ပန်းနာရင်ကျပ်နှင့် လေစာ

     လည်ပင်းနာကျင်ခြင်းသည် များသောအားဖြင့်   မှားယွင်းသောအနေအထားဖြင့်ဖုန်း၊  ကွန်ပျူတာကြည့်ခြင်း၊  အိပ်စက်မှု ပုံစံမမှန်ခြင်းနှင့် လည်ပင်းကြွက်သားများကို  အလွန်အမင်းအလုပ်ပေးခြင်းတို့ကြောင့်  ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ လည်ပင်း နာကျင်မှုဖြစ်ပွားပါက ထိုင်လျှင် မတ်မတ် ထိုင်ခြင်း၊ ခေါင်းအုံးအနိမ့်အမြင့်ချိန်ညှိ ခြင်းနှင့်  လည်ပင်းကြွက်သားလေ့ကျင့် ခန်းများပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် သက်သာစေနိုင် သည်။ဖုန်းနှင့်ကွန်ပျူတာကိုအချိန်ကြာမြင့်စွာကြည့်ခြင်းခေါင်းကိုငုံ့ပြီး ဖုန်းကြည့်ခြင်း သို့မဟုတ် ကွန်ပျူတာမျက်နှာပြင်ကိုကြည့်ရန် လည် ပင်းကို ရှေ့သို့အလွန်အမင်းဆန့်ထုတ်ခြင်း သည် လည်ပင်းအဆစ်များပေါ်  ပိုမိုဖိအား သက်ရောက်စေနိုင်သည်။မှားယွင်းသောအိပ်စက်မှုပုံစံ အလွန်မြင့်သော  သို့မဟုတ်  အလွန်နိမ့်သောခေါင်းအုံးကို အသုံးပြုခြင်း၊ ဗိုက် မှောက်အိပ်ခြင်းသည် လည်ပင်းကြွက်သားများကို တင်းအားဖြစ်စေသည်။လည်ပင်းကြွက်သားများတင်းအားများခြင်းတင်းအားများသည့် အလုပ်များကိုကြာရှည်စွာပြုလုပ်ခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးမှုများ ခြင်းတို့ကြောင့်  ပခုံးနှင့်လည်ပင်းကြွက် သားများတင်းခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ကိုယ်ဟန်အနေအထားပြုပြင်ခြင်းထိုင်လျှင်၊   ရပ်လျှင်၊   လည်ပင်းနှင့်ကျောရိုးကိုမတ်မတ်ထားသင့်သည်။ ဖုန်း ကို အသုံးပြုရာတွင် မျက်လုံးနှင့်တစ်တန်း တည်းထား၍ အသုံးပြုသင့်သည်။အလုပ်ခွင်ပတ်ဝန်းကျင်ညှိယူခြင်းကွန်ပျူတာမျက်နှာပြင်ကို မျက်လုံးနှင့် တည့်တည့်တွင်ထားသင့်သည်။ မိနစ် ၃၀ မှ   မိနစ်  ၆၀  ကြာတိုင်း  ခေတ္တနားပြီး လည်ပင်းကို လှုပ်ရှားမှုပြုလုပ်သင့်သည်။အိပ်စက်မှုပုံစံပြောင်းလဲခြင်းခေါင်းအုံးအုံးရာတွင် လည်ပင်းကြွက်သားများ တည့်မတ်စေရန် မနိမ့်လွန်း၊ မမြင့်လွန်းသော ခေါင်းအုံးအရွယ်အစားကို ရွေးချယ်သင့်သည်။ ဘေးစောင်း သို့မဟုတ် ပက်လက်အိပ်စက်သင့်သည်။လေ့ကျင့်ခန်းနှင့်ကြွက်သားလျှော့ချခြင်းလည်ပင်းကြွက်သားများကို သန်မာစေ သောလေ့ကျင့်ခန်းများ(ဥပမာ-လည်ပင်း ကို ဖြည်းဖြည်းချင်း အပေါ်၊ အောက်၊ ဘေး ဘယ်၊ ညာလှည့်ခြင်း)ကို ပုံမှန်ပြုလုပ်သင့် သည်။ အိမ်တွင်းကုထုံးလည်ပင်းနာကျင်ပါက  ရေနွေးအိတ် ကပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရေခဲကပ်ခြင်း ပြုလုပ် နိုင်သည်။ နာကျင်မှုသည် ရက်သတ္တနှစ်ပတ် မှ  သုံးပတ်အထိကြာလာလျှင် သို့မဟုတ် လက်များထုံကျဉ်လာလျှင်    ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သည်။နံနက်စောစော အိပ်ရာထသည့်အခါ၊ အလုပ်တွင်  အချိန်ကြာကြာအာရုံစိုက်ရ သည့်အခါ  လည်ပင်းတွင်နာကျင်မှုခံစားရခြင်းမျိုး မကြာခဏကြုံဖူးကြသည်။ ထို့ပြင် လည်ပင်းနာကျင်မှုကို    ဖြစ်စေနိုင်သည့် တခြားအကြောင်းရင်းများစွာရှိသည်။အချိန်ကြာကြာခေါင်းငုံ့ထားခြင်းစာဖတ်သည့်အခါ    အချိန်ကြာမြင့်စွာ ခေါင်းငုံ့ထားခြင်း၊      ကွန်ပျူတာအသုံးပြု သည့်အခါ အာရုံစိုက်နေမိ၍ လည်ပင်းနှင့် ဦးခေါင်းအနေအထားတွင် ဒဏ်ပိသကဲ့သို့ ဖြစ်စေသောကြောင့် လည်ပင်းနားတစ်ဝိုက် ကြွက်သားနှင့်  ပခုံးကြွက်သားနာကျင်မှု ဖြစ်စေပြီး အလွယ်တကူကျုံ့၍၊ ဆန့်၍မရခြင်းမျိုး ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ အဆိုပါပြဿနာ ကို သက်သာစေရန် ဦးခေါင်း၊ လည်ပင်း၊  ကျောရိုးတစ်လျှောက်နှင့် တင်ပါးဆုံရိုးကို တစ်တန်းတည်းတည့်မတ်စေရန် မတ်မတ် ထိုင်ခြင်း၊ မတ်မတ်လမ်းလျှောက်ခြင်းနှင့် အကြောဆန့်ခြင်းမျိုး ပြုလုပ်သင့်သည်။အလုပ်စားပွဲအနေအထားမှားယွင်းခြင်းအမေရိကန်နိုင်ငံ၏ အလုပ်သမား ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းသည်    ကွန်ပျူတာအသုံးပြုမှု များသောကြောင့်   လည်ပင်းနာကျင်မှု ဝေဒနာကို   ခံစားရသည်။ နောက်ထိုင်ခုံ အနေအထားနှင့်    အလုပ်စားပွဲကြောင့်လည်း လည်ပင်းနှင့်ကျောရိုးနာကျင်ခြင်း ကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။ နာရီဝက်တစ်ကြိမ် မိမိထိုင်သည့်ပုံစံကို Alarm ပေးထားသင့် သည်။ သို့မဟုတ် (၂၀:၂၀:၂၀)စည်းမျဉ်းကို လိုက်နာသင့်သည်။ မိနစ် ၂၀ ကြာကြည့်ပြီး တိုင်း ပေ ၂၀ အကွာအဝေးသို့ စက္ကန့် ၂၀ ကြာကြည့်ပေးလျှင် ကွန်ပျူတာနှင့် ရေရှည်အလုပ်လုပ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းဆေးလိပ်သောက်ခြင်းသည် လည်ပင်း နှင့်  နောက်ကျောနာကျင်မှုကို  ပြင်းထန် နိုင်သည်ဟု လေ့လာချက်အရ သိရသည်။ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းက သွေးကြောကို ပို၍တင်းမာစေကာ ကျုံ့ရ၊ ဆန့်ရခက်သော ကြောင့် ကျောရိုးတစ်လျှောက် အောက်ဆီဂျင်ရရှိနှုန်းကို လျော့ကျစေနိုင်သည်။       ဖုန်းအသုံးပြုလွန်ခြင်းဖုန်းနှင့် အဆက်မပြတ်စာရိုက်ခြင်း၊ ကွန်ပျူတာသုံးခြင်း၊ ဂိမ်းကစားခြင်းတို့ကမိမိလက်မ၊ လက်ညှိုးထိပ်များနာကျင်စေ ရုံသာမက လည်ပင်း၌ရှိသော ကြွက်သားများကို   ဝန်ပိစေသည်။   ပုံမှန်အားဖြင့်ဦးခေါင်းတစ်ခု၏ အလေးချိန်က ဆယ့်နှစ် ပေါင်ရှိသောကြောင့် အဆိုပါအလေးချိန် ကိုထိန်းပြီး    ဖုန်းကိုအာရုံစိုက်ရခြင်းက လည်ပင်းကိုဒဏ်ပိစေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဖုန်းကို   အချိန်ကြာမြင့်စွာသုံးစွဲခြင်းကို တတ်နိုင်သမျှလျှော့ပြီး မဖြစ်မနေအသုံးပြု မည်ဆိုလျှင် တစ်သမတ်တည်းဖုန်းကြည့် နေခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ ခေါင်းလေ့ကျင့်ခန်း၊ လည်ပင်းလေ့ကျင့်ခန်းများ  ပြုလုပ်ပေး သင့်သည်။အရက်သောက်ခြင်း အိပ်စက်သည့်အနေအထား မှားယွင်း ခြင်းကြောင့် ခါးနာခြင်းကို  ကြုံဖူးကြမည် ဖြစ်သည်။    အရက်သောက်သူများကသာမန်သူများထက် အိပ်သည့်အခါ ခန္ဓာကိုယ်အနေအထား မှားယွင်းသောကြောင့် ပို၍ခါးနာလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အရက် သောက်ခြင်းကိုလျှော့ချပြီး     အိပ်ရာဝင် သည့်အခါ ဦးခေါင်းအနေအထား၊ ခါးအနေအထားမှန်စေရန် သတိပြုအိပ်စက်သင့် သည်။  အရက်က  အသည်းအဆီဖုံးခြင်း၊ အသည်းရောင်ခြင်း၊ နာတာရှည်အသည်း ရောင်ခြင်း၊ အသည်း၌အမှတ်စွဲထင်ခြင်း၊ အသည်းကြွပ်ဆတ်ခြင်း၊ အသည်းကင်ဆာ၊ အစာရေမျိုပြွန်ကင်ဆာ၊ အူမကြီးကင်ဆာ ရောဂါတို့ဖြစ်စေသောကြောင့် ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်။လည်ပင်းနာကျင်မှုမဖြစ်စေရန် ပြုပြင်ရမည့် အမူအကျင့်များမှာ  ပခုံးကို သက် သောင့်သက်သာ ထားသင့်သည်။     ကွန်ပျူတာကြည့်ခြင်း၊ စာဖတ်ခြင်း၊ တီဗီကြည့် ခြင်းပြုလုပ်သည့်အခါ       လည်ပင်းရှိကြွက်သားများ  တင်းအားဖြစ်စေ၍   ပခုံး ကို    သက်သောင့်သက်သာ အနေအထား     ဖြစ်ရန်လိုအပ်သည်။ပခုံးနှင့်ညှပ်ပြီး ဖုန်းမသုံးသင့်ပါ။ ဖုန်းလာသည့်အခါ လက်မအား၍ဆိုကာ ပခုံး နှင့်နားညှပ်၍ ဖုန်းပြောခြင်းကြောင့် လည်ပင်းနာကျင်မှုကို ခံစားရနိုင်သည်။လေးလံသည့်ဘေးလွယ်အိတ်များ မသုံးသင့်ပါ။ မိန်းကလေးအများစုပြုလုပ်တတ် ကြသည့် အကျင့်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မိမိကိုင် သည့်လွယ်အိတ်ထဲတွင် အကုန်ထည့်ပြီး လွယ်သွားတတ်သည်။ ထိုသို့လွယ်သော ကြောင့်    လည်ပင်းနှင့်ပခုံးကို    နာကျင်မှု ဖြစ်စေသည်။  ထို့ကြောင့် မလိုအပ်သည် များ   အိတ်ထဲမထည့်သင့်ပါ။   တစ်ပတ်တစ်ကြိမ်ခန့် မိမိလွယ်အိတ်ကို ရှင်းလင်း ပြီး   မလိုအပ်သည်များ  ဖယ်ထုတ်သင့် သည်။ကွန်ပျူတာကို အသုံးပြုရာတွင် အနီး အဝေးချိန်ညှိသင့်သည်။  ကွန်ပျူတာ အသုံးပြုသည့်အခါ   Screen    ရှိသည့် နေရာက     မျက်လုံးနှင့်တစ်တန်းတည်း မကျသည့်အခါ လည်ပင်းနှင့်ပခုံးရှိကြွက် သားများကို  နာကျင်မှုဖြစ်စေသည်။  ထို့ ကြောင့် ကွန်ပျူတာကို  အနီးအဝေးနှင့်   အပေါ်၊  အောက်အနေအထားမှန်ကန်စွာ ချိန်ညှိပြီး အသုံးပြုသင့်သည်။လူတိုင်း  နေ့စဉ်နာရီဝက်မှ   တစ်နာရီ ကြာ အပြေး၊ ရွရွပြေး၊ စက်ဘီးစီး၊ လမ်း လျှောက်၊  ရေကူးပြုလုပ်သင့်သည်။ လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်၍ ထွက်ရှိသောချွေး က စားလိုက်သောကယ်လိုရီများကို အဆီ အဖြစ်မစုစေသဖြင့်    အဆီမစုဝေးခြင်း၊  အဝလွန်ခြင်းနှင့် ဆီးချိုသွေးချိုရောဂါတို့မှ   ကင်းဝေးစေသည်။အိပ်ရေးဝဝအိပ်စက်သင့်သည်။ အရွယ် ရောက်ပြီးသူတိုင်း  တစ်ညကို  အိပ်ချိန် ခြောက်နာရီမှ ရှစ်နာရီ ပြည့်ပြည့်ဝဝအိပ် စက်သင့်သည်။ အိပ်ရေးမဝခြင်းကြောင့်လည်ပင်းနှင့် ပုခုံးနာကျင်မှုများကို ခံစားရ စေနိုင်သောကြောင့် အိပ်ရေးဝ၀အိပ်စက် သင့်သည်။MWD 

နှစ်စဉ်မေလ ၁၂ ရက်သို့ရောက်ရှိတိုင်း     အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာသူနာပြုကောင်စီ (International Council of Nurses) က ကြီးမှူး၍ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း၌ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာသူနာပြုများနေ့ကို ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှစတင်ကာကျင်းပခဲ့သည်။သူနာပြုလောက၏ မိခင်ကြီးဟုဆိုကြရသည့် ဖလောရင့် နိုက်တင်ဂေးလ်၏မွေးနေ့ မေလ ၁၂ ရက်တွင် ကျင်းပရန် ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလက သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ မီးအိမ်ရှင်မ(The Lady with The Lamp)ဟု      ကမ္ဘာတစ်ဝန်းထင်ရှားခဲ့သည့် ဖလောရင့်နိုက်တင်ဂေးလ်ကို   ၁၈၂၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၁၂ ရက်တွင် ကြွယ်ဝချမ်းသာသော  ဗြိတိသျှလူမျိုး   မိဘနှစ်ပါးက အီတလီနိုင်ငံ ဖလောရင့်စ်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ဖလောရင့်နိုက်တင်ဂေးလ်သည် လူမှုပြုပြင်ရေးသမား၊ စာရင်းအင်းပညာရှင်နှင့် ခေတ်သစ်သူနာပြု အတတ်ပညာကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူ (The Founder of Modern Nursing)ဖြစ်သည်။ ခရိုင်းမီးယားစစ်ပွဲအတွင်းစစ်မြေပြင်၌   ဒဏ်ရာရစစ်သည်များကို   ညအချိန်များတွင် မီးအိမ်တစ်လုံးဖြင့်  လိုက်လံကြည့်ရှုပြုစုစောင့်ရှောက်လေ့ရှိသည်။ နိုက်တင်ဂေးလ်ကို မြင်ရသော    စစ်သည်လူနာများ၏ မျက်နှာများသည် နူးညံ့ပျော့ပျောင်းသွားကြပေသည်။ တာဝန်ကျဆေးဝန်ထမ်းများ နားကြသည့် တိတ်ဆိတ်မှောင်မိုက်နေသည့်  ညပိုင်းအချိန်များတွင် နိုက်တင်ဂေးလ်သည်   မီးအိမ်တစ်လုံးကိုဆွဲကာ လူနာများကို လိုက်လံပြုစုစောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။ နိုက်တင်ဂေးလ်၏ ခရိုင်းမီးယားစစ်ပွဲတွင် စေတနာ့ဝန်ထမ်းတာဝန်ထမ်းဆောင်မှုကို   ဒဏ်ရာရစစ်သည်များအမည်ပေးသည့်အတိုင်း The Times သတင်းစာက “The Lady with The Lamp” (မီးအိမ်ရှင်မ)ဟု ဖော်ပြခဲ့ရာမှ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။သူနာပြုလုပ်ငန်းကို အလွန်မွန်မြတ်သော   ပညာရပ်တစ်ခုအဖြစ်သာမက အမျိုးသမီးများအတွက်  အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာရပ် တစ်ခုဖြစ်လာစေရန်    နိုက်တင်ဂေးလ်၏ ကြိုးပမ်းခဲ့မှုများကို အရေးပါသော လုပ်ငန်းတစ်ရပ်အဖြစ် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ ပြည်သူများက လက်ခံခဲ့ကြသည်။ နိုက်တင်ဂေးလ်သည်  ၁၈၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် စိန့်သောမတ်စ်ဆေးရုံ၌ သူနာပြုသင်တန်းကျောင်းကို ဖွင့်လှစ်ကာ သူနာပြုစုခြင်း အသက်မွေးပညာရပ်ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးသော သူနာပြုသင်တန်းကျောင်းဖြစ်၍ ယခုအခါတွင်   လန်ဒန်မြို့   ကင်းကောလိပ်၏ ကျောင်းခွဲတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ သူမ၏ သူနာပြုလုပ်ငန်းအပေါ် စွန့်ဦးလုပ်ဆောင်မှုကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့်   နိုင်ငံတကာသူနာပြုထူးချွန်ဆုကို ဖလောရင့်နိုက်တင်ဂေးလ်ဆုဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။၁၉၀၇ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီအသင်းများ  အဋ္ဌမအကြိမ် ညီလာခံက ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ ထူးချွန်သူနာပြုများကို ဖလောရင့်နိုက်တင်ဂေးလ်ဆုတံဆိပ်ချီးမြှင့်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြပြီး ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင်  အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC) ဆုတံဆိပ်ကို ဖန်တီး၍ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဖလောရင့်နိုက်တင်ဂေးလ် ဆုတံဆိပ်ကို ပဋိပက္ခ သို့မဟုတ် ဘေးဒုက္ခရင်ဆိုင်နေရချိန်တွင် ဒဏ်ရာရရှိသူများ၊ ဖျားနာနေကြသူများ၊ မသန်စွမ်းသူများနှင့်ဒုက္ခသည်များကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ပြုစုစောင့်ရှောက်ခဲ့သည့် သူနာပြုနှင့်သူနာပြုအကူများကို ချီးမြှင့်ခဲ့ရာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မတိုင်မီအထိ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှသူနာပြု   ၁၅၁၂  ဦးက ဆုတံဆိပ်ကို ဆွတ်ခူးခဲ့ကြသည်။ ဆုတံဆိပ်စတင်ချီးမြှင့်ခဲ့စဉ်က အမျိုးသမီးသူနာပြုများကိုသာ ရွေးချယ်ချီးမြှင့်ခဲ့သော်လည်း  ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှစ၍ ထူးချွန်အမျိုးသားသူနာပြုများကိုလည်း  ချီးမြှင့်နိုင်ကြောင်း စည်းမျဉ်းကို ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သူနာပြုများနေ့ဆောင်ပုဒ်ကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ စတင်၍ နှစ်စဉ်သတ်မှတ်ခဲ့ရာ  ၂၀၂၆   ခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သူနာပြုများနေ့၏Theme ဆောင်ပုဒ်မှာ-Our Nurses . Our Future.Empowered Nurses Save Lives.  ဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ  သူနာပြုနှင့်သားဖွားအသင်းကို ၁၉၄၈ ခုနှစ်ကစတင်၍ အစိုးရမဟုတ်သော    အသင်းအဖွဲ့အဖြစ်တည်ထောင်ခဲ့သည်။    မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် တိုးတက်မှုရရှိစေရန် ရည်ရွယ်ပြီးတည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ  သူနာပြုကောင်စီ၏  အဖွဲ့ဝင်လည်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅  ခုနှစ် မေလ  ၁၉  ရက်တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သည် (၂၀၁၅ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၂၇) ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသူနာပြုနှင့်သားဖွားကောင်စီဥပဒေကို  ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။  ဤဥပဒေတွင် ပါဝင်သောစကားရပ်များအရ-သူနာပြုဆိုသည်မှာ ဤဥပဒေအရကောင်စီကထုတ်ပေးသော   သူနာပြုမှတ်ပုံတင်လက်မှတ်နှင့်   သူနာပြုလိုင်စင်ရရှိသူကိုဆိုသည်။ သူနာပြုလိုင်စင်ဆိုသည်မှာ သူနာပြုအတတ်ပညာဖြင့် သူနာပြုလုပ်ငန်းကိုလုပ်ကိုင်ရန် အရည်အချင်းပြည့်မီသူအား ကောင်စီကထုတ်ပေးသော ခွင့်ပြုမိန့်ကိုဆိုသည်။သူနာပြုအတတ်ပညာဆိုသည်မှာ မကျန်းမာသူတစ်ဦးအား ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့်လိုအပ်သော လူမှုရေးဆိုင်ရာ   ပြုစုမှုများကို   ဖြည့်ဆည်းဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်းရှိသည့် အတတ်ပညာ ကိုဆိုသည်။ ယင်းစကားရပ်တွင် ကျန်းမာသူများအား ကျန်းမာရေး ပိုမိုကောင်းမွန်စေရေးနှင့် ရောဂါ ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ     ပညာရပ်များလည်း ပါဝင်သည်။သူနာပြုများသည် အတတ်ပညာနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုသာမကခံယူချက်ကောင်းသည့်၊ ကျင့်ဝတ်သိက္ခာစောင့်စည်းလိုက်နာသည့်၊   နိုင်ငံတော်၏ကျေးဇူးသစ္စာကို စောင့်ထိန်းသော တာဝန်သိသူနာပြုဆရာ၊ ဆရာမများဖြစ်ရန် ကြိုးပမ်းကြရန်လိုပေသည်။ သမိုင်းအဆက်ဆက်မှ ယနေ့ခေတ်ကာလအထိ  သူနာပြုများသည် နာမကျန်းသူများရောဂါသက်သာလျော့ပါးစေရေးနှင့်   စိတ်ချမ်းသာမှုရှိစေရေးတို့အတွက် ရှေ့တန်းမှ သူနာပြုစုကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးနေသူများဖြစ်သည်။သူနာပြုများသည် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတွင် မကျန်းမာသူများအားပြုစုပေးခြင်း၊ မကျန်းမာမှုမဖြစ်စေရန် ကာကွယ်ခြင်း၊ ကျန်းမာသူများပိုမိုကျန်းမာအောင် တိုးမြှင့်စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတွင် ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ပေးနေကြသည့်အတွက်  လူတိုင်းလက်လှမ်းမီနိုင်သည့် ကျန်းမာရေးလွှမ်းခြုံမှုကို   ရရှိနိုင်ရေးအတွက်   အရေးပါသောကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အဓိကအရင်းအမြစ်များဖြစ်သည်။ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏   စာရင်းဇယားများအရ    သူနာပြုနှင့်သားဖွားအင်အားစုသည် ကျန်းမာရေးလူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် အားလုံး၏   ၅၀  ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးဖြစ်သည့်အတွက်   ပြည်သူလူထုကို အရည်အသွေးပြည့်ဝသည့် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုပေးနိုင်ရန်  သူနာပြုနှင့်သားဖွားများ၏ အရေးကြီးသော  အခန်းကဏ္ဍကို မီးမောင်းထိုးပြခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ဖလောရင့်နိုက်တင်ဂေးလ်ဆုတံဆိပ်ကို    မြန်မာနိုင်ငံမှသူနာပြုလေးဦးကရရှိခဲ့သည်။ အမှတ် (၂) တပ်မတော်ဆေးရုံတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ  ဗိုလ်ခင်အုန်းမြ (နောင်တွင်ဗိုလ်မှူး)က ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင်ပထမဆုံးရရှိခဲ့သည်။  မူဆယ်ပြည်သူ့ဆေးရုံမှ  သူနာပြုဆရာမကြီး ဒေါ်အမ်ယောနမ်က ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင်ဒုတိယမြောက်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ဟုမ္မလင်းမြို့နယ် သောင်သွပ် ကျန်းမာရေးဌာနခွဲမှ သားဖွားဆရာမ ဒေါ်သိန်းရီက တတိယမြောက်ရရှိခဲ့သည်။  ၂၀၀၈   ခုနှစ်က ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နာဂစ်မုန်တိုင်းကာလတွင် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သဖြင့် ဟိုင်းကြီးကျွန်းတိုက်နယ်ဆေးရုံမှ အထက်တန်းသူနာပြု ဦးစနိုင်နိုင်ထွန်းက ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဖလောရင့်နိုက်တင်ဂေးလ်ဆုကို စတုတ္ထမြောက်ရရှိခဲ့သည်။နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအစိုးရလက်ထက်တွင် ဖလောရင့်နိုက်တင်ဂေးလ်ဆုရှင်များဖြစ်သော   ဗိုလ်မှူး ဒေါ်ခင်အုန်းမြ၊     ဒေါ်အမ်ယောနမ်(လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူး-ငြိမ်း)၊ ဒေါ်သိန်းရီ   (အမျိုးသမီးကျန်းမာရေးဆရာမ-ငြိမ်း)နှင့်    ဦးစနိုင်နိုင်ထွန်း(သူနာပြုကြီး)တို့ကို ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ကိုလည်းကောင်း၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုများကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးမှုများနှင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည့် သူနာပြုနှင့်သားဖွား ခြောက်ဦးတို့ကို ရဲဗလဘွဲ့တံဆိပ်ကိုလည်းကောင်း ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ကိုယ်စိတ်မကျန်းမာသူများနှင့် လူနာများကို ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာစောင့်ရှောက်မှုပေးရာတွင် ဆရာဝန်များက ကုသမှုကိုတာဝန်ယူ၍   သူနာပြုများက   ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုတာဝန်ကို ယူကြရသဖြင့် သူနာပြုများသည် လူနာများနှင့် ထိတွေ့ချိန်ပိုမိုများပြားသည်။ လူနာကို  နီးကပ်စွာထိတွေ့ကာ  ပြုစုစောင့်ရှောက်ကြရသည့် သူနာပြုများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် အကြင်နာ၊  မေတ္တာကြီးမားသူများပင်ဖြစ်သည်။ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးရာတွင် သူနာပြုများ၏ အခန်းကဏ္ဍသည် အလွန်အရေးပါသဖြင့်  သူနာပြုများ၏   ဂုဏ်ရည်ကိုမြှင့်တင်ရန် နှစ်စဉ် မေလ ၁၂ ရက်နေ့ ရောက်တိုင်း   သူနာပြုများနေ့ကို နိုင်ငံအရပ်ရပ်တွင်  ကျင်းပကြခြင်းဖြစ်ပေသည်။မြန်မာ့ဆေးတပ်ဖွဲ့သည်     နိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းစဉ်ကာလကတည်းကပင် သန္ဓေတည်ပေါက်ဖွားလာခဲ့သည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ  ဘန်ကောက်မြို့၌   ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်   (Burma Independence Army – BIA)ကို ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့     စစ်ကြောင်းသုံးကြောင်းခွဲ၍     ဝင်ရောက်လာရာ ဆေးတပ်ဖွဲ့၏ ပထမဦးဆုံးဟုဆိုနိုင်သော သူနာပြုတပ်ဖွဲ့သည်  BIA ၏ ထားဝယ်စစ်ကြောင်းနှင့် ပူးပေါင်းကာ ဆေးအကာ အကွယ်ပေးတာဝန်များကို စစ်ကြောင်းချီတက်ရာလမ်းတစ်လျှောက် ကျေပွန်စွာထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။တပ်မတော်ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့သည်  တပ်မတော်သားများနှင့် မိသားစုဝင်များကို နေရာဒေသမရွေး၊ အချိန်အခါမရွေး၊   အဆင့်အတန်းမရွေး   ပြည့်စုံလုံလောက်သော  ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးရန်ဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့အကျိုးပြုကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများကို  နေ့မအားညမအား ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့၏ ရည်မှန်းချက်တာဝန်သည်-ကျန်းမာ၊ ကြံ့ခိုင်၊ တိုက်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ကျင့်သုံးရမည့် လမ်းစဉ်သည်-စေတနာ၊ အကြင်နာ၊ ဘေးကင်းကွာ ဖြစ်သည်။ ဒို့တာဝန်အရေးသုံးပါးကို ကာကွယ်မည့် အမျိုးသားတပ်မတော်အတွက် လိုအပ်သော လက်ရုံးရည်၊ နှလုံးရည်ပြည့်ဝသည့် သူနာပြုများ၊ ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်သူများနှင့် ဆေးဘက်ပညာသည်များကို မွေးထုတ်ပေးရန် ရည်ရွယ်ချက်နှင့် တပ်မတော်သူနာပြုနှင့် ဆေးဘက်ပညာတက္ကသိုလ် သည် “ကျွမ်းကျင်၊ ကူညီ၊ ဆေးစစ်သည်” များဖြစ်သည့် တပ်မတော်သူနာပြုများကို စဉ်ဆက်မပြတ်လေ့ကျင့်သင်ကြား မွေးထုတ်ပေးလျက်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသူနာပြုနှင့်  သားဖွားကောင်စီကကြီးမှူး၍   သူနာပြုများအရည်အသွေးတိုးမြှင့်ပြီး  နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများနှင့်     ကိုက်ညီမှုရှိစေရန်   အာဆီယံနိုင်ငံများတွင်လည်း  ကျင့်သုံးလျက်ရှိသော လမ်းညွှန်ချက်များ (Continuing Professional Development (CPD) Guideline For Nursing and Mid-wifery  Professional) ကိုချမှတ်ကာ အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။ သူနာပြုများလက်တွေ့ လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသော အချက်များပေါ်တွင် အခြေခံထားသော လမ်းညွှန်ချက်များဖြစ်၍ လူနာများ အတွက်လည်း ပိုမိုကောင်းမွန်ပြည့်စုံသော ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးနိုင်သည့် လမ်းညွှန်ချက်များဖြစ်သည်။ သူနာပြုများအတွက်လည်း နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများအတိုင်း စနစ်တကျပြုစုကုသမှုပေးသော စနစ်ကို   မှတ်တမ်းတင်စေခြင်းဖြစ်၍ အကျိုးများလှသော   လမ်းညွှန်ချက်ဖြစ်ပေသည်။  အထက်ပါ CPD Guideline များနှင့်အညီ  တပ်မတော်ဆေးရုံများတွင်လည်း စဉ်ဆက်မပြတ်သူနာပြုစုမှု ပညာသင်ကြားခြင်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။တပ်မတော်သူနာပြုနှင့်ဆေးဘက်ပညာတက္ကသိုလ်သည်   မြန်မာနိုင်ငံသူနာပြုနှင့်    သားဖွားကောင်စီ၏ လမ်းညွှန်ချက်များနှင့်အညီ သတ်မှတ်ချက်များအား   အကောင်အထည်ဖော်နိုင်သည့်အတွက် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင်  မြန်မာနိုင်ငံသူနာပြုနှင့်     သားဖွားကောင်စီကပေးအပ်သည့် သူနာပြုသားဖွားပညာရေးအရည်အသွေးစံညွှန်း အာမခံမှုဆိုင်ရာ    အသိအမှတ်ပြုလွှာအား ထိုက်ထိုက်တန်တန်လက်ခံရရှိခဲ့သည်။သူနာပြုကောင်းတစ်ဦးဖြစ်စေရန် အရေးကြီးဆုံးလိုအပ်ချက်သည် “ဝါသနာ၊ စေတနာ၊ အကြင်နာ၊ အနစ်နာ၊ နမူနာ” ဆိုသည့် နာငါးနာနှင့်ပြည့်စုံရန် ဖြစ်သည်။ စွန့်လွှတ်၊ စွန့်စား၊ စွန့်ရဲ စိတ်ဓာတ်ဖြင့် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသော တပ်မတော်သားများအနက် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ၍ တပ်မတော်ဆေးရုံများသို့ တက်ရောက်ကုသမှုခံယူကြရသူများ ရှိကြသည်။   ရဲဝံ့စွန့်စားပြည်ချစ်သားများကို ကျွန်မတို့ တပ်မတော်သူနာပြုများက လေးစားဂုဏ်ယူစွာ စေတနာ၊ အကြင်နာ၊ ကရုဏာဖြင့် ပြုစုရန်မည်သည့်အခါကမျှ    တွန့်ဆုတ်ခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ပါ၊ ကျင့်ဝတ်သိက္ခာနှင့်   ပြည့်စုံသူများ၊ တပ်မတော်၏ အစဉ်အလာကို   ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သူများ၊ စွမ်းရည်ပြည့်ဝသူများအဖြစ် ခေတ်အဆက်ဆက် ကြိုးစားတည်ဆောက်ခဲ့ကြသည့် “ကျွမ်းကျင်၊ ကူညီ၊ ဆေးစစ်သည်” တပ်မတော်သူနာပြုများသည် တပ်မတော်နှင့်ပြည်သူလူထုအတွက် ပြုစုကုသရေးလုပ်ငန်းများ၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်းများ၊ ပညာရေးနှင့် သုတေသနလုပ်ငန်းများတွင် ကျရာတာဝန်များကို မဆုတ်မနစ်အားသွန်ကြိုးပမ်းထမ်းရွက်လျက်ရှိသည်။တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က တပ်မတော်သားများသည် သစ္စာအဓိဋ္ဌာန် (၄)ချက်ကို ရွတ်ဆိုနေကြသူများဖြစ်ပြီး   နိုင်ငံတော်နှင့်ပြည်သူကို သစ္စာခံထားသူများဖြစ်၍  ပေးအပ်သည့် အမိန့်နှင့်တာဝန်များကို    သင်ကြားလေ့ကျင့်ပေးသည့် စစ်ပညာရပ်များကိုအသုံးချ၍ ပြည်သူက အားကိုးရသည့်၊ တိုင်းပြည်က အားထားရသည့် တပ်မတော်ဖြစ်စေရေး     ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်၍   ကျေပွန်စွာထမ်းဆောင်နိုင်ရန်လိုကြောင်း    ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့ဆိုလျှင် နိုင်ငံတော်နှင့်     ပြည်သူကိုသစ္စာခံထားသည့် ရဲဝံ့စွန့်စားပြည်ချစ်သားများနှင့်ဖွဲ့စည်းထားသည့်   တပ်မတော်နှင့်နိုင်ငံတော်အတွက်  ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုကဏ္ဍနှင့် ပတ်သက်လာလျှင်-“ရဲရေးရောက်သော်၊ ရွံ့ကြောက်မဲ့တွန်နိုင်ငံဝန်၌၊ ကုမ္ဘဏ်ယက္ခနာဂခြင်္သေ့၊ ရင်ဆိုင်တွေ့လည်း ခွာ၍မတွန့်၊ အသက်စွန့်လော့”   ဟုဆိုသည့်အတိုင်း မည်မျှခက်ခဲကြမ်းတမ်းသော ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာ၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်၊ ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါများနှင့်    ကြုံတွေ့စေဦးတော့  အမိနိုင်ငံနှင့်  တပ်မတော်အတွက် ရဲရဲဝံ့ဝံ့ရင်ဆိုင်မည့်    မီးအိမ်ရှင်တပ်မတော်သူနာပြုများ ဤမြေပေါ်တွင်   အသင့်ရှိနေကြောင်း   မေလ  ၁၂   ရက်တွင်ရောက်ရှိသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ   သူနာပြုများနေ့ကို   ဂုဏ်ပြုရေးသားလိုက်ရပါသည်။    ။MWD 

ဟန်တာဗိုင်းရပ်များသည် ကြွက်များမှ သယ်ဆောင်လာသော ဗိုင်းရပ်အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပြီး လူသားများတွင် ဟန်တာဗိုင်းရပ်များ ကူးစက်ခံရခြင်းသည် ပြင်းထန်သော အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါဖြစ်သည့် ဟန်တာဗိုင်းရပ်နှလုံးအဆုတ်ရောဂါလက္ခဏာစု၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါနှင့် သွေးယိုစိမ့်ဖျားနာခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေပြီး အသက်သေဆုံးနိုင်သည်။လူများသည် များသောအားဖြင့် ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရသော ကြွက်များ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ ဆီး၊ မစင် သို့မဟုတ် တံတွေးများနှင့် ထိတွေ့မိခြင်းဖြင့် ကူးစက်လေ့ရှိသည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ဟန်တာဗိုင်းရပ်သည် အဓိကအားဖြင့် တိရစ္ဆာန်မှ လူသို့ကူးစက်သော်လည်း လူများကြား တိုက်ရိုက်ပျံ့နှံ့နိုင်ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုထားသည်။ဟန်တာဗိုင်းရပ်ကူးစက်မှုများသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ရှားပါးသော်လည်း အာရှနှင့် ဥရောပတွင် ၁ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းအောက်နှင့် အမေရိကတွင် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ သေဆုံးမှုနှုန်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် နှစ်စဉ်ကူးစက်မှု ၁၀၀၀၀ မှ ၁၀၀၀၀၀ ကျော် ဖြစ်ပွားသည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး အာရှနှင့် ဥရောပတွင် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးအများဆုံးဖြစ်သည်။အရှေ့အာရှ အထူးသဖြင့် တရုတ်နှင့် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတို့တွင် နှစ်စဉ်ဖြစ်ပွားမှု ထောင်ပေါင်းများစွာရှိခဲ့သော်လည်း မကြာသေးမီ ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း ဖြစ်ပွားမှုနှုန်းကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ဥရောပမြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းဒေသများတွင် နှစ်စဉ်ဖြစ်ပွားမှု ထောင်ပေါင်းများစွာရှိကြောင်း အစီရင်ခံတင်ပြကြသည်။ အမေရိကတိုက်တွင် နှစ်စဉ်ရာပေါင်းများစွာ ဖြစ်ပွားသည်။အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖြစ်ပွားမှု ၁၀၀၀ အောက်သာ အစီရင်ခံတင်ပြထားပြီး အာဂျင်တီးနား၊ ဘရာဇီး၊ ချီလီနှင့် ပါရာဂွေးကဲ့သို့သော တောင်အမေရိကနိုင်ငံများသည် နှစ်စဉ်ဖြစ်ပွားမှု အနည်းငယ်သာရှိကြောင်း အစီရင်ခံတင်ပြသည်။ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်းနည်းပါးသော်လည်း ပြင်းထန်သော အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါဖြစ်ပွားပါက သေဆုံးမှုနှုန်းမြင့်မားပြီး ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းကြားရှိသောကြောင့် ဟန်တာဗိုင်းရပ်ကူးစက်မှုသည် အဓိကပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုတစ်ခုဖြစ်စေသည်။ကူးစက်နိုင်သောနည်းလမ်းများဟန်တာဗိုင်းရပ်ပိုးများ လူသားများထံ ကူးစက်ခြင်းသည် ကူးစက်ခံထားရသော ကြွက်များ၏ ညစ်ညမ်းသော ဆီး၊ မစင် သို့မဟုတ် တံတွေးများနှင့် ထိတွေ့ခြင်းမှ ဖြစ်ပွားသည်။ ကြွက်ကိုက်ခြင်းမှတစ်ဆင့်လည်း ကူးစက်နိုင်သည်။လယ်ယာလုပ်ငန်း၊ သစ်တောလုပ်ငန်းနှင့် ကြွက်များပေါက်ပွားသော နေအိမ်များနှင့် နေရာများတွင် အိပ်စက်ခြင်းကဲ့သို့သော ကြွက်များနှင့် ထိတွေ့မှုအန္တရာယ်ရှိသူများသည် ဗိုင်းရပ်ကူးစက်ခံရနိုင်သည်။ ယနေ့အထိ လူမှလူသို့ကူးစက်ခြင်းမှာ ရှားပါးနေဆဲဖြစ်သော်လည်း လူများကြားကူးစက်ခြင်းသည် အထူးသဖြင့် အိမ်ထောင်စုဝင်များ သို့မဟုတ် ရင်းနှီးသူများကြား အနီးကပ်ကြာရှည်စွာ ထိတွေ့မှုနှင့် ဆက်စပ်နေပြီး ရောဂါအစောပိုင်းအဆင့်တွင် ဗိုင်းရပ်ပိုမိုကူးစက်နိုင်သည်ဟု ယူဆထားသည်။ရောဂါလက္ခဏာများလူသားများတွင် ရောဂါလက္ခဏာများသည် ထိတွေ့ပြီးနောက် တစ်ပတ်မှ ရှစ်ပတ်အတွင်း စတင်လေ့ရှိပြီး ဖျားခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ကြွက်သားနာကျင်ခြင်းနှင့် ဝမ်းဗိုက်နာကျင်ခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်းကဲ့သို့သော အစာအိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါလက္ခဏာများ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါလက္ခဏာများတွင် ချောင်းဆိုးခြင်း၊ အသက်ရှူကျပ်ခြင်း၊ အဆုတ်တွင် အရည်စုပုံခြင်းအထိ လျင်မြန်စွာဖြစ်လာနိုင်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သွေးပေါင်ချိန်ကျခြင်း၊ သွေးယိုစီးမှုများနှင့် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်းတို့ဖြစ်စေပြီး အသက်သေဆုံးနိုင်သည်။ရောဂါရှာဖွေခြင်းဟန်တာဗိုင်းရပ်ကူးစက်မှု၏ အစောပိုင်းလက္ခဏာများသည် အဖြစ်များသော တုပ်ကွေး၊ ကိုဗစ်-၁၉၊ ဗိုင်းရပ်အဆုတ်ရောင်ရောဂါ၊ သွေးလွန်တုပ်ကွေးကဲ့သို့သော ဖျားနာမှု သို့မဟုတ် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါများနှင့် ဆင်တူသောကြောင့် အစောပိုင်းတွင် ရောဂါရှာဖွေခြင်းသည် စိန်ခေါ်မှုတစ်ရပ်ဖြစ်နိုင်သည်။ထို့ကြောင့် လူနာရာဇဝင်သည် အရေးကြီးပြီး ကြွက်များနှင့်ထိတွေ့မှု၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာအန္တရာယ်များ၊ ခရီးသွားမှတ်တမ်းနှင့် ဟန်တာဗိုင်းရပ်ကူးစက်ထားသော လူနာများနှင့်ထိတွေ့မှုတို့ကို အထူးဂရုပြုသင့်သည်။ ဟန်တာဗိုင်းရပ်ရောဂါရှာဖွေခြင်းသည် အဓိကအားဖြင့် လူနာများ၏ သွေးရည်ကြည်တွင် ပဋိပစ္စည်းများကို ရှာဖွေစစ်ဆေးရန်လိုအပ်သည်။ဟန်တာဗိုင်းရပ်ရောဂါကုသမှုနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်းဟန်တာဗိုင်းရပ်ကူးစက်မှုအတွက် သီးသန့်ဗိုင်းရပ်ကုသမှု သို့မဟုတ် ကာကွယ်ဆေးမရှိသေးပါ။ အဓိကအားဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာများ၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ၊ နှလုံးနှင့် ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်ခြင်းအပေါ် အာရုံစိုက်မှုလိုအပ်သည်။အထူးသဖြင့် ဟန်တာဗိုင်းရပ်နှလုံးအဆုတ်ရောဂါလက္ခဏာရှိသော လူနာများအတွက် အောက်ဆီဂျင်ကုထုံးအပါအဝင် အစောပိုင်းအထူးကြပ်မတ်ကုသမှုဖြင့် ရလဒ်များကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေနိုင်သည်။ ဥရောပတွင် ပြင်းထန်သော ဟန်တာဗိုင်းရပ်ကူးစက်မှုများတွင် Ribavirin ကို အသုံးပြုကြောင်း သိရသည်။ကာကွယ်ရေးအစီအမံများဟန်တာဗိုင်းရပ်ကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ခြင်းသည် လူနှင့်ကြွက်များကြား ထိတွေ့မှုများကို လျှော့ချခြင်းအပေါ် အဓိကမူတည်သည်။ အိမ်များနှင့် အလုပ်ခွင်များကို သန့်ရှင်းစွာထားရှိခြင်း၊ အဆောက်အအုံများထဲသို့ ကြွက်များဝင်ရောက်နိုင်မည့် အပေါက်များကို လုံအောင်ပိတ်ခြင်း၊ အစားအစာများကို လုံခြုံစွာသိမ်းဆည်းခြင်း၊ ကြွက်များညစ်ညမ်းနေသော နေရာများတွင် ဘေးကင်းသော သန့်ရှင်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို အသုံးပြုခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်သင့်သည်။သန့်ရှင်းရေးမလုပ်မီ တံခါး၊ ပြတင်းပေါက်များကိုဖွင့်ပြီး မိနစ် ၃၀ ခန့် လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင်ထားခြင်း၊ ခြောက်သွေ့စွာ တံမြက်စည်းလှည်းခြင်း သို့မဟုတ် ကြွက်ချေးများကို ဖုန်စုပ်စက်ဖြင့်စုပ်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ လက်အိတ်ဝတ်ဆင်ခြင်း၊ သန့်ရှင်းရေးမလုပ်မီ ညစ်ညမ်းနေသောနေရာများကို ပိုးသတ်ဆေးဖြင့်ဖျန်းပြီးနောက် သန့်ရှင်းရေးလုပ်ခြင်းနှင့် လက်သန့်ရှင်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို လိုက်နာခြင်းတို့ကို အကြံပြုထားသည်။ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများအတွင်း ညစ်ညမ်းနေသော ဖုန်မှုန့်များကို ရှောင်ရှားရန် အဓိကအရေးကြီးသည်။ ရောဂါအခံရှိသူများအတွက် နှာခေါင်းစည်းများဝတ်ဆင်ရန် အကြံပြုထားသည်။ ကူးစက်မှုများကို သံသယရှိသည့်အခါ စောစီးစွာဖော်ထုတ်ခြင်းနှင့် သီးခြားခွဲထားခြင်း၊ အနီးကပ်ထိတွေ့သူများကို စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် စံသတ်မှတ်ထားသော ကူးစက်ရောဂါကာကွယ်ရေးအစီအမံများကို ကျင့်သုံးခြင်းဖြင့် နောက်ထပ်ပျံ့နှံ့မှုကို ကန့်သတ်ရန် အရေးကြီးကြောင်း အကြံပြုရေးသားလိုက်ရပါသည်။MWD

      ခရမ်းချဉ်သီးကို  ဟင်းချက်ရာတွင် ဖြစ်စေ၊ အသားများချက်ပြုတ်ရာတွင် အနှစ်ရစေရန်ဖြစ်စေ၊  ယိုပြုလုပ်၍ဖြစ်စေ၊ လက်ဖက်သုပ်တွင်ထည့်၍ဖြစ်စေ၊ တခြားသီးနှံများနှင့်ရောကြော်၍ဖြစ်စေ  ပုံစံ အမျိုးမျိုးဖြင့်     ပြုလုပ်စားသုံးကြသည်။ ခရမ်းချဉ်သီးကို ဟင်းလိမ္မာသီးဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။        ခရမ်းချဉ်သီးသည် Solanaceae မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်ပြီး ရုက္ခ ဗေဒအမည်အနေဖြင့် Solanum  Lycoper-sicum / Lycopersicon    lycopersicum (L.) H. Karst./ Lycopersicon Esculentum Mill. ဟုခေါ်သည်။ ခရမ်းချဉ်သီး၏ကျန်းမာရေး ကောင်းကျိုးများခရမ်းချဉ်သီး၏  အာဟာရဓာတ်များသည် ကိုယ်ခံအားကျန်းမာရေး၊ သွေးခဲ စနစ်၊   ဆယ်လူလာအောက်ဆီဂျင် အသုံးချမှုနှင့်         သွေးကြောကျဉ်းခြင်းတို့ကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ ခရမ်းချဉ်သီးသည် အစာအိမ်အားကောင်းစေကာ  နာကျင်မှု ကို သက်သာစေပြီး Fetid ချွေးနံ့ဆိုးများ ကို ဖယ်ရှားပေးသည်ဟု သုတေသီပညာ ရှင်များကယုံကြည်ကြသည်။   ခရမ်းချဉ် သီး၏ Antioxidant  ဂုဏ်သတ္တိများသာမက ရောင်ရမ်းခြင်းကို ဆန့်ကျင်ခြင်းနှင့် Hepa-toprotective   ကိုလည်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ သည်။  တစ်နည်းအားဖြင့် ခရမ်းချဉ်သီးကို သဘာဝပဋိဇီဝ ပိုးသတ်ဆေးနှင့် အသည်း ကို သန့်စင်ဆေးရည်ဟု ပင်ခေါ်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စင်တာ   ON CLINIC ၏ အစာအိမ်အထူးကုဆရာဝန်၊ ဆေးသိပ္ပံ ဆရာဝန်၊ ပါမောက္ခ Vitaly Rumyantsev က   ခရမ်းချဉ်သီးပျော့ဖတ်တွင်   အမျှင် ကြမ်းပါဝင်သောကြောင့်  ပုံမှန်အသုံးပြု ခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ ကိုလက်စထရောနှင့် အဆိပ်အတောက်များကို ဖယ်ရှားပေးသည့်အတွက်    အထူးအသုံးဝင် သည်ဟုဆိုသည်။အမြင်အာရုံကိုတိုးတက် ကောင်းမွန်စေနိုင်ခရမ်းချဉ်သီးတွင် မြင်လွှာပျက်စီးခြင်း၊ မျက်စိအတွင်းတိမ်ဖြစ်ခြင်းမှ ကာကွယ် ပေးသည့် ဗီတာမင် - A နှင့်  အမြင်အာရုံကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေနိုင်သည့်အပြင် ညဘက်တွင်  အမြင်အာရုံဝေဝါးခြင်းကို တားဆီးပေးသော ဗီတာမင်- C တို့ပါဝင် သောကြောင့် မျက်လုံးအတွက် အထူး ကောင်းမွန်စေသည်။ကင်ဆာရောဂါကိုချေဖျက်ပေးနိုင်ခရမ်းချဉ်သီးတွင်  လိုင်ကိုပင်းဓာတ် (Lycopene) မြင့်မားစွာပါဝင်သည့်အပြင် ဗီတာမင်- C နှင့် ဗီတာမင် - A တို့လည်း ပါဝင်သဖြင့် အစာအိမ်ကင်ဆာ၊ အဆုတ် ကင်ဆာ၊  အူမကြီးကင်ဆာ၊ ဆီးကျိတ် ကင်ဆာ၊  သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ စသည့် ကင်ဆာရောဂါအမျိုးမျိုးဖြစ်ပွားမှုနှုန်းကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်နှုန်းမှ  ပိုမိုလျှော့ချနိုင်ရန် ခရမ်းချဉ်သီး နှင့်ချက်သော ဟင်းလျာများတွင်   သံလွင်ဆီကို ထည့်သွင်းအသုံးပြု၍ စားသုံးသင့် သည်။အသားအရေကြည်လင်စေနိုင်ခရမ်းချဉ်သီးသည် Oxidative Stress ကို လျှော့ချပေးပြီး ဆဲလ်များပျက်စီးခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးသည်။   ခရမ်းချဉ်သီးတွင် အနီရောင်ကိုဖြစ်စေသော ရောင်ခြယ် ပစ္စည်း Lycopene နှင့် ဘီတာကယ်ရိုတင်း (Beta-carotene) သည် UV နေလောင်ဒဏ် ကြောင့်ဖြစ်သော အသားအရေပျက်စီး မှုများ၊   အရေးအကြောင်းဖြစ်ပေါ်မှုများ၊ ၀က်ခြံနှင့်အမည်းစက်များကိုပါ သက်သာ ပျောက်ကင်းစေသည်။ ဗီတာမင်နှင့် သတ္တု ဓာတ်များစွာပါဝင်သော ခရမ်းချဉ်သီးအနှစ်  ကို အရေပြားပေါ်လိမ်းပေးပါက မွဲခြောက် နေသည့်အသားအရေကို ရေဓာတ်ဖြည့် တင်းပေးပြီး ပြန်လည်စိုပြည်လာစေမည် ဖြစ်သောကြောင့်  ခရမ်းချဉ်သီးကို နေ့စဉ် ပုံမှန်စားသုံးပေးပါက အသားအရေကြည် လင်၀င်းပလာစေမည်ဖြစ်သည်။သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို လျှော့ချပေးနိုင်ခရမ်းချဉ်သီးတွင် အမျှင်ဓာတ်ကြွယ်၀ စွာပါ၀င်သောကြောင့် သွေးတွင်းသကြား ဓာတ်မြင့်တက်ခြင်းမှ လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး Chromium သည်  သွေးတွင်းသကြားဓာတ် ကို ထိန်းညှိပေးသည်။   ခရမ်းချဉ်သီးတွင် ပါ၀င်သည့်   Antioxidant သည်  သွေးလည် ပတ်မှုကိုကောင်းမွန်စေသည်။သွေးဖိအားကိုထိန်းညှိပေးနိုင်ခရမ်းချဉ်သီးတွင်   အနည်းငယ်သာ ပါ၀င်သည့် ပိုတက်ဆီယမ်နှင့် ဆိုဒီယမ် ပမာဏများသည်    ကိုလက်စထရောကို လျော့ကျစေပြီး သွေးဖိအားကိုထိန်းညှိပေး သည်။ Lycopene သည်  LDL ကိုလက်စထ ရောဓာတ်တိုးခြင်းကို  တားဆီးပေးသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ဆီးကျောက်တည်ခြင်းကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ခရမ်းချဉ်သီးတွင်   ရေဓာတ်များစွာ ပါဝင်သည့်အတွက်  အစိမ်းလိုက်စားသုံး ပေးပါက ဆီးကျောက်ဖြစ်ခြင်းများကို လည်း ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။အဆုတ်ကိုကျန်းမာစေနိုင်ခရမ်းချဉ်သီးကို တစ်နေ့တစ်လုံး ပုံမှန် စားသုံးပေးပါက  အဆုတ်ကိုကျန်းမာ စေသောကြောင့် ဆေးလိပ်သောက်သုံး သူများသည်   ခရမ်းချဉ်သီးကို   နေ့စဉ် ပုံမှန်စားသုံးသင့်သည်။အရိုးများကိုသန်မာစေနိုင်ခရမ်းချဉ်သီးတွင်ပါ၀င်သည့် ဗီတာမင် -K နှင့် ကယ်လ်စီယမ်ဓာတ်သည် ခန္ဓာ ကိုယ်ရှိ အရိုးများနှင့်သွားများကို ကျန်းမာ စေသည်။   အရိုးပွခြင်း၊  အရိုးကျိုးခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်ရှိ အကြောအဆစ်များတွင်  နာကျင်ခြင်းတို့မှ  ကာကွယ်ပေးနိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် ကယ်လ်စီယမ်ပါ၀င်မှုကြောင့်  အကြောတက်ခြင်းမှ ကင်းဝေးစေသည်။ နာတာရှည်ရောဂါများကို သက်သာစေနိုင်ခရမ်းချဉ်သီးဖျော်ရည်ကို နေ့စဉ် သောက်ပေးခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ရောင်ရမ်းမှုကိုဖြစ်စေသော TNF – Alpha ဟူသည့်ဓာတ်တစ်မျိုးကို ၃၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့် လျှော့ချပေးနိုင်သည့်အပြင် နှလုံးရောဂါ၊ အရိုးပွရောဂါ၊  ကင်ဆာနှင့် အယ်လ်ဇိုင်း မားရောဂါ   ခံစားနေရသူများအနေဖြင့် ခရမ်းချဉ်သီးကို     မဖြစ်မနေစားသုံးရန် လိုအပ်သည်။ ခရမ်းချဉ်သီးသည် ပိုတက် ဆီယမ်ပါဝင်မှုမြင့်မားသောကြောင့် နှလုံး သွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါ၊ ဂေါက်ရောဂါနှင့် အဆစ်အမျက်ရောင်ရောဂါများအတွက် ပုံမှန်စားသုံးသင့်ကြောင်း     သုတေသန ပညာရှင်များက အကြံပြုထားသည်။ကိုယ်အလေးချိန်လျော့ကျစေနိုင်ခရမ်းချဉ်သီးတွင် အမျှင်ဓာတ်ကြွယ်၀စွာ ပါ၀င်ပြီး ရေဓာတ်ပါ၀င်မှုမြင့်မားသည့် အတွက် မလိုအပ်သော ကယ်လိုရီများမပါဘဲ ဗိုက်ကိုပြည့်တင်းစေနိုင်သောကြောင့် ကိုယ်အလေးချိန်      လျှော့ချနေသူများ အနေဖြင့်  ခရမ်းချဉ်သီးကို အစိမ်းဖြစ်စေ   သို့မဟုတ် အသုပ်ထဲတွင် ထည့်စားခြင်း ဖြစ်စေ နေ့စဉ်စားပေးသင့်သည်။ခရမ်းချဉ်သီးသည်  ဗီတာမင်- PP မြင့်မားစွာပါဝင်မှုကြောင့် နီကိုတင်းဓာတ် ဆာလောင်မှုကို ပိုမိုလွယ်ကူစွာခံနိုင်ရည်ရှိ စေပြီး   ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းကို တိုက်ဖျက်ရာတွင် အထောက်အကူတစ်မျိုး ဖြစ်နိုင်သည်။  ခရမ်းချဉ်သီးကို နို့တိုက်မိခင် များစားသုံးရန်   ခွင့်ပြုထားသော်လည်း သတိပြုစရာတစ်ခုအနေဖြင့်     ကလေးမွေးဖွားပြီးနောက် လေးလထက်မစောဘဲ ဆရာဝန်များက အသီးအနှံများကို အစား  အသောက်ထဲသို့  ဖြည်းဖြည်းချင်းထည့် စားရန် အကြံပြုထားပါသည်။ ချက်ပြုတ်၊ သုပ်ထားသော  ခရမ်းချဉ်သီးအနည်းငယ် ကိုစားပြီးနောက် နှစ်ရက်မှသုံးရက်အတွင်း ကလေး၏ တုံ့ပြန်မှုကိုကြည့်ရှု၍  ပုံမှန်ရှိပါက အသီးအရွက်များကိုဆက်လက် စားသုံးနိုင်ပြီး ပမာဏကို  ဖြည်းဖြည်း ချင်းတိုးနိုင်ပါသည်။ ခရမ်းချဉ်သီးကို ၈-၁၀ လမှ ကလေးများ၏အစားအစာ တွင် ထည့်သွင်းကျွေးမွေးနိုင်သည်။ သက်ကြီးရွယ်အိုများအတွက် ခရမ်းချဉ် သီးဟင်းလျာများသည် အထူးအသုံးဝင်ပြီး  ယင်းတွင်ပါရှိသောအရာများသည်   သွေး ကြောများတွင် အဆီလွှာများဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို  တားဆီးပေးသည်။  ရိုးရာဆေးပညာ တွင် ခရမ်းချဉ်သီးဖျော်ရည်ကို အနာများ သက်သာပျောက်ကင်းစေသည်ဟုဆိုကြ သည်။သတိပြုသင့်အစာအိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါများတွင်  ခရမ်းချဉ်သီးကို   သတိ ထားအသုံးပြုသင့်သည်။   ယင်းတွင် ပါဝင်သော      အမျှင်ဓာတ်ကြမ်းသည် အစာအိမ်ရောင်ခြင်းနှင့် အနာများကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သည်။ အူသိမ်ထဲတွင်ဖြစ် သောအနာ (Duodenal Ulcer) နှင့် ဓာတ် မတည့်မှုများကြောင့် ခရမ်းချဉ်သီးကို လုံးဝမစားသင့်ပါ။ ထို့ပြင် ခုခံအားကျစေသော ကလေးများနှင့်  လူကြီးများ တွင် ခရမ်းချဉ်သီးနှင့်ဓာတ်မတည့်မှု တွေ့ကြုံရနိုင်သည်။အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် ခရမ်းချဉ်သီးသည် ဗီတာမင်-A ၊ ဗီတာမင်-C ၊ Lycopene၊ ပိုတက်ဆီယမ်နှင့်အမျှင်ဓာတ်များ    ကြွယ်ဝသောကြောင့် နှလုံးရောဂါ၊ ကင်ဆာ ရောဂါ၊   အသားအရေခြောက်သွေ့ခြင်း၊ မျက်လုံးအားနည်းခြင်း၊  အရိုးပါးခြင်း၊   ဆီးချို၊ သွေးချိုရောဂါနှင့်   ကင်ဆာရောဂါ တို့ကို   ကာကွယ်ချေဖျက်ပေးနိုင်သည့် အပြင် ကိုယ်အလေးချိန်ကိုပါ လျော့ကျစေ နိုင်သောကြောင့် လူတိုင်းစားသုံးသင့်ကြောင်း ရေးသား တင်ပြလိုက်ရပါသည်။MWD 

လက်ရှိ ကမ္ဘာတွင် တဖြည်းဖြည်းစိုးရိမ် စရာဖြစ်လာသော   မျက်စိဖြင့်မမြင်နိုင် သည့်အန္တရာယ်တစ်ခုရှိနေသည်။  ယင်းမှာ နာနိုပလတ်စတစ်အန္တရာယ်ဖြစ်သည်။ နာနိုပလတ်စတစ်ဆိုသည်မှာ     ပလတ်စတစ်အမှုန်အမွှားများ  ပျက်စီးယိုယွင်း ရာမှထွက်ပေါ်လာသော အလွန်သေးငယ်သည့် အမှုန်များဖြစ်သည်။ ပလတ်စတစ် အမှိုက်များသည်  သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် တွင်       ဆွေးမြည့်သွားခြင်းမဟုတ်ဘဲ အလွန်သေးငယ်သည့်   အမှုန်အမွှားများ အဖြစ်   ကွဲထွက်သွားခြင်းကြောင့်  နာနို ပလတ်စတစ်အမှုန်များ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ယင်းတို့၏အရွယ်အစားမှာ     လူတို့၏ ဆံခြည်မျှင်ထက်       အဆပေါင်းများစွာ သေးငယ်သောကြောင့်     အနုကြည့်မှန် ပြောင်းဖြင့်ပင် မြင်နိုင်ရန်ခဲယဉ်းသည်။လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ ရောက်ရှိလာပုံဥပမာ - ပလတ်စတစ်ဘူးထဲမှ   ရေနှင့် ပင်လယ်စာ ငါး၊ ပုစွန်တို့မှလည်းကောင်း၊ လေထဲတွင်လွင့်မျောနေသော    အမှုန် အမွှားများကို        ရှူရှိုက်မိခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊  အလှကုန်ပစ္စည်းတချို့မှ လည်းကောင်း  နာနိုပလတ်စတစ်အမှုန် များ   လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့  ရောက်ရှိနိုင်သည်။         သုတေသနပြုချက်များအရ နာနိုပလတ်စတစ်များသည်  အဓိကအား ဖြင့်    ရေသန့်ဘူးခွံများ ထုတ်လုပ် ရာတွင် လည်းကောင်း၊     ဘူးအဖုံးဖွင့်သည့်အခါ  ပွတ်တိုက်မှုကြောင့်လည်းကောင်း  နာနိုပလတ်စတစ်အမှုန် မြောက်မြားစွာ   ရေထဲသို့ လွင့်စဉ်၀င်ရောက်သွားတတ်သည်။ ထို့ပြင်      မြို့ပြရေဖြန့်ဝေရေးစနစ်တွင် အသုံးပြုထားသော    ပလတ်စတစ်ပိုက် များ    ဆွေးမြည့်မှုမှတစ်ဆင့်   ရေထဲသို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ မြစ်ချောင်း၊ အင်းအိုင် များအတွင်းသို့ရောက်ရှိနေသော ပလတ် စတစ်အမှိုက်များသည် နေရောင်ခြည်နှင့် အပူဒဏ်ကြောင့် တဖြည်းဖြည်း ကြေမွပျက်စီးရာမှလည်း    နာနိုပလတ်စတစ် အမှုန်များဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ သန့်ရှင်းသော သောက်သုံးရေဟူသည် အနည်အမှုန်ကင်းရှင်းခြင်း၊      အရောင်အဆင်း၊   အနံ့၊  အရသာကင်းရှင်းခြင်း၊ ကျန်းမာရေးကိုထိခိုက်စေသော  ပိုးမွှား များနှင့်   ဓာတ်သတ္တုများကင်းရှင်းခြင်း စသော   အင်္ဂါရပ်များနှင့် ပြည့်စုံရမည် ဖြစ်သည်။  သန့်ရှင်းသောသောက်သုံးရေ သည် ဗက်တီးရီးယားပမာဏကို နည်းပါး စေခြင်း၊  ပိုမိုကောင်းမွန်သည့်အရသာကို ပေးအပ်ခြင်း၊ ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကိုလျော့ ကျစေခြင်း     စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများ ကိုရရှိစေသည်။ သို့သော် ယခုအခါ    နာနိုပလတ်စတစ် အန္တရာယ်သည် လူသားများ အသက်ရှင်သန်ရန် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော သောက်သုံးရေကိုပင်    ခြိမ်းခြောက်နေပြီ ဖြစ်သည်။နာနိုပလတ်စတစ်အန္တရာယ်များနာနိုပလတ်စတစ်အန္တရာယ်က ချက်ချင်းဖြစ်လာသည်ထက် ခန္ဓာကိုယ်ထဲတွင် တဖြည်းဖြည်းစုပုံလာပြီးမှ ဒုက္ခပေးခြင်း မျိုးကပိုများသည်။ -   ရေတိုကျန်းမာရေး အန္တရာယ်အဖြစ် ခန္ဓာကိုယ်က    ပြင်ပပစ္စည်းတစ်ခုဝင်လာ သည်ကို     တုံ့ပြန်သည့်လက္ခဏာများပြ တတ်သည်။       အစားအစာမှတစ်ဆင့် နာနိုပလတ်စတစ်အမှုန်များ   အမြောက်အမြားဝင်သွားလျှင် အစာအိမ်နှင့် အူလမ်း ကြောင်းကို  ရောင်ရမ်းမှုဖြစ်စေပြီး  ဗိုက်အောင့်ခြင်း၊ အစာမကြေခြင်းတို့ ဖြစ်စေ နိုင်သည်။ ပလတ်စတစ်တွင်  ကပ်ပါလာ သည့် ဓာတုပစ္စည်းများကြောင့် အရေပြား  ယားယံခြင်း၊   Allergic Reactions ခေါ် ဓာတ်မတည့်ခြင်းတို့         ဖြစ်စေနိုင်ပြီး တချို့သူများတွင် အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ဆိုင်ရာ အနည်းငယ် မအီမသာဖြစ်ခြင်းမျိုး ကြုံရနိုင်သည်။  ခန္ဓာကိုယ်၏ ခုခံအားစနစ် က  ထိုအမှုန်များကို  တိုက်ထုတ်နိုင်ရန် ကြိုးစားသည့်အတွက်   ဆဲလ်များတွင် ရောင်ရမ်းမှုဖြစ်ပေါ်စေသည်။- ရေရှည် ကျန်းမာရေးအန္တရာယ်အဖြစ် လူ့သက်တမ်းကို  တိုစေသည်။   နှစ်နှင့်ချီပြီး     ခန္ဓာကိုယ်ထဲစုမိလာသည့်အခါ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများ     ပျက်စီးစေသည်။ နာနိုပလတ်စတစ် အမှုန်များက သွေးကြော ထဲမှတစ်ဆင့်   အသည်း၊ ကျောက်ကပ်နှင့် အဆုတ်ထဲတွင်    အနည်ထိုင်စုပုံလာပြီး ထိုအင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ၏ လုပ်ဆောင် ချက်ကို   တဖြည်းဖြည်းကျဆင်းစေသည်။ ဟော်မုန်း စနစ်ကို   ကမောက်ကမဖြစ်စေ သည်။  ပလတ်စတစ်တွင်ပါသည့်   BPA ခေါ် ဓာတုပစ္စည်းများက လူ့ခန္ဓာကိုယ်၏ သဘာဝဟော်မုန်းများကို      တုပနိုင်သဖြင့် မျိုးပွားစနစ်ကိုထိခိုက်စေကာ     ကိုယ် အလေးချိန်     ရုတ်တရက်တက်ခြင်းမျိုး ဖြစ်စေနိုင်သည်။      ဦးနှောက်နှင့်အာရုံ ကြောဆိုင်ရာ  ပြဿနာများဖြစ်စေသည်။ ပလတ်စတစ်   အမှုန်အမွှားလေးများက     ဦးနှောက်ထဲအထိ     ရောက်သွားနိုင်သည့် အတွက် ရေရှည်တွင်   အယ်လ်ဇိုင်းမား  သို့မဟုတ် ပါကင်ဆန်ကဲ့သို့     အာရုံကြော ဆိုင်ရာရောဂါများဖြစ်ပွားရန် အခွင့်အလမ်း ပိုများစေသည်။  မျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲခြင်း (DNA Damage)  ဖြစ်စေသည်။ ဆဲလ်များ ထဲအထိ   ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ပြီး DNA ကို ပျက်စီးစေနိုင်သဖြင့် ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုကိုအားပေးသည်။    နှလုံးသွေး ကြောဆိုင်ရာရောဂါများ ခံစားရနိုင်သည်။   သွေးကြောနံရံများတွင် ပလတ်စတစ်အမှုန်များစုပုံလာလျှင်  သွေးကြောကျဉ်းခြင်း၊ သွေးတိုးခြင်းနှင့် နှလုံးရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်တက်လာခြင်းတို့ကို  ဖြစ်ပေါ်စေသည်။မကြာသေးခင်က    ထွက်ရှိလာသော Columbia University  ၏ လေ့လာမှုများအရ - -  သောက်ရေသန့် ၁ လီတာဘူး  တစ်ဘူးထဲတွင်     ပလတ်စတစ်အမှုန်အမွှား ပေါင်း ၂၄၀၀၀၀ ခန့်    ပါဝင်နေသည်ကို    တွေ့ရှိခဲ့သည်။    ထိုအမှုန်များ၏    ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းသည်   နာနိုပလတ်စတစ်အမှုန် များဖြစ်နေပြီး  ယခင်က ထင်ထားသည် ထက် အဆ ၁၀၀ မက ပိုများနေကြောင်း သိရသည်။ -  နာနိုပလတ်စတစ်   အမှုန်များကို ယခင်က အစာအိမ်ထဲတွင်သာ ရှိမည်ဟု ထင်ခဲ့ကြသော်လည်း   ယခုနောက်ဆုံး စစ်ဆေးမှုများအရ    လူသားများ၏သွေး ထဲတွင် နာနိုပလတ်စတစ်အမှုန်များစီးဆင်း နေသည်ကို အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။- ကိုယ်ဝန်ဆောင်များ၏   အချင်းထဲတွင် နာနိုပလတ်စတစ်အမှုန်အမွှားများကို တွေ့ရှိရသဖြင့် မွေးဖွားလာမည့် ကလေး ငယ်၏ဖွံ့ဖြိုးမှုကိုပါ ထိခိုက်စေသည်။-  နာနိုပလတ်စတစ်     အမှုန်များက Blood-Brain Barrier     (ဦးနှောက်ဆီ သွေးစီးဆင်းမှုအတားအဆီး)ကို  ကျော်ဖြတ်ပြီး ဦးနှောက်ဆဲလ်များအထိ ရောက် ရှိနိုင်ကြောင်း  တိရစ္ဆာန်များတွင်   စမ်းသပ် တွေ့ရှိထားသည်။ကာကွယ်ရမည့်နည်းလမ်းများနိုင်လွန်ဖြင့်လုပ်ထားသည့် လက်ဖက် ရည်ခတ်အိတ်လေးများကို    ရေနွေးပူထဲ ထည့်လိုက်သည့်အခါ နာနိုပလတ်စတစ် အမှုန်ပေါင်း သန်းနှင့်ချီထွက်လာသည်။ ပလတ်စတစ်စဉ်းတီတုံးပေါ်      ဓားဖြင့် လှီးသည့်အခါ  နာနိုပလတ်စတစ်အမှုန်များ အစားအစာထဲသို့   သိသိသာသာပါသွား တတ်သည်။  တစ်ခါသုံးစက္ကူခွက်များ၏ အတွင်းပိုင်းတွင်  ရေမယိုအောင်  ပလတ်စတစ်ဖြင့်   အလွှာပါးလေးကပ်ထားရာ ရေနွေးပူလောင်းလိုက်လျှင်   နာနိုပလတ် စတစ်အမှုန်များထွက်လာသည်။ထို့ကြောင့် ကာကွယ်ရမည့်နည်းလမ်း တချို့ကို    အောက်ပါအတိုင်း အကြံပြုလိုပါသည်။- တစ်ခါသုံးပလတ်စတစ်ဘူးဖြင့် ထည့် ထားသည့် ရေ (အရည်) နှင့် အစားအစာ တို့ကို တတ်နိုင်သမျှရှောင်ကြဉ်ပါ။-  ပလတ်စတစ်အစား စတီးဘူး၊ ဖန် ဘူး၊  ရွှံ့ထည် စသည့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် နှင့် ကိုက်ညီသောပစ္စည်းများကို ပြောင်းလဲ သုံးစွဲပါ။ - ပလတ်စတစ်ဘူးများဖြင့် အစားအစာ နွှေးခြင်းကို လုံးဝ‌ရှောင်ကြဉ်ပါ။- အစားအစာများကို   ပလတ်စတစ် ဘူးဖြင့်ထည့်ပြီး   အပူမပေးပါနှင့်။- ပလတ်စတစ်     စဉ်းတီတုံးအစား ကျောက်၊ ဝါးနှင့် သစ်သားစဉ်းတီတုံးများကို ပြောင်းလဲသုံးစွဲပါ။- ပီကေကို  မကြာခဏ စားသုံးပါက လူ့ကိုယ်တွင်းသို့  အလွန်သေးငယ်သည့် နာနိုပလတ်တစ်အမှုန်အမွှားများ ရောက်ရှိ သွားနိုင်ကြောင်းနှင့်    ပီကေ တစ်ဂရမ်လျှင် ပျမ်းမျှ  နာနိုပလတ်စတစ်အမှုန်အမွှား ၁၀၀ အထိ ထုတ်ပေးနိုင်ကြောင်းကို  အမေ ရိကန်နိုင်ငံ ကယ်လီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်မှ  သုတေသီများက တွေ့ရှိထားသည်။ ထို့ကြောင့် နာနိုပလတ်စတစ်အန္တရာယ် ကင်းစေရန် ပီကေဝါးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ရမည်ဖြစ်သည်။ - Reverse Osmosis (RO) စနစ်ပါသော ရေစစ်က နာနိုပလတ်စတစ်အမှုန်များကို အတော်အသင့် ဖယ်ရှားပေးနိုင်သည်။တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ   ဘူဆန်အမျိုး သားတက္ကသိုလ်မှ     သုတေသနပညာရှင် များသည်    ရေထုအတွင်းပါ၀င်နေသော နာနိုပလတ်စတစ်အမှုန်များကို ၁၀ မိနစ် အတွင်း ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော်အထိ ဖယ်ရှား နိုင်သည့်  နည်းပညာသစ်ကို အောင်မြင်စွာ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြောင်း       နိုင်ငံတကာ သတင်းတချို့တွင်     ဖော်ပြထားသည်။   အဆိုပါနည်းပညာသည်  ယခင်အသုံးပြုခဲ့ သောနည်းလမ်းများထက်      အချိန်ကုန် သက်သာပြီး ကုန်ကျစရိတ်လည်းနည်းပါးသည်။ သောက်သုံးရေသန့်စင်ရေး၊  စွန့်ပစ် ရေဆိုးသန့်စင်ရေးနှင့် မြို့ပြရေပေးဝေရေး စနစ်များတွင် အသုံးပြုနိုင်မည်ဟုဆိုသည်။ အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရလျှင် သန့်ရှင်းသော သောက်သုံးရေကို   လူတိုင်းသုံးစွဲနိုင်ရေးသည်    ကျန်းမာသောဘ၀တစ်ခု  တည် ဆောက်ရာတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်ချက်ဖြစ် သည်။  နာနိုပလတ်စတစ်အမှုန်ကို  ရေထဲ မှ   ရာနှုန်းပြည့်ဖယ်ရှားရန်  ခက်ခဲသော် လည်း တစ်ခါသုံးပလတ်စတစ်ဘူးများဖြင့်   ရေသောက်ခြင်းကို တတ်နိုင်သမျှရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ အရည်အသွေးမြင့်ရေစစ်များကို   အသုံးပြုခြင်း၊ ရေကိုကျိုချက်သောက်ခြင်း   နည်းလမ်းများဖြင့်     နာနိုပလတ်စတစ် အန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်ကြောင်း   သိပ္ပံ ပညာရှင်များက အကြံပြုထားသည်။သောက်သုံးရေအတွင်း  သာမန်မျက်စိ ဖြင့်မမြင်နိုင်သော နာနိုပလတ်စတစ်အမှုန် များပါ၀င်နေမှုသည်    ယခုအခါ   ကမ္ဘာ တစ်၀န်း၌ စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ ကျန်းမာရေးနှင့် ပတ်၀န်းကျင်ဆိုင်ရာ  ပြဿနာတစ်ခုဖြစ် လာသည်။ ထို့ကြောင့်  အများပြည်သူ အနေဖြင့်လည်း      နာနိုပလတ်စတစ် အန္တရာယ်ကို အထူးသတိပြုဆင်ခြင်ကြရန်      အကြံပြုရေးသားလိုက်ရပါသည်။MWDPhoto - Izon Science

"ကိုယ်၊ စိတ်၊ ပညာ" သုံးပါးစလုံးတွင် အများထက် ထူးကဲသာလွန်သော အရည်အသွေးရှိပြီး အများအကျိုးကို ဆောင်ရွက်ကြသူများအား လူရည်ချွန်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ပညာရေးထူးချွန်မှု၊ ကိုယ်ကျင့် တရားကောင်းမွန်မှု၊ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်မှု၊ အသိပညာကြွယ်ဝမှု၊ ဖြတ်ထိုး ဉာဏ်ရင့်သန်မှု အပါအဝင် ဘက်စုံထူးချွန်သူများလည်းဖြစ်သည်။ ကောက်ရိုးမီးကဲ့သို့ ကြိုးစားမှုဖြင့် လူရည်ချွန်မဖြစ်နိုင်ပါ။ ငယ်စဉ်ကတည်းက စနစ်တကျ လေ့ကျင့် ပျိုးထောင်ပေးခြင်းမှ လူရည်ချွန်များအဖြစ် တွေ့မြင်ရခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ ဘက်စုံထူးချွန်သည့် အရည်အသွေးများကို ရရှိအောင် ကြိုးစားကျော်ဖြတ်လာကြသည့် လူရည်ချွန်များသည်ဘဝ တစ်လျှောက်လုံးတွင်လည်း မိမိတို့၏အရည်အသွေးများဖြင့် နိုင်ငံနှင့် အများပြည်သူအကျိုးကို ထမ်းဆောင်နိုင်ကြသည့် နိုင်ငံ့သားကောင်းများ ဖြစ်လာကြသည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် က ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် လူရည်ချွန် မောင်မယ်များအား တွေ့ဆုံသြဝါဒအမှာစကား ပြောကြားရာတွင် လူရည်ချွန်ဖြစ်ခဲ့သူသည် တစ်သက် တာ လူရည်ချွန်ပင်ဖြစ်သည်ဟု ထည့်သွင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ နိုင်ငံ့အနာဂတ်အတွက် ကြိုတင်ပြုစုပျိုးထောင်လူငယ်လူရည်ချွန်များအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်းကို ပြန်လည်လေ့လာကြည့်သည့်အခါ ပညာထူးချွန်ရုံသာမက ဘက်စုံတော်သည့် ကျောင်းသားကျောင်းသူများကို ပြုစုပျိုးထောင်ပေး ရန်ရည်ရွယ်ပြီး ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် သမိုင်းဝင်စီမံကိန်းတစ်ခု။ လူရည်ချွန် စီမံကိန်းအဖြစ် နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဘက်စုံပညာ ထူးချွန်ပြောင်မြောက်သော နိုင်ငံချစ်သားကောင်း သမီးမွန်များကို မွေးထုတ်ပေးသည်။ လူရည်ချွန် စီမံကိန်းသည် နိုင်ငံတော်အစိုးရက အများထက် သာလွန်ထူးချွန်သည့် နိုင်ငံချစ်သားကောင်း သမီးမွန်ကို ရွေးချယ်စုစည်းပြီး နိုင်ငံ့အနာဂတ်အတွက် ကြိုတင်ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ကစတင်ခဲ့သည့် လူရည်ချွန်စီမံကိန်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကျောင်းသား ကျောင်းသူ လူငယ်များသည် မျက်မှောက်နိုင်ငံတော်အစိုးရ လက်ထက်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ၊ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ၊ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ပုဂ္ဂိုလ်များအဖြစ် နိုင်ငံ့တာဝန်ကို ဦးဆွေးဆံမြည့် ထမ်းရွက်လျက် ရှိကြသည်။ ထို့အတူ သွေးချင်းတိုင်းရင်းသားလူရည်ချွန် အရာထမ်းကြီးများ၊ အသိပညာရှင်၊ အတတ်ပညာရှင် များစွာတို့က နယ်ပယ်ကဏ္ဍစုံတွင် နိုင်ငံ့အကျိုးအတွက် စွမ်းစွမ်းတမံ ပါဝင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အဆိုပါ လူရည်ချွန်ကြီးများသည်တစ်ချိန်က နိုင်ငံတော်က ပြုစုပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည့် ကျောင်းသား ကျောင်းသူ လူငယ်များပင်။ နိုင်ငံတော်အဆင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော လူရည်ချွန်ကြီး ၁၂ ဦးမကြာမီကဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် နိုင်ငံတော်အစိုးရသစ်တွင် နိုင်ငံတော်အဆင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော လူရည်ချွန်ကြီး ၁၂ ဦး၏အကြောင်းကို လည်း လှစ်ဟရေးသား၍ ဂုဏ်ပြုလိုပါသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ် (သတ္တမတန်း-စစ်တွေမြို့)၊ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် (အဋ္ဌမတန်း-စစ်ကိုင်းမြို့) နှင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ် (နဝမတန်း-မြောင်းမြမြို့) တို့တွင် သုံးနှစ်ဆက်တိုက် ရွေးချယ်ခဲ့ရသည့် သုံးထပ်ကွမ်းလူရည်ချွန် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းမောင်ဖြင့် အစပြုလိုပါသည်။ ယခုတိုင်အောင် နိုင်ငံတော်အကျိုး၊ ပြည်သူ့ အကျိုး ဆောင်ရွက်နေသည့်အပြင် ဥပဒေရေးရာ ဘက်စုံကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး တိုင်းရင်းသားများ၏ စိတ်ဓာတ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုကိုပါ မြှင့်တင်ပေးနေသည့် စံပြပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ရခိုင်တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့် ဇာတိသွေး ဇာတိမာန်ကို ဖော်ကျူးသည့် တေးသီချင်းများစွာကို ရေးသားသီဆိုခဲ့သည့် အနုပညာရှင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ “ရိုးရာကမမ၊ ဝီးလို့ကျန်လိုက်မြို့ စစ်တွေ၊ နဝရူပဗျာလ” သီချင်းတို့သည် သူ၏ထင်ရှားသော အနုပညာလက်ရာမွန်များဖြစ်သည်။ ထို့အတူ အနုပညာကို ချစ်မြတ်နိုးပြီး ယနေ့အထိ ရခိုင် အနုပညာနှင့် စာပေကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ကူညီလျက်ရှိသည့် ချီးကျူးဖွယ် “လူရည်ချွန်” စိတ်ဓာတ်ရှိသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ထပ်မံရေးသားဖော်ပြလိုသည့် လူရည်ချွန်ကြီးတစ်ဦးမှာ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးမျိုးဇော်သိမ်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ပေါက်ခေါင်းမြို့ အခြေခံပညာအဆင့်မြင့်တန်း ကျောင်းတွင် ဒသမတန်းလူရည်ချွန်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ တပ်မတော်တွင် ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တာဝန်အဆင့်အထိ တာဝန်များကို ကျေပွန်စွာထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင် နေပြီး ကျေးလက်နေပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝ မြှင့်တင်ရေး၊ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးကိုအခြေခံသည့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှု တိုးတက်ရေးတို့အတွက် ဦးဆောင် ထမ်းရွက်ပြုနေသည့် ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင် လူရည်ချွန် ကြီးဖြစ်ပါသည်။ ထို့အတူ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်လူရည်ချွန်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်သည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာ မောင်သင်း၏ နိုင်ငံအတွက်၊ ပြည်သူအတွက် ဆောင်ရွက်မှုများကိုလည်း ဖော်ပြလိုပါသည်။ ပညာ ရေးကဏ္ဍတွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်နှင့် မိတ္ထီလာတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မိတ္ထီလာမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် လွှတ်တော်၌ ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးရေး၊ ပြည်သူများ၏လူမှုစီးပွားဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ပညာရေး (စာပေ) သာမက စည်းကမ်းနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားအပိုင်းတွင်ပါ စံပြဖြစ်အောင် ကြိုးစားခဲ့သူထို့ပြင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာမောင်သင်းသည် “ဘက်စုံထူးချွန်ရမည်” ဆိုသည့် စံနှုန်းအတိုင်း ပညာရေး (စာပေ) သာမက စည်းကမ်းနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားအပိုင်းတွင်ပါ စံပြဖြစ်အောင် ကြိုးစားခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်ကောလိပ် ပထမနှစ်တွင် လူရည်ချွန်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေပြီး လူရည်ချွန်ရွေးချယ်မှုများကို ပိုမိုစနစ်တကျဖြစ်စေရေး၊ ရွေးချယ်ခံရသည့် လူငယ်များအား နိုင်ငံတကာအဆင့်အထိ ထိတွေ့မှုရှိစေရေးတို့အတွက် မူဝါဒပိုင်းဆိုင်ရာများကို အဓိကပံ့ပိုးပေးလျက်ရှိသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ “လူရည်ချွန်ဖြစ်ဖို့ ကျွန်တော်ကြိုးစားမည်၊ ဆရာဝန်ဖြစ်ဖို့ ကျွန်တော်ကြိုးစားမည်၊ မြန်မာ့ သားကောင်းဇာနည် စစ်သားကြီးကို ကျွန်တော်မျှော်မှန်းသည်” ဟူသည့် ကျွန်တော့်ရည်မှန်းချက် သီချင်းစာသားကဲ့သို့ လူရည်ချွန်၊ ဆရာဝန်၊ ပြည်ချစ်တပ်မတော်သားဖြစ်ခဲ့သူမှာ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာစိုးဝင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၌ ဘားအံ မြို့ အထက(၁) သတ္တမတန်းတွင် လူရည်ချွန်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ ယခုအခါ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာစိုးဝင်းသည် လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေပြီး သဘာဝဘေး အန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုများ၊ ကူညီထောက်ပံ့ရေးလုပ်ငန်းများအပါအဝင် လူမှုကာကွယ် စောင့်ရှောက်ရေး လုပ်ငန်းများကို စွမ်းစွမ်းတမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထို့အတူ လူရည်ချွန်ကြီး ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးနိုင်မင်းကျော်သည် ယခင်က နိုင်ငံတော်ကာကွယ် ရေးတက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ် ကျေပွန်စွာတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဘက်စုံထူးချွန်မှု ရှိသည့် လူရည်ချွန်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်၌ ပဲခူးကောလိပ် ပထမနှစ်တွင် လူရည်ချွန် အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးအပြင် နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး ကိစ္စရပ်များကို စေ့စေ့ငှငှ လေ့လာခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် နိုင်ငံတကာမျက်နှာစာနှင့် ထိတွေ့ ဆက်ဆံသည့် တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်နေသူ ဖြစ်သည်။ ထပ်မံ၍ ဖော်ပြလိုသည်မှာ ထူးချွန်လူရည်ချွန်ဖြစ်ခဲ့သည့် ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးစိုင်းထွန်းညို၏ အကြောင်းပင်။ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန၏ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး နယ်စပ်ဒေသ တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး၊ အခြေခံအဆောက်အအုံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ၏ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်မြှင့်တင်ရေးလုပ်ငန်းများကို စွမ်းစွမ်းတမံ ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တို့တွင် အခြေခံပညာအလယ်တန်း တက်ရောက်စဉ် လူရည်ချွန် အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ သူသည် လူရည်ချွန်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည့်အတွက် လူရည်ချွန် မောင်မယ်များ၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို တန်ဖိုးထားပြီး လူရည်ချွန်များ၏ လူမှုရေးရာကိစ္စရပ်များကို တက်ကြွစွာ ပါဝင်ကူညီလေ့ရှိသူဖြစ်သည်။ ယခုအခါ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနတွင် ဒုတိယဝန်ကြီးတာဝန်ဖြင့် တိုင်းရင်းသားများ၏အခွင့်အရေး ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု မြှင့်တင်ရေးလုပ်ငန်းများကို ဦးစီးဦးရွက်ပြု ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာနတွင် လူရည်ချွန်ကြီး ရခိုင်တိုင်းရင်းသားဖြစ်သူ ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီးနှင့် လူရည်ချွန်ကြီး ရှမ်းတိုင်းရင်းသားဖြစ်သူ ဒုတိယဝန်ကြီးတို့၏ ဦးဆောင် တာဝန် ထမ်းဆောင်မှုကလည်း ထူးခြားမှု တစ်ခုဖြစ်သည်။ အလားတူ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆေးပညာသင်ကြားရေးနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုကဏ္ဍများတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည့် ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာအေးထွန်းသည်လည်း ထင်ရှားသည့် လူရည်ချွန်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၇၈- ၁၉၇၉ ပညာသင်နှစ်တွင် အခြေခံပညာအထက်တန်း တက်ရောက်စဉ် လူရည်ချွန်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာအေးထွန်းသည် ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေးကဏ္ဍအပေါ် အလေးထားကြိုးပမ်းပေးသူဖြစ်သည်။ ကူးစက်ရောဂါများ စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုရေး၊ နိုင်ငံတကာဆေးပညာရှင်များနှင့် ပူးပေါင်း၍ ဆေးပညာဖလှယ်ရေးနှင့် ဆေးဝါး ထုတ်လုပ်မှု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး၊ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ ဦးစီးဌာနများ၊ ဆေးရုံများနှင့် ဆေးတက္ကသိုလ်များ၏ လုပ်ငန်းစဉ်များ ပိုမိုသွက်လက်မြန်ဆန်စေရေးတို့ကို ကြိုးပမ်းဖော်ဆောင် ပေးလျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် လူရည်ချွန်ကြီးတစ်ဦးအနေဖြင့် လူရည်ချွန်မောင်မယ်များ၏ လှုပ်ရှားမှုများ နှင့် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် စွမ်းစွမ်းတမံ ပါဝင်ကူညီလျက်ရှိသည်။ ထို့အတူ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုးသည် ရာထူးတာဝန်အဆင့်ဆင့်ဖြင့် နိုင်ငံနှင့် ပြည်သူ့ အကျိုးအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ထူးချွန်လူရည်ချွန် အမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် သန်လျင်မြို့ အမှတ် (၁) အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း ဒသမတန်းတွင် လူရည်ချွန် အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ယခုအခါ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာနတွင် ဒုတိယဝန်ကြီးတာဝန်ဖြင့် ဝန်ကြီးဌာန၏ လုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် တတ်စွမ်းသမျှ ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်နေသည့် “လူရည်ချွန်ပညာရှင်” တစ်ဦးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံနှင့် ပြည်သူ့အကျိုး သယ်ပိုးဆောင်ရွက်နေသည့် အမျိုးသမီးစွမ်းဆောင်ရှင်ထို့ပြင် အမျိုးသမီး လူရည်ချွန်ကြီးတစ်ဦးအကြောင်းကို ထပ်မံတင်ပြလိုပါသည်။ လက်ရှိ အစိုးရ အဖွဲ့တွင် ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ ကောင်စီဝင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည်။ သူကား ဒေါက်တာရင်ရင်နွယ်။ ဒေါက်တာရင်ရင်နွယ်သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ် ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ် စတုတ္ထနှစ်တွင် ရွေးချယ်ခံရသည့် လူရည်ချွန်ဖြစ်သည်။ ပြီးခဲ့သည့် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီလက်ထက်တွင် နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏ အကြံပေးအဖွဲ့ဝင်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် လက်ထက်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ပညာရေးအကြံပေးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် UNICEF တွင်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာကဏ္ဍစုံတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ပြီး နိုင်ငံနှင့် ပြည်သူ့အကျိုး သယ်ပိုးဆောင်ရွက်နေသည့် အမျိုးသမီးစွမ်းဆောင်ရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ လူရည်ချွန်ကြီးများထဲမှ နိုင်ငံတော်အဆင့် တာဝန်များကို ယနေ့အထိ ထူးထူးချွန်ချွန် တာဝန် ထမ်းဆောင်နေဆဲ စံပြပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ထပ်မံ၍ဖော်ပြလိုသည့် အမျိုးသမီးလူရည်ချွန်ကြီးမှာ ဒေါက်တာခင်ချစ်ချစ် ဖြစ်သည်။ ဥပဒေ ပါမောက္ခ (ငြိမ်း) တစ်ဦးဖြစ်သည်။ နှစ်ထပ်ကွမ်းလူရည်ချွန်ကြီးဖြစ်သည်။ ၁၉၈၃ နှင့် ၁၉၈၄ ခုနှစ်တို့တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တတိယနှစ်နှင့် စတုတ္ထနှစ် လူရည်ချွန်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံရသည်။ ဒေါက်တာ ခင်ချစ်ချစ်သည် ဥပဒေပညာ သင်ကြားမှုတွင် အထူးကျွမ်းကျင်ထက်မြက်သူအဖြစ် ထင်ရှားပြီး လက်ရှိ တွင် ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် နိုင်ငံတော်၏ ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းများတွင် လိုအပ်သော ဝန်ထမ်းများကို ရွေးချယ်ခြင်းနှင့် လေ့ကျင့်ခြင်း၊ ဝန်ထမ်းဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်း၊ စည်းကမ်းများ၊ မူဝါဒလမ်းညွှန်ချက်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပါဝင်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် ပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်းများတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် ဦးခင်မောင်လတ်နှင့် ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့သည် နိုင်ငံတော်က ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သည့် နိုင်ငံ့သားကောင်း လူရည်ချွန်ကြီး များပင်။ ၁၉၇၈၊ ၁၉၇၉၊ ၁၉၈၀ နှင့် ၁၉၈၂ ခုနှစ် တို့တွင် လူရည်ချွန်ဖြစ်ခဲ့သည်မှာ နေပြည်တော် ကောင်စီဝင် ဦးခင်မောင်လတ်ဖြစ်သည်။ သူသည်လည်း တပ်မတော်အရာရှိ အငြိမ်းစားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် နိုင်ငံတော်အဆင့် စီမံခန့်ခွဲရေးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည့်အပြင် ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းများအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အလားတူ မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင် ဒေါက်တာဖြူဖြူအိသည်လည်း ၁၉၇၇၊ ၁၉၇၈ နှင့် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တို့တွင် လူရည်ချွန်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ လက်ရှိတွင် နိုင်ငံတော်၏ ငွေကြေးမူဝါဒရေးရာ ကိစ္စရပ်များအတွက် စွမ်းစွမ်းတမံ ပါဝင်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည့် လူရည်ချွန်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ့တာဝန်များကို ဦးစီးထမ်းရွက်နေကြပြီ“ယနေ့ လူငယ် နောင်ဝယ်လူကြီး” ဆိုသကဲ့သို့ တစ်ချိန်က နိုင်ငံတော်က ပြုစုပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည့် လူရည်ချွန် လူရည်မွန်လူငယ်များသည် ယနေ့နိုင်ငံ့တာဝန်များကို ဦးစီးထမ်းရွက်နေကြပြီဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ပင် နိုင်ငံတော်က ယနေ့ပြုစုပျိုးထောင်ပေးလျက်ရှိသည့် လူရည်ချွန်ကျောင်းသား ကျောင်းသူများသည် နောင်အခါ နိုင်ငံအတွက်၊ ပြည်သူအတွက် ရှေ့ဆောင်ထမ်းရွက်ကြမည့် သားကောင်းရတနာ၊ သမီးကောင်းရတနာများ ဖြစ်လာကြမည်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်ရာ ယခုတိုင် နိုင်ငံ့တာဝန်များကို ဦးဆွေးဆံမြည့် ပါဝင်ထမ်းရွက်လျက်ရှိသည့် တစ်သက်တာ သို့မဟုတ် ထာဝရလူရည်ချွန်ကြီးများကဲ့သို့ ယနေ့လူရည်ချွန်မောင်မယ်များ အားလုံးတို့ကလည်း နိုင်ငံတော် အကျိုးပြုလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် တက်ကြွစွာပါဝင်ဆောင်ရွက်ရင်း နိုင်ငံနှင့် တိုင်းရင်းသား ပြည်သူများက အားကိုးအားထားပြုရသူများ ဖြစ်လာရန် ကြိုးပမ်းသွားကြမည်ဟု ယုံကြည်ပါကြောင်း ရေးသားတင်ပြလိုက်ရပါသည်။MDN