်များ၊ စည်းမျဉ်းများ၊   အဖွဲ့အစည်းများပင် ဖြစ်ကြသည်။ဒစ်ဂျစ်တယ်အခြေခံအဆောက်အအုံများမှာ နည်းပညာခေတ်၏ အခြေခံအဆောက်အအုံများဖြစ်ပြီး အင်တာနက်၊ ဒေတာနှင့် သတင်းအချက်အလက်များ စီးဆင်းနိုင်ရန်အတွက် လိုအပ်သော နည်းပညာစနစ်များ၊ ကွန်ရက်များနှင့် အစိုးရဝန်ဆောင်မှုကိရိယာအားလုံးကို ခြုံငုံခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။    ယနေ့ခေတ် ဒစ်ဂျစ်တယ်စီးပွားရေးနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေး၏ ကျောရိုးမကြီးဟု ဆိုရမည်။စီးပွားရေးအခြေခံအဆောက်အအုံများဆိုသည်မှာ နိုင်ငံ၏စီးပွားရေးလှုပ်ရှားမှုများ ချောမွေ့စွာလည်ပတ်နိုင်ရန် တိုက်ရိုက်လိုအပ်သော  စီးပွားရေးအခြေခံ အဆောက်အအုံများကိုခေါ်သည်။ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊  သယ်ယူပို့ဆောင်ဖြန့်ဖြူးခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်များ၊ ဈေးများ၊ ကုန်သွယ်ရေးစင်တာများ၊ စက်မှုဇုန်များ၊ သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးစင်တာများ ပါဝင်ကြသည်။ဤအခြေခံအဆောက်အအုံများ ခိုင်မာကောင်းမွန်မှသာ နိုင်ငံ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး မြန်ဆန်ပါလိမ့်မည်။ဆင်းရဲမှုကိုလျှော့ချနိုင်ပါလိမ့်မည်။ လုံခြုံမှု၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှုနှင့်နည်းပညာတိုးတက်မှုများပေါ် မူတည်၍ နိုင်ငံ၏ ပြိုင်ဆိုင်နိုင်မှုစွမ်းအားများ ပိုမိုတိုးတက်ပါလိမ့်မည်။ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွေး      ဇွဲကပင်တောင်ရင်ပြင်ပေါ်တွင် ပီတိစိတ်ဖြင့် တစ်နာရီခန့်နားနေခဲ့ပြီး တောင်ခြေသို့ ပြန်ဆင်းချိန်တွင် ညနေဘက်သို့ ရောက်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ နေဝင်ဆည်းဆာ၏ ရွှေရောင်၊ လိမ္မော်ရောင်၊ ပန်းရောင်များက တောင်ထိပ်များပေါ်သို့  လိမ့်ဆင်းဖြာကျနေသည်။ ဝန်းကျင်တစ်ခွင်ရှိ မိုးစက်များထိမှန်ထားသည့် သစ်ပင်များ၊ ချုံနွယ်များထက်၌ ရွှေမှုန်ဖြူးထားသကဲ့သို့ တောက်ပြောင်ဝင်းလက်နေလေသည်။  မိုးကောင်းကင်ယံ၌ ငှက်များ အုပ်စုလိုက်ပျံသန်းနေသည်။သူတို့၏ဟစ်ကြွေးသံများက တောင်ကြားတွင် ပဲ့တင်ထပ်နေသည်။လှေကားထစ်များကို သတိထားဆင်းရင်း ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ထမ်း တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သူပီပီ ကရင်ပြည်နယ်အတွင်း ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး ဆောင်ရွက်မှုများအကြောင်း တစိမ့်စိမ့် တွေးတောပုံဖော်မိပြန်သည်။ကရင်ပြည်နယ်၏ မျက်မှောက်ကာလတွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုတိုးတက် ကောင်းမွန်လာခဲ့ပြီး မြို့ကြီးများအကြား အဝေးပြေးလမ်းမများဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ သံလွင်မြစ်ကိုဖြတ်သန်းသည့် တံတားကြီးများက ဒေသအချင်းချင်း ဆက်သွယ်မှု ပိုမိုလွယ်ကူလာစေပြီ။ စီးပွားရေးနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများကိုလည်း တိုးတက်စေခဲ့သည်။ဤတိုးတက်မှုများသည် နိုင်ငံတော်အစိုးရ အဆက်ဆက် အခြေခံ အဆောက်အအုံများ ကောင်းမွန်စေရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြခြင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။ အစိုးရ၏စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့်ဝန်ကြီးဌာနများ၊ ဒေသအာဏာပိုင်များက  ဦးစားပေးလုပ်ငန်းများဖြင့် ဘဏ္ဍာနှစ်အလိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန     စာရေးသူ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံတော် တည်ဆောက်ရေးအတွက် နယ်စပ်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် နယ်စပ်ဒေသရှိ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ၏  လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးဟူသော  အဓိကတာဝန်ကြီး  နှစ်ရပ်ကိုအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ကရင်ပြည်နယ်၏ ဒေသတွင်း အခြေခံအဆောက်အအုံများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ၁၉၈၉-၁၉၉၀  ဘဏ္ဍာနှစ်မှ ၂၀၂၅-၂၀၂၆  ဘဏ္ဍာနှစ်အထိ မြေလမ်း ၅၀၀ မိုင် ၆ ဖာလုံ၊ ကျောက်ခင်းလမ်း ၄၀၇ မိုင် ၃ ဖာလုံ၊ အမာခံလမ်း ၁၁၄ မိုင် ၅ ဖာလုံ၊ ကတ္တရာလမ်း ၁၁၄ မိုင် ၆ ဖာလုံ၊ ကတ္တရာထပ်ပိုးလွှာခင်းခြင်း ၁၈ မိုင် ၆ ဖာလုံ၊ ကွန်ကရစ်လမ်း ၉ မိုင် ၇ ဖာလုံ၊ လမ်းပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်း ၇၅ မိုင် ၂ ဖာလုံ၊ မြေထိန်းနံရံ ၅၆၁ ပေ၊ ကျောက်စီရေမြောင်း ၃၂၅၀ ပေ၊ တံတားကြီး ၃၂ စင်း၊ တံတားငယ် ၅၉၃ စင်း၊ Box Culvert ၃၈၇ စင်း၊ Pipe Culvert ၄၁၇ စင်း၊ ဆေးရုံ ၅ ရုံ၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန ၂၀ ခု၊ စာသင်ကျောင်း ၆၄ ကျောင်း၊ ရေရရှိရေး ၆၀ ခု၊ တန်ဖိုးနည်းအိမ်ရာ ၁၂၁၈  လုံး၊  ဘုန်းကြီးကျောင်း   ၂၇ ကျောင်း၊ ဆိုလာရေတင်စနစ် ၈၅၃ ခုအား ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ထို့ပြင်  လူငယ်သင်တန်းကျောင်း နှစ်ကျောင်း (ဘားအံ၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီး)၊  စက်မှုကျောင်းတစ်ကျောင်း(ဘားအံ)နှင့် အိမ်တွင်းမှုသင်တန်းကျောင်းသုံးကျောင်း (ဘားအံ၊ မြဝတီ၊ မြိုင်ကြီးငူ)တို့တွင် ကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းဖြင့် ဒေသ၏ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များကို ပြုစုပျိုးထောင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေခဲ့သည်။ ဤလုပ်ငန်းများအား မည်သည့်အခက်အခဲ မျိုးစုံရှိနေပါစေ အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည့်  ဌာနများက နိုင်ငံတော်၏ ရည်မှန်းချက်ကို စိတ်အားထက်သန်မှု၊ ဇွဲရှိရှိ စေတနာအပြည့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသဖြင့်သာ နိုင်ငံအနှံ့ အခြေခံအဆောက်အအုံ တိုးတက်မှုများကို မြင်တွေ့ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရန် နိုင်ငံသားအားလုံး၌ တာဝန်ရှိပေသည်။မြစ်သံလွင်     စာရေးသူသည် တပ်မတော်သားဘဝ စစ်ဆင်ရေးတာဝန်များဖြင့်  ဤကရင်ပြည်နယ်အတွင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည့်   အချိန်ကာလများရှိခဲ့သည်။ စစ်ဆင်ရေးတာဝန်ဆိုသည်မှာ အလှအပကြည့်ရှုရန်    သွားလာရခြင်းမဟုတ်ခဲ့ပေ။သို့သော်  သဘာဝအလှတရားများသည် ရှောင်လွှဲ၍မရခဲ့။ မနက်စောစော သံလွင်မြစ်ကြီးပေါ် မြူခိုးပါးပါးများ လဲလျောင်းလျက်ရှိသည့် မြင်ကွင်းများကိုကြည့်ရင်း လူသားတစ်ဦး၏ နှလုံးသားအတွင်းက စိတ်အေးချမ်းစွာ    ဖြစ်ပေါ်လာသည့်ကြည်နူးမှုကို ခံစားမိခဲ့ရဖူးသည်။ညနေခင်း  နေမင်း၏ အရောင်သည် သံလွင်မြစ်ရေကို အနီရောင်၊ ရွှေရောင်များဖြင့် ပန်းချီကားတစ်ချပ်ကဲ့သို့ ဖန်တီးပေးထားကြသည်။ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရာတွင် တောင်ပေါ်လမ်း၊ တောင်တန်းလမ်းများ၊ သစ်တောများကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည်။ မိုးရာသီရောက်လျှင် မြေရွှံ့ညွန်များ လိမ်းကျံထားသည့် လမ်းများပေါ်မှ ပင်ပန်းကြီးစွာ လျှောက်လှမ်းခဲ့ရသည်။ သို့သော် ညနေခင်း သံလွင်ရေမျက်နှာပေါ်တွင် နေဝင်ရောင်ထင်ဟပ်သည့် တောင်တန်းတို့၏ အရိပ်မြင်ကွင်းများက အားမာန်သစ်တစ်ရပ်ပေးခဲ့သည်။ ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံး     လှပပြည့်စုံစွာ တိတ်ဆိတ်သွားသလို ခံစားရဖူး၏။ ထို့ကြောင့်  အေးချမ်းစွာဖြတ်သန်း စီးဆင်းနေသည့်  သံလွင်မြစ်ကြီးကို  စာရေးသူမမေ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။သံလွင်မြစ်သည် သဘာဝအလှတရားတစ်ရပ်သာမက သင်ခန်းစာတစ်ရပ်လည်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ရေသည် အတားအဆီးကြားမှ ဆက်လက်စီးဆင်းသကဲ့သို့ နိုင်ငံသားတို့သည်လည်း အခက်အခဲကြားမှ မရပ်တန့်ဘဲ ရှေ့ဆက်သင့်သည်ဟု “သံလွင်”က သင်ပေးခဲ့သည်။ယခင်ခေတ်ကာလများက သံလွင်သည် ကုန်စည်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၏ အဓိကလမ်းကြောင်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင်လည်း ဘားအံမြို့၏ အလှအပကို မြှင့်တင်ပေးနေဆဲဖြစ်သည်။ သံလွင်သည် ဘားအံမြို့၏ သွေးကြောတစ်ကြောကဲ့သို့လည်းဖြစ်သည်။ သာမန်ရေစီးတစ်ခုမဟုတ်ဘဲ ဘားအံမြို့၏ နှလုံးခုန်သံလည်းဖြစ်သည်။ အေးချမ်းသော ရေစီးသံတိုင်းတွင် အတိတ်၏ ခြေလှမ်းများ၊ အိပ်မက်မဟုတ်သော ဖြစ်ရပ်များ၊ ဒေသခံများ၏ မျှော်လင့်ချက်များ ပေါင်းစပ်နေလျက်ရှိနေသည်။သမိုင်းတစ်စ     လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော်လောက်က ခြေချခဲ့ဖူးသော ကရင်ပြည်နယ်ဒေသအကြောင်းကို ပြန်တွေးကြည့်မိသည်။  သဘာဝအလှတရားနှင့်ပြည့်စုံသော ဒေသတစ်ခု၏နောက်ကွယ်တွင်    လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲမှု၊      ပဋိပက္ခများ၊ အထီးကျန်မှုပုံရိပ်များက သမိုင်းတစ်စအဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့သည်။ဤဒေသသည် ယခင်က   နယ်မြေလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးသည် ရှည်လျားသော ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများကြောင့် အလွန်ဆိုးရွားခဲ့သည်။ အဓိကလမ်းမကြီးများမှာပင် တိုက်ပွဲများနှင့် လုံခြုံရေးအန္တရာယ်များကြောင့် ကန့်သတ်ချက်များရှိခဲ့သည်။ ခရီးသွားလာမှုနှင့်ကုန်စည် စီးဆင်းမှုအတွက်  စိုးရိမ်ရသည့်အခြေအနေဖြစ်ခဲ့သည်။ပြည်နယ်အတွင်း အဓိကမြို့များ၏ အပြင်ဘက်သို့ ရောက်သွားသည်နှင့် လမ်းအများစုသည် မြစ်ချောင်းများကြား၊ တောင်တန်းများကြားကို ဖြတ်သန်းရသော ကျောက်စရစ်လမ်း၊ ရွှံ့လမ်းကြမ်းများဖြစ်၏။မိုးတွင်းကာလဆိုလျှင် ဘားအံနှင့် ဖာပွန်၊ ဘားအံနှင့် ကော့ကရိတ်ကြားက လမ်းများသည် သွားလာ၍ မရလောက်အောင် ဆိုးရွားခဲ့ဖူးသည်။ တံတားများလည်း နည်းပါးခဲ့သည့်အတွက် သံလွင်မြစ်ကိုဖြတ်ကျော်ရန် လှေငယ်များကိုသာ အားကိုးခဲ့ရသည်။အချို့ကာလများတွင် နယ်မြေတည်ငြိမ်မှုမရှိခြင်းကြောင့် လမ်းပိုင်းပျက်စီးမှုများ၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရန် ကြန့်ကြာမှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုကာလမျိုးတွင် ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုလုပ်ငန်းများ အားနည်းခဲ့ရသည်။ပြည်နယ်၏ ကျေးလက်ဒေသအများစုသို့   လျှပ်စစ်မီးလုံးဝမရောက်သေး၍ အမှောင်ထုအတွင်း    ရှိနေခဲ့ကြသည်။ ဆက်သွယ်ရေးအလွန်ခက်ခဲပြီး  ဝေးလံခေါင်သီသော ကျေးရွာအုပ်စုများဆိုလျှင် သတင်းစကားတစ်ခု အကြောင်းကြားနိုင်ရန် ရက်ပေါင်းများစွာ လမ်းလျှောက်သွားခဲ့ရသည်။ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနများ ရှိသော်ငြားလည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲသည့်အတွက် ဆေးဝါးများပြတ်လပ်ခြင်း၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ သွားလာရေး ခက်ခဲခြင်းတို့ကြောင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု အားနည်းခဲ့ရသည်။ဒေသပညာရေးအတွက် ကျောင်းအဆောက်အအုံ လုံလောက်မှုမရှိခြင်း၊ ဆရာ၊ ဆရာမများနေရာချထားရေး အခက်အခဲများရှိခြင်းကြောင့် ပညာသင်ကြားခွင့် အကန့်အသတ်များရှိခဲ့သည်။သို့သော် ဒေသရှိ တောင်တန်းရွာလေးများ၌ ဒေသခံတို့၏ ရိုးသားသည့်သဘောထား၊ သည်းခံနိုင်မှုနှင့်  ကူညီမှုများကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ အခက်အခဲများကြားတွင် ရှင်သန်နေထိုင်ကြသည့် လူမှုဘဝများကိုကြည့်ရင်း မြှင့်တင်ပေးရမည့် တာဝန်၏အဓိပ္ပာယ်ကို  ပိုမိုနားလည်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်  စစ်ဆင်ရေးတာဝန်များဖြင့် သွားလာခဲ့ဖူးသည့် ကရင်ပြည်နယ်သည် စာရေးသူအတွက် သမိုင်းတစ်စ ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ အကြောင်း၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်  “တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ်(NCA)”ကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် ကရင်ပြည်နယ်၏ မျက်နှာသွင်ပြင်သည် တဖြည်းဖြည်းချင်း အသွင်ပြောင်းလာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ယခင်ကအခက်အခဲမျိုးစုံကြားမှ ရပ်တည်ခဲ့ရသည့် ပြည်နယ်သည် ယနေ့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသို့ ရောက်ရှိလာခြင်းမှာ ခေတ်အဆက်ဆက် သမိုင်းတစ်လျှောက်  တာဝန်ရှိသူအားလုံး၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အကျိုးရလဒ်ဖြစ်ပေသည်။လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအဆင့်မြှင့်တင်မှုများကြောင့် ယနေ့ခေတ် ဘားအံ-ဖာပွန် သွားကားလမ်းသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး သွားလာ၍ ရခဲ့ပေပြီ။ ကုန်စည်စီးဆင်းမှုနှင့် ခရီးသွားလာမှု အဆင်ပြေချောမွေ့ခဲ့လေပြီ။ သံလွင်မြစ်ကူးတံတားကြီး(၁၉၉၇)သည်လည်း ဤပြောင်းလဲမှု၏ အစောပိုင်းကာလ အထင်ကရနေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကျိုက်ဒုံ-ကော့ကရိတ်လမ်းကဲ့သို့ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အရေးပါသော လမ်းများသည် ခေတ်မီကောင်းမွန်လာခဲ့ပေပြီ။ယနေ့အချိန်တွင်  ကရင်ပြည်နယ်မြို့ကြီးများ၏ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များတွင်သာမက ကျေးရွာအုပ်စု အများအပြားကို နိုင်ငံတော် ဓာတ်အားလိုင်းရောက်ရှိခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ဖုန်းတာဝါတိုင်များ နေရာအနှံ့ ဆောက်လုပ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သတင်းအချက်အလက်များကို ခေတ်နှင့်ထိတွေ့ဆက်ဆံနိုင်သော အခွင့်အလမ်းများ ရရှိခဲ့ပေပြီ။ သတင်းစကားပါးရန် ရက်ပေါင်းများစွာ လမ်းလျှောက်ရန်မလိုတော့ပြီ။လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာသည်နှင့်အမျှ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုများလည်း ပိုမိုကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။ ဘားအံပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးအပြင် မြို့နယ်အသီးသီးက ဆေးရုံဆေးခန်းမျာကိုလည်း အဆင့်မြှင့်တင်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ပညာရေးကဏ္ဍမှာလည်း တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်များ ပေါ်ပေါက်လာပြီး  ပညာသင်ကြားခွင့် အခွင့်အလမ်းများ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ကရင်ပြည်နယ်၏ ဖွံ့ဖြိုးရေးခရီးစဉ်များသည် ပဋိပက္ခမှ ငြိမ်းချမ်းရေးဆီသို့ ဦးတည်သော ခရီးရှည်ကြီးပင်ဖြစ်၏။ ယနေ့မြင်တွေ့နေရသည့် မြေလမ်း၊ ကျောက်လမ်း၊ ကွန်ကရစ်လမ်း၊ ကတ္တရာလမ်းများ၊ တံတားကြီး/ငယ်များ၊  လျှပ်စစ်မီးများ၊ ကောလိပ်/တက္ကသိုလ်များ၊ ဆေးရုံ/ ဆေးခန်းများသည် ဤခရီး၏ ရုပ်ဝတ္ထုအထောက်အထားများပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအခြေခံအဆောက်အအုံများ တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ဒေသခံတို့၏  ဘဝများသည်လည်း တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာနေသည်။ဤကဲ့သို့ ကြီးမားသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကွာခြားမှုများ၏ အဓိကအချက်မှာ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် လမ်းတံတားများ၊ ကတ္တရာလမ်းများ ပြည့်စုံလာသောအခါ အတိတ်၏ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲမှုများက လေးနက်သော သမိုင်းတစ်စအဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့ပေပြီ။သို့သော် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၏ အသီးအပွင့်များကို ပြည်နယ်အနှံ့အညီအမျှခံစားနိုင်ရေးနှင့် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဆက်လက်တည်ဆောက်နိုင်ရေးသည် အနာဂတ်အတွက် စိန်ခေါ်မှုအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ဖျက်ဆီးမှုများ၏ အကျိုးဆက်     နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ရည်မှန်း၍ အခြေခံအဆောက်အအုံများ တိုးချဲ့တည်ဆောက်ရန် မျိုးဆက်များစွာတို့ နှစ်ပေါင်းများစွာ    ကြိုးပမ်းအားထုတ်ခဲ့ရသည်။ သို့သော် ဖျက်ဆီးရန်အတွက်မူကား မိနစ်ပိုင်းအနည်းငယ်သာလိုအပ်သည်။  အသိဉာဏ်မဲ့ အဖျက်သမားများက နိုင်ငံတိုးတက်မှုကို ရှေ့ဆက်ခွင့်အား အကြောင်းမဲ့ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။ အမြင်မတူမှုများ၊ ဝါဒစွဲများနှင့်ဒေသစွဲများက ပြည်သူတို့ဘဝကို နီးကပ်စေခဲ့သော အဖိုးတန်လက်ရာများကို အကျိုးမရှိ ဖျက်ဆီးမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ သို့သော် တချို့နေရာများတွင် လမ်းပိုင်းများကို ဖျက်ဆီးခံရသည်။ ရထားလမ်းများကို မိုင်းခွဲကြသည်။ တံတားကြီးငယ်များကို ချိုးဖျက်ပစ်ကြသည်။ စာသင်ကျောင်းများ၊ ဆေးရုံများကို မီးရှို့ကြသည်။ ဆက်သွယ်ရေး တာဝါတိုင်များ၊ လျှပ်စစ်မီးတိုင်များကို ပြိုလဲစေခဲ့သည်။ယင်းကဲ့သို့သော ဖျက်ဆီးမှုများကြောင့် နိုင်ငံ၏ အရေးပါလှသည့် အခြေခံအဆောက်အအုံ အများအပြားပင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှုများလည်း ယခင်ကကဲ့သို့ မလုံခြုံ၊ မချောမွေ့တော့။ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်အတွက် အချိန်နှင့် အားထုတ်မှုများ  များစွာလိုအပ်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ လမ်းများ    ပျက်စီးသွားသည့်အခါ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်   ယိုင်နဲ့ပြီး အသုံးပြုသွားလာနေကြသော ပြည်သူများ အခက်အခဲကြုံတွေ့ရသည်။ တံတားများ ပျက်စီးသည့်အခါ ဒေသများအကြား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများ ပြတ်တောက်သွားရသည်။ စာသင်ကျောင်းများ ပျက်စီးခဲ့သောအခါ ပညာသင်ကြားနေသည့် ကလေးငယ်များ၏ လှပသောအနာဂတ်ကို ထိခိုက်စေသည်။ ဆေးရုံများ ပျက်စီးသွားသည့်အခါ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်သောပြည်သူများသာ ဒုက္ခများနှင့် ရင်ဆိုင်ရသည်။ လျှပ်စစ်မီးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးစနစ်များ ပျက်ပြားသည့်အခါ နေ့စဉ်ဘဝ၏ အဆင်ပြေမှုများ   ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ အမှန်တကယ်တွင် ထိုဖျက်ဆီးမှုတို့၏ အကျိုးဆက်အား  ဒေသခံပြည်သူလူထုများသာ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ခံစားကြရခြင်းဖြစ်သည်။   ။MWD 

      သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးသည် ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာ့အရေးအပါဆုံး စိန်ခေါ်မှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သကဲ့သို့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ရေရှည်တည်တံ့သော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု  (Sustainable Development) အတွက်လည်း  အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်သာယာဝပြောရေးဆိုသည်မှာ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှုန်းကို တိုင်းတာခြင်း သက်သက်မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံသားတိုင်း၏ ကျန်းမာရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် ပျော်ရွှင်ချမ်းမြေ့မှုကိုပါ အာမခံနိုင်ခြင်းကိုဆိုလိုသည်။ ယင်းပန်းတိုင်ကို အရောက်လှမ်းနိုင်ရန် သယံဇာတကြွယ်ဝသော မြေ၊ သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော  ရေနှင့်လေတို့သည် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။    စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဆောင်ရွက်ရာတွင်    သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို မျက်ကွယ်ပြုပါက   ထိုတိုးတက်မှုသည်   ရေတိုအကျိုးစီးပွားသာဖြစ်စေပြီး ရေရှည်တွင် နိုင်ငံတော်၏အနာဂတ်ကို ထိခိုက်စေမည်မှာ မလွဲဧကန်ပင်ဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံသည်    သဘာဝသယံဇာတများ ပေါကြွယ်ဝသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဥပဒေ (၂၀၁၂) အရ “ပတ်ဝန်းကျင်” ဆိုသည်မှာ မြေထု၊ ရေထု၊ လေထု၊ ရာသီဥတု၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာတို့ပါဝင်သည့် လူသားပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြောင်းအချက်များကို လည်းကောင်း၊  တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်အမျိုးမျိုးတို့၏ သက်ရှိဇီဝဆိုင်ရာ အကြောင်းအချက်များကို လည်းကောင်း၊  သမိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှု၊  လူမှုရေးနှင့် ပသာဒအလှအပဆိုင်ရာ   အကြောင်းအချက်များ ကိုလည်းကောင်းဆိုသည်ဟု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်အမျိုးအစားမှာ လူလုပ်ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဟူ၍နှစ်မျိုးရှိသည်။   လူလုပ်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် သမိုင်းအချက်အလက်များ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ လူမှုရေးနှင့် ပသာဒအလှအပဆိုင်ရာ အကြောင်းအချက်များပါဝင်ပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တွင် မြေထု၊ ရေထု၊ လေထု၊ ဇီဝထု (အပင်များ/ သတ္တဝါများ) ပါဝင်သည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် ကျွန်ုပ်တို့လူသားများအတွက် အောက်ဆီဂျင်ထုတ်လုပ်ပေးခြင်း၊ သန့်ရှင်းသောရေ၊ အစားအစာ၊ ဆေးဝါးတို့ကို လုံလောက်စွာ ပေးအပ်ခြင်းနှင့်  စိုက်ပျိုးရေးအတွက် မြေဆီလွှာကိုပေးအပ်ခြင်း စသည့်မရေမတွက်နိုင်သော ဝန်ဆောင်မှုများကို အခမဲ့ပေးစွမ်းနေသည်။ ဤဝန်ဆောင်မှုများကို ဂေဟစနစ်ဝန်ဆောင်မှုများ (Ecosystem Services) ဟုခေါ်ဆိုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သစ်တောများသည် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ကိုစုပ်ယူပြီး ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုကို တိုက်ဖျက်ပေးသည့်အပြင် ရေကြီးရေလျှံမှုကို ကာကွယ်ပေးသည်။ ထို့ကြောင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်းသည်  ကျွန်ုပ်တို့၏  ကျန်းမာရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် နိုင်ငံတော်၏ အခြေခံအဆောက်အအုံများအတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပင်ဖြစ်သည်။သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ယိုယွင်းမှုသည် နိုင်ငံတော်၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုအတွက် ကြီးမားသော အတားအဆီးများ ဖန်တီးပေးသည်။ သစ်တောပြုန်းတီးမှုနှင့်   မြေဆီလွှာတိုက်စား မှုများကြောင့် စိုက်ပျိုးမြေများ အရည်အသွေးကျဆင်းလာသည်။   ဤအချက်သည်    စားရေရိက္ခာ ထုတ်လုပ်မှုကို ထိခိုက်စေပြီး နိုင်ငံသားများအတွက် အခြေခံလိုအပ်ချက်ဖြစ်သော အစားအစာဖူလုံမှုကို ခြိမ်းခြောက်နေသည်။   မြန်မာနိုင်ငံ၏   စီးပွားရေး အဓိကမောင်းနှင်အားဖြစ်သော လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတွင် မြေဆီလွှာအရည်အသွေး ကျဆင်းခြင်းသည်  နိုင်ငံတော်ဝင်ငွေကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေသည်။  ထို့ပြင် စက်မှုလုပ်ငန်းများမှ စွန့်ပစ်သော အညစ်အကြေးများကြောင့် မြစ်၊ ချောင်း၊ အင်း၊ အိုင်များ   ညစ်ညမ်းလာရာ  ရေထွက်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်မှုကို ထိခိုက်စေပြီး ဒေသခံရေလုပ်ငန်းရှင်များ၏ စီးပွားရေးကိုပါ ထိခိုက်စေသည်။လေထုနှင့် ရေထုညစ်ညမ်းမှုသည် နိုင်ငံသားများ၏ ကျန်းမာရေးကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်လာသည်။   ညစ်ညမ်းသောလေကြောင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါများ၊ ကင်ဆာရောဂါများ  ပိုမိုဖြစ်ပွားလာပြီး ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ကုန်ကျစရိတ်မြင့်မားခြင်းတို့ကိုဖြစ်စေသည်။  ထို့ပြင်   သန့်ရှင်းသောသောက်သုံးရေပြတ်လပ်မှုကြောင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော ရောဂါများပျံ့နှံ့နိုင်ကာ လူ့အဖွဲ့အစည်း၏  ပျမ်းမျှသက်တမ်းနှင့်အရည်အသွေးကို လျော့ကျစေသည်။ ကျန်းမာသောနိုင်ငံသားများသာ  နိုင်ငံတော်၏ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် အပြည့်အဝ ပါဝင်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး  ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး နည်းဥပဒေ (၂၀၁၄) အခန်း (၈)၊  နည်းဥပဒေ ၄၅ နှင့် ၄၆ တို့တွင် ပတ်ဝန်းကျင်အရည်အသွေးကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက်   လိုအပ်သည့်  စံချိန်စံညွှန်း အမျိုးအစားများ သတ်မှတ်ထားခြင်းသည် နိုင်ငံသားများ၏   ကျန်းမာရေးကိုကာကွယ်ရန်   အဓိက ရည်ရွယ်သည်။ဂေဟစနစ်များပျက်စီးခြင်းသည် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည်။ သစ်တောများ မရှိတော့သည့်အခါ မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းပါက ရေကိုထိန်းသိမ်းထားနိုင်စွမ်းမရှိတော့ဘဲ  ရေကြီးရေလျှံမှုများ အလွယ်တကူဖြစ်ပွားလာသည်။ ထို့အတူ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဒီရေတောများ  ပြုန်းတီးသွားပါက မုန်တိုင်းဒဏ်မှကာကွယ်ပေးမည့် သဘာဝအတားအဆီးများပျောက်ကွယ်သွားရာ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ  ပိုမိုအန္တရာယ်များလာသည်။  သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားခြင်းသည် နိုင်ငံတော်၏ ဘတ်ဂျက်ကိုထိခိုက်စေပြီး ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကုန်ကျစရိတ်များ   မြင့်မားလာစေသည်။နိုင်ငံတော်သာယာဝပြောစေရန် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးသည်   လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းစီမှ အစိုးရအဖွဲ့အထိ  အဆင့်တိုင်းတွင်  ပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်ရမည့်လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်သည်ဤစိန်ခေါ်မှုများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန်အတွက် ခိုင်မာသောမူဝါဒနှင့်  မဟာဗျူဟာများကို  ချမှတ် အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံတော်၏ ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး  မဟာဗျူဟာဖြစ်သည့် “မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲပြီး ဟန်ချက်ညီသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုစီမံကိန်း” (MSDP) (၂၀၁၈-၂၀၃၀)သည်     ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးကို နိုင်ငံတော်၏   အဓိကအာရုံစိုက်ရာကဏ္ဍအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။   MSDP  ၏  မဏ္ဍိုင်(၃)  “ ပြည်သူများနှင့် ကမ္ဘာမြေ ” တွင် ရည်မှန်းချက်(၅)အနေဖြင့် “နိုင်ငံ၏ အနာဂတ်မျိုးဆက်များအတွက် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်” ဟု ထည့်သွင်းထားသည်။နိုင်ငံတော်သာယာဝပြောရေးကို   တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်နေသည့်  ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို ကိုင်တွယ်ရန်အတွက်     မြန်မာနိုင်ငံရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာ (MCCMP) (၂၀၁၈-၂၀၃၀)ကို   ချမှတ်ထားသည်။   မဟာဗျူဟာ၏ ရေရှည်မျှော်မှန်းချက်မှာ   ပစ္စုပ္ပန်နှင့်အနာဂတ်မျိုးဆက်များ ကျန်းမာပျော်ရွှင်ပြီး ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးအတွက် အားလုံးပါဝင်သည့် ရေရှည်တည်တံ့၍   ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုရှိကာ ရာသီဥတုဒဏ်ခံနိုင်ရည်ရှိပြီး ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုလျော့နည်းသော လူမှုအဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ပေါ်ထွန်းလာသည့်  မြန်မာနိုင်ငံအဖြစ်     ပြောင်းလဲရန်ဖြစ်သည်။ ဤမျှော်မှန်းချက်ကို မီးရှူးတန်ဆောင်အဖြစ် ထားရှိကာ နောင် ၁၃  နှစ်တာကာလအတွင်း   အစိုးရ၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များ၊ ပြည်သူ-ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍနှင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်းများ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဖြင့် အားထုတ်ကြိုးပမ်းသွား ရမည်ဖြစ်သည်ဟုဖော်ပြပါရှိသည်။နိုင်ငံသားတိုင်း၏ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ  အသိပညာမြှင့်တင်ခြင်းနှင့်  တာဝန်ယူမှု အားကောင်းစေခြင်းသည်  ရေရှည်တည်တံ့သော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက်   မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး နည်းဥပဒေ (၂၀၁၄) အခန်း (၃) နည်းဥပဒေ (၆) အရ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး ကော်မတီ၏  လုပ်ပိုင်ခွင့်အနေဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ ပညာပေးစည်းရုံးမှုများနှင့် လှုပ်ရှားမှုများကို ဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် ကျောင်းသင်ခန်းစာများတွင် ပါဝင်သော ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး သင်ခန်းစာများကို သက်ဆိုင်ရာဌာနများနှင့်   ပူးပေါင်းညှိနှိုင်းပြီး   လိုအပ်သလို ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်နိုင်ရန် အကြံပြုခြင်းတို့ပါဝင်သည်။ပြည်သူလူထုက ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက် ပျက်စီးမှုများကို စောင့်ကြည့်သတင်းပို့ခြင်း၊ သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် သန့်ရှင်းရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် တက်ကြွစွာပါဝင်ခြင်းဖြင့်သာ ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ အောင်မြင်မည်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်   ရေနှင့်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို   ချွေတာသုံးစွဲခြင်း၊ ပလတ်စတစ်ကဲ့သို့ပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်စေသောပစ္စည်းများသုံးစွဲမှုကို  လျှော့ချခြင်း (Reduce, Reuse, Recycle) စသည့် တစ်ဦးချင်းတာဝန်ယူမှုဖြင့်စတင်နိုင်သည်။နိုင်ငံတော်သာယာဝပြောရေးနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသည် ခွဲခြား၍မရသည့် အပြန်အလှန်မှီခိုနေသော အရာနှစ်ခုဖြစ်သည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၏ အရင်းအမြစ်များကို ကုန်ခန်းအောင်၊  ပျက်စီးအောင်  အလွန်အကျွံအသုံးချနေမည့်အစား လက်ရှိလူမှုစီးပွားဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အကြား ဟန်ချက်ညီညီ  ပေါင်းစပ်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့်သာ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော နိုင်ငံတော် တည်ဆောက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏   လက်ရှိလုပ်ရပ်များသည် အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်များ၏ဘဝများကို တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မှုရှိနေသည်ကို အမြဲသတိပြုရမည်။ နိုင်ငံတော်၏ အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်များသည် သန့်ရှင်းသောလေ၊ ကြည်လင်သောရေနှင့် စိမ်းလန်းစိုပြည်သော ပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိုက်တန်စွာ ခံစားပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ထိုခံစားပိုင်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းပေးရန် ယနေ့မှစ၍  ကျွန်ုပ်တို့တစ်ဦး ချင်းစီသည် မိမိတို့၏အခန်းကဏ္ဍမှ တာဝန်ယူကာ သဘာဝတရားကြီး၏ တန်ဖိုးကို  သိရှိနားလည်၍  နိုင်ငံတော်သာယာဖို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို တန်ဖိုးထား ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ကြရမည်ဖြစ်သည်။   ။MWD