အနောက်ဘက်ကနေ အရှေ့ဘက်ဆီရွေ့လာနေတဲ့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေး အင်အားချိန်ခွင်လျှာ
Posted_Date
Image
Body
ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေး အင်အားချိန်ခွင်လျှာဟာ အနောက်ဘက်ကနေ အရှေ့ဘက်ကို တဖြည်းဖြည်းရွေ့လျားလာနေပြီဆိုတဲ့ အချက်ကို ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာပူတင်ရဲ့ တရုတ်နိုင်ငံခရီးစဉ်က ထပ်မံပြသလိုက်ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့သီတင်းပတ်အတွင်း သမ္မတပူတင်ဟာ တရုတ်နိုင်ငံကိုသွားရောက်ပြီး တရုတ်သမ္မတရှီကျင့်ဖျင်နဲ့တွေ့ဆုံကာ တရုတ်-ရုရှားမဟာမိတ်ဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုခိုင်မာစေဖို့ရည်ရွယ်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းနဲ့ သဘောတူညီချက်ပေါင်း ၄၀ ခန့်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပါတယ်။ ပူတင်ရဲ့ခရီးစဉ်ဟာ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်အနေနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံကိုသွားရောက်ခဲ့တဲ့ ခရီးစဉ်အပြီး မကြာခင်မှာပဲ ဖြစ်ခဲ့တာကြောင့် သာမန်တိုက်ဆိုင်မှု တစ်ခုအဖြစ် မမြင်နိုင်တော့ဘူးလို့ နိုင်ငံရေး လေ့လာသူတွေက သုံးသပ်နေကြပါတယ်။
ယနေ့ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးပုံစံဟာ မဟာမိတ်အုပ်စုတွေထက် တရုတ်၊ အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားတို့ပါဝင်နေတဲ့ သုံးမြှောင့်ဆက်ဆံရေး ပုံစံအပေါ် ပိုမိုမူတည်လာနေပြီး အဲဒီသုံးနိုင်ငံကြားမှာ တရုတ်နိုင်ငံက အလယ်ဗဟိုကို တဖြည်းဖြည်း ရယူလာနေတယ်ဆိုတာ အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားသမ္မတတို့ရဲ့ အချိန်ကိုက်ခရီးစဉ်တွေက ဖော်ပြနေပါတယ်။ နိုင်ငံရေးမှာ အချိန်ကိုက်လှုပ်ရှားမှုဟာ သတင်းစကားတစ်ခုလိုမျိုးပဲ အရေးကြီးလှပါတယ်။ ရှီကျင့်ဖျင်က ထရမ့်ကိုလက်ခံတွေ့ဆုံပြီး မကြာခင်ပဲ ပူတင်ကိုလည်း ထပ်မံကြိုဆိုလိုက်တာဟာ တရုတ်က နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးကို ကိုယ့်စည်းကမ်းနဲ့ကိုယ် စီမံသွားမယ်ဆိုတဲ့ သတင်းစကားတစ်ခုကို ပေးလိုက်တာလို့ ယူဆနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံအနေနဲ့ အမေရိကန်-ရုရှားပြိုင်ဆိုင်မှုနဲ့ အမေရိကန်-တရုတ်ပြိုင်ဆိုင်မှုကို သီးခြားအဖြစ်အပျက်နှစ်ခုလိုမမြင်ဘဲ အားလုံးကိုဆက်စပ်နေတဲ့ ကမ္ဘာ့အင်အားပြိုင်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် မြင်နေတယ်ဆိုတာ ပိုမိုထင်ရှားလာပါတယ်။
တရုတ်နိုင်ငံအတွက်လည်း ဒီခရီးစဉ်တွေက မဟာဗျူဟာမြောက် အခွင့်အရေးတစ်ခုဖြစ်လာပါတယ်။
ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ တရုတ်နိုင်ငံက သူ့ကိုယ်သူ ယူရေးရှားဒေသ နိုင်ငံရေးမှာ မဖြစ်မနေ လိုအပ်နေတဲ့ တည်ငြိမ်မှုရှိသော အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ပြသနိုင်ခဲ့လို့ပါ။ တရုတ်ဟာ အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားနှစ်ဖက်စလုံးနဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းထားနိုင်သလို ဘယ်ဘက်ရဲ့သြဇာအောက်ကိုမှ မဝင်ဘဲ ကိုယ့်အကျိုးစီးပွားကိုယ် ထိန်းထားနိုင်တဲ့နိုင်ငံအဖြစ် ပုံဖော်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒဟာ အတွေးအခေါ်ပိုင်းမဟာမိတ်ဖွဲ့တာထက် လိုက်လျောညီထွေရှိမှုကိုပိုနှစ်သက်ပါတယ်။ လက်တွေ့မှာတော့ ဒါဟာ အမေရိကန်နဲ့ ကုန်သွယ်ရေး၊ နည်းပညာနဲ့ အရေးပေါ်အခြေအနေ စီမံခန့်ခွဲမှုတွေမှာ ဆက်သွယ်မှုတွေကိုဖွင့်ထားသလို ရုရှားနဲ့လည်း စွမ်းအင်၊ သံတမန်ရေးနဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေးညှိနှိုင်းမှုတွေမှာ မဟာဗျူဟာမြောက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားတာကို ဆိုလိုပါတယ်။
ဒီအချက်တွေက တရုတ်နိုင်ငံအနေနဲ့ ကမ္ဘာကြီးကို မတူညီတဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ်တွေကြား ဖြစ်ပွားလျက်ရှိတဲ့တိုက်ပွဲတစ်ခုလို့မမြင်ဘဲ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ အပြိုင်အဆိုင်ညှိနှိုင်းပြီး ကိုယ့်အကျိုးစီးပွားကို ပြန်လည်တွက်ချက်နေတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုအဖြစ် မြင်နေတယ်ဆိုတာ ဖော်ပြနေပါတယ်။ အမေရိကန်အမြင်ကတော့ တရုတ်-ရုရှားဆက်ဆံရေးဟာ အရေးကြီးဆုံး မဟာဗျူဟာစိန်ခေါ်မှုတွေထဲက တစ်ခုအဖြစ် ဆက်ရှိနေပါတယ်။ အမေရိကန်မူဝါဒချမှတ်သူတွေဟာ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာ တရုတ်နဲ့ ရုရှား ပိုမိုနီးကပ်လာတာကို တားဆီးဖို့ ကြိုးစားခဲ့ကြပေမယ့် ယခုခရီးစဉ်တွေကတော့ အဲဒီကြိုးပမ်းမှုတွေဟာ မျှော်လင့်ထားသလိုမျိုးမအောင်မြင်ခဲ့ဘူးဆိုတာ ပြသနေပါတယ်။
တစ်ဖက်မှာ ထရမ့်ရဲ့ တရုတ်ခရီးစဉ်ကိုကြည့်ရင်လည်း အမေရိကန်ဟာ တရုတ်နဲ့ တိုက်ရိုက်ဆက်ဆံရေးကို အရေးပါနေဆဲအဖြစ် လက်ခံထားတယ်ဆိုတာ ပြသနေပါတယ်။ ဒီအခြေအနေကို နိုင်ငံရေးအရ ဘယ်လိုပင် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ဖော် အမေရိကန်အနေနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ဆက်ဆံရေးကို လုံးဝဖြတ်တောက်ဖို့ မစဉ်းစားသေးဘူးဆိုတာ ထင်ရှားပါတယ်။ ရုရှားအတွက်တော့ ဒီခရီးစဉ်ဟာ တခြားအဓိပ္ပာယ်တစ်ခုရှိပါတယ်။ ပူတင်ဟာ အင်အားပြည့်ဝတဲ့အခြေအနေကနေ တရုတ်ကိုသွားတာမဟုတ်ဘဲ မဖြစ်မနေလိုအပ်မှုကြောင့် သွားရတာဖြစ်တယ်လို့ လေ့လာသူတွေက ဆိုပါတယ်။ အနောက်နိုင်ငံတွေရဲ့ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုတွေ၊ နိုင်ငံရေးအထီးကျန်မှုနဲ့ ယူကရိန်းပဋိပက္ခရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွေကြောင့် ရုရှားရဲ့ ရွေးချယ်စရာတွေ ကျဉ်းမြောင်းလာခဲ့ပြီး တရုတ်ဟာ ရုရှားနိုင်ငံက လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးမခံနိုင်တဲ့ မိတ်ဖက်နိုင်ငံဖြစ်လာနေပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ရုရှားနိုင်ငံသည်လည်း တရုတ်အတွက် အရေးပါတဲ့ နိုင်ငံတစ်ခုပါပဲ။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံကြီးဖြစ်သလို တရုတ်နိုင်ငံကလိုအပ်နေတဲ့ စွမ်းအင်တွေကို ထောက်ပံ့ပေးသူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အနောက်နိုင်ငံတွေကို တန်ပြန်ထိန်းညှိပေးနိုင်တဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်တစ်ခုလည်း ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒီအချက်တွေကြောင့် တရုတ်-ရုရှားဆက်ဆံရေးဟာ တည်ငြိမ်ပြီး ရေရှည်ခံနိုင်ရည်ရှိတဲ့ ပုံစံတစ်ခုဖြစ်လာနေပါတယ်။ နှစ်နိုင်ငံစလုံးက တစ်ဖက်ဆီက ဘာလိုအပ်တယ်ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိထားကြတာကြောင့်ပါ။ ဒါပေမဲ့ ပိုပြီးအရေးကြီးတာက တရုတ်၊ အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားတို့ရဲ့ သုံးမြှောင့်ဆက်ဆံရေးပုံစံပါပဲ။ ဒီနိုင်ငံသုံးနိုင်ငံဟာတစ်နိုင်ငံရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်က ကျန်နှစ်နိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနေတဲ့ အခြေအနေထဲမှာရောက်ရှိနေပါတယ်။ ဆက်ဆံရေးတွေ တိုက်ရိုက်မဆက်စပ်သေးရင်တောင် တစ်နိုင်ငံရဲ့လှုပ်ရှားမှုက တခြားနှစ်နိုင်ငံအပေါ်ကို အကျိုးသက်ရောက်စေပါတယ်။
ဒါကြောင့် ရုရှားသမ္မတရဲ့ တရုတ်နိုင်ငံခရီးစဉ်ဟာ ဓာတ်ပုံရိုက်ပွဲအဆင့်သာမဟုတ်ဘဲ တရုတ်နိုင်ငံက ပြိုင်ဆိုင်နေတဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် အခြေအနေတွေကို တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ကိုင်တွယ်နိုင်စွမ်းရှိတယ်ဆိုတာ ပြသလိုက်တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို နှစ်ဖက်လှည့်သံတမန်ရေးဟာ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့အင်အားကို ဖော်ပြနေတာလည်းဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်အနေနဲ့ ကမ္ဘာ့သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ဆုံးဖြတ်မယ့်အရာဟာ အသံကျယ်ကျယ်နဲ့ပြောတဲ့ ကြေညာချက်တွေမဟုတ်ဘူးဆိုတာ နားလည်ထားပါတယ်။ နိုင်ငံအများအပြားအတွက် အချိန်ကြာကြာမဖြစ်မနေလိုအပ်တဲ့နိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်နိုင်သူကသာ အနိုင်ရမယ်ဆိုတာကို တရုတ်က သဘောပေါက်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။
အခုအခြေအနေက အရေးကြီးတဲ့ သတင်းစကားတွေကိုလည်း ပေးနေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် တရုတ်နဲ့ ရုရှားကို ဖိအားပေးမှုနဲ့သာ ခွဲထုတ်နိုင်လိမ့်မယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆဟာ လက်တွေ့မကျတော့ဘူးဆိုတာ ပိုပြီးထင်ရှားလာပါတယ်။ ဒီအခြေအနေမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံအနေနဲ့ တချို့ကိစ္စတွေမှာ တရုတ်နိုင်ငံအပေါ် သြဇာသက်ရောက်နိုင်သေးပေမယ့် ပိုကြီးမားတဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက်ပြောင်းလဲမှုကို ဖြစ်စေမယ်လို့ယုံကြည်လို့ မရတော့ပါဘူး။ ယနေ့ကမ္ဘာကြီးဟာ တဖြည်းဖြည်း ပိုမိုပြောင်းလဲလွယ်တဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ် တစ်ခုဆီကိုရွေ့လျားလာနေပါတယ်။ နိုင်ငံတွေဟာ တစ်ဖက်တည်းကို အပြီးအပိုင်ရွေးချယ်တာထက် ရွေးချယ်စရာ အများအပြားကို ထိန်းထားချင်လာကြပါတယ်။ ဒါဟာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုက ပြိုင်ဆိုင်မှုနေရာကို အစားထိုးသွားမယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး။
ပြိုင်ဆိုင်မှုကိုယ်တိုင်က ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာနေတယ်ဆိုတာကို ဆိုလိုတာပါ။တရုတ်နိုင်ငံအတွက်တော့ ဒီအခြေအနေက သူ့ရဲ့ အဓိကအားသာချက်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ “မဟာဗျူဟာမြောက်ရွေးချယ်စရာများစွာရှိမှု” ကို ပိုမိုခိုင်မာစေပါတယ်။ တရုတ်ဟာ ရုရှားနဲ့ဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းအောင် လုပ်နိုင်သလို အမေရိကန်နဲ့လည်း ဆက်ဆံရေးမဖြတ်ဘဲ ထိန်းထားနိုင်ပါတယ်။ ထရမ့်နဲ့ နိုင်ငံရေးအရဆက်ဆံနိုင်သလို ပူတင်နဲ့လည်း ဆက်လက်ပူးပေါင်းနိုင်ပါတယ်။ အရေးကြီးဆုံးကတော့ တရုတ်နိုင်ငံဟာ နိုင်ငံတစ်ခုခုရဲ့ သူ့ဘက်ကိုယ့်ဘက်ဆိုတဲ့နှစ်ဖက်ခွဲအတွေးအခေါ်ထဲမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်မပိတ်မိအောင် ထိန်းထားနိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသောအင်အားကြီးနိုင်ငံအဖြစ် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ပုံဖော်နေပါတယ်။
ပူတင်ရဲ့ တရုတ်ခရီးစဉ်က ပေးတဲ့ ပိုနက်ရှိုင်းတဲ့ သတင်းစကားကတော့ ယနေ့ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံရေးဟာ မူဝါဒတစ်ခုတည်း အကြောင်းမဟုတ်တော့ဘဲ နေရာယူနိုင်မှုအကြောင်း ပိုဖြစ်လာတယ်ဆိုတာပါပဲ။ အရင်ခေတ်တွေမှာ စစ်မဟာမိတ်တွေ၊ သစ္စာခံကြေညာချက်တွေကို အင်အားအဖြစ်တိုင်းတာခဲ့ကြပေမယ့် ယနေ့ခေတ်မှာတော့ ပြိုင်ဆိုင်နေတဲ့ အကျိုးစီးပွားတွေကိုချိန်ညှိနိုင်ပြီး ကိုယ့်မဟာဗျူဟာအတိုင်းထိန်းချုပ်မှုကိုမပျောက်စေဘဲ ဆက်လက်ထိန်းထားနိုင်သူကသာ အင်အားကြီးနိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်ခံလာနေရပါတယ်။
ဒါကြောင့်ပြောရမယ်ဆိုရင် ထရမ့်နဲ့ပူတင်နှစ်ဦးစလုံးကို အချိန်တိုအတွင်း လက်ခံတွေ့ဆုံနိုင်ခြင်းအားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံက ယဉ်ကျေးမှုအရ ကြိုဆိုတာထက် ပိုတဲ့အရာတစ်ခုကို ပြသခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်နဲ့ ဆက်ဆံနိုင်ပေမယ့် အမေရိကန်ရဲ့ ဖိအားအောက်ကိုမဝင်ဘူး။ ရုရှားနဲ့ပူးပေါင်းနိုင်ပေမယ့် ရုရှားရဲ့အကျိုးစီးပွားထဲမှာ ပိတ်မိမသွားဘူးဆိုတဲ့ ယုံကြည်မှုကိုပြသခဲ့တာပါ။ ဒီလိုအခြေအနေတွေကြောင့်ပဲ ယနေ့ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးရဲ့ အလေးချိန်ဗဟိုချက်ဟာ ကမ္ဘာ့အရှေ့ခြမ်းဆီသို့ တဖြည်းဖြည်းရွေ့လျားလာနေပြီဆိုတဲ့ အချက်ကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ မြင်တွေ့လာရပါတယ်။ ရှီကျင့်ဖျင်က ထရမ့်နဲ့ ပူတင်ကို လက်ခံတွေ့ဆုံခဲ့တာထက် ပိုအရေးကြီးတာက တရုတ်နိုင်ငံဟာ ဒီခရီးစဉ်နှစ်ခုလုံးကို တစ်ခုတည်းသော သံတမန်ရေးပြဇာတ်ကြီးရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ်အသုံးချနိုင်ခဲ့တာကြောင့်အခုဆိုရင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးအင်အားချိန်ခွင်လျှာက အနောက်ဘက်ဆီမှ အရှေ့ဘက်ဆီသို့ ရွေ့လျားလာနေပြီဆိုတာကို ကောင်းစွာပြသနေပြီပဲဖြစ်ပါတယ်။
MWD
