အိပ်မက်ဆိုးဖြစ်သွားနိုင်တဲ့ အလယ်အလတ် အင်အားကြီးနိုင်ငံများရဲ့ အိပ်မက်များ
Posted_Date
Image
Body
လက်ရှိကမ္ဘာကြီးကိုကြည့်လိုက်ရင် အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကြား ပြိုင်ဆိုင်မှုက ပိုပြီးပြင်းထန်လာနေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသမှာ စစ်ရေး၊ စီးပွားရေးနဲ့ နည်းပညာဆိုင်ရာ အားပြိုင်မှုတွေက နေ့စဉ်လိုလို တိုးလာနေပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမှာ အချို့သော ပညာရှင်တွေနဲ့ နိုင်ငံရေးသုံးသပ်သူတွေက သြစတြေးလျ၊ ကနေဒါ၊ တောင်ကိုရီးယားတို့လိုမျိုး အလယ်အလတ် အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဟာ တခြားနိုင်ငံတွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး ပင်လယ်ရေကြောင်း လုံခြုံရေးကို ကာကွယ်နိုင်သလို အမေရိကန်ဦးဆောင်ခဲ့တဲ့ လစ်ဘရယ် နိုင်ငံတကာ အခင်းအကျင်းကိုလည်း ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းနိုင်မယ်လို့ ယုံကြည်နေကြပါတယ်။
ဒီအယူအဆက နားထောင်ရတာ အားတက်စရာ ကောင်းပေမယ့် တကယ်တမ်းမှာတော့ အဲဒီတာဝန်တွေက အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ လုပ်နိုင်တဲ့အတိုင်းအတာထက် များစွာကျော်လွန်နေတာဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တတ်သိလိမ္မာတဲ့ အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဆိုရင်တောင် ဒီလိုတာဝန်မျိုးကို လက်ခံဖို့ မကြိုးစားသင့်ဘူးလို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။
အရင်က ပင်လယ်ရေကြောင်းလုံခြုံရေးဆိုတာ အမေရိကန်ရဲ့ ရေတပ်အင်အားကြီးတစ်ခုတည်းက ထိန်းချုပ်ထားနိုင်တဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုအချိန်မှာတော့ အခြေအနေက လုံးဝပြောင်းလဲသွားပါပြီ။ အဝေးပစ်ဒုံးကျည်တွေ၊ ဒရုန်းစနစ်တွေ၊ ရေငုပ်သင်္ဘောတွေ၊ ဆိုက်ဘာစစ်ဆင်ရေးနည်းပညာတွေ၊ ဝင်ခွင့်ပိတ်တဲ့စနစ်တွေကြောင့် ပင်လယ်ပြင်ဟာ စစ်မြေပြင်တစ်ခုလို ဖြစ်လာနေပါတယ်။တကယ်တမ်းမှာတော့ အမေရိကန်ရေတပ်ကတောင်မှ ပင်လယ်ရေကြောင်းလုံခြုံရေးကို အပြည့်အဝ အာမခံနိုင်ဖို့ ရုန်းကန်နေရပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမှာ အလယ်အလတ်အင်အားကြီး နိုင်ငံအားလုံးစုပေါင်းပြီး အင်ဒို-ပစိဖိတ် ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းတွေကို ကိုယ်တိုင်ကာကွယ်နိုင်မယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆက မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ စိတ်ကူးယဉ်မှုတစ်ခုနဲ့ ပိုတူနေပါတယ်။
တစ်ချိန်တုန်းက ဒေသတွင်းအခင်းအကျင်းဟာ တည်ငြိမ်တဲ့အခြေအနေရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုတော့ အဲဒီအခင်းအကျင်းက အပိုင်းပိုင်းကွဲလာပြီး ပြိုင်ဆိုင်မှုများတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုဖြစ်လာနေပါတယ်။ စစ်အေးတိုက်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်ပိုင်းမှာ လစ်ဘရယ်ဆန်တဲ့ အလယ်အလတ် အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဟာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ မဟာမိတ်ဖွဲ့မှုတွေ၊ စည်းမျဉ်းအခြေပြုအခင်းအကျင်းဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေအားကိုးပြီး သူတို့ရဲ့သြဇာကို တိုးချဲ့နိုင်ခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အဲဒီစနစ် အလုပ်လုပ်နိုင်ခဲ့တာဟာ နောက်ကွယ်မှာ အမေရိကန်ရဲ့ အလွန်ကြီးမားတဲ့ အင်အားရှိနေလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ “အမေရိကန်နိုင်ငံကဦးဆောင်တဲ့ လစ်ဘရယ်နိုင်ငံတကာအခင်းအကျင်း” လို့ ခေါ်ခဲ့တာကလည်း အကြောင်းမဲ့မဟုတ်ပါဘူး။ အမေရိကန်ဦးဆောင်မှု အားနည်းလာတာနဲ့အမျှ အဲဒီစနစ်လည်း တဖြည်းဖြည်းပြိုကွဲလာတာပါပဲ။
တကယ်အောင်မြင်တဲ့ အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ မဟာဗျူဟာတွေကို ကြည့်လိုက်ရင် သူတို့ဟာ စစ်ရေးအင်အားနဲ့မဟုတ်ဘဲ သံတမန်ရေးကျွမ်းကျင်မှု၊ တီထွင်ဖန်တီးနိုင်တဲ့မူဝါဒတွေ၊ ပညာရှင်တွေနဲ့ မူဝါဒချမှတ်သူတွေကြား နီးကပ်တဲ့ဆက်ဆံရေး၊ ရေရှည်စီမံထားတဲ့ သံတမန်ရေးအခြေခံ အလုပ်တွေကို အားထားခဲ့ကြတာတွေ့ရပါတယ်။ အရေးကြီးဆုံးက အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ ထောက်ခံမှုမရှိရင်တောင်မှအနည်းဆုံး တိုက်ရိုက် ဆန့်ကျင်မှုမရှိဖို့ပါပဲ။ ဒီလိုလုပ်နိုင်ဖို့ ကောင်းမွန်လှတဲ့ သံတမန်ဝန်ထမ်းအင်အား၊ လေ့ကျင့်မှုကောင်းကောင်းနဲ့ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုခေတ်မှာ အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေမှာ ဒီလိုစွမ်းရည်တွေ တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းလာနေပါတယ်။
သြစတြေးလျကို ဥပမာအဖြစ် ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်က ကန်ဘာရာမြို့မှာကျင်းပတဲ့ အစည်းအဝေးကနေ APEC ကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့တာဟာ အလွန်အောင်မြင်တဲ့ သံတမန်ရေးလုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ မဟာဗျူဟာပတ်ဝန်းကျင်က အဆင်ပြေတယ်။ ကမ္ဘာပြုစီးပွားရေးပုံစံက တိုးတက်နေတယ်။ အမေရိကန်နဲ့ ဒေသတွင်းမှာရှိတဲ့အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကလည်း ထောက်ခံမှုရှိတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒီခေတ်က အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ အောင်မြင်ခဲ့တဲ့ဖြစ်ရပ်တိုင်း တူညီတဲ့အချက်တစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲဒါက အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ ထောက်ခံမှုပါပဲ။
ဒါပေမဲ့ နောက်ပိုင်း ကီဗင်ရုရဲ့ Asia-Pacific Community အဆိုပြုချက် ထွက်လာချိန်မှာတော့ အခြေအနေက လုံးဝမတူတော့ပါဘူး။ အဲဒီအချိန်မှာ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကြား ပြိုင်ဆိုင်မှုပိုမိုပြင်းထန်လာတယ်။ ဒေသတွင်း သဘောတူညီမှုတွေအားနည်းလာတယ်။ အဖွဲ့အစည်းအသစ်တည်ဆောက်ဖို့ကို
အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေမှာ စိတ်ဝင်စားမှုမရှိတော့ဘူး။ နောက်ဆုံးမှာတော့ အဲဒီအဆိုပြုချက်ဟာ တစ်နှစ်မပြည့်ခင် တိတ်တဆိတ်ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ပါတယ်။
နောက်ပိုင်းမှာပေါ်လာတဲ့ Mikta အဖွဲ့ ဒါမှမဟုတ် NATO ရဲ့ Indo-Pacific Four (IP4) လိုမျိုးအစီအစဉ်တွေကလည်း လစ်ဘရယ်ဆန်တဲ့ အလယ်အလတ် အင်အားကြီးနိုင်ငံများရဲ့ခေတ်အတွက် နောက်ဆုံးအသက်ရှူသံတွေလိုပဲ ဖြစ်နေပါတယ်။ ကနေဒါနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် မာ့ကာနေးက အလယ်အလတ်အင်အား
ကြီးနိုင်ငံတွေစုပေါင်းပြီး အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ ဖိအားကို တုံ့ပြန်ဖို့ပြောခဲ့ပေမယ့် ဒါဟာလက်တွေ့မကျတဲ့ အိပ်မက်တစ်ခုနဲ့ပိုတူနေပါတယ်။
တကယ်ကိုတတ်သိလိမ္မာတဲ့ အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဆိုရင် ပင်လယ်ရေကြောင်းစနစ်ကို ကိုယ်တိုင်ကာကွယ်ဖို့ မကြိုးစားသင့်သလို လစ်ဘရယ်နိုင်ငံတကာ အခင်းအကျင်းကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ဖို့လည်း မကြိုးစားသင့်ပါဘူး။
ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒီစနစ်ဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ အပြည့်အဝထောက်ခံမှုမရှိရင်မတည်ရှိနိုင်တာကို သူတို့နားလည်ထားရပါမယ်။ အခုဖြစ်နေတဲ့ လမ်းကြောင်းအရဆိုရင် အမေရိကန်က အပြည့်အဝထောက်ခံနေရင်တောင် ဒီစနစ်က နောက်ဆုံးမှာ အားနည်းပြီး ပျက်စီးသွားနိုင်ပါတယ်။
တကယ်တမ်းမှာ လစ်ဘရယ်နိုင်ငံတကာအခင်းအကျင်း ပျက်စီးလာရာမှာ အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကိုယ်တိုင်လည်း တာဝန်ရှိပါတယ်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်အစပိုင်းကစပြီး နိုင်ငံစုံ စုပေါင်းကုန်သွယ်မှုစနစ်ကိုစွန့်ခွာပြီး နှစ်နိုင်ငံလွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်ရေး သဘောတူညီချက်တွေဆီသွားတာ၊ နိုင်ငံတကာဥပဒေနဲ့ဆန့်ကျင်တဲ့ အမေရိကန်စစ်ပွဲတွေကို ထောက်ခံခဲ့တာ၊ ဒေသတွင်းစစ်ရေး တိုးချဲ့မှုတွေမှာ တက်ကြွစွာပါဝင်ခဲ့တာတွေဟာ အဲဒီစနစ်ကို အားနည်းလာစေတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်ကိုနားလည်နိုင်ရင် နောက်ထပ်အမှန်တရားတစ်ခုကိုလည်း လက်ခံရပါမယ်။ အဲဒါက အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဟာ ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်းကို ကိုယ်တိုင်ပြောင်းလဲနိုင်တဲ့အင်အားမရှိဘူးဆိုတာပါပဲ။ ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်းကို ပြောင်းလဲနိုင်တာက အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ နယ်ပယ်ဖြစ်ပါတယ်။
အကောင်းဆုံး အလယ်အလတ်အင်အားကြီး နိုင်ငံတွေဟာ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် လှုပ်ရှားနိုင်ရပါမယ်။ စနစ်ဟောင်းပျက်စီးသွားတဲ့အချိန်မှာ အဲဒီစနစ်ကို နောက်ဆုံးအထိ ဖက်တွယ်ထားတဲ့ နိုင်ငံမျိုး မဖြစ်သင့်ပါဘူး။ ဒါမှမဟုတ် စနစ်အသစ်တည်ဆောက်နေတဲ့ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကို တိုက်ရိုက်ဆန့်ကျင်နေတဲ့နိုင်ငံမျိုးလည်း မဖြစ်သင့်ပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ တချို့နိုင်ငံတွေကတော့ “သူရဲကောင်းလမ်းကြောင်း” ဆိုတဲ့ လမ်းကြောင်းကိုရွေးချင်ကြပါတယ်။ အဲဒီလိုနိုင်ငံတွေအနေနဲ့ အီရန်ကို ကြည့်သင့်ပါတယ်။ အီရန်ဟာ နိုင်ငံတကာစနစ်ရဲ့ ပြင်ပမှာ ရပ်တည်ခဲ့ပြီး စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုတွေ၊ စစ်ရေးဖိအားတွေ၊ စစ်ပွဲတွေကြားမှာ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်း များစွာကြာရုန်းကန်ခဲ့ရပါတယ်။
တကယ်တော့ အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံအများစုဟာ အဲဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ ရှင်သန်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ သမိုင်းကိုကြည့်လိုက်ရင် လစ်ဘရယ် နိုင်ငံတကာအခင်းအကျင်းကို ဦးဆောင်တဲ့ အင်အားကြီးနိုင်ငံကိုဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးမှာ နိုင်ငံတော်အဖြစ်တောင် မတည်ရှိတော့တဲ့နိုင်ငံတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာပဲ အလယ်အလတ် အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ အိပ်မက်က အိပ်မက်ဆိုး တစ်ခုဖြစ်လာရတာပါ။
တကယ်အောင်မြင်တဲ့ အလယ်အလတ်အင်အားကြီး နိုင်ငံဆိုတာ စနစ်ဖိအားတွေကို သူရဲကောင်းဆန်ဆန်နဲ့ ဆန့်ကျင်တဲ့နိုင်ငံမဟုတ်ပါဘူး။ စနစ်အပြောင်းအလဲကို အချိန်မီသိမြင်ပြီး အဲဒီအောက်မှာ ဖိနှိပ်မခံရအောင် ရှောင်ရှားနိုင်တဲ့ နိုင်ငံမျိုးဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံရေးသမားတွေကတော့ မဲဆန္ဒရှင်တွေကို နှစ်သက်စေဖို့ လက်တွေ့မကျတဲ့ကတိတွေ ပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပညာရှင်တွေမှာ ပိုကြီးမားတဲ့တာဝန်ရှိပါတယ်။ သူတို့ဟာ သမိုင်းကိုနောက်ပြန်လှည့်ဖို့ စိတ်ကူးမယဉ်ဘဲ ကမ္ဘာ့စနစ်ရဲ့အမှန်တကယ် ဖွဲ့စည်းပုံကို လက်ခံနားလည်ဖို့လိုပါတယ်။
ဒီလိုဆန့်ကျင်သုံးသပ်တဲ့အသံတွေ မပေါ်လာသရွေ့ အလယ်အလတ် အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ အိပ်မက်ကို အားပေးနေတဲ့ဆောင်းပါးတွေက နိုင်ငံရေး စကားလုံးတွေကို ပိုမိုကွဲပြားစေပြီး လက်တွေ့ကျတဲ့ မဟာဗျူဟာ ဆွေးနွေးမှုတွေကို တားဆီးနေဦးမှာပါ။ အဆုံးသတ်အနေနဲ့ပြောရရင် အမေရိကန်ဦးဆောင်တဲ့ လစ်ဘရယ်နိုင်ငံတကာ အခင်းအကျင်းဟာ အဆုံးသတ်သွားပြီလို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။ “အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ ဦးဆောင်တဲ့ ပြန်လည်ရှင်သန်မှု” ဆိုတာလည်း ဖြစ်လာနိုင်မယ့်အရာမဟုတ်ပါဘူး။ ဘာကြောင့်လဲဆိုရင် အလယ်အလတ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ လုပ်ရမယ့်အလုပ်က အဲဒါမဟုတ်လို့ပါပဲ။ အခုအချိန်မှာ သူတို့အတွက် အရေးကြီးဆုံးက ဒေသတွင်းစနစ်အမှန်ကို လက်ခံနားလည်ဖို့ပါ။ မဟုတ်ရင် သူတို့ရဲ့ အလယ်အလတ်အင်အားကြီး နိုင်ငံအိပ်မက်များက အိပ်မက်ဆိုးများအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်ကြောင်း ရေးသားတင်ပြလိုက်ရပါတယ်။ ။
MWD
